Αλληλοϋποστήριξη των νησιών στα… απορρίμματα-Το μοντέλο διαχείρισης στο Ν. Αιγαίο

Ενας συν­δυα­σμός νέων υπο­δο­μών και… αλλη­λο­ϋ­πο­στή­ρι­ξης μεταξύ νησιών είναι η «ραχο­κο­κα­λιά» του νέου σχε­δια­σμού για τα απορ­ρίμ­ματα στις Κυκλά­δες και στα Δωδε­κά­νησα. Τα βασικά προ­βλή­ματα που πρέπει να αντι­με­τω­πι­στούν είναι η έντονη επο­χι­κό­τητα, λόγω του­ρι­σμού, αλλά και ο γεω­γρα­φι­κός κατα­κερ­μα­τι­σμός, που δυσχε­ραί­νει την ύπαρξη οικο­νο­μίας κλί­μα­κας.

Το περι­φε­ρειακό σχέδιο δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των (ΠΕΣΔΑ) Νοτίου Αιγαίου εγκρί­θηκε στα τέλη της προη­γού­με­νης χρονιάς. Εξε­τά­ζο­ντας τις ανάγκες των νησιών, προ­βλέ­πει τις βασικές υπο­δο­μές που πρέπει να κατα­σκευα­στούν μέσα στα επόμενα χρόνια και την κατεύ­θυνση που πρέπει να ακο­λου­θη­θεί.

Πιο συγκε­κρι­μένα, το σχέδιο προ­βλέ­πει την κατα­σκευή τεσ­σά­ρων μονάδων επε­ξερ­γα­σίας απο­βλή­των (ΜΕΑ) στα νησιά με τον περισ­σό­τερο πλη­θυ­σμό: Ρόδο (δυνα­μι­κό­τη­τας 39.300 τόνων/έτος), Κω (δυνα­μι­κό­τη­τας 14.600 τόνων/έτος), Σύρο (δυνα­μι­κό­τη­τας 5.800 τόνων/έτος) και Νάξο (δυνα­μι­κό­τη­τας 5.300 τόνων/έτος). Οι μονάδες θα δια­χει­ρί­ζο­νται τα υπο­λει­πό­μενα από­βλητα και τα υπο­λείμ­ματα των μονάδων επε­ξερ­γα­σίας (κέντρα δια­λο­γής ανα­κυ­κλώ­σι­μων υλικών και μικρές μονάδες κομπο­στο­ποί­η­σης) των αντί­στοι­χων νησιών.

Σύμφωνα με τη μελέτη, δεν θα πρέπει να απο­κλει­στεί μελ­λο­ντικά η δια­χεί­ριση, μέσω των μονάδων αυτών, των σύμ­μει­κτων απορ­ριμ­μά­των και άλλων γει­το­νι­κών νησιών. Ωστόσο, σε αυτή τη φάση προ­κρί­νε­ται στα υπό­λοιπα νησιά και ιδιαί­τερα σε αυτά με πλη­θυ­σμό άνω των 3.000 κατοί­κων η προ­ε­πε­ξερ­γα­σία των υπο­λει­πό­με­νων σύμ­μει­κτων απορ­ριμ­μά­των με τη βοήθεια απλών μονάδων, με σκοπό τη μείωση των προς διάθεση ποσο­τή­των και ιδιαί­τερα των ποσο­τή­των του βιο­α­πο­δο­μή­σι­μου ρεύ­μα­τος.

Το νέο ΠΕΣΔΑ προ­βλέ­πει την ενί­σχυση της ανα­κύ­κλω­σης – σε πολλά νησιά σχεδόν ανύ­παρ­κτης σήμερα. Στα περισ­σό­τερα νησιά θα καθιε­ρω­θούν τέσσερα ρεύματα ανα­κυ­κλώ­σι­μων (χαρτί – χαρτόνι, γυαλί, πλα­στικό, μέταλλα) και τα βιο­α­πο­δο­μή­σιμα, ενώ υπάρ­χουν ειδι­κό­τε­ρες προ­βλέ­ψεις για τις μεγάλες ξενο­δο­χεια­κές μονάδες, τους οργα­νι­σμούς κοινής ωφε­λείας, τους χώρους συνά­θροι­σης κοινού (στρα­τό­πεδα, συνε­δριακά κέντρα, δημό­σιες υπη­ρε­σίες, σχολεία) και τους χώρους μαζικής εστί­α­σης και ανα­ψυ­χής. Η ανά­πτυξη της ανα­κύ­κλω­σης θα γίνει μέσω νέων «πρά­σι­νων σημείων» και με νησίδες ανα­κύ­κλω­σης υψηλής αισθη­τι­κής στα πολύ του­ρι­στικά σημεία (λ.χ. παρα­λίες). Τα ανα­κυ­κλώ­σιμα θα μετα­φέ­ρο­νται στην ενδο­χώρα (το κόστος υπο­λο­γί­ζε­ται στα 15 ευρώ/τόνο).

Τα μικρά νησιά

Ειδικά για τα πολύ μικρά νησιά που γειτ­νιά­ζουν με μεγάλα, προ­βλέ­πε­ται η θαλάσ­σια μετα­φορά τόσο των σύμ­μει­κτων απορ­ριμ­μά­των όσο και των ανα­κυ­κλώ­σι­μων. Η πρό­βλεψη αυτή αφορά μόνο τις Μικρές Κυκλά­δες (Σχοι­νούσα, Ηρα­κλειά, Κου­φο­νή­σια, Δονούσα), την Αντί­παρο, τη Θηρασιά, την Ψέριμο και τη Χάλκη.

Οσον αφορά τους χώρους τελικής διά­θε­σης, το σχέδιο προ­βλέ­πει την ύπαρξη 18 ΧΥΤΑ στις Κυκλά­δες (εκ των οποίων έχουν κατα­σκευα­στεί οι 10) και 15 ΧΥΤΑ στα Δωδε­κά­νησα (εκ των οποίων έχουν κατα­σκευα­στεί οι 9). Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι στην τελευ­ταία «κατα­μέ­τρηση» που έκανε το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών (Δεκέμ­βριος 2016), λόγω της κατα­βο­λής ευρω­προ­στί­μων, σε Κυκλά­δες και Δωδε­κά­νησα είχαν απο­μεί­νει δέκα ενεργές χωμα­τε­ρές: δύο στην Ικαρία και από μία σε Κάλυμνο, Κέα, Λέρο, Μήλο, Σαντο­ρίνη, Σίκινο, Σίφνο και Πάτμο. Ακόμα 23 βρί­σκο­νται στη δια­δι­κα­σία απο­κα­τά­στα­σης.

Το βασικό ζήτημα για τη νησιω­τική Ελλάδα, όπως φυσικά και για την ηπει­ρω­τική είναι η εξεύ­ρεση πόρων. Τον περα­σμένο Ιούλιο ξεκί­νησε η υποβολή προ­τά­σεων για χρη­μα­το­δό­τηση από το Επι­χει­ρη­σιακό Πρό­γραμμα Υπο­δο­μές Μετα­φο­ρών, Περι­βάλ­λον και Αει­φό­ρος Ανά­πτυξη (ΥΜΕΠΕΡΑΑ), με συνο­λικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 274 εκατ. ευρώ. Το πρό­βλημα βέβαια είναι πως οι 166 προ­τά­σεις που κατα­τέ­θη­καν για όλη τη χώρα είχαν συνο­λικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό… 1,14 δισ. ευρώ, υπερ­τε­τρα­πλά­σιο των δια­θέ­σι­μων.

Οσον αφορά τη νησιω­τική Ελλάδα, ανά περι­φέ­ρεια:

• Από το Νότιο Αιγαίο κατα­τέ­θη­καν 25 προ­τά­σεις έργων, με αιτού­μενη χρη­μα­το­δό­τηση 142 εκατ. ευρώ.

• Από το Βόρειο Αιγαίο κατα­τέ­θη­καν 7 προ­τά­σεις έργων με συνο­λικό αιτού­μενο 51,6 εκατ. ευρώ.

• Από την Κρήτη κατα­τέ­θη­καν 15 προ­τά­σεις με αιτού­μενη χρη­μα­το­δό­τηση 180 εκατ. ευρώ.

• Τέλος από τα νησιά του Ιονίου κατα­τέ­θη­καν 5 προ­τά­σεις έργων, με συνο­λικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 51,7 εκατ. ευρώ.

Καθη­με­ρινή