Ολο το αναπτυξιακό σχέδιο για τα νησιά

Οι μετα­φο­ρές

Αφε­τη­ριακό σημείο της Εθνικής Ανα­πτυ­ξια­κής Στρα­τη­γι­κής για τη νησιω­τική χώρα, είναι σαφώς οι μετα­φο­ρές. Με δεδο­μένο ότι η προ­σβα­σι­μό­τητα είναι ίσως το πιο σημα­ντικό πρό­βλημα των νησιών, κρί­νε­ται ανα­γκαία η ανα­βάθ­μιση και ο εκσυγ­χρο­νι­σμός τόσο των επι­βα­τι­κών όσο και των εμπο­ρευ­μα­τι­κών μετα­φο­ρών.

Βασικές προ­τε­ραιό­τη­τες εν προ­κει­μένω είναι ο ανα­σχε­δια­σμός του χάρτη των ακτο­πλοϊ­κών μετα­φο­ρών για την πλη­ρέ­στερη δια­σύν­δεση των νησιών και ιδίως των πιο απο­μα­κρυ­σμέ­νων, τόσο με την ηπει­ρω­τική Ελλάδα όσο και μεταξύ τους (ακτι­νωτή δια­σύν­δεση), καθώς και η ανά­πτυξη ενός ολο­κλη­ρω­μέ­νου σχεδίου συν­δυα­σμέ­νων θαλάσ­σιων, αερο­πο­ρι­κών και χερ­σαίων μετα­φο­ρών, ώστε να επι­τευ­χθεί η έγκαιρη μετά­βαση από και προς οποιο­δή­ποτε κέντρο τόσο των μόνιμων κατοί­κων όσο και των εγχώ­ριων ή και αλλο­δα­πών επι­σκε­πτών.

Παράλ­ληλα, στόχος είναι η εφαρ­μογή του μετα­φο­ρι­κού ισο­δύ­να­μου τόσο για τις επι­βα­τι­κές, όσο και για τις εμπο­ρευ­μα­τι­κές μετα­φο­ρές, με τη μορφή επι­χο­ρή­γη­σης μειω­μέ­νης τιμής εισι­τη­ρίου για τους μόνι­μους κατοί­κους και επίσης η ενί­σχυση της παροχής Υπη­ρε­σιών Γενικού Οικο­νο­μι­κού Συμ­φέ­ρο­ντος για τις ακτο­πλοϊ­κές και αερο­πο­ρι­κές μετα­φο­ρές, ώστε να δια­τη­ρη­θεί το ζωτικής σημα­σίας δίκτυο και να δια­σφα­λι­στεί η τακτι­κό­τητα των συν­δέ­σεων που είναι απα­ραί­τητη για την οικο­νο­μική ανά­πτυξη και την κοι­νω­νική συνοχή, καθώς και για να εξα­λει­φθούν φαι­νό­μενα στρέ­βλω­σης του αντα­γω­νι­σμού λόγω της πιθανής δημιουρ­γίας ολι­γο­πω­λια­κών συν­θη­κών.

Περι­βάλ­λον

Καθο­ρι­στι­κής επίσης σημα­σίας, είναι και η περι­βαλ­λο­ντική πολι­τική για τα νησιά η οποία θα πρέπει να λαμ­βά­νει υπόψη της το ευμε­τά­βλητο του φυσικού τους περι­βάλ­λο­ντος εξαι­τίας και της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­ντας δράσεις με στόχο τόσο τη δια­φύ­λαξη όσο και την απο­δο­τική αξιο­ποί­ηση των σπάνιων φυσικών πόρων που δια­θέ­τουν τα νησιά.

Τα μέτρα πολι­τι­κής που εν προ­κει­μένω θεσμο­θε­τού­νται στο­χεύ­ουν στην υδατική αυτο­νο­μία των άνυδρων νησιών μέσω της αδειο­δό­τη­σης κατα­σκευής μονάδων αφα­λά­τω­σης, αλλά και μέτρα δια­χεί­ρι­σης των απορ­ρι­μά­των και λυμάτων με εφαρ­μογή σύγ­χρο­νων μεθόδων (όπως Σταθμοί Μετα­φόρ­τω­σης Απορ­ρι­μά­των, πλωτά μέσα δια­χεί­ρι­σης, αξιο­ποί­ηση γεωρ­γι­κών και κτη­νο­τρο­φι­κών απο­βλή­των), μέτρα προ­στα­σίας των ακτών και των υδάτων μέσω της δημιουρ­γίας ειδικών δομών παρα­κο­λού­θη­σης και πρό­λη­ψης, αλλά και των ειδικών περιο­χών NATURA, καθώς και των δασικών περιο­χών, μέσω της κατάρ­τι­σης επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νων δασικών χαρτών.

Παράλ­ληλα, προ­ω­θού­νται δράσεις ύδρευ­σης, απο­χέ­τευ­σης και επε­ξερ­γα­σίας υδάτων, με στόχο την πιο ορθο­λο­γική δια­χεί­ριση των υδά­τι­νων πόρων και την προ­στα­σία των απο­δε­κτών, που σχε­τί­ζο­νται με τη δημιουρ­γία σύγ­χρο­νων αρδευ­τι­κών δικτύων και μονάδων βιο­λο­γι­κού καθα­ρι­σμού, τους ΧΥΤΥ, τους υπο­θα­λάσ­σιους αγωγούς μετα­φο­ράς νερού και την κατα­σκευή φραγ­μά­των και λιμε­νο­δε­ξα­με­νών.

Ενέρ­γεια

Μια ολο­κλη­ρω­μένη πολι­τική για την ενέρ­γεια θα είχε ως στόχο την ενερ­γειακή αυτάρ­κεια του νησιω­τι­κού πλη­θυ­σμού και την παράλ­ληλη εξοι­κο­νό­μηση των σπάνιων φυσικών πόρων του εδάφους και των υδάτων των νησιών. Αυτό θα επι­τευ­χθεί με δράσεις που σχε­τί­ζο­νται με την προ­σπά­θεια για μείωση της κατά κεφαλή κατα­νά­λω­σης, στο πλαίσιο του στόχου για «ενερ­γειακά απο­τε­λε­σμα­τικά νησιά», την ανά­πτυξη και εφαρ­μογή της “Πρά­σι­νης Υψηλής Τεχνο­λο­γίας” όσον αφορά τις ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας (και συγκε­κρι­μένα της αιο­λι­κής, ηλιακής, γεω­θερ­μι­κής, παλιρ­ροϊ­κής ενέρ­γειας και βιο­μά­ζας, που βρί­σκε­ται σε αφθονία στις νησιω­τι­κές περιο­χές και παρα­μέ­νει ανεκ­με­τάλ­λευτη), λαμ­βά­νο­ντας όμως πάντοτε υπόψη τη νησιω­τική κλίμακα, και τέλος τη δια­σύν­δεση των νησιών με το δίκτυο της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας και Ευρώπης.

Του­ρι­σμός

Η πολι­τική για τον του­ρι­σμό στο­χεύει στην ανα­βάθ­μιση της ποιό­τη­τας και δια­φο­ρο­ποί­η­σης του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος με παράλ­ληλη δια­σφά­λιση της δια­τη­ρη­σι­μό­τη­τας του φυσικού τοπίου των νησιών.

Οι δράσεις προς αυτή την κατεύ­θυνση αφορούν:

– την επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου και την ανά­πτυξη μορφών θεμα­τι­κού του­ρι­σμού (ιαμα­τι­κός, προ­σκυ­νη­μα­τι­κός, συνε­δρια­κός, γαστρο­νο­μι­κός, αθλη­τι­κός, πολι­τι­στι­κός, ναυ­τι­κός του­ρι­σμός), ώστε να κατα­στούν τα νησιά ελκυ­στι­κός προ­ο­ρι­σμός 365 ημέρες το χρόνο

– την ενί­σχυση του θαλάσ­σιου του­ρι­σμού, της κρουα­ζιέ­ρας και του yachting

– την απλο­ποί­ηση των δια­δι­κα­σιών αδειο­δό­τη­σης των μεγάλων του­ρι­στι­κών επεν­δύ­σεων

– την ολο­κλή­ρωση του χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού με στόχο την αξιο­ποί­ηση των δια­θέ­σι­μων πόρων και τη θεσμο­θέ­τηση ενός νέου Ειδικού Πλαι­σίου για τον του­ρι­σμό

– τέλος, τη χρη­μα­το­δό­τηση δράσεων στο πλαίσιο του ΕΠΑνΕΚ, οι οποίες θα συμ­βά­λουν στη δια­τή­ρηση των υφι­στά­με­νων και στη δημιουρ­γία νέων θέσεων εργα­σίας που σχε­τί­ζο­νται άμεσα ή έμμεσα με την του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα.

Έρευνα και και­νο­το­μία

Κομ­βι­κής σημα­σίας για τα νησιά, κρί­νε­ται και ο τομέας της έρευνας και της και­νο­το­μίας. Σύμφωνα με τα όσα ανα­φέ­ρο­νται στην ΕΑΣ 2021 ο τομέας της έρευνας θα πρω­τα­γω­νι­στή­σει στο πλαίσιο της ανα­πτυ­ξια­κής στρα­τη­γι­κής για τα νησιά. Η προ­τε­ραιό­τητα αυτή, η οποία απορ­ρέει και από τις συν­θή­κες που δια­μορ­φώ­νο­νται στον διεθνή αντα­γω­νι­σμό, στο­χεύει στο σχε­δια­σμό και την ανά­πτυξη και­νο­τό­μων προ­ϊ­ό­ντων και στην παροχή υπη­ρε­σιών υψηλής προ­στι­θέ­με­νης αξίας, μέσα από δράσεις όπως η παροχή κινή­τρων (π.χ. γη) σε νέους επι­στή­μο­νες και εξει­δι­κευ­μέ­νους επαγ­γελ­μα­τίες για μόνιμη εγκα­τά­σταση και δρα­στη­ριο­ποί­ηση στα νησιά, η άμεση ίδρυση του Ερευ­νη­τι­κού Ινστι­τού­του Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, το οποίο θα λει­τουρ­γή­σει όχι μόνο ως ερευ­νη­τικό κέντρο συλ­λο­γής, ανά­λυ­σης δεδο­μέ­νων, τεκ­μη­ρί­ω­σης και δια­μόρ­φω­σης πολι­τι­κών, αλλά επίσης και ως εργα­στήρι και­νο­το­μίας, και τέλος η ενί­σχυση του ρόλου των νησιω­τι­κών Πανε­πι­στη­μίων (Αιγαίου, Ιονίου, Κρήτης) για την καλύ­τερη αξιο­ποί­ηση του ερευνητικού-επιστημονικού δυνα­μι­κού τους.

Αγρο­τι­κός Τομέας και Αλιεία

Εξίσου ανα­γκαία για την επί­τευξη της ΕΑΣ 2021 είναι μια συνε­κτική πολι­τική αγρο­τι­κής ανά­πτυ­ξης στα νησιά, που θα στο­χεύει στην παρα­γωγή υψηλής ποιό­τη­τας και προ­στι­θέ­με­νης αξίας γεωργικών-αλιευτικών προ­ϊ­ό­ντων και προ­ϊ­ό­ντων δια­τρο­φής.

Οι παρά­με­τροι μιας τέτοιας πολι­τι­κής είναι η χρη­μα­το­δό­τηση δράσεων μέσω του Προ­γράμ­μα­τος Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης 2014-2020 (ΠΑΑ) για την εγκα­τά­σταση νέων γεωργών, για την ανά­πτυξη μικρών γεωρ­γι­κών εκμε­ταλ­λεύ­σεων, για τη στήριξη των γεωρ­γι­κών επεν­δύ­σεων, για την κατα­σκευή δικτύου υπο­δο­μών για τον πρω­το­γενή τομέα (σφαγεία, ελαιο­τρι­βεία), για την ενί­σχυση των νεοφυών γεωρ­γι­κών επι­χει­ρή­σεων.

Στο πλαίσιο αυτό θα επι­διω­χθεί:

– η αξιο­ποί­ηση του νέου Επι­χει­ρη­σια­κού Προ­γράμ­μα­τος Αλιείας και Θάλασ­σας (ΕΠΑλΘ) 2014-2020

– ο εκσυγ­χρο­νι­σμός του αλιευ­τι­κού κώδικα και γενι­κό­τερα η ανά­πτυξη του αλιευ­τι­κού του­ρι­σμού

– η ενί­σχυση τοπικών δράσεων και επεν­δύ­σεων που αφορούν τόσο την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα στον τρι­το­γενή τομέα, όσο και την ανάδειξη-προβολή της τοπικής, αγρο­τι­κής, πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς των νησιών (αγρο­του­ρι­σμός, δια­σύν­δεση παρα­γω­γι­κών τομέων), στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος CLLD-LEADER.

Υπη­ρε­σίες Υγείας

Ο τομέας των υπη­ρε­σιών υγείας, πέρα από το θεμε­λιώδη σκοπό της προ­στα­σίας της ανθρώ­πι­νης ζωής, μπορεί να επι­τε­λεί και ανα­πτυ­ξιακό ρόλο, ιδιαί­τερα για τις πιο απο­μο­νω­μέ­νες νησιω­τι­κές περιο­χές. Η κατα­σκευή και ανα­βάθ­μιση υγειο­νο­μι­κών υπο­δο­μών όπως Νοσο­κο­μεία, Κέντρα Υγείας, Περι­φε­ρειακά Ιατρεία, καθώς και η ενί­σχυση του ιατρι­κού και νοση­λευ­τι­κού ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού, θα δώσουν σημα­ντική ώθηση στην βελ­τί­ωση της ποιό­τη­τας ζωής και την ευη­με­ρία των νησιω­τών.

Στην κατεύ­θυνση αυτή, σχε­διά­ζο­νται και υιο­θε­τού­νται δράσεις για την αντι­με­τώ­πιση της ελλι­πούς στε­λέ­χω­σης των Νοσο­κο­μείων, των Κέντρων Υγείας και των Πολυ­δύ­να­μων Περι­φε­ρεια­κών Ιατρείων των νησιών, την εισα­γωγή ειδικών κινή­τρων για την ενί­σχυση της στε­λέ­χω­σης των δομών υγείας των νησιών (όπως η παροχή επι­δο­μά­των σε αγρο­τι­κούς ιατρούς που υπη­ρε­τούν ή θα δηλώ­σουν προ­τί­μηση σε Π.Ι και Κ.Υ νησιών, η χορή­γηση αυξη­μέ­νης μοριο­δό­τη­σης για διο­ρι­σμό στο ΕΣΥ γιατρών που έχουν υπη­ρε­τή­σει σε αγρο­τικά ιατρεία νησιών, η δυνα­τό­τητα για τους οπλίτες για­τρούς να υπη­ρε­τούν κατά την θητεία τους σε αγρο­τικά ιατρεία και Κ.Υ νησιών) και την προ­μή­θεια υγειο­νο­μικά δια­μορ­φω­μέ­νων πλωτών μέσων για δια­κο­μιδή ασθενών. Επίσης σχε­διά­ζε­ται η λει­τουρ­γία βάσεων αερο­δια­κο­μι­δής (π.χ. στη Σύρο, στη Λέσβο κ.ο.κ.).

Παράλ­ληλα, προ­ω­θεί­ται η ενί­σχυση της λει­τουρ­γίας Επι­τρο­πών Υγείας στα νησιά για θέματα ανα­πη­ρίας, η ενί­σχυση και ανα­βάθ­μιση της Πρω­το­βάθ­μιας Φρο­ντί­δας Υγείας των νησιών (ΤοΜΥ), η ενί­σχυση των δομών του ΕΚΑΒ και η δημιουρ­γία και στε­λέ­χωση Μονάδων Εντα­τι­κής Θερα­πείας, καθώς επίσης και η επέ­κταση και αξιο­ποί­ηση εφαρ­μο­γών τηλεϊ­α­τρι­κής.