Η Τουρκία γυρίζει σελίδα – Ανοιξαν οι κάλπες για το δημοψήφισμα

Στις κάλ­πες κα­λού­νται την Κυ­ρια­κή 58 εκατ. Τούρ­κοι ψη­φο­φό­ροι προ­κει­μέ­νου να εγκρί­νουν ή να απορ­ρί­ψουν την προ­τει­νό­με­νη συ­νταγ­μα­τι­κή ανα­θε­ώ­ρη­ση για τη με­τα­τρο­πή του πο­λι­τεύ­μα­τος από κοι­νο­βου­λευ­τι­κή δη­μο­κρα­τία σε ισχυ­ρά προ­ε­δρι­κό σύ­στη­μα. Για την κυ­βερ­νώ­σα πλειο­ψη­φία του ισλα­μι­κού ΑΚΡ και του εθνι­κι­στι­κού ΜΗΡ, η Τουρ­κία χρειά­ζε­ται ένα «ισχυ­ρό κρά­τος» κι έναν «ισχυ­ρό πρό­ε­δρο» ώστε να θω­ρα­κι­στεί απέ­να­ντι σε πρα­ξι­κο­πη­μα­τί­ες, τρο­μο­κρά­τες και εξω­τε­ρι­κούς εχθρούς που την πε­ρι­κυ­κλώ­νουν. Για τους επι­κρι­τές του Ταγίπ Ερ­ντο­γάν, ο Τούρ­κος πρό­ε­δρος θε­με­λιώ­νει ένα προ­σω­πο­πα­γές, απο­λυ­ταρ­χι­κό κα­θε­στώς, συρ­ρι­κνώ­νο­ντας την αυ­το­νο­μία της Βου­λής και της Δι­καιο­σύ­νης. Και οι μεν και οι δε θα συμ­φω­νή­σουν ότι η χώρα βρί­σκε­ται στο κα­τώ­φλι μιας ιστο­ρι­κής πο­λι­τεια­κής αλ­λα­γής, συ­γκρί­σι­μης σε ση­μα­σία με την κα­τάρ­γη­ση του σουλ­τα­νά­του από τον Κεμάλ Ατα­τούρκ, το 1924, και την κα­θιέ­ρω­ση του πο­λυ­κομ­μα­τι­σμού, το 1946.

Η συ­νι­στα­μέ­νη των πιο πρό­σφα­των και πιο σο­βα­ρών δη­μο­σκο­πή­σε­ων έδινε στο «Ναι» προ­βά­δι­σμα της τάξης του 48%-52% ένα­ντι του «Οχι». Σε αντί­θε­ση με τις έντε­κα προη­γού­με­νες εκλο­γι­κές ανα­με­τρή­σεις, όπου όλοι προ­έ­βλε­παν λι­γό­τε­ρο ή πε­ρισ­σό­τε­ρο άνετη νίκη του Ερ­ντο­γάν, όπως και έγινε, αυτή τη φορά η ομί­χλη της αβε­βαιό­τη­τας δεν δια­λύ­θη­κε ούτε στην τε­λι­κή ευ­θεία της προ­ε­κλο­γι­κής εκ­στρα­τεί­ας. Ση­μα­ντι­κό πο­σο­στό ψη­φο­φό­ρων του ΑΚΡ και ακόμη με­γα­λύ­τε­ρο εκεί­νων του ΜΗΡ φαί­νε­ται να μην έχει πει­σθεί για την ανα­γκαιό­τη­τα της συ­νταγ­μα­τι­κής με­ταρ­ρύθ­μι­σης.

Η αντι­πο­λί­τευ­ση του κε­μα­λι­κού CHP και του φι­λο­κουρ­δι­κού HDP (η ηγε­σία του οποί­ου βρί­σκε­ται στη φυ­λα­κή) υπο­λο­γί­ζει σε «βουβό ρεύμα» υπέρ του «Οχι», ιδίως στα με­γα­λύ­τε­ρα αστι­κά κέ­ντρα, το οποίο δεν εκ­φρά­ζε­ται εύ­κο­λα λόγω της ατμό­σφαι­ρας εκ­φο­βι­σμού που έχει δη­μιουρ­γή­σει η κυ­βέρ­νη­ση. Ωστό­σο η ηγε­σία του ΑΚΡ εμ­φα­νί­ζε­ται βέ­βαιη για μια άνετη νίκη. Την αι­σιο­δο­ξία της ενι­σχύ­ει το γε­γο­νός ότι οι Τούρ­κοι της δια­σπο­ράς, που αριθ­μούν περί τα τρία εκα­τομ­μύ­ρια ψη­φο­φό­ρους, προ­σήλ­θαν σε ασυ­νή­θι­στα υψηλά πο­σο­στά στις κάλ­πες (οι οποί­ες, στην πε­ρί­πτω­σή τους, άνοι­ξαν από τα τέλη Μαρ­τί­ου). Οι πρό­σφα­τες απα­γο­ρεύ­σεις προ­ε­κλο­γι­κών συ­γκε­ντρώ­σε­ων, με τη συμ­με­το­χή Τούρ­κων πο­λι­τι­κών, σε Γερ­μα­νία και Ολ­λαν­δία, όπως και η οξεία αντι­πα­ρά­θε­ση των κυ­βερ­νή­σε­ών τους με τον Ερ­ντο­γάν, χα­ρα­κτη­ρί­στη­καν από τον Τούρ­κο υπουρ­γό Εξω­τε­ρι­κών Με­βλούτ Τσα­βού­σο­γλου «ανέλ­πι­στο δώρο» στο στρα­τό­πε­δο του «Ναι». Κά­ποιο ρόλο θα παί­ξει η δέσμη φι­λο­λαϊ­κών μέ­τρων στην προ­ε­κλο­γι­κή πε­ρί­ο­δο (εκ­πτώ­σεις για αγο­ρές οι­κια­κού εξο­πλι­σμού, άτοκα δά­νεια σε χα­μη­λοει­σο­δη­μα­τί­ες και μι­κρές επι­χει­ρή­σεις), όπως και η έντο­νη με­ρο­λη­ψία των μέσων ενη­μέ­ρω­σης υπέρ του ΑΚΡ.

Βέ­βαιος νι­κη­τής της ανα­μέ­τρη­σης είναι η πο­λι­τι­κή πό­λω­ση. Προ­ε­κλο­γι­κά, ο Ταγίπ Ερ­ντο­γάν στιγ­μά­τι­σε την κε­μα­λι­κή αντι­πο­λί­τευ­ση και όλους τους υπο­στη­ρι­κτές του «Οχι» ως «αντι­κει­με­νι­κά» σύμ­μα­χους του πρα­ξι­κο­πη­μα­τία Γκιου­λέν, των Κούρ­δων «τρο­μο­κρα­τών» και των τζι­χα­ντι­στών. Από την πλευ­ρά του, ο ηγέ­της του CHP Κεμάλ Κι­λιτσ­ντά­ρο­γλου κα­τη­γό­ρη­σε ευ­θέ­ως τον Ερ­ντο­γάν ότι ήξερε για το πρα­ξι­κό­πη­μα της 15ης Ιου­λί­ου, αλλά το άφησε να εξε­λι­χθεί ώστε να το εκ­με­ταλ­λευ­θεί στη συ­νέ­χεια. Δή­λω­σε μά­λι­στα ότι δια­θέ­τει «μυ­στι­κό φά­κε­λο» ο οποί­ος στη­ρί­ζει τις βα­ριές κα­ταγ­γε­λί­ες του. Η συ­νέ­χεια από τη Δευ­τέ­ρα, ενό­ψει των δικών για το απο­τυ­χη­μέ­νο πρα­ξι­κό­πη­μα, ανα­μέ­νε­ται άκρως εν­δια­φέ­ρου­σα.

Η επό­με­νη μέρα

Εάν επι­κρα­τή­σει το «Ναι», όπως προ­ε­ξο­φλούν οι πε­ρισ­σό­τε­ροι, η κυ­βερ­νώ­σα πλειο­ψη­φία θα ξε­κι­νή­σει μια μα­ρα­θώ­νια δια­δι­κα­σία ανα­θε­ώ­ρη­σης βα­σι­κών νόμων ώστε το νέο πο­λι­τεια­κό σύ­στη­μα να τεθεί σε εφαρ­μο­γή μετά τις προ­ε­δρι­κές και βου­λευ­τι­κές εκλο­γές του 2019. Σε πε­ρί­πτω­ση επι­κρά­τη­σης του «Οχι», ο Ταγίπ Ερ­ντο­γάν θα έχει υπο­στεί το με­γα­λύ­τε­ρο ηθικό και πο­λι­τι­κό πλήγ­μα στα 14 χρό­νια της εξου­σί­ας του και η πίεση από τα πιο με­τριο­πα­θή στοι­χεία του ΑΚΡ (Γκιουλ, Αρίντς κ.ά.) θα ενι­σχυ­θεί. Δεν απο­κλεί­ε­ται, σε αυτή την πε­ρί­πτω­ση, να προ­σφύ­γει σε πρό­ω­ρες εκλο­γές, υπο­λο­γί­ζο­ντας ότι η διά­σπα­ση του MHP και η ημι­πα­ρα­νο­μία του HDP θα επι­τρέ­ψουν στο ΑΚΡ να συ­γκε­ντρώ­σει ευ­ρύ­τα­τη πλειο­ψη­φία, ίσως και τέ­τοια που θα κάνει δυ­να­τή τη συ­νταγ­μα­τι­κή ανα­θε­ώ­ρη­ση από την επό­με­νη Βουλή.

Σε ό,τι αφορά τις σχέ­σεις της Τουρ­κί­ας με την Ε.Ε., οι αι­σιό­δο­ξοι θέ­λουν να ελ­πί­ζουν ότι, εάν επι­κρα­τή­σει το «Ναι», ένας πιο χα­λα­ρός Ερ­ντο­γάν θα ακο­λου­θή­σει πραγ­μα­τι­στι­κή γραμ­μή επα­να­προ­σέγ­γι­σης. Για την ώρα, τί­πο­τα δεν φαί­νε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρο αμ­φί­βο­λο. Από τη μια πλευ­ρά, η θω­ρά­κι­ση ενός αυ­ταρ­χι­κού συ­στή­μα­τος και η επα­πει­λού­με­νη επα­να­φο­ρά της θα­να­τι­κής ποι­νής θα απο­μα­κρύ­νουν ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο την Τουρ­κία από το κοι­νο­τι­κό κε­κτη­μέ­νο της Κο­πεγ­χά­γης. Από την άλλη, οι το­ξι­κές δη­λώ­σεις Ερ­ντο­γάν περί «να­ζι­στι­κής» συ­μπε­ρι­φο­ράς ευ­ρω­παϊ­κών κυ­βερ­νή­σε­ων δη­λη­τη­ρί­α­σαν σε τέ­τοιο βαθμό την ατμό­σφαι­ρα ώστε, ακόμη κι αν το θε­λή­σει, δύ­σκο­λα θα βρει πρό­θυ­μους παρ­τε­νέρ στο ορατό μέλ­λον.

Κα­θη­με­ρι­νή