Τα 25 νησιά που θέλουν οι Τούρκοι

Η απόρ­ρητη λίστα EGAYDAAK του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών της Αγκυρας, με την οποία 25 νησιά και 127 νησίδες και βρα­χο­νη­σί­δες του Αιγαίου και όχι μόνο βάφο­νται με «γκρίζο» ως αμφι­σβη­τού­με­νες περιο­χές

Από 16 έως 25 κυμαί­νε­ται ο αριθμός των νησιών, νησίδων και βρα­χο­νη­σί­δων στο Αιγαίο Πέλαγος και γύρω από την Κρήτη στα οποία η Τουρκία αμφι­σβη­τεί ευθέως την ελλη­νική κυριαρ­χία, βάζο­ντας στο στό­χα­στρο συνο­λικά 152 (!) -από τη Ζουράφα, ανα­το­λικά της Σαμο­θρά­κης, έως τη Γαύδο στο Λιβυκό Πέλαγος. Δεν είναι τυχαίο ότι όλο και πιο συχνά γίνεται λόγος για την απόρ­ρητη λίστα EGAYDAAK, η οποία ουσια­στικά αντι­κα­το­πτρί­ζει τις τουρ­κι­κές επι­διώ­ξεις να βάψει «γκρίζο» το Αιγαίο- και όχι μόνο. Στο ίδιο πλαίσιο, τα «γκρίζα» έως πρό­τι­νος Ιμια απο­τε­λούν πλέον, σύμφωνα με τους προ­κλη­τι­κούς ισχυ­ρι­σμούς του Τούρκου υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου, τουρ­κικό έδαφος.

EGAYDAAK είναι το αρκτι­κό­λεξο της φράσης Egemenligi Anlasmalarla Yunanistan’a Devredilmemis Ada Adacιkve Kayalιklar», δηλαδή «νησιά, νησίδες και βρα­χο­νη­σί­δες των οποίων η κυριό­τητα δεν παρα­χω­ρή­θηκε στην Ελλάδα» με διε­θνείς συμ­φω­νίες και συν­θή­κες, όπως ισχυ­ρί­ζο­νται οι Τούρκοι. Πρό­κει­ται για μικρά νησιω­τικά συμπλέγ­ματα στο κεντρικό και νότιο Αιγαίο καθώς και για νησιά και νησίδες γύρω από την Κρήτη, ανάμεσά τους και η Γαύδος. Ο συνο­λι­κός τους αριθμός αγγίζει τα 152.

Η μακρο­σκε­λής λίστα EGAYDAAK συντά­χθηκε το 1996, χρονιά που επίσημα η Τουρκία, στο πλαίσιο ανα­θε­ω­ρη­τι­σμού στο Αιγαίο- έθεσε για πρώτη φορά επίσημα ζήτημα «γκρίζων ζωνών», προ­κα­λώ­ντας θερμό επει­σό­διο στις βρα­χο­νη­σί­δες Ιμια ανα­το­λικά της Καλύ­μνου. «Συνα­ντάμε το περι­βό­ητο αρκτι­κό­λεξο EGAYDAAK το 1996 μέσω ενός εγχει­ρι­δίου που εκδό­θηκε από τις Ακα­δη­μίες Πολέμου της Τουρ­κίας. Από τότε ο όρος αυτός επα­νέρ­χε­ται στην επι­και­ρό­τητα σε τακτά χρονικά δια­στή­ματα», λέει στο «ΘΕΜΑ» ο ταξί­αρ­χος ε.α. και γεω­στρα­τη­γι­κός ανα­λυ­τής Χρήστος Μηνά­γιας, συγ­γρα­φέας του βιβλίου «Απόρ­ρη­τος Φάκελος Τουρκία – Η Εθνική Στρα­τη­γική της Τουρ­κίας» (εκδό­σεις Κάδμος), όπου ασχο­λεί­ται διε­ξο­δικά με τις τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες.

Στην εθνι­κι­στική περι­δί­νηση που έχει περι­πέ­σει η Τουρκία, με ευθύνη του Ταγίπ Ερντο­γάν ο οποίος προ­σπα­θεί να κερ­δί­σει την υπο­στή­ριξη των εθνι­κι­στών για να τρο­πο­ποι­ή­σει το τουρ­κικό Σύνταγμα και να κατα­στεί από­λυ­τος σουλ­τά­νος, τα υπο­τι­θέ­μενα κατε­χό­μενα -από την Ελλάδα- νησιά είναι προ­σφι­λές θέμα δημό­σιας αντι­πα­ρά­θε­σης ανάμεσα στην κυβέρ­νηση και την αντι­πο­λί­τευση. Εκεί μάλλον που δεν φαί­νε­ται να συμ­φω­νούν οι δύο πλευρές είναι στον αριθμό. Στις πρό­σφα­τες προ­κλη­τι­κές του δηλώ­σεις, ο επι­κε­φα­λής της αντι­πο­λί­τευ­σης Κεμάλ Κιλιτσ­ντά­ρο­γλου κατη­γό­ρησε τον Ερντο­γάν για «ξεπού­λημα» 18 νησιών στην Ελλάδα, αν και τον περα­σμένο Σεπτέμ­βριο ο ίδιος έκανε λόγο για 16. Το 2013, ο τότε υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Αχμέτ Ντα­βού­το­γλου είχε παρου­σιά­σει στην τουρ­κική Βουλή λίστα με 25 νησιά, αμφι­σβη­τώ­ντας ευθέως για πρώτη φορά δημο­σίως την ελλη­νική κυριαρ­χία σε αυτά. Ο ίδιος είχε κάνει αναφορά και στη λίστα EGAYDAAK.

Τα νησιά, οι νησίδες και οι βρα­χο­νη­σί­δες που περιέ­χο­νται στις λίστες-«λάστιχο» των Τούρκων αξιω­μα­τού­χων είναι: Φούρνοι, Θύμαινα, Οινούσ­σες (Βόρειο Αιγαίο), Αγα­θο­νήσι, Αρκιοί, Φαρ­μα­κο­νήσι, Καλό­λι­μνος, Πλάτη, Γυαλί, Κίναρος, Σύρνα (Νότιο Αιγαίο), Διο­νυ­σά­δες, Δία, Κου­φο­νήσι, Γαϊ­δου­ρο­νήσι, Γαύδος (Κρητικό Πέλαγος). Στη λίστα των 16 νησιών και νησίδων προ­στί­θε­νται κατά καιρούς ακόμη εννέα: Ζουράφα, Αντί­ψαρα (Βόρειο Αιγαίο), Καλό­γε­ρος (Κεντρικό Αιγαίο), Λέβιθα, Γλάρος, Περ­γούσα, Καν­δε­λιούσα, Μικρός και Μεγάλος Αδελφός, Μικρό και Μεγάλο Σοφράνο (Νότιο Αιγαίο). Δεν είναι τυχαίο ότι στη δεύτερη εκδοχή των τουρ­κι­κών ενστά­σεων για το καθε­στώς αυτών των νησιών, νησίδων και βρα­χο­νη­σί­δων, περι­λαμ­βά­νο­νται και βραχονησίδες-κλειδιά, όπως η Ζουράφα στο Θρακικό Πέλαγος ανα­το­λικά της Σαμο­θρά­κης και οι Καλό­γε­ροι Β.Α. της Ανδρου, τερά­στιας εθνικής σημα­σίας, αντι­στρό­φως ανά­λο­γης με το μέγεθός τους.

Να σημειω­θεί επίσης ότι τα μεγα­λύ­τερα από τα 152 νησιά κατοι­κού­νται, όπως οι Οινούσ­σες, οι Φούρνοι, η Θύμαινα, το Αγα­θο­νήσι, οι Αρκιοί, η Γαύδος κ.ά.

Στο στό­χα­στρο δεν είναι μόνο τα 16, 18 ή 25 νησιά και νησίδες, τα περισ­σό­τερα από τα οποία είναι μέρος μικρών νησιω­τι­κών συμπλεγ­μά­των, αλλά και τα 152 που συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στη λίστα EGAYDAAK, η οποία τείνει να κατα­στεί «δόγμα» της τουρ­κι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής.

Σύμφωνα με πρό­σφατη ανα­κοί­νωση του τουρ­κι­κού υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών, άλλωστε, στο Αιγαίο Πέλαγος «υπάρχει μια σειρά από αλλη­λέν­δετα προ­βλή­ματα, κάτι που απο­τε­λεί και πάγια γραμμή της τουρ­κι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής απέ­να­ντι στην κυριό­τητα ορι­σμέ­νων νησίδων και βρα­χο­νη­σί­δων και σε σύνδεση πως δεν υπάρ­χουν μεταξύ της Τουρ­κίας και της Ελλάδας θαλάσ­σια σύνορα που να έχουν καθο­ρι­στεί με διεθνή συμ­φω­νία που να έχει ισχύ».

Τι υπο­στη­ρί­ζει, τι ισχύει, πού στο­χεύει

Η Τουρκία υπο­στη­ρί­ζει ότι στη Συνθήκη της Λοζάνης (1923) με την οποία επι­κυ­ρώ­θηκε η ελλη­νική κυριαρ­χία στα νησιά του ανα­το­λι­κού Αιγαίου, τα οποία είχαν απε­λευ­θε­ρω­θεί κατά τον Α’ Βαλ­κα­νικό Πόλεμο (1912-1913), όπως επίσης και στη Συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων (1947), με την οποία η ηττη­μένη Ιταλία παρα­χώ­ρησε στην Ελλάδα την κυριαρ­χία της Δωδε­κα­νή­σου, υπάρ­χουν νησιά, νησίδες και βρα­χο­νη­σί­δες με αμφι­σβη­τού­μενο καθε­στώς αφού δεν ανα­φέ­ρο­νται ονο­μα­στικά στις συν­θή­κες αυτές. Οι τουρ­κι­κοί ισχυ­ρι­σμοί ωστόσο απορ­ρί­πτο­νται από τις ίδιες τις συν­θή­κες, για τις οποίες μάλιστα το τελευ­ταίο διά­στημα ο πρό­ε­δρος Ταγίπ Ερτογάν θέτει ευθέως ζήτημα ανα­θε­ώ­ρη­σής τους.

Σύμφωνα με το άρθρο 12 της Συν­θή­κης της Λοζάνης, «η Ελλάδα αποκτά την κυριαρ­χία όλων των νησιών του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου, εκτός της Ιμβρου, Τενέδου και Λαγoυσώv νήσων». Ενώ στο άρθρο 16 της ίδιας συν­θή­κης ρητά ανα­φέ­ρε­ται ότι «η Τουρκία παραι­τεί­ται από οποια­δή­ποτε αξίωση από τα προ­α­να­φερ­θέ­ντα νησιά και συνεπώς δεν επι­τρέ­πε­ται καμία αμφι­σβή­τηση από καvέvαν της εθνικής κυριαρ­χίας της Ελλάδας επί των νήσων του Αιγαίου».

Οσον αφορά τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων, η Ιταλία παρα­χώ­ρησε στην Ελλάδα την κυριαρ­χία των νησιών Αστυ­πά­λαια, Ρόδος, Χάλκη, Κάρ­πα­θος, Κάσος, Τήλος, Νίσυρος, Κάλυ­μνος, Λέρος, Πάτμος, Λειψοί, Σύμη, Κως και Καστε­λό­ριζο, καθώς και τις παρα­κεί­με­νες σε αυτές νησίδες. Με την υπο­γραφή της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων, η Ελλάδα έγινε το διάδοχο κράτος στις συμ­φω­νίες που είχε υπο­γρά­ψει η Ιταλία με την Τουρκία νωρί­τερα, το 1932, και αφο­ρού­σαν τον καθο­ρι­σμό της συνο­ρια­κής γραμμής των Δωδε­κα­νή­σων, που τότε ανήκαν στην Ιταλία, με την τουρ­κική επι­κρά­τεια.

Στρα­τη­γι­κός αντι­κει­με­νι­κός σκοπός της Τουρ­κίας είναι η παραί­τηση της χώρας μας από τα κυριαρ­χικά της δικαιώ­ματα στο Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Οπως επι­ση­μαί­νει ο κ. Μηνά­γιας, προ­κει­μέ­νου να πετύχει αυτό τον στόχο η Αγκυρα «θα συνε­χί­σει την εμμονή στο “casus belli”, προ­κει­μέ­νου αυτό να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ως επι­χεί­ρημα νομι­μο­ποι­ή­σεως μιας ενδε­χό­με­νης τουρ­κι­κής επι­θε­τι­κής ενέρ­γειας, ενώ θα επι­διώ­ξει να εξα­σφα­λι­στεί είτε η σύμφωνη γνώμη, είτε ο συμ­βι­βα­σμός της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας, στην οποία θα δοθεί η εντύ­πωση του νομίμου των τουρ­κι­κών διεκ­δι­κή­σεων στην περιοχή μας, ενώ επι­διώ­κει ανα­τροπή ισορ­ρο­πίας δυνά­μεων μεταξύ των δύο χωρών, κάτι που ήδη επι­χει­ρεί λόγω και της κρίσης στην Ελλάδα».

Αξίζει να σημειω­θεί ότι τον περα­σμένο Αύγου­στο ο πρώην πρω­θυ­πουρ­γός της Τουρ­κίας και θεω­ρη­τι­κός του «στρα­τη­γι­κού βάθους», Αχμέτ Ντα­βού­το­γλου, επέλεξε για τις καλο­και­ρι­νές του δια­κο­πές το νησί Μαράθι, μεταξύ Πάτμου και Σάμου, το οποίο περι­λαμ­βά­νε­ται στη λίστα των 152 νησιών της λίστας EGAYDAAK. Το ίδιο είχε πράξει το καλο­καίρι του 2015 και ο σημε­ρι­νός πρω­θυ­πουρ­γός της Τουρ­κίας Μπιναλί Γιλ­ντι­ρίμ, ο οποίος βρέθηκε με το ιδιω­τικό του σκάφος στο νησί, απο­δε­χό­με­νος κάθε είδους τελω­νειακό και αστυ­νο­μικό έλεγχο. Λόγω της επί­σκε­ψης αυτής τότε, ο Γιλ­ντι­ρίμ δέχτηκε φρα­στι­κές επι­θέ­σεις από εθνι­κι­στές στη χώρα του που τον κατη­γό­ρη­σαν για… προ­δο­σία, επειδή επέ­δειξε δια­βα­τή­ριο για να πατήσει το πόδι του σε… τουρ­κικό έδαφος!

protothema.gr