Μάντρα παλαιών μηχανημάτων τα δημόσια νοσοκομεία

Παρά­δειγμα πρώτο: Ο μαγνη­τι­κός τομο­γρά­φος του νοσο­κο­μείου Κέρ­κυ­ρας εγκα­τα­στά­θηκε στο νοση­λευ­τικό ίδρυμα το 2010. Από τότε συντη­ρεί­ται κάθε χρόνο, με τα έξοδα να αγγί­ζουν (ετησίως) τις 20.000 ευρώ.

Ποιος θα μπο­ρούσε ωστόσο να κάνει λόγο για σπατάλη χρή­μα­τος, δεδο­μέ­νου ότι το νοσο­κο­μείο Κέρ­κυ­ρας είναι το μεγα­λύ­τερο των Ιονίων Νήσων;

Υπάρχει όμως μια μικρή λεπτο­μέ­ρεια που αξίζει να ανα­φερ­θεί. Το νέο μηχά­νημα παρέ­μεινε ανε­νεργό για περίπου έξι χρόνια. Η έλλειψη προ­σω­πι­κού που απο­τε­λεί μόνιμο αγκάθι στα δημόσια νοσο­κο­μεία ήταν η αιτία που οι ασθε­νείς συνέ­χι­σαν να παρα­πέ­μπο­νται στις ιδιω­τι­κές δομές. Πέντε χρόνια μετά την εγκα­τά­σταση του μηχα­νή­μα­τος, ένας ακτι­νο­λό­γος εκπαι­δεύ­ε­ται και  ακο­λου­θεί η εκπαί­δευση ενός ακόμη συνα­δέλ­φου του. Κάπως έτσι, τον Αύγου­στο 2016 εγκαι­νιά­ζε­ται ο «νέος» μαγνη­τι­κός τομο­γρά­φος.  Από τότε ως και σήμερα λει­τουρ­γεί δύο φορές την εβδο­μάδα, εξυ­πη­ρε­τώ­ντας συνο­λικά 12 ασθε­νείς εβδο­μα­διαίως.

Στο μεταξύ τα μαθή­ματα του προ­σω­πι­κού συνε­χί­ζο­νται στον ιδιω­τικό τομέα – τα κενά στο προ­σω­πικό κάνουν τις εκπαι­δευ­τι­κές άδειες να μοιά­ζουν με πολυ­τέ­λεια – με στόχο κάποια στιγμή στο μέλλον να τεθεί σε πλήρη λει­τουρ­γία!

¢ Παρά­δειγμα δεύτερο:  Το πράσινο φως ανα­μέ­νε­ται να λάβει από μέρα σε μέρα η νέα Μονάδα Τεχνη­τού Νεφρού του νοσο­κο­μείου «Ασκλη­πιείου» Βούλας, έστω και έπειτα από καθυ­στέ­ρηση μηνών.

Η ιστορία ξεκινά από τα τέλη του 2015, όταν σχετικά έγγραφα περιέ­γρα­φαν τη στα­διακή… απο­σύν­θεση της Μονάδας. Τα μηχα­νή­ματα χρο­νο­λο­γού­νταν από το 1997 και το 2000 με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται για τη συχνό­τητα των βλαβών και την ποιό­τητα των παρε­χο­μέ­νων υπη­ρε­σιών.

Πέρυσι τον Απρίλιο η κεντρική μονάδα κατέρ­ρευσε. Μοιραία, εδώ και περίπου έναν χρόνο το νοσο­κο­μείο εξυ­πη­ρε­τεί ελά­χι­στους νεφρο­πα­θείς, με μηχα­νή­ματα μικρών δυνα­το­τή­των.

Στο μεσο­διά­στημα η Μονάδα ανα­και­νί­στηκε, κυρίως με δωρεές, τόσο σε ξενο­δο­χειακό εξο­πλι­σμό όσο και σε τεχνο­λο­γικό.

Ετσι, πλέον, η παρω­χη­μένη κεντρική μονάδα έχει αντι­κα­τα­στα­θεί με μια νέα και παράλ­ληλα είναι δια­θέ­σι­μες προς λει­τουρ­γία 18 θέσεις αιμο­κά­θαρ­σης. Από αυτές όμως μόνο οι τρεις θέσεις δια­θέ­τουν και­νούρ­για μηχα­νή­ματα.

Και στο σημείο αυτό προ­κύ­πτει το εξής πρό­βλημα: «Ποιον ασθενή βάζω στο και­νούρ­γιο μηχά­νημα και ποιον στο παλαιό; Πρό­κει­ται για ένα δυσε­πί­λυτο ηθικό πρό­βλημα» σημειώ­νει ο διευ­θυ­ντής της Μονάδας Χάρης Ζαχα­ρο­γιάν­νης.

Τα δύο παρα­πάνω παρα­δείγ­ματα περι­γρά­φουν με τον πλέον γλαφυρό τρόπο τη στρεβλή πραγ­μα­τι­κό­τητα που επι­κρα­τεί στα δημόσια νοσο­κο­μεία, σε ό,τι αφορά τον παρε­χό­μενο προς τους ασθε­νείς ιατρικό εξο­πλι­σμό. Τα κενά σε για­τρούς και τεχνο­λό­γους και η έλλειψη σχε­δια­σμού σε ό,τι αφορά την εγκα­τά­σταση εξο­πλι­σμού βάσει των ιατρι­κών αναγκών και της στε­λέ­χω­σης των νοση­λευ­τι­κών ιδρυ­μά­των έχουν ως απο­τέ­λε­σμα μηχα­νή­ματα νέας τεχνο­λο­γίας να… αρα­χνιά­ζουν ώσπου να προ­σλη­φθεί ή να εκπαι­δευ­τεί (εκ των υστέρων) το απα­ραί­τητο για τη λει­τουρ­γία τους προ­σω­πικό.

Κάπως έτσι  στραγ­γα­λί­ζε­ται και η λει­τουρ­γία του υπερ­σύγ­χρο­νου μηχα­νή­μα­τος PET/CT στο νοσο­κο­μείου «Παπα­γε­ωρ­γίου», στη Θεσ­σα­λο­νίκη, το οποίο τέθηκε σε λει­τουρ­γία στις αρχές του περα­σμέ­νου έτους.

Ηταν ομο­λο­γου­μέ­νως μια σημα­ντική νίκη του δημό­σιου τομέα σε ό,τι αφορά τη διά­γνωση και τη θερα­πεία του καρ­κί­νου και αυτό διότι η ποζι­τρο­νική τομο­γρα­φία συνει­σφέ­ρει στην ακριβή διά­γνωση και στα­διο­ποί­ηση της ασθέ­νειας, επι­τρέ­πο­ντας έτσι την επιλογή της καταλ­λη­λό­τε­ρης θερα­πευ­τι­κής αγωγής.

Ομως μόλις ένας χει­ρι­στής εργά­ζε­ται καθη­με­ρινά, πρωί και από­γευμα, σε μια προ­σπά­θεια να εξυ­πη­ρε­τή­σει καρ­κι­νο­πα­θείς από τη Βόρεια Ελλάδα. Μάλιστα στον έναν χρόνο λει­τουρ­γίας του μηχα­νή­μα­τος (13/1/2016 – 13/1/2017) εξυ­πη­ρε­τή­θη­καν 1.200 ασθε­νείς ενώ εάν υπήρχε ενί­σχυση με προ­σω­πικό ο αριθμός αυτός θα έφθανε τα 2.500 άτομα ετησίως.

Την ίδια ώρα, εξο­πλι­σμός «πρώτης γραμμής» είναι ξεπε­ρα­σμέ­νης τεχνο­λο­γίας, με απο­τέ­λε­σμα να διο­γκώ­νε­ται το κόστος συντή­ρη­σής του, παρότι η απο­δο­τι­κό­τητά του είναι αβέβαιη. Αρκεί να ανα­λο­γι­στεί κάποιος την περί­πτωση των μηχα­νη­μά­των υπο­στή­ρι­ξης ζωής (ανα­πνευ­στή­ρες): Συνο­λικά στα νοσο­κο­μεία του ΕΣΥ (Μονάδες Εντα­τι­κής Θερα­πείας, Μονάδες Αυξη­μέ­νης Φρο­ντί­δας και Μονάδες Ανά­νη­ψης) υπάρ­χουν σήμερα 1.300 μηχα­νή­ματα με το ετήσιο κόστος συντή­ρη­σης να εκτι­μά­ται επάνω από 2 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Σημειω­τέον, δε, ότι του­λά­χι­στον το 50% των μηχα­νη­μά­των έχει ξεπε­ρά­σει μια δεκα­ε­τία εντα­τι­κής λει­τουρ­γίας.

Στο «Αττικόν», ελλεί­ψει κον­δυ­λίων για αγορά νέου εξο­πλι­σμού ή έστω για επι­σκευές, ό,τι χαλάει αντι­κα­θί­στα­ται από τα μηχα­νή­ματα των κλει­στών θαλάμων Εντα­τι­κής, με απο­τέ­λε­σμα τη στα­διακή τεχνο­λο­γική απο­γύ­μνωσή τους. Ετσι, ακόμη και αν αντι­με­τω­πι­στεί το ζήτημα του προ­σω­πι­κού, πολλές κλίνες δεν θα μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν αφού δεν θα υπάρχει ο ανα­γκαίος εξο­πλι­σμός.

Αντί­στοιχη είναι η κατά­σταση και για τα μηχα­νή­ματα αιμο­κά­θαρ­σης. Σήμερα είναι εγκα­τε­στη­μένα στα δημόσια νοσο­κο­μεία της χώρας 1.810 μηχα­νή­ματα, των οποίων το κόστος συντή­ρη­σης ανέρ­χε­ται στα 2,7 εκα­τομ­μύ­ρια ετησίως. Ο λόγος; Στις περισ­σό­τε­ρες των περι­πτώ­σεων η παλαιό­τητα είναι η αιτία που φου­σκώ­νει τον λογα­ρια­σμό.

Με τα ίδια χρήματα όμως θα μπο­ρούσε κάθε χρόνο το ΕΣΥ να προ­μη­θεύ­ε­ται 230 νέα μηχα­νή­ματα, ώστε το πολύ σε μια εξαετία να έχει δημιουρ­γή­σει ένα σύγ­χρονο δημόσιο σύστημα αιμο­κά­θαρ­σης, δεδο­μέ­νου ότι η τεχνο­λο­γία έχει ημε­ρο­μη­νία λήξης – περίπου έπειτα από μια δεκα­ε­τία εντα­τι­κής χρήσης.

Μετά από αυτά έκπληξη προ­κα­λεί η πρό­σφατη πρόταση της Α’ Υγειο­νο­μι­κής Περι­φέ­ρειας Αττικής προς την ηγεσία του υπουρ­γείου Υγείας για αγορά και εγκα­τά­σταση πέντε ψηφια­κών μαστο­γρά­φων στις μονάδες ΠΕΔΥ (Πρω­το­βάθ­μιο Εθνικό Δίκτυο Υγείας) και στα Κέντρα Υγείας της Αττικής, αντλώ­ντας χρήματα από το ΕΣΠΑ 2014 – 2020.

Στην Αττική όμως λει­τουρ­γούν ήδη 107 ψηφια­κοί μαστο­γρά­φοι στον δημόσιο και στον ιδιω­τικό τομέα. Σημειω­τέον δε ότι με απόφαση του περα­σμέ­νου Φεβρουα­ρίου ο ΕΟΠΥΥ απο­ζη­μιώ­νει με 35 ευρώ την ψηφιακή μαστο­γρα­φία στα ιδιω­τικά δια­γνω­στικά κέντρα. Ετσι, με το νέο έτος ικα­νο­ποι­ή­θηκε ένα αίτημα πολλών Συλ­λό­γων, μεταξύ των οποίων και τηςΕλληνικής Αντι­καρ­κι­νι­κής Εται­ρείας, η οποία ζητούσε εδώ και καιρό την απο­ζη­μί­ωση του προ­λη­πτι­κού ελέγχου για γυναί­κες 40-50 ετών, ανοί­γο­ντας διά­πλατα τη «δεξα­μενή» παρε­χο­μέ­νων ιατρι­κών υπη­ρε­σιών στους ασφα­λι­σμέ­νους και στον ιδιω­τικό τομέα.

Οπως σημειώ­νει ο εμβιο­μη­χα­νι­κός – εμπει­ρο­γνώ­μο­νας Αξιο­λό­γη­σης και Διά­χυ­σης Ιατρι­κής Τεχνο­λο­γίας, κ. Χρήστος Καζάσης: «Στη χώρα μας λείπει ένας πραγ­μα­τι­κός φορέας αξιο­λό­γη­σης ιατρι­κής τεχνο­λο­γίας. Σκοπός της αξιο­λό­γη­σης είναι ο προσ­διο­ρι­σμός των κρι­τη­ρίων χρήσης, ασφά­λειας, κλι­νι­κών απο­τε­λε­σμά­των, ωφέ­λειας ασθενών, κοστο­λό­γη­σης, κόστους απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας, επι­πτώ­σεων στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό των νοσο­κο­μείων κ.ο.κ. Στην Ελλάδα όμως η τεχνο­λο­γία δεν αξιο­λο­γεί­ται. Εδώ επι­λέ­γε­ται η εται­ρεία που προ­σφέ­ρει μια τεχνο­λο­γία. Είμαστε επι­λε­κτι­κοί στην εται­ρεία».

Ο ίδιος ανα­φέ­ρε­ται σε πλήθος παρα­δειγ­μά­των «φωτο­γρα­φι­κών» δια­γω­νι­σμών, με «σφικτά» κρι­τή­ρια που αφορούν σε κιλά ή σε ειδικά χαρα­κτη­ρι­στικά, όπως για παρά­δειγμα ο υπέ­ρη­χος να είναι «τρο­χή­λα­τος» ή «αδιά­βρο­χος». Στην πράξη όμως «θα έπρεπε να ανα­φέ­ρο­νται οι κλι­νι­κές προ­δια­γρα­φές» συμπλη­ρώ­νει ο κ. Καζάσης.

Κάπως έτσι οι δια­γω­νι­σμοί κάνουν έως και έξι χρόνια να τελε­σφο­ρή­σουν, με απο­τέ­λε­σμα σε κάποιες περι­πτώ­σεις το μοντέλο να έχει απο­συρ­θεί στο μεταξύ από τις αγορές!