Αποζημιώσεις με μία αίτηση για όσα ακίνητα μπλόκαρε το κράτος

Το μείζον πρό­βλημα της απο­ζη­μί­ω­σης πολιτών από τη Διοί­κηση όταν οι περιου­σίες τους περιο­ρί­ζο­νται για λόγους που αφορούν την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος απα­σχό­λησε για άλλη μία φορά το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ).

Με μια απόφαση-σταθμό, το Ανώτατο Ακυ­ρω­τικό Δικα­στή­ριο αλλάζει τη μέχρι σήμερα νομο­λο­γία του και δίνει «ανάσα» σε χιλιά­δες εγκλω­βι­σμέ­νους ιδιο­κτή­τες γης.

Η συγκε­κρι­μένη υπόθεση αφορά ιδιαι­τέ­ρως μεγάλης αξίας ακίνητα στην περιοχή Περι­βο­λά­κια της Ραφήνας, η οποία είχε εντα­χθεί το 2003 στο προ­ε­δρικό διά­ταγμα για τον καθο­ρι­σμό χρήσεων γης και περιο­ρι­σμών δόμησης στην εκτός σχεδίου περιοχή των Μεσο­γείων.

Οι ιδιο­κτή­τες των οικο­πέ­δων έχασαν σε μια ημέρα την περιου­σία τους, καθώς τα ακίνητά τους εντά­χθη­καν στις ζώνες πρα­σί­νου. Σύμφωνα με τον συνταγματολόγο-δικηγόρο κ. Από­στολο Παπα­κων­στα­ντί­νου, ο οποίος εκπρο­σω­πεί τους ιδιο­κτή­τες στο ΣτΕ, πρό­κει­ται μια πολύ σημα­ντική απόφαση. Σε προη­γού­με­νες απο­φά­σεις του το Ανώτατο Ακυ­ρω­τικό Δικα­στή­ριο ανέφερε ότι οι θιγό­με­νοι ιδιο­κτή­τες έπρεπε να προ­χω­ρούν σε αγωγές απο­ζη­μί­ω­σης (πολυ­δά­πα­νες και χρο­νο­βό­ρες), ενώ τώρα, για πρώτη φορά, δέχεται ότι μπορούν να διεκ­δι­κή­σουν απο­ζη­μί­ωση με αίτηση προς τη Διοί­κηση.

Οπως ανα­φέ­ρε­ται στην απόφαση, παρέ­χε­ται στον θιγό­μενο ιδιο­κτήτη η δυνα­τό­τητα να επι­διώ­ξει με αίτησή του προς τη Διοί­κηση την ανα­γνώ­ριση ότι έχει επέλθει ουσιώ­δης στέρηση της χρήσης της ιδιο­κτη­σίας του κατά τον προ­ο­ρι­σμό της καθώς και τον καθο­ρι­σμό του τρόπου της απο­ζη­μί­ω­σής του:

* με την ανταλ­λαγή της έκτασής του με έκταση του Δημο­σίου ή την παρα­χώ­ρηση κατά χρήση δημό­σιας έκτασης σε παρα­πλή­σια περιοχή για ανάλογη χρήση ή εκμε­τάλ­λευση,

* την κατα­βολή εφάπαξ ή περιο­δι­κής απο­ζη­μί­ω­σης,

* τη μετα­φορά συντε­λε­στή δόμησης σε άλλη ιδιο­κτη­σία.

Σύμφωνα με τους δικα­στές, η Διοί­κηση υπο­χρε­ού­ται να εξε­τά­σει το σχετικό αίτημα και, αφού λάβει υπόψη την κατά το άρθρο 24 του Συντάγ­μα­τος επι­βαλ­λό­μενη προ­στα­σία του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος, να κρίνει εάν με τα δεδο­μένα της συγκε­κρι­μέ­νης υπό­θε­σης έχει επέλθει ουσιώ­δης στέρηση της χρήσης της ιδιο­κτη­σίας σε σχέση με τον προ­ο­ρι­σμό της, εν όψει και του ισχύ­ο­ντος στην περιοχή χωρο­τα­ξι­κού και πολε­ο­δο­μι­κού καθε­στώ­τος. Επίσης οφείλει να εξε­τά­σει αν συντρέ­χει περί­πτωση να χορη­γη­θεί στον θιγό­μενο ιδιο­κτήτη ένα από τα προ­βλε­πό­μενα αντι­σταθ­μί­σματα.

Περαι­τέρω, αν η Διοί­κηση δια­πι­στώ­σει ότι πράγ­ματι συντρέ­χει τέτοια περί­πτωση και ότι δεν είναι δυνατή η ανταλ­λαγή της έκτασης με έκταση του Δημο­σίου ή η παρα­χώ­ρηση κατά χρήση δημό­σιας έκτασης σε παρα­πλή­σια περιοχή ή η μετα­φορά συντε­λε­στή δόμησης σε άλλη ιδιο­κτη­σία, έχει την υπο­χρέ­ωση να καθο­ρί­σει το ύψος της οφει­λό­με­νης χρη­μα­τι­κής απο­ζη­μί­ω­σης και τον τρόπο κατα­βο­λής.

«Ως εκ τούτου, απαι­τεί­ται οπωσ­δή­ποτε η υποβολή εκ μέρους του θιγό­με­νου ιδιο­κτήτη αιτή­σεως στη Διοί­κηση, η οποία, ύστερα από στάθ­μιση των σχε­τι­κών δυνα­το­τή­των, είτε δέχεται το αίτημα, επι­λέ­γο­ντας τον τρόπο απο­ζη­μιώ­σεως, είτε απορ­ρί­πτει αυτό με πράξη αυτο­τε­λώς προ­σβλητή με αίτηση ακυ­ρώ­σεως» ανα­φέ­ρε­ται στην απόφαση του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας (1603/2016).

Στην προ­κει­μένη περί­πτωση, η Διοί­κηση – εν προ­κει­μένω ο υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας και ο υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών – παρέ­λειψε να απα­ντή­σει σε σχετικό αίτημα. Γι’ αυτό λόγω της σπου­δαιό­τη­τας του ζητή­μα­τος και εν όψει εν μέρει δια­φο­ρε­τι­κής νομο­λο­γίας του Α΄ Τμή­μα­τος (ΣτΕ 4283/2013, 3899/2014), το Τμήμα (Ε΄) κρίνει ότι η υπόθεση πρέπει να παρα­πεμ­φθεί προς επίλυση στην επτα­μελή σύνθεση του δικα­στη­ρίου.

Οπως τονίζει ο κ. Παπα­κων­στα­ντί­νου, η συγκε­κρι­μένη απόφαση κρί­νε­ται ως ιδιαι­τέ­ρως σημα­ντική καθώς ανα­μέ­νε­ται να απε­γκλω­βί­σει χιλιά­δες ιδιο­κτή­τες, με αντί­στοιχα προ­βλή­ματα, σε πολλές περιο­χές της χώρας.

ΒΗΜΑ