Πίσω από τον Πύργο της Κόλασης… μια βαθιά κοινωνική κρίση

Κανείς που έμεινε μέσα, δεν είναι ζωντα­νός», δήλωσε η Πυρο­σβε­στική την ώρα που ο επί­ση­μος αριθμός των νεκρών του Grenfell Tower στο Δυτικό Λονδίνο φτάνει τους 70. Η φωτιά στο κτίριο ακόμη σιγο­καίει, όμως μέσα στις στάχτες είναι πολύ εύκολο πλέον να αντι­λη­φθεί κανείς πως κρύ­βε­ται ένα βαθύ­τερο και μεγάλο πρό­βλημα του Λον­δί­νου: Η κρίση του real estate.

Ο πύργος που προ­σέ­φερε στέγη σε 400 περίπου άτομα βρι­σκό­ταν στο Κέν­σιγ­κτον, που είναι φημι­σμένο για τις ακριβές τιμές του. Τα ακίνητα εκεί πωλού­νται για ένα εκα­τομ­μύ­ριο λίρες ή και περισ­σό­τερο. Όμως ο πύργος δεν είχε καμία πολυ­τέ­λεια. Ήταν ένα δημόσιο κτίριο, που πρό­σφατα είχε δεχθεί ανα­καί­νιση ύψους 8,7 εκα­τομ­μυ­ρίων λιρών, από την δια­χει­ρί­στρια εται­ρεία, Kensington and Chelsea Tenant Management Organization.

Παρόλα αυτά οι ένοικοι – κατά κύριο λόγο φτωχοί άνθρω­ποι – είχαν δια­μαρ­τυ­ρη­θεί για διαρροή φυσικού αερίου, για χαλα­σμέ­νους συνα­γερ­μούς πυρα­σφά­λειας και προ­βλη­μα­τι­κές καλω­διώ­σεις. Σύμφωνα, δε, με τις πρώτες εκτι­μή­σεις, η φωτιά εξα­πλώ­θηκε πιο γρήγορα χάρη στις θερ­μο­μο­νώ­σεις που εγκα­τα­στά­σθη­καν στο εξω­τε­ρικό του. Τα υλικά που χρη­σι­μο­ποιού­νται για αυτές τις θερ­μο­μο­νω­τι­κές προ­στα­σίες είναι ιδιαί­τερα εύφλε­κτα.

Ο Grenfell Tower, όμως, σημα­το­δο­τεί την θεμε­λιακή ανι­σό­τητα που υπάρχει σε μια από τις πλου­σιό­τε­ρες πόλεις του κόσμου.

Καταρ­χάς, το Λονδίνο είναι μια από τις ακρι­βό­τε­ρες πόλεις στον πλανήτη, με το κόστος ζωής να έχει αυξηθεί κατά 20% μέσα στα τελευ­ταία έξι χρόνια. Σύμφωνα με μια μελέτη του 2016, αυτό οφεί­λε­ται κυρίως στην αύξηση του κόστους στέ­γα­σης, το οποίο έχει εξα­πλα­σια­στεί μέσα σε δυο δεκα­ε­τίες. Ειδικοί εκτι­μούν πως τα ενοίκια στα επόμενα πέντε χρόνια θα αυξη­θούν επι­πλέον 25%.

Αυτό δεν σημαί­νει, όμως, ότι αυξά­νο­νται και τα εισο­δή­ματα. Από το 2001 έως το 2011, το μέσο εισό­δημα -αφού του αφαι­ρε­θεί το νοίκι- έχει μειωθεί κατά 28%. Σήμερα το Λονδίνο έχει τα μεγα­λύ­τερα ποσοστά φτώ­χειας σε όλη τη Βρε­τα­νία και ταυ­τό­χρονα τους περισ­σό­τε­ρους ενοι­κια­στές ακι­νή­των. Την ίδια στιγμή, όμως, οι άνθρω­ποι που μένουν σε ακίνητα δημό­σιας ιδιο­κτη­σίας, έχουν μειωθεί στο ίδιο διά­στημα κατά 14%.

Η πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι μπερ­δε­μένη για τα βρε­τα­νικά δεδο­μένα, καθώς πρό­κει­ται για ένα κράτος που τον προη­γού­μενο αιώνα ήταν υπέρ­μα­χος των δημό­σιων ακι­νή­των. Η κυβέρ­νηση το 1890 πίστευε πως όφειλε να προ­σφέ­ρει ασφαλή και αξιο­πρεπή στέγη σε όλους τους πολίτες της. Έτσι με νόμο έδωσε στις τοπικές αρχές την εξουσία να χτίσουν τέτοια ακίνητα. Το πρώτο ολο­κλη­ρώ­θηκε λίγα μόνο χρόνια μετά στο ανα­το­λικό Λονδίνο. Μέχρι το 1979 χτί­στη­καν από το κράτος εκα­τομ­μύ­ρια τέτοια σπίτια, και το 42% του πλη­θυ­σμού κατοι­κούσε σε αυτά.

Μετά, όμως, ήρθε η Μάρ­γκα­ρετ Θάτσερ και η ιδέα της «το δικαί­ωμα στην αγορά», το οποίο προ­ω­θούσε την ιδιο­κα­τοί­κηση σαν αγαθό της ελεύ­θε­ρης αγοράς. Μάλιστα η κυβέρ­νησή της προ­σέ­φερε 100% στε­γα­στικά δάνεια για να παρα­κι­νή­σει τον κόσμο να αγο­ρά­σει. Σύμφωνα με ανα­λυ­τές του real estate, αυτό έκανε τον κόσμο να θέλει να νιώθει αυτάρ­κης χωρίς να εξαρ­τά­ται από το κράτος. Μέχρι το 2013, αγο­ρά­στη­καν 1,6 εκα­τομ­μύ­ρια σπίτια, που άνηκαν στο δημόσιο, ενώ ταυ­τό­χρονα ο αριθμός των νέων που χτί­στη­καν έπεσε κατα­κό­ρυφα. Σήμερα μόνο το 8% στην Αγγλία κατοι­κεί σε δημόσια σπίτια.

Όμως εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι έχουν βρεθεί να νοι­κιά­ζουν από ιδιώτες πανά­κριβα σπίτια, τα οποία είναι μάλιστα επι­σφαλή και κακά ποιο­τικά. Οι λίστες ανα­μο­νής για κοι­νω­νι­κές κατοι­κίες, σύμφωνα με τον Guardian, διο­γκώ­νο­νται, ενώ από κάθε άποψη είναι εμφανής η απο­τυ­χία της αγοράς να ικα­νο­ποι­ή­σει τις στε­γα­στι­κές ανάγκες. Τα Ηνωμένα Έθνη σε μια έκθεσή τους δια­πί­στω­ναν πως «αυξη­μέ­νος αριθμός ανθρώ­πων φαί­νε­ται να αντι­με­τω­πί­ζουν δυσκο­λίες στην πρό­σβαση ποιο­τι­κής, φτηνής και σε καλή τοπο­θε­σία κατοι­κίας».

Το τραγικό γεγονός απο­δει­κνύει ότι ακόμη και στην ακρι­βό­τερη συνοι­κία του Λον­δί­νου, αυτοί που δεν έχουν τα μέσα, δεν μπορούν να βασι­στούν σε μια ασφαλή και άνετη στέγη. Όπως, μάλιστα, είχαν γράψει το 2016 οι ένοικοι του Grenfell, «μόνο ένα κατα­στρο­φικό γεγονός θα απο­κα­λύ­ψει την ανι­κα­νό­τητα του ιδιο­κτήτη μας, της KCTMO, και θα βάλει ένα τέλος στις επι­κίν­δυ­νες συν­θή­κες ζωής και στην αδια­φο­ρία για την υγειο­νο­μική νομο­θε­σία και την ασφά­λεια, που απο­τε­λεί το μήλο της έριδος μεταξύ ενοι­κια­στών και ιδιο­κτη­τών».

tvxs.gr