Αγνωστες λεπτομέρειες που έκριναν την απόφαση του ΣτΕ

Μία από τις πλέον εμβλη­μα­τι­κές επι­λο­γές της κυβέρ­νη­σης, η οποία είχε αναχθεί σε προ­τε­ραιό­τητα στη μάχη της κατά της δια­πλο­κής, υπέστη ισχυ­ρό­τατο πλήγμα από την ξεκά­θαρη απόφαση του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας, που κήρυξε κατά πλειο­ψη­φία αντι­συ­νταγ­μα­τικό τον νόμο για τις τηλε­ο­πτι­κές άδειες. Το ανώτατο δικα­στή­ριο, με παγία θεσμική παρά­δοση και μέσα σε κλίμα τετα­μένο και βαρύ, λόγω χει­ρι­σμών δικα­στι­κών και κυβερ­νη­τι­κών παρα­γό­ντων το τελευ­ταίο διά­στημα, απο­φά­σισε πως η ανάθεση της αρμο­διό­τη­τας για την αδειο­δό­τηση των κανα­λιών στον αρμόδιο υπουργό, κατά παρά­καμψη του Εθνικού Ραδιο­τη­λε­ο­πτι­κού Συμ­βου­λίου, υπήρξε νομο­θε­τική επιλογή αντι­συ­νταγ­μα­τι­κού χαρα­κτήρα.

Παρά τις μακρές διερ­γα­σίες και το παρα­σκή­νιο που επί ημέρες υπήρξε έντονο, με την επε­ξερ­γα­σία νομικών λύσεων και εκδοχών από­φα­σης, το δικα­στή­ριο υιο­θέ­τησε τελικώς την πλέον σκληρή γραμμή τινά­ζο­ντας τον νόμο και τη δια­γω­νι­στική δια­δι­κα­σία για τις τηλε­ο­πτι­κές άδειες στον αέρα. Η πλειο­ψη­φία αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας, που τελικώς σφρά­γισε την απόφαση της Ολο­μέ­λειας, είχε δια­φα­νεί από προ­γε­νέ­στε­ρες δια­σκέ­ψεις.

Τότε, που στο τραπέζι έπεσαν νομικές εκδοχές που θα μπο­ρού­σαν να προ­σφερ­θούν ως ενδιά­με­σες λύσεις, δίδο­ντας δυνα­τό­τη­τες πολι­τι­κής δια­χεί­ρι­σης στην κυβέρ­νηση.

Ομως οι όποιες προ­σπά­θειες προ­σέ­κρου­σαν, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, στην αδυ­να­μία νομικής τεκ­μη­ρί­ω­σης μιας τέτοιας ενδιά­με­σης λύσης, με απο­τέ­λε­σμα η εν λόγω πρόταση να μην τεθεί ποτέ σε ψηφο­φο­ρία.

Αντί­θετα, το δίλημμα συνταγ­μα­τι­κό­τητα – αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τητα, που ήταν κυρί­αρχο από την αρχή αυτής της δικα­στι­κής κρίσης, τελικά απε­δεί­χθη και το μόνο που καθό­ρισε την τελική απόφαση. Οι ανώ­τα­τοι δικα­στι­κοί που προ­σχώ­ρη­σαν στην θέση της αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας του νόμου δεν δέχθη­καν τις συμ­βι­βα­στι­κές προ­τά­σεις για παροχή κάποιας προ­θε­σμίας για θερα­πεία και βελ­τί­ωση των δια­δι­κα­σιών του νόμου συγκε­ντρώ­νο­ντας πλειο­ψη­φία 14 δικα­στών.

Αντί­θετα, οι υπέρ­μα­χοι της συνταγ­μα­τι­κό­τη­τας συγκέ­ντρω­σαν 11 ψήφους, ενώ μια πρόταση που έπεσε στο τραπέζι από τον πρόεδρο του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας, κ. Νίκο Σακελ­λα­ρίου, να εκδώσει το δικα­στή­ριο προ­δι­κα­στική απόφαση και σε ένα μήνα να επα­νέλ­θει για ορι­στική κρίση, δεν είχε απο­δέ­κτες παρά μόνον τρεις ανώ­τα­τους δικα­στές. Η ευθεία παρα­βί­αση του Συντάγ­μα­τος στο θέμα των αρμο­διο­τή­των του Εθνικού Ραδιο­τη­λε­ο­πτι­κού Συμ­βου­λίου που απο­κρού­στηκε με τη δικα­στική απόφαση και προ­γε­νέ­στε­ρες απο­φά­σεις του ανω­τά­του δικα­στη­ρίου, που είχαν κρίνει ότι μόνον το ΕΡΣ μπορεί να αδειο­δο­τεί τα κανάλια, δεν άφησαν περι­θώ­ρια πολλών ελιγμών στους ανώ­τα­τους δικα­στές. Επίσης, το κλίμα πόλωσης που είχε επι­κρα­τή­σει τελευ­ταία απο­θάρ­ρυνε συναι­νε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις για την ανα­ζή­τηση ενδιά­με­σων λύσεων.

Απόφαση-τορπίλη

Με αυτά τα δεδο­μένα η απόφαση της Ολο­μέ­λειας του ΣτΕ χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από δικα­στι­κές πηγές «τορπίλη» μιας και κατε­δά­φισε τον νόμο που ανέθεσε στον υπουργό Επι­κρα­τείας την αδειο­δό­τηση των τηλε­ο­πτι­κών σταθμών, παρα­κάμ­πτο­ντας το ΕΣΡ, συμπα­ρα­σύ­ρο­ντας παράλ­ληλα και τη δια­γω­νι­στική δια­δι­κα­σία, με απο­τέ­λε­σμα οι άδειες που δόθηκαν στους υπερ­θε­μα­τι­στές να μην έχουν πλέον καμία ισχύ. Η απόφαση είχε επίσης ως αυτο­νό­ητη συνέ­πεια πως στο εξής μόνον το ΕΣΡ μπορεί να δώσει άδειες στα κανάλια και κανένας άλλος, στε­ρώ­ντας από την κυβέρ­νηση τη δυνα­τό­τητα διορ­θω­τι­κών κινή­σεων.

Με την κατε­δά­φιση, δε, της δια­γω­νι­στι­κής δια­δι­κα­σίας και την αχρή­στευση των αδειών που δόθηκαν από την απόφαση του ΣτΕ, προ­κύ­πτουν θέματα με τα χρήματα που έχουν κατα­βά­λει οι υπερ­θε­μα­τι­στές. Το μόνο που μένει «ζωντανό» από το νομο­θε­τικό πλαίσιο της κυβέρ­νη­σης, είναι ο νόμος που προ­βλέ­πει τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που πρέπει να συγκε­ντρώ­νει κάποιος για να διεκ­δι­κή­σει άδεια. Με βάση αυτόν τον νόμο, η κυβέρ­νηση επι­χεί­ρησε τις πρώτες ώρες μετά την απόφαση του ανω­τά­του δικα­στη­ρίου να οργα­νώ­σει νομο­θε­τική πρω­το­βου­λία για παροχή προ­σω­ρι­νών αδειών ή πιστο­ποι­η­τι­κών για τους τηλε­ο­πτι­κούς σταθ­μούς.

Δικα­στι­κές πηγές εκτι­μούν πως αν προ­χω­ρή­σει αυτή η λύση, τότε ενδέ­χε­ται να ανοίξει νέος κύκλος δικα­στι­κών εκκρε­μο­τή­των, με τον κίνδυνο να κριθεί –και αυτή η δια­δι­κα­σία– αντι­συ­νταγ­μα­τική, σημα­το­δο­τώ­ντας νέα ήττα για το κυβερ­νη­τικό στρα­τό­πεδο. Σε κάθε περί­πτωση, η απόφαση για αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τητα του νόμου Παππά ερμη­νευό­ταν εύστοχα από δικα­στική πηγή ως μονό­δρο­μος. «Βάζει τα δύο πόδια σε ένα παπού­τσι» ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά, για να δηλώσει πως ανα­πό­φευ­κτα η μόνη λύση για τακτο­ποί­ηση του τηλε­ο­πτι­κού τοπίου με όρους συνταγ­μα­τι­κό­τη­τας είναι η συγκρό­τηση του ΕΣΡ.

Θέματα δημο­κρα­τίας

Και ενώ οι αβε­βαιό­τη­τες και οι ανα­τα­ρά­ξεις που έχουν προ­κύ­ψει με αφορμή την απόφαση του ΣτΕ, όπως η δια­χεί­ριση του πολι­τι­κού κόστους, απα­σχο­λούν έντονα το Μέγαρο Μαξίμου, οι σχέσεις της κυβέρ­νη­σης με το δικα­στικό σώμα δοκι­μά­ζο­νται σκληρά μία ακόμα φορά και το χάσμα στις σχέσεις τους διαρκώς μεγα­λώ­νει. Η πρω­το­φα­νής επίθεση που εξα­πέ­λυσε η κυβερ­νη­τική εκπρό­σω­πος, Ολγα Γερο­βα­σίλη, κατά του ΣτΕ, αμέσως μετά την έκδοση της από­φα­σης, προ­κά­λεσε τη μήνιν των δικα­στι­κών ενώσεων, ενώ δικα­στι­κοί όλων των βαθ­μί­δων αδυ­να­τού­σαν να κατα­νο­ή­σουν το μέγεθος της θεσμι­κής σύγ­χυ­σης από τις εν λόγω δηλώ­σεις.

Οι δικα­στι­κές ενώσεις, και πρω­τί­στως η Ενωση των Δικα­στών του ΣτΕ, έθεσαν ευθέως θέματα δημο­κρα­τίας και σεβα­σμού στους θεσμούς κάνο­ντας λόγο για θεσμική άγνοια. Μάλιστα, οι δικα­στές του ΣτΕ ξεκί­νη­σαν την ανα­κοί­νωσή τους θυμί­ζο­ντας το άρθρο ένα του Συντάγ­μα­τος και ανα­φέ­ρο­ντας επί λέξει: «Το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας ανήκει στη δικα­στική λει­τουρ­γία, η οποία, κατά το άρθρο 1 παρ. 3 του Συντάγ­μα­τος, πηγάζει από τον λαό και ασκεί­ται όπως ορίζει το Σύνταγμα» για να κατα­λή­ξουν στην παραί­νεση για αυτο­συ­γκρά­τηση αλλά και για γνώση των βασικών αρχών του δημο­κρα­τι­κού πολι­τεύ­μα­τος. «Κατά συνέ­πεια», τονί­ζουν στην ανα­κοί­νωσή τους, «δημό­σιος λόγος που ανα­φέ­ρε­ται στην απο­στολή και τον ρόλο του Δικα­στη­ρίου πρέπει να λαμ­βά­νει υπόψη τα ανωτέρω και να εκφέ­ρε­ται με γνώση της εν γένει οργά­νω­σης και λει­τουρ­γίας του δημο­κρα­τι­κού πολι­τεύ­μα­τος και των θεσμών επι­δει­κνύ­ο­ντας τη δέουσα αυτο­συ­γκρά­τηση».

Στο ίδιο μήκος κύματος ήταν και οι λοιπές δικα­στι­κές ενώσεις. Μέσα σε αυτή την κατά­σταση η έρευνα που δια­τά­χθηκε από τον επι­κε­φα­λής της Αρχής για τα προ­σω­πικά δεδο­μένα, Κων. Μενου­δάκο, για τη δημο­σιο­ποί­ηση των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων αντι­προ­έ­δρου του ΣτΕ αποκτά πρό­σθετη σημασία…