Ο ESM απαντά σε 16 ερωτήσεις για το ελληνικό χρέος-Πώς θα εφαρμοσθούν τα βραχυπρόθεσμα μέτρα

Μια σειρά 16 ερω­τή­σε­ων και απα­ντή­σε­ων για το ελ­λη­νι­κό χρέος και το σχέ­διο των βρα­χυ­πρό­θε­σμων μέ­τρων δη­μο­σιο­ποί­η­σε ο Ευ­ρω­παϊ­κός Μη­χα­νι­σμός Στα­θε­ρό­τη­τας (ESM) μέσω του λο­γα­ρια­σμού του στο Twitter.

O ESM προ­χω­ρά σε διευ­κρι­νί­σεις του σχε­δί­ου των βρα­χυ­πρό­θε­σμων μέ­τρων ενώ ση­μειώ­νει ότι εφό­σον αυτό κρι­θεί απα­ραί­τη­το, τότε μπο­ρεί να ακο­λου­θή­σει μια δέσμη με­σο­πρό­θε­σμων μέ­τρων.

Όσον αφορά στα βρα­χυ­πρό­θε­σμα μέτρα, ο Μη­χα­νι­σμός Στα­θε­ρό­τη­τας εκτι­μά ότι θα βελ­τιώ­σουν τη βιω­σι­μό­τη­τα του χρέ­ους της Ελ­λά­δας. «Ωστό­σο, χρειά­ζε­ται προ­σο­χή. Ο αντί­κτυ­πος ορι­σμέ­νων μέ­τρων θα εξαρ­τη­θεί από διά­φο­ρους πα­ρά­γο­ντες πέρα από τον έλεγ­χο μας. Με­τα­ξύ αυτών είναι οι συν­θή­κες που θα επι­κρα­τούν στις αγο­ρές όσον αφορά το επι­το­κια­κό πε­ρι­βάλ­λον και τη δυ­να­τό­τη­τα των υπό­λοι­πων συμ­με­τε­χό­ντων στην αγορά να ολο­κλη­ρώ­σουν ορι­σμέ­νες συ­ναλ­λα­γές» ανα­φέ­ρει η σχε­τι­κή ανα­κοί­νω­ση.

Την ίδια ώρα, υπεν­θυ­μί­ζει ότι το Eurogroup έχει απο­κλεί­σει το εν­δε­χό­με­νο ονο­μα­στι­κού κου­ρέ­μα­τος του χρέ­ους.

Ανα­λυ­τι­κά οι 16 ερω­τή­σεις – απα­ντή­σεις είναι οι εξής:

1. Πότε απο­φα­σί­στη­κε να κερ­δί­σει η Ελ­λά­δα βρα­χυ­πρό­θε­σμα μέτρα ελά­φρυν­σης του χρέ­ους;

Στην ανα­κοί­νω­ση του στις 25 Μαίου του 2016, το Eurogroup έδωσε εντο­λή στον ESM να ερ­γα­στεί πάνω σε μια πρώτη δέσμη μέ­τρων ελά­φρυν­σης του χρέ­ους, που ανα­φέ­ρο­νται ως βρα­χυ­πρό­θε­σμα μέτρα.

Οι υπουρ­γοί τό­νι­σαν ότι τα μέτρα αυτά θα εφαρ­μο­στούν μετά το κλεί­σι­μο της πρώ­της αξιο­λό­γη­σης και πριν από το τέλος του υφι­στά­με­νου προ­γράμ­μα­τος του ESM (του τρί­του προ­γράμ­μα­τος).

Η πρώτη αξιο­λό­γη­ση ολο­κλη­ρώ­θη­κε.

Στις 5 Δε­κεμ­βρί­ου του 2016, ο ESM πα­ρου­σί­α­σε λε­πτο­με­ρή σχέ­δια για βρα­χυ­πρό­θε­σμα μέτρα για το Eurogroup, τα οποία συμ­φώ­νη­σε να τα υιο­θε­τή­σει.

2. Θα υπάρ­ξουν πε­ραι­τέ­ρω μέτρα στο μέλ­λον;

Στην ανα­κοί­νω­ση του στις 25 Μαίου του 2016, το Eurogrοup ανέ­φε­ρε ακόμα μια πι­θα­νή δεύ­τε­ρη δέσμη μέ­τρων, εφό­σον χρεια­στεί, μετά την επι­τυ­χη­μέ­νη εφαρ­μο­γή του προ­γράμ­μα­τος του ESM από την Ελ­λά­δα.

Αυτά είναι τα λε­γό­με­να με­σο­πρό­θε­σμα μέτρα. Για το μα­κρο­πρό­θε­σμο διά­στη­μα, το Eurogroup έχει συμ­φω­νή­σει σε ένα έκτα­κτο μη­χα­νι­σμό για την δια­σφά­λι­ση της μα­κρο­πρό­θε­σμης βιω­σι­μό­τη­τας του χρέ­ους σε πε­ρί­πτω­ση που προ­κύ­ψει ένα πιο δυ­σμε­νές οι­κο­νο­μι­κό σε­νά­ριο για τη χώρα.

3. Ποιες είναι οι κα­τευ­θυ­ντή­ριες αρχές για επι­πρό­σθε­τη ελά­φρυν­ση χρέ­ους;

Το Eurogroup έχει απο­κλεί­σει οποιο­δή­πο­τε ονο­μα­στι­κό κού­ρε­μα. Επι­πλέ­ον, έχει συμ­φω­νή­σει ότι τα μέτρα θα: α) διευ­κο­λύ­νουν την πρό­σβα­ση στις αγο­ρές για την Ελ­λά­δα, ώστε να αντι­κα­τα­στή­σει το χρη­μα­το­δο­τού­με­νο από το δη­μό­σιο χρέος με χρέος του ιδιω­τι­κού τομέα β)θα εξο­μα­λύ­νουν το προ­φίλ απο­πλη­ρω­μής γ)θα πα­ρά­σχουν κί­νη­τρα για την δια­δι­κα­σία προ­σαρ­μο­γής της χώρας, ακόμα και μετά τη λήξη του προ­γράμ­μα­τος του ESM και δ)θα δια­σφα­λί­σουν ευ­ε­λι­ξία απέ­να­ντι στην αβέ­βαιη οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη και τις με­τα­βο­λές των επι­το­κί­ων στο μέλ­λον.

4. Ποια βρα­χυ­πρό­θε­σμα μέτρα θα εφαρ­μο­στούν;

Υπάρ­χουν τρεις ομά­δες βρα­χυ­πρό­θε­σμων μέ­τρων.

* εξο­μά­λυν­ση του προ­φίλ απο­πλη­ρω­μής της Ελ­λά­δας.

* μεί­ω­ση του επι­το­κια­κού ρί­σκου.

* άρση της αύ­ξη­σης του επι­το­κια­κού πε­ρι­θω­ρί­ου για το 2017.

5. Πως λει­τουρ­γεί η εξο­μά­λυν­ση του προ­φίλ απο­πλη­ρω­μής;

Η εξο­μά­λυν­ση του προ­φίλ αφορά το δεύ­τε­ρο πρό­γραμ­μα της Ελ­λά­δας, με τον EFSF. Η μέση σταθ­μι­σμέ­νη ωρί­μαν­ση των δα­νεί­ων στο πρό­γραμ­μα αυτό είχε συμ­φω­νη­θεί αρ­χι­κά στα 32,5 έτη. Εξαι­τί­ας μιας σει­ράς πα­ρα­γό­ντων, υπο­χώ­ρη­σε στα 28 έτη. Η ωρί­μαν­ση θα επα­νέλ­θει τώρα πάλι στα 32,5 έτη, ώστε μια σειρά από­το­μων αυ­ξή­σε­ων στο κό­στος απο­πλη­ρω­μής τις δε­κα­ε­τί­ες του 2030 και 2040 να απλω­θούν σε με­γα­λύ­τε­ρο χρο­νι­κό διά­στη­μα.

6. Και σχε­τι­κά με το δεύ­τε­ρο μέτρο, την μεί­ω­ση του ρί­σκου γύρω από τα επι­τό­κια;

Υπάρ­χουν τρία δια­φο­ρε­τι­κά σχή­μα­τα (schemes) για το δεύ­τε­ρο μέτρο. Το πρώτο είναι η ανταλ­λα­γή ομο­λό­γων. Για την ανα­κε­φα­λαιο­ποί­η­ση των τρα­πε­ζών, ο EFSF/ESM προ­σέ­φε­ρε δά­νεια στην Ελ­λά­δα συ­νο­λι­κής αξίας 42,7 δισ. ευρώ. Τα δά­νεια αυτά δεν εκτα­μιεύ­τη­καν σε με­τρη­τά, αλλά στη μορφή τί­τλων κυ­μαι­νό­με­νου επι­το­κί­ου. Η Ελ­λά­δα χρη­σι­μο­ποί­η­σε τους τί­τλους για να ανα­κε­φα­λαιο­ποί­η­σει τις τρά­πε­ζες.

Οι τί­τλοι θα ανταλ­λα­χθούν τώρα για ομό­λο­γα με στα­θε­ρό επι­τό­κιο με με­γα­λύ­τε­ρη ωρί­μαν­ση.

Επει­δή τα νέα ομό­λο­γα έχουν στα­θε­ρά επι­τό­κια, η Ελ­λά­δα δεν θα είναι πλέον αντι­μέ­τω­πη με το ρίσκο να αυ­ξη­θούν τα επι­τό­κια. Οι τρά­πε­ζες απα­γο­ρεύ­ε­ται να που­λή­σουν τους τί­τλους κυ­μαι­νό­με­νου και στα­θε­ρού επι­το­κί­ου στην αγορά, αλλά μπο­ρούν να τους που­λή­σουν στην ΕΚΤ. Οι τί­τλοι που έχουν που­λή­σει ήδη οι τρά­πε­ζες εξαι­ρού­νται από την ανταλ­λα­γή. Μετά από ένα συ­γκε­κρι­μέ­νο χρο­νι­κό διά­στη­μα, ο EFSF/ESM θα επα­να­γο­ρά­σει τους τί­τλους στα­θε­ρού επι­το­κί­ου που έχουν ακόμα οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες για να μην ανα­γκα­στούν να αντι­με­τω­πί­σουν το ρίσκο των επι­το­κί­ων. Αυτό θα γίνει με πό­ρους που θα αντλη­θούν από την αγορά.

Για να εξα­σφα­λι­στεί μια ομαλή εκτέ­λε­ση, η δια­δι­κα­σία αυτή θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί σε διά­φο­ρες φά­σεις σε μια μακρά χρο­νι­κή πε­ρί­ο­δο.

Το δεύ­τε­ρο σχήμα προ­βλέ­πει ότι ο ESM θα προ­βεί σε συμ­φω­νί­ες swap (ανταλ­λα­γών). Το σχήμα αυτό θα στα­θε­ρο­ποι­ή­σει το συ­νο­λι­κό κό­στος χρη­μα­το­δό­τη­σης για τον ESM και θα μειώ­σει το ρίσκο η Ελ­λά­δα να ανα­γκα­στεί να πλη­ρώ­σει υψη­λό­τε­ρο επι­τό­κιο στα δά­νεια της όταν τα επι­τό­κια στις χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κές αγο­ρές αρ­χί­σουν να αυ­ξά­νο­νται στο μέλ­λον. Ένα swap είναι ένα χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κό συμ­βό­λαιο που επι­τρέ­πει σε δυο συμ­βαλ­λό­με­να μέρη να ανταλ­λά­ξουν, για πα­ρά­δειγ­μα, πλη­ρω­μές σε στα­θε­ρό επι­τό­κιο με πλη­ρω­μές σε κυ­μαι­νό­με­νο επι­τό­κιο.

Το τρίτο σχήμα, γνω­στό ως ανά­λο­γη χρη­μα­το­δό­τη­ση (matched funding), προ­βλέ­πει ότι ο ESM θα χρε­ώ­σει ένα στα­θε­ρό επι­τό­κιο για ένα μέρος των μελ­λο­ντι­κών εκτα­μιεύ­σε­ων προς την Ελ­λά­δα. Αυτό ση­μαί­νει ότι θα εκ­δο­θούν μα­κρο­πρό­θε­σμα ομό­λο­γα που θα είναι σχε­δόν ανά­λο­γης ωρί­μαν­σης με τα ελ­λη­νι­κά ομό­λο­γα. Οι συν­θή­κες στις αγο­ρές μπο­ρεί να επη­ρε­ά­σουν τον βαθμό στον οποίο μπο­ρούν να εφαρ­μο­στούν τα τρία μέτρα για την μεί­ω­ση του επι­το­κια­κού ρί­σκου.

7. Και το τρίτο μέτρο, η άρση της αύ­ξη­σης του επι­το­κια­κού πε­ρι­θω­ρί­ου;

Η άρση της αύ­ξη­σης του επι­το­κια­κού πε­ρι­θω­ρί­ου αφορά την δόση των 11,3 δισ. ευρώ του προ­γράμ­μα­τος του EFSF (του δεύ­τε­ρου προ­γράμ­μα­τος) που χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε για τη χρη­μα­το­δό­τη­ση μιας επα­να­γο­ράς χρέ­ους.

Αυτή την στιγ­μή δεν έχει χρε­ω­θεί κα­νέ­να πε­ρι­θώ­ριο σε αυτό το δά­νειο, αλλά αρ­χι­κά προ­βλε­πό­ταν να επι­βλη­θεί ένα πε­ρι­θώ­ριο 2% από την επό­με­νη χρο­νιά. Η αύ­ξη­ση αυτή θα ανα­στα­λεί για το 2017.

8. Χρειά­ζο­νται πε­ραι­τέ­ρω επί­ση­μα βή­μα­τα προ­τού εφαρ­μο­στούν τα βρα­χυ­πρό­θε­σμα μέτρα;

Σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις, τα διοι­κη­τι­κά συμ­βού­λια του ESM και του EFSF πρέ­πει να εγκρί­νουν επί­ση­μα τα μέτρα.

9. Πότε θα αρ­χί­σε­τε να εφαρ­μό­ζε­τε τα μέτρα;

Η εξο­μά­λυν­ση του προ­φίλ απο­πλη­ρω­μής ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί στις αρχές του 2017. Τα τρία σχή­μα­τα για τη μεί­ω­ση του επι­το­κια­κού ρί­σκου θα ακο­λου­θη­θούν στο βαθμό που το επι­τρέ­πουν οι συν­θή­κες στην αγορά και είναι εφι­κτή η εφαρ­μο­γή τους. Η από­φα­ση για την άρση της αύ­ξη­σης του επι­το­κια­κού πε­ρι­θω­ρί­ου για το 2017 προ­βλέ­πε­ται για πριν το τέλος αυτού του έτους.

10. Ποια θα είναι η εξοι­κο­νό­μη­ση που θα προ­σφέ­ρουν στην Ελ­λά­δα αυτά τα μέτρα;

Στο βα­σι­κό σε­νά­ριο, ο αντί­κτυ­πος αυτών των μέ­τρων είναι ου­σια­στι­κός και θα μπο­ρού­σε να μειώ­σει ση­μα­ντι­κά το λόγο του χρέ­ους προς το ΑΕΠ αλλά και τις Ακα­θά­ρι­στες Χρη­μα­το­δο­τι­κές Ανά­γκες (GFN) για την πε­ρί­ο­δο 2017-2060, σύμ­φω­να με τους υπο­λο­γι­σμούς του ESM.

H ανταλ­λα­γή ομο­λό­γων και το swap επι­το­κί­ων αντι­στοι­χούν στο με­γα­λύ­τε­ρο μέρος αυτής της μεί­ω­σης. Οι δευ­τε­ρο­γε­νείς συ­νέ­πειες για τα επι­τό­κια χρη­μα­το­δό­τη­σης της Ελ­λά­δας θα είναι ένα επι­πρό­σθε­το όφε­λος.

Τα βρα­χυ­πρό­θε­σμα μέτρα θα βελ­τιώ­σουν την βιω­σι­μό­τη­τα του χρέ­ους της Ελ­λά­δας. Ωστό­σο, χρειά­ζε­ται προ­σο­χή. Ο αντί­κτυ­πος ορι­σμέ­νων μέ­τρων θα εξαρ­τη­θεί από διά­φο­ρους πα­ρά­γο­ντες πέρα από τον έλεγ­χο μας. Με­τα­ξύ αυτών είναι οι συν­θή­κες που θα επι­κρα­τούν στις αγο­ρές όσον αφορά το επι­το­κια­κό πε­ρι­βάλ­λον και τη δυ­να­τό­τη­τα των υπό­λοι­πων συμ­με­τε­χό­ντων στην αγορά να ολο­κλη­ρώ­σουν ορι­σμέ­νες συ­ναλ­λα­γές.

11. Έχουν κό­στος τα μέτρα και ποιος θα το πλη­ρώ­σει;

Το προ­σαρ­μο­σμέ­νο προ­φίλ απο­πλη­ρω­μής δεν ανα­μέ­νε­ται να έχει κό­στος. Το κό­στος της άρσης της αύ­ξη­σης του επι­το­κια­κού πε­ρι­θω­ρί­ου θα συ­νί­στα­ται στα κέρδη που θα απω­λέ­σουν τα κράτη μέλη. Οποιο­δή­πο­τε κό­στος από τα τρία σχή­μα­τα για την μεί­ω­ση του επι­το­κια­κού ρί­σκου θα βα­ρύ­νει την Ελ­λά­δα. Αυτό ισχύ­ει ιδιαί­τε­ρα στην πε­ρί­πτω­ση της ανταλ­λα­γής ομο­λό­γων και στο swap επι­το­κί­ων. Αυτά τα βρα­χυ­πρό­θε­σμα κόστη αντι­σταθ­μί­ζο­νται και με το πα­ρα­πά­νω από τα μα­κρο­πρό­θε­σμα οφέλη του όλου εγ­χει­ρή­μα­τος για την Ελ­λά­δα.

12. Υπάρ­χουν άλλα κόστη για άλλα κράτη μέλη του ESM και ει­δι­κό­τε­ρα για τις τέσ­σε­ρις χώρες που συμ­με­τεί­χαν σε προ­γράμ­μα­τα διά­σω­σης;

Όχι. Το Eurogroup έθεσε ως όρο οι συ­ναλ­λα­γές να μην έχουν κα­νέ­να άμεσο κό­στος για άλλες χώρες.

13. Θα έχει κό­στος η ανταλ­λα­γή ομο­λό­γων για τις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες;

Το σχήμα ανα­μέ­νε­ται να είναι ου­δέ­τε­ρο για τις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες και χρειά­ζε­ται τη συ­γκα­τά­θε­ση τους για να εφαρ­μο­στεί.

14. Ποιος είναι ο αντί­κτυ­πος της στρα­τη­γι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης του EFSF/ESM;

H στρα­τη­γι­κή χρη­μα­το­δό­τη­σης πα­ρα­μέ­νει απα­ράλ­λα­χτη. Οποια­δή­πο­τε αλ­λα­γή στον όγκο χρη­μα­το­δό­τη­σης για το 2017 θα κοι­νο­ποι­η­θεί σύ­ντο­μα στις αγο­ρές.

15. Θα στα­μα­τή­σε­τε να εκ­δί­δε­τε τί­τλους μι­κρό­τε­ρης ωρί­μαν­σης και θα επι­κε­ντρω­θεί­τε σε τί­τλους με­γα­λύ­τε­ρης διάρ­κειας;

Όχι, θα συ­νε­χί­σου­με να έχου­με πα­ρου­σία ως εκ­δό­της χρέ­ους σε ολό­κλη­ρη την κα­μπύ­λη των απο­δό­σε­ων.

16. Γιατί απο­φά­σι­σε το Eurogroup να εξε­τά­σει μέτρα ελά­φρυν­σης χρέ­ους για την Ελ­λά­δα;

Τα μέτρα έχουν σαν στόχο να αντι­με­τω­πί­σουν μια ευ­ρύ­τε­ρη ανη­συ­χία ότι οι μελ­λο­ντι­κές πλη­ρω­μές χρέ­ους θα επι­φέ­ρουν ένα αθέ­μι­το βάρος στις δα­πά­νες, κα­τα­πνί­γο­ντας την οι­κο­νο­μία. Οι Ακα­θά­ρι­στες Χρη­μα­το­δο­τι­κές Ανά­γκες (GFN), το συ­νο­λι­κό ποσό που δα­πα­νά μια χώρα κάθε έτος σε πλη­ρω­μές τόκων και στην απο­πλη­ρω­μή χρέ­ους που ωρι­μά­ζει, είναι το ση­μείο ανα­φο­ράς για την μέ­τρη­ση αυτού του βά­ρους.

Το Eurogroup συμ­φώ­νη­σε ότι, σύμ­φω­να με το βα­σι­κό σε­νά­ριο, οι Ακα­θά­ρι­στες Χρη­μα­το­δο­τι­κές Ανά­γκες της Ελ­λά­δας θα πα­ρα­μεί­νουν κάτω από το 15% του ΑΕΠ κατά την με­σο­πρό­θε­σμη πε­ρί­ο­δο μετά τη λήξη του προ­γράμ­μα­τος και κάτω από το 20% στη συ­νέ­χεια.

Πηγή ΕΘΝΟΣ