Τι θα αλλάξει από εφέτος στα επαγγελματικά Λύκεια

Παρε­ξη­γη­μένη και απα­ξιω­μένη, η επαγ­γελ­μα­τική εκπαί­δευση στη χώρα μας ήταν για χρόνια ο τελευ­ταίος τροχός της αμάξης. Κυριο­λε­κτικά το απο­παίδι στην εκπαί­δευση. Η τελευ­ταία προ­σπά­θεια ανα­βάθ­μι­σής της έγινε επί θητείας του Γερά­σι­μου Αρσένη, με την ίδρυση των Τεχνο­λο­γι­κών Εκπαι­δευ­τη­ρίων (ΤΕΕ), η οποία όμως δεν ευδο­κί­μησε.

Τώρα, το υπουρ­γείο Παι­δείας επι­χει­ρεί να γυρίσει νέα σελίδα στην ταλαι­πω­ρη­μένη επαγ­γελ­μα­τική εκπαί­δευση, επι­διώ­κο­ντας να μετα­τρέ­ψει τα Επαγ­γελ­μα­τικά Λύκεια (ΕΠΑΛ) από λύση ανάγκης σε μια συνει­δητή επιλογή.

Η ανα­βάθ­μιση της επαγ­γελ­μα­τι­κής εκπαί­δευ­σης και κυρίως ο θεσμός της μαθη­τείας σε χώρους εργα­σίας προ­βλέ­πε­ται στην έκθεση του ΟΟΣΑ για το ελλη­νικό εκπαι­δευ­τικό σύστημα και απο­τε­λεί ουσια­στικά μέρος της συμ­φω­νίας του υπουρ­γείου Παι­δείας με τους θεσμούς. Εξου και η ένταξή του στο τριετές σχέδιο δράσης του υπουρ­γείου Παι­δείας.

Ο πρώτος στόχος του υπουρ­γείου Παι­δείας είναι να κινήσει το ενδια­φέ­ρον των μαθητών ώστε να αυξηθεί ο αριθμός εκείνων που θα επι­λέ­ξουν να ακο­λου­θή­σουν αυτόν τον δρόμο.

Για να προ­ω­θή­σει τις αλλαγές αυτές η κυβέρ­νηση έχει ήδη εξα­σφα­λί­σει σημα­ντι­κούς ευρω­παϊ­κούς πόρους, ύψους περίπου 350 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ, που θα χρη­μα­το­δο­τή­σουν την ανα­βάθ­μιση συνο­λικά της Επαγ­γελ­μα­τι­κής Εκπαί­δευ­σης και Κατάρ­τι­σης (ΕΕΚ), ώστε αυτή τη φορά οι εξαγ­γε­λίες να μην παρα­μεί­νουν σχέδια επί χάρτου.

Σε αυτή την κατεύ­θυνση, δημιουρ­γή­θηκε για πρώτη φορά στη χώρα μας ένας συνο­λι­κός Στρα­τη­γι­κός Σχε­δια­σμός για την ΕΕΚ, ο οποίος μάλιστα έχει απο­σπά­σει εξαι­ρε­τικά θετικές κρι­τι­κές σε ευρω­παϊκό επίπεδο. Οι δύο βασικοί πυλώνες αυτού του σχε­δια­σμού είναι τα ΕΠΑΛ και τα ΙΕΚ, ενώ οι αλλαγές που προωθεί το υπουρ­γείο Παι­δείας βασί­ζο­νται:

1Στην ολι­στική θεώρηση ολό­κλη­ρου του συστή­μα­τος της επαγ­γελ­μα­τι­κής εκπαί­δευ­σης και κατάρ­τι­σης.

2Στην ανα­γνώ­ριση και ενί­σχυση του κοι­νω­νι­κού ρόλου της, με τον περιο­ρι­σμό των κοι­νω­νι­κών ανι­σο­τή­των.

3Στην ανάγκη συνε­χούς εναρ­μό­νι­σής της με τις απαι­τή­σεις της ελλη­νι­κής κοι­νω­νίας και οικο­νο­μίας.

4Στην ανάγκη παροχής ποιο­τι­κής εκπαί­δευ­σης στους μαθητές και στις μαθή­τριες που την επι­λέ­γουν.

5Στην ανάγκη παροχής ασφαλών επαγ­γελ­μα­τι­κών διε­ξό­δων στους απο­φοί­τους της.

6Στην εμπέ­δωση εργα­σια­κής ασφά­λειας και στη δια­μόρ­φωση ενός ρεα­λι­στι­κού ορά­μα­τος για τους εκπαι­δευ­τι­κούς.

Η πρώτη σημα­ντική μεταρ­ρύθ­μιση στην επαγ­γελ­μα­τική εκπαί­δευση αφορά τη νέα δομή που έχουν τα ΕΠΑΛ, στα οποία υπάρχει: α) ενιαία Α’ τάξη, β) 9 τομείς στη Β’ τάξη γ) 36 ειδι­κό­τη­τες στη Γ’ τάξη και δ) το μετα­λυ­κειακό έτος μαθη­τείας που παρέχει πλήρη εργα­σιακά δικαιώ­ματα στους απο­φοί­τους.

Από εφέτος δίνεται η δυνα­τό­τητα στους απο­φοί­τους των ΕΠΑΛ να έχουν πρό­σβαση σε Πανε­πι­στή­μια και ΤΕΙ (ν. 4386/16). Συγκε­κρι­μένα, διευ­ρύ­νε­ται πλέον η πρό­σβαση των απο­φοί­των ΕΠΑΛ στην τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση και σε άλλες σχολές, πέραν των συναφών που θα είναι κοινές για όλους τους τομείς. Ανα­λυ­τικά:

¢ Το ποσοστό θέσεων σε ΤΕΙ – ΑΣΠΑΙΤΕ θα είναι ανα­λο­γικό του αριθμού των υπο­ψη­φίων ΕΠΑΛ – ΓΕΛ, με κατώ­τατο πλαφόν το 20%.

¢ Από τις φετινές πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις, οι από­φοι­τοι των ΕΠΑΛ θα εισά­γο­νται και στα Πανε­πι­στή­μια (1% πρό­σθε­τες θέσεις.) Για παρά­δειγμα, στο Πολυ­τε­χνείο, στην Ιατρική, στις Οικο­νο­μι­κές σχολές κ.λπ.

¢ Δημιουρ­γία κοινής ομάδας σχολών, για πρό­σβαση από όλους τους τομείς των ΕΠΑΛ, σε ΤΕΙ – Πανε­πι­στή­μια – Στρα­τιω­τι­κές σχολές, ανάμεσα σε αυτές στα ΤΕΕΦΑ και σε σχολές μου­σι­κών και καλ­λι­τε­χνι­κών σπουδών κ.λπ.

¢ Επα­νέρ­χε­ται επίσης το 1% των επι­πλέον θέσεων για τους απο­φοί­τους των εσπε­ρι­νών ΕΠΑΛ που είχε καταρ­γη­θεί με τον ν. 4186/13. Δίνεται μάλιστα η δυνα­τό­τητα στους απο­φοί­τους αυτούς να επι­λέ­ξουν την εισα­γωγή τους είτε με το δικό τους απο­κλει­στικό ποσοστό θέσεων, είτε μαζί με τους συμ­μα­θη­τές τους, από τα πρωινά ΕΠΑΛ.

Το μετα­λυ­κειακό έτος

Αλλάζει εντελώς το μετα­λυ­κειακό έτος, η τάξη μαθη­τείας δηλαδή, που εντάσ­σε­ται στην επίσημη επαγ­γελ­μα­τική εκπαί­δευση και κατάρ­τιση. Με ευθύνη του σχο­λείου, η τάξη μαθη­τείας έχει σκοπό να φέρει τους απο­φοί­τους της τεχνι­κής εκπαί­δευ­σης σε μια πρώτη επαφή με την αγορά εργα­σίας.

Τα νέα χαρα­κτη­ρι­στικά του μετα­λυ­κεια­κού έτους – τάξη μαθη­τείας, είναι τα εξής:

¢ Απευ­θύ­νε­ται απο­κλει­στικά σε ενή­λι­κους απο­φοί­τους ΕΠΑΛ.

¢ Συν­δυά­ζει ανά εβδο­μάδα μία ημέρα εργα­στη­ρια­κής εκπαί­δευ­σης στο σχολείο και τέσ­σε­ρις ημέρες εκπαί­δευ­σης στον χώρο εργα­σίας.

¢ Διε­ξά­γε­ται βάσει Προ­γραμ­μά­των Σπουδών ώστε να εξα­σφα­λί­ζε­ται η ποιο­τική εφαρ­μογή της, η παράλ­ληλη μάθηση στο σχολείο και στον χώρο εργα­σίας, όπως και η συνερ­γα­σία σχο­λείου και χώρου εργα­σίας.

¢ Εξα­σφα­λί­ζε­ται πληρωμή (75% του βασικού μισθού) και ασφά­λιση των μαθη­τευο­μέ­νων οι οποίοι υπά­γο­νται σε καθε­στώς εργα­σια­κής σχέσης.

¢ Μετά την επιτυχή ολο­κλή­ρωση του προ­γράμ­μα­τος οι μαθη­τευό­με­νοι απο­κτούν συγκε­κρι­μένο προσόν και ανα­γνω­ρι­σμένο πιστο­ποι­η­τικό.

Ηδη από τον Μάρτιο του 2017 ξεκί­νησε η λει­τουρ­γία τμη­μά­των του μετα­λυ­κεια­κού έτους μαθη­τείας σε 7 ειδι­κό­τη­τες για 1.200 απο­φοί­τους των ΕΠΑΛ.

Την επόμενη σχολική χρονιά το υπουρ­γείο Παι­δείας θα προ­χω­ρή­σει στη γενι­κευ­μένη εφαρ­μογή των τμη­μά­των μαθη­τείας σε ένα μεγάλο εύρος των ειδι­κο­τή­των και σε όσα σχολεία εκφρά­σουν την επι­θυ­μία να συμ­με­τά­σχουν. Στόχος να μπουν στη μαθη­τεία 5.000 από­φοι­τοι των ΕΠΑΛ.

Ψυχο­κοι­νω­νική και γνω­στική υπο­στή­ριξη των μαθητών

Τα πρώτα συμπε­ρά­σματα που φτάνουν στο υπουρ­γείο Παι­δείας από την εφαρ­μογή της μαθη­τείας είναι θετικά για μαθη­τευο­μέ­νους και εκπαι­δευ­τι­κούς ενώ πολλοί εργο­δό­τες έχουν εκφρά­σει ήδη την επι­θυ­μία να κρα­τή­σουν τους μαθη­τευο­μέ­νους προ­σφέ­ρο­ντάς τους θέσεις εργα­σίας μετά τη λήξη του προ­γράμ­μα­τος.

Το υπουρ­γείο έχει προ­γραμ­μα­τί­σει ακόμη τη νέα σχολική χρονιά 2017-2018 να τρέξει πιλο­τικά μια νέα και­νο­τόμο δράση που θα ανα­δεί­ξει τον κοι­νω­νικό ρόλο των ΕΠΑΛ και θα στη­ρί­ξει τα παιδιά που προ­έρ­χο­νται κυρίως από ευαί­σθη­τες κοι­νω­νι­κές ομάδες. Η δράση αυτή θα επε­κτα­θεί σε όλα τα ΕΠΑΛ από το 2018 – 19.

Πρό­κει­ται για μια δέσμη παρεμ­βά­σεων στην Α’ τάξη των ΕΠΑΛ που περι­λαμ­βά­νει ψυχο­κοι­νω­νική και γνω­στική υπο­στή­ριξη των μαθητών, δημιουρ­γία δικτύων υπο­στή­ρι­ξης, υλο­ποί­ηση σχεδίων δράσης. Οι βασικοί πυλώνες της δράσης θα αφορούν:

n Την ομαλή ένταξη μαθητών στην Α’ Λυκείου ΕΠΑΛ μέσω της δημιουρ­γίας δικτύου ψυχο­λό­γων για την υπο­στή­ριξη του εκπαι­δευ­τι­κού έργου και δικτύ­ωση των ψυχο­κοι­νω­νι­κών δομών και της υλο­ποί­η­σης επι­μόρ­φω­σης (δια­δρα­στική πλατ­φόρμα – σεμι­νά­ρια επι­μόρ­φω­σης).

n Εναλ­λα­κτική Ενι­σχυ­τική Διδα­σκα­λία σε Γλώσσα – Μαθη­μα­τικά που να αντα­πο­κρί­νε­ται στις ανάγκες των μαθητών. Περι­λαμ­βά­νει τη στε­λέ­χωση των τμη­μά­των από εκπαι­δευ­τι­κούς, την παρα­γωγή εκπαι­δευ­τι­κού υλικού και την επι­μόρ­φωση των εκπαι­δευ­τι­κών.

n Υλο­ποί­ηση σχεδίων δράσης για το άνοιγμα των σχο­λείων στην κοι­νω­νία. Τα σχέδια δράσης περιέ­χουν διάφορα νέα πρό­τζεκτ για επι­στη­μο­νικά και κοι­νω­νικά θέματα, δράσεις ψυχα­γω­γίας και πολι­τι­σμού.

Ακόμη, το υπουρ­γείο Παι­δείας έχει εξα­σφα­λί­σει πόρους ώστε σε συνερ­γα­σία με το Ινστι­τούτο Εκπαι­δευ­τι­κής Πολι­τι­κής (ΙΕΠ) να εκπο­νή­σει νέα πακέτα εκπαι­δευ­τι­κού υλικού καθώς τα υφι­στά­μενα προ­γράμ­ματα σπουδών και τα βιβλία έχουν στα­μα­τή­σει δεκα­ε­τίες πίσω!

Το νέο εκπαι­δευ­τικό υλικό των ΕΠΑΛ περι­λαμ­βά­νει νέο Πρό­γραμμα Σπουδών, διδα­κτικό εγχει­ρί­διο, οδηγό εκπαι­δευ­τι­κού, εργα­στη­ριακό οδηγό ανάλογα με το διδα­κτικό αντι­κεί­μενο των τριών τάξεων της δευ­τε­ρο­βάθ­μιας επαγ­γελ­μα­τι­κής εκπαί­δευ­σης.

Οι στόχοι

1. Ολι­στική θεώρηση ολό­κλη­ρου του συστή­μα­τος της επαγ­γελ­μα­τι­κής εκπαί­δευ­σης και κατάρ­τι­σης.

2. Ανα­γνώ­ριση και ενί­σχυση του κοι­νω­νι­κού ρόλου της, με τον περιο­ρι­σμό των κοι­νω­νι­κών ανι­σο­τή­των.

3. Ανάγκη συνε­χούς εναρ­μό­νι­σής της με τις απαι­τή­σεις της ελλη­νι­κής κοι­νω­νίας και οικο­νο­μίας.

4. Παροχή ποιο­τι­κής εκπαί­δευ­σης στους μαθητές και στις μαθή­τριες που την επι­λέ­γουν.

5. Παροχή ασφαλών επαγ­γελ­μα­τι­κών διε­ξό­δων στους απο­φοί­τους της.

6. Εμπέ­δωση εργα­σια­κής ασφά­λειας και δια­μόρ­φωση ενός ρεα­λι­στι­κού ορά­μα­τος για τους εκπαι­δευ­τι­κούς.

Το ΒΗΜΑ