Επιστήμονες γύρισαν πίσω το ρολόι του χρόνου αναστρέφοντας τη γήρανση

Ίσως στο μέλλον τα γηρα­τειά δεν είναι μονό­δρο­μος. Ίσως στο μέλλον κατα­στεί δυνατό να ανα­στρα­φούν ή έστω να επι­βρα­δυν­θούν.

Επι­στή­μο­νες στις ΗΠΑ κατά­φε­ραν να γυρί­σουν προς τα πίσω τον χρόνο σε ζωντανά πει­ρα­μα­τό­ζωα μέσω της γενε­τι­κής τεχνι­κής του «μερικού συστη­μι­κού κυτ­τα­ρι­κού ανα­προ­γραμ­μα­τι­σμού».

Με αυτό τον τρόπο, μείωσαν τα σημάδια της γήραν­σης σε ποντί­κια και παρέ­τει­ναν τη ζωή τους κατά 30% (18 έως 24 εβδο­μά­δες)- κάτι που θα ισο­δυ­να­μούσε με δεκα­ε­τίες στην περί­πτωση των ανθρώ­πων.

​Τα ζώα είχαν τρο­πο­ποι­η­θεί προη­γου­μέ­νως, έτσι ώστε να φέρουν μια μετάλ­λαξη που οδηγεί σε πρόωρη γήρανση (ανάλογη με τη σπάνια γενε­τική πάθηση προ­γη­ρία στους ανθρώ­πους).

Ο ανα­προ­γραμ­μα­τι­σμός των κυτ­τά­ρων τους που ακο­λού­θησε, έκανε τα ζώα να ξανα­νιώ­σουν.

Αυτό ενι­σχύει την πεποί­θηση αρκετών επι­στη­μό­νων ότι εν μέρει -ή κατά κύριο λόγο- η γήρανση καθο­δη­γεί­ται από ένα εσω­τε­ρικό γενε­τικό «ρολόι» που ωθεί το σώμα σε μια στα­διακή κατάρ­ρευση.

Αν κατα­στεί δυνατό να επι­βρα­δυν­θεί ο «χτύπος» αυτού του ρολο­γιού, τότε θα αυξηθεί το προσ­δό­κιμο ζωής.

Είναι η πρώτη φορά που ο κυτ­τα­ρι­κός ανα­προ­γραμ­μα­τι­σμός παρα­τεί­νει τη διάρ­κεια της ζωής σε ένα υγιές ζωντανό ζώο.

Προη­γού­με­νες προ­σπά­θειες είχαν προ­κα­λέ­σει ανά­πτυξη εκτε­τα­μέ­νου καρ­κί­νου ή τον άμεσο θάνατο των πει­ρα­μα­τό­ζωων.

Όμως αυτή τη φορά απο­φεύ­χθηκε τελείως ο καρ­κί­νος και ο πρόωρος θάνατος.

​Οι ερευ­νη­τές, με επι­κε­φα­λής τον καθη­γητή Ανα­πτυ­ξια­κής Βιο­λο­γίας Χουάν Κάρλος Ιζπι­ζούα Μπελ­μό­ντε του Ινστι­τού­του Βιο­λο­γι­κών Επι­στη­μών Salk στην Καλι­φόρ­νια, έκαναν τη σχετική δημο­σί­ευση στο διε­θνούς κύρους περιο­δικό κυτ­τα­ρι­κής βιο­λο­γίας «Cell» (Κύτταρο).

​«Δεν διορ­θώ­σαμε την μετάλ­λαξη που προ­κά­λεσε την πρόωρη γήρανση. Αλλά­ξαμε τη δια­δι­κα­σία της γήραν­σης, αλλά­ζο­ντας χημικά το επι­γο­νι­δί­ωμα, δεί­χνο­ντας έτσι ότι η γήρανση είναι μια πλα­στική δια­δι­κα­σία. Η γήρανση δεν είναι ανάγκη να προχωρά μόνο προς μια κατεύ­θυνση», δήλωσε ο Μπελ­μό­ντε.

​«Δεν πιστεύ­ουμε ότι με την τεχνική μας θα φθά­σουμε στην αθα­να­σία. Υπάρ­χουν πιθανώς όρια που θα αντι­με­τω­πί­σουμε, αν επι­χει­ρή­σουμε μια πλήρη ανα­στροφή της γήραν­σης. Ο στόχος μας δεν είναι μόνο η επέ­κταση της διάρ­κειας ζωής, αλλά κάτι ακόμη πιο σημα­ντικό, η υγιής ζωή», πρό­σθεσε.

​Ο πλήρης κυτ­τα­ρι­κός ανα­προ­γραμ­μα­τι­σμός μετα­τρέ­πει τα εξει­δι­κευ­μένα ενήλικα κύτταρα, όπως του δέρ­μα­τος, σε αρχέ­γονα πολυ­δύ­ναμα βλα­στικά κύτταρα.

Οι αμε­ρι­κα­νοί ερευ­νη­τές προ­χώ­ρη­σαν σε έναν ευρέος φάσμα­τος (συστη­μικό) αλλά μόνο μερικό ανα­προ­γραμ­μα­τι­σμό.

Έτσι, για παρά­δειγμα, τα δερ­μα­τικά κύτταρα δεν κατέ­λη­ξαν σε βλα­στικά, παρέ­μει­ναν δερ­μα­τικά μεν, αλλά «φρε­σκα­ρί­σθη­καν», καθώς έγιναν πιο νεανικά.

Ο μερικός ανα­προ­γραμ­μα­τι­σμός μείωσε τις συσ­σω­ρευ­μέ­νες βλάβες στο DNA πολλών δια­φο­ρε­τι­κών κυτ­τά­ρων του σώματος.

Με αυτό τον τρόπο, αρκετά όργανα –όπως δια­πι­στώ­θηκε στο μικροσκόπιο- εμφά­νι­σαν βελ­τί­ωση και αντι­στροφή της γήραν­σης, όπως το δέρμα, η σπλήνα, τα νεφρά και το στομάχι.

Αλλά και το καρ­διαγ­γειακό σύστημα εμφά­νισε ενδεί­ξεις αντι­γή­ραν­σης και καλύ­τε­ρης λει­τουρ­γίας.

Οι ερευ­νη­τές ανα­γνώ­ρι­σαν ότι «προ­φα­νώς τα ποντί­κια δεν είναι άνθρω­ποι».

Ο Μπελ­μό­ντε δήλωσε: «Γνω­ρί­ζουμε ότι θα είναι πολύ πιο πολύ­πλοκο να ξανα­νιώ­σουμε έναν άνθρωπο. Όμως η νέα μελέτη δείχνει ότι η γήρανση είναι μια πολύ δυνα­μική και πλα­στική δια­δι­κα­σία, συνεπώς είναι πιο δεκτική σε θερα­πευ­τι­κές παρεμ­βά­σεις από ό,τι νομί­ζαμε προη­γου­μέ­νως».

Όπως είπε, τέτοιες πει­ρα­μα­τι­κές θερα­πείες μπορεί να χρεια­στούν έως δέκα χρόνια, έως ότου δοκι­μα­σθούν κλινικά σε ηλι­κιω­μέ­νους.

Προη­γού­με­νες μελέτες σε ανθρώ­πους έχουν δείξει ότι ο μεγα­λύ­τε­ρος παράγων κιν­δύ­νου για τις συχνό­τε­ρες χρόνιες παθή­σεις (καρ­διο­πά­θειες, καρ­κί­νους, νευ­ρο­εκ­φυ­λι­στι­κές νόσους) είναι απλώς τα γηρα­τειά. Αν αυτά «θερα­πευ­θούν», τότε και πολλές ασθέ­νειες θα είναι λιγό­τερο πιθανό να εμφα­νι­σθούν.

ΑΠΕ-ΜΠΕ