Π. Αποστολίδης: «Πρέπει να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη πρόσβαση των ασθενών στα φάρμακα»

Είστε επι­κε­φα­λής ενός από τους πλέον παρα­γω­γι­κούς κλάδους της χώρας. Μιλήστε μας για τις προ­τε­ραιό­τη­τες του ΣΦΕΕ στην παρούσα περίοδο.

Συνε­χί­ζουμε να δια­νύ­ουμε μια μετα­βα­τική περίοδο με εμφανή όμως τάση στα­θε­ρο­ποί­η­σης του δημο­σιο­νο­μι­κού περι­βάλ­λο­ντος, αλλά και μετα­τό­πιση της αύξησης της πίεσης για ολο­κλή­ρωση δομικών αλλαγών στην ελλη­νική οικο­νο­μία και ανά­πτυ­ξης νέου παρα­γω­γι­κού μοντέ­λου.

Η προ­τε­ραιό­τητά μας είναι ο Έλληνας ασθενής και η δια­σφά­λιση ότι θα έχει το φάρμακό του. Και παρά τις δύσκο­λες συν­θή­κες που αντι­με­τω­πί­ζει ο κλάδος του φαρ­μά­κου, εξα­κο­λου­θεί να στη­ρί­ζει και να δια­σφα­λί­ζει την απρό­σκο­πτη πρό­σβαση των ασθενών στα φάρμακά τους. Οι συνε­χό­με­νες πιέσεις όμως και η υπο­χρη­μα­το­δό­τηση πιθανόν να οδη­γή­σουν σε ελλεί­ψεις και απο­σύρ­σεις φαρ­μά­κων από την αγορά, με άμεση επί­πτωση στη Δημόσια Υγεία και στην Εθνική Οικο­νο­μία, αλλά κι επι­πλέον να οδη­γή­σουν σε απώ­λειες θέσεων εργα­σίας στην αγορά του φαρ­μά­κου. Έχει έρθει η στιγμή να κάνουμε το επόμενο βήμα για τη δημιουρ­γία και την υλο­ποί­ηση ενός Στρα­τη­γι­κού Σχεδίου για την Υγεία, το οποίο θα απο­τε­λέ­σει εγγύηση ότι δεν θα ξανα­μπεί στην «εντα­τική», στα­θε­ρο­ποιώ­ντας επι­τέ­λους τα δεδο­μένα για όλους.

Το ζητού­μενο λοιπόν είναι ένα: η δημιουρ­γία ενός στα­θε­ρού πλαι­σίου που θα δια­σφα­λί­σει την απρό­σκο­πτη πρό­σβαση των ασθενών στα φάρμακα, θα εξα­λεί­ψει τις κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες και θα προ­α­σπί­σει τη Δημόσια Υγεία. Ως εκ τούτου, η αμοι­βαία συνερ­γα­σία της πολι­τείας με όλους τους εμπλε­κό­με­νους φορείς καθί­στα­ται πιο επι­τα­κτική από ποτέ για την εξεύ­ρεση κον­δυ­λίων. Κι εμείς είμαστε εδώ, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας ότι είμαστε μέρος της λύσης κι επι­μέ­νουμε στη δια­μόρ­φωση ενός βιώ­σι­μου συστή­μα­τος φαρ­μα­κευ­τι­κής περί­θαλ­ψης προς όφελος των ασθενών.

Ο κλάδος του φαρ­μά­κου είναι υγιής; Ποια είναι η συμβολή του στην Εθνική Οικο­νο­μία;

Ο κλάδος του φαρ­μά­κου είναι υγιής και έχει σημα­ντική συμβολή στην Εθνική Οικο­νο­μία και ανε­κτί­μητη προ­στι­θέ­μενη αξία τόσο στο πεδίο της Υγείας, όσο και στο χώρο της Έρευνας και της Ανά­πτυ­ξης. Η άμεση επί­δραση του κλάδου στο ΑΕΠ υπο­λο­γί­ζε­ται στα €1,1 δις, ενώ, αν συνυ­πο­λο­γι­στούν και οι έμμεσες επι­δρά­σεις καθώς και η συμβολή της αύξησης στην κατα­νά­λωση, το συνο­λικό ποσό ανέρ­χε­ται στα €6,2 δις. Αρκεί να ανα­φέ­ρουμε ενδει­κτικά ότι οι εξα­γω­γές φαρ­μά­κων απο­τε­λούν το 2ο εξα­γώ­γιμο προϊόν σε όρους αξίας (περίπου € 1 δις), ο κλάδος υπο­στη­ρί­ζει 26.100 θέσεις άμεσης εργα­σίας και πάνω από 87.000 θέσεις έμμεσης, συνει­σφέ­ρει 400 εκατ. σε φόρους και ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές, 150 εκατ. ευρώ επεν­δύ­ο­νται σε έρευνα και ανά­πτυξη κοκ. Και ας μην ξεχνάμε πως ο φαρ­μα­κευ­τι­κός κλάδος έχει συμ­βά­λει έμπρα­κτα στην έξοδο της χώρας από την κρίση και στον εξορ­θο­λο­γι­σμό της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, καθώς την περίοδο 2009 – 2015 έχει επι­τευ­χθεί μείωση της φαρ­μα­κευ­τι­κής δαπάνης περισ­σό­τερο από 60%.

Το φάρμακο είναι ένας τομέας ανά­πτυ­ξης; Μπορεί να λει­τουρ­γή­σει δηλαδή ανα­πτυ­ξιακά;

Βεβαίως μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ανα­πτυ­ξιακά εάν δοθούν τα κατάλ­ληλα κίνητρα! Η συνέρ­γεια του τοπικού με το διεθνή επι­χει­ρη­μα­τικό παρά­γο­ντα δια­μορ­φώ­νει έναν ισχυρό ενιαίο φαρ­μα­κευ­τικό κλάδο με ανε­κτί­μητη προ­στι­θέ­μενη αξία τόσο στο πεδίο της Υγείας, όσο και στο χώρο της Έρευνας και της Ανά­πτυ­ξης. Το γεγονός ότι οι πολυ­ε­θνι­κές εται­ρίες μέλη του ΣΦΕΕ παρά­γουν και συσκευά­ζουν μέχρι και το 40% των φαρ­μά­κων τους κατ’ όγκο σε εγχώ­ριες εται­ρίες κατα­δει­κνύει τις δυνα­τό­τη­τες επέ­κτα­σης των συνερ­γα­σιών περι­λαμ­βα­νο­μέ­νης και της παρα­γω­γι­κής και εξα­γω­γι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας σε ένα σταθερό και προ­βλέ­ψιμο επι­χει­ρη­μα­τικό περι­βάλ­λον.

Ταυ­τό­χρονα, οι κλι­νι­κές μελέτες εκτός από σημα­ντικό μοχλό για την επι­στη­μο­νική πρόοδο και την αύξηση της πρό­σβα­σης των ασθενών σε και­νο­τό­μες θερα­πείες, απο­τε­λούν μία «μεγάλη επέν­δυση» για τη χώρα που μπορεί να προ­σελ­κύει κεφά­λαια, να εισάγει ερευ­νη­τική τεχνο­γνω­σία, να ενι­σχύει την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα και την απα­σχό­ληση δημιουρ­γώ­ντας καλά αμει­βό­με­νες θέσεις εργα­σίας, απα­σχο­λώ­ντας εξει­δι­κευ­μένο επι­στη­μο­νικό δυνα­μικό υψηλής εκπαί­δευ­σης, χωρίς καμία επι­βά­ρυνση για την Ελλη­νική Πολι­τεία.

Στο πλαίσιο αυτό είναι σημα­ντικό να ανα­φέ­ρουμε πως με κάθε νέα κλινική μελέτη «εισά­γο­νται» στην Ελλάδα πάνω από 250.000 ευρώ. Παράλ­ληλα, η έρευνα και οι επεν­δύ­σεις είναι στενά συνυ­φα­σμέ­νες με τον φαρ­μα­κευ­τικό κλάδο. Είναι ενδει­κτικό το ότι για κάθε ευρώ που επεν­δύ­ε­ται στον τομέα του φαρ­μά­κου στην Ελλάδα, επι­στρέ­φουν 7 ευρώ στην οικο­νο­μία. Με αυτά τα δεδο­μένα, είναι απορίας άξιον γιατί δεν βλέ­πουμε το φάρμακο ως επεν­δυ­τική ευκαι­ρία, αντί για κόστος. Και με αυτό εννοώ, πως παρά την ανα­πτυ­ξιακή του δυνα­μική, ως ο δεύ­τε­ρος εξα­γω­γι­κός κλάδος της χώρας, ο Κλάδος δρα­στη­ριο­ποιεί­ται σε ένα απο­θαρ­ρυ­ντικό οικο­νο­μικό περι­βάλ­λον που δημιουρ­γεί συν­θή­κες απο­ε­πέν­δυ­σης και οδηγεί σε οριακή κατά­σταση τις επι­χει­ρή­σεις και τους εργα­ζο­μέ­νους. Τα ληξι­πρό­θε­σμα χρέη του Δημο­σίου προς τις εται­ρίες του κλάδου υπερ­βαί­νουν το €1,1δις, η έλλειψη χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος τακτι­κών απο­πλη­ρω­μών των οφειλών του Κράτους προς τις φαρ­μα­κευ­τι­κές εται­ρίες και η επι­βά­ρυνση από τα συνεχώς αυξα­νό­μενα clawback & rebates, που είναι εκτός ελέγχου, έχει ως απο­τέ­λε­σμα την έλλειψη ρευ­στό­τη­τας, ενώ η έλλειψη κινή­τρων απο­θαρ­ρύ­νει τυχόν επεν­δύ­σεις.

Είναι γεγονός πως η πρό­σβαση του Έλληνα πολίτη γίνεται όλο και πιο δύσκολη στα φάρμακα, λόγω μείωσης των μισθών και συντά­ξεων, οικο­νο­μι­κής κρίσης κ.λπ. Βλέ­πουμε ότι υπάρχει πρό­βλημα και στην ‘συμμετοχή’.

Η δια­σύν­δεση των δαπανών με ένα ραγδαία συρ­ρι­κνού­μενο ΑΕΠ, η υπο­χρη­μα­το­δό­τηση του συστή­μα­τος υγείας, η απουσία της Πρω­το­βάθ­μιας Φρο­ντί­δας Υγείας και η υπο­λει­τουρ­γία της Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας επι­βα­ρύ­νει τη λει­τουρ­γία των δημό­σιων μονάδων παροχής υπη­ρε­σιών υγείας λόγω αυξη­μέ­νης ζήτησης κι έχει οδη­γή­σει στην    επι­δεί­νωση   της   πρό­σβα­σης      σε    ευά­λω­τες κοι­νω­νι­κές ομάδες. Επι­πλέον, η συμ­με­τοχή των ασθενών στα φάρμακά τους έχει αυξηθεί και από το 9% που ήταν το 2009 η μέση συμ­με­τοχή, ανήλθε στο 32% το 2015. Και όλα αυτά δεν είναι απλώς ένα ζήτημα της οικο­νο­μίας, είναι ζήτημα Δημό­σιας Υγείας. Αυτές οι δρα­μα­τι­κές κοι­νω­νι­κές επι­πτώ­σεις είναι απόρ­ροια της μείωσης της δημό­σιας φαρ­μα­κευ­τι­κής δαπάνης. Ο σχε­δια­σμός όμως αυτός που έχει εφαρ­μο­στεί όχι μόνο δε λει­τουρ­γεί, αλλά και καθιστά το σύστημα μη βιώσιμο. Ο ΣΦΕΕ επι­μέ­νει στη δια­μόρ­φωση ενός βιώ­σι­μου συστή­μα­τος φαρ­μα­κευ­τι­κής περί­θαλ­ψης με στόχο τη βέλ­τι­στη αξιο­ποί­ηση των δημό­σιων πόρων προς όφελος των ασθενών και του ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος με παράλ­ληλη μέριμνα για την ανά­πτυξη, την και­νο­το­μία και τις επεν­δύ­σεις.

Να περά­σουμε στα γενό­σημα. Τι είναι τελικώς και γιατί πρέπει να τα εμπι­στευ­θούμε;

Τα γενό­σημα είναι φάρμακα παρό­μοια με τα πρω­τό­τυπα, περιέ­χο­ντας την ίδια δρα­στική ουσία, γεγονός που συνε­πά­γε­ται και παρό­μοια θερα­πευ­τικά απο­τε­λέ­σματα. Για τα γενό­σημα φάρμακα, όπως και για όλα τα φαρ­μα­κευ­τικά προ­ϊ­ό­ντα, η επι­στη­μο­νικά ελεγ­μένη ποιό­τητα και ασφά­λεια απο­τε­λούν θεμε­λιώδη αρχή.

Τα ελλη­νικά γενό­σημα είναι ασφαλή και απο­τε­λε­σμα­τικά και μάλιστα οι παρα­γω­γοί φαρ­μά­κων, ακο­λου­θούν αυστη­ρούς κανόνες και πρότυπα ποιό­τη­τας και υπο­βάλ­λουν σχετικό φάκελο με ανα­λυ­τική τεκ­μη­ρί­ωση στις ρυθ­μι­στι­κές αρχές και η αύξηση της δια­θε­σι­μό­τη­τας και του εύρους των γενο­σή­μων φαρ­μά­κων είναι ουσια­στική για τη φαρ­μα­κευ­τική φρο­ντίδα. Μάλιστα, ο ΣΦΕΕ τάσ­σε­ται υπέρ της χρήσης των γενο­σή­μων, ώστε να εξοι­κο­νο­μη­θούν σημα­ντι­κοί πόροι που θα επι­τρέ­ψουν σε νέες και­νο­τό­μες λύσεις να εισα­χθούν στην αγορά και έτσι ο ασθενής να έχει γρήγορη πρό­σβαση στα νέα φάρμακα. Η συνύ­παρξη των γενό­ση­μων και των πρω­το­τύ­πων φαρ­μά­κων των οποίων η προ­στα­σία της πατέ­ντας έχει λήξει, απο­τε­λεί κρίσιμη παρά­με­τρο για τη συγκρά­τηση των φαρ­μα­κευ­τι­κών δαπανών, αλλά και την υπο­κί­νηση της και­νο­το­μίας. Και έχουμε 7000 λόγους να επι­θυ­μούμε να συγκρα­τη­θεί η δαπάνη, γιατί πάνω από 7000 νέα φάρμακα βρί­σκο­νται σε ανά­πτυξη παγκο­σμίως και χρειά­ζε­ται να επι­τρέ­ψουμε να ωφε­λη­θούν οι Έλληνες ασθε­νείς από αυτά. Πρό­κει­ται για ένα συναρ­πα­στικό, νέο κύμα και­νο­το­μίας που θα δια­δρα­μα­τί­σει καθο­ρι­στικό ρόλο στην αντι­με­τώ­πιση των προ­κλή­σεων που αντι­με­τω­πί­ζουν οι ασθε­νείς, τα συστή­ματα υγείας και η κοι­νω­νία.

Ποιες είναι οι δικές σας προ­τά­σεις και ποιες οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις που προ­τεί­νετε προς την ελλη­νική κυβέρ­νηση;

Οι πόροι είναι περιο­ρι­σμέ­νοι και χρειά­ζε­ται να γίνει ορθο­λο­γική χρήση. Για την εξοι­κο­νό­μηση πόρων, αλλά και την ανα­βάθ­μιση των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών υγείας, είναι επι­τα­κτική ανάγκη η υλο­ποί­ηση δομικών αλλαγών όπως:

• η απο­τε­λε­σμα­τική εφαρ­μογή κι αξιο­ποί­ηση της ηλε­κτρο­νι­κής συντα­γο­γρά­φη­σης για την εκπό­νηση της φαρ­μα­κευ­τι­κής πολι­τι­κής,

• η θέσπιση θερα­πευ­τι­κών πρω­το­κόλ­λων και μητρώων ασθενών,

• ο απο­τε­λε­σμα­τι­κός έλεγχος της ζήτησης (όγκος συντα­γών),

• η εφαρ­μογή ενός απλο­ποι­η­μέ­νου συστή­μα­τος τιμο­λό­γη­σης και απο­σύν­δε­σης από το σύστημα απο­ζη­μί­ω­σης,

• η εφαρ­μογή μέτρων ελέγχου δαπάνης και σε άλλα κέντρα κόστους

• η ενερ­γο­ποί­ηση της επι­τρο­πής δια­πραγ­μά­τευ­σης,

• η ενί­σχυση της χρήσης των γενο­σή­μων,

• η αξιο­λό­γηση των τεχνο­λο­γιών υγείας,

• η ενί­σχυση της Πρω­το­βάθ­μιας Περί­θαλ­ψης,

• η μείωση χρόνου νοση­λείας, σύμφωνα με τις Διε­θνείς Ιατρι­κές Πρα­κτι­κές,

• η συμ­με­τοχή των ασθενών βάσει εισο­δη­μα­τι­κών κρι­τη­ρίων,

• η άμεση αύξηση των κον­δυ­λίων για την ανε­παρκή δημόσια φαρ­μα­κευ­τική δαπάνη ή εναλ­λα­κτικά η έμμεση αύξηση μέσω: εξαί­ρε­σης από τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του ΕΟΠΥΥ του ποσού που προ­ο­ρί­ζε­ται για εμβόλια, καθώς αφορά σε πρόληψη, αλλά και του ποσού που προ­ο­ρί­ζε­ται για τους ανα­σφά­λι­στους και άπορους. Στην ίδια λογική, χρειά­ζε­ται να αφαι­ρε­θεί από τη δαπάνη των Νοσο­κο­μείων το ποσό που αφορά σε συγκε­κρι­μένα νοσή­ματα, η ζήτηση των οποίων είναι απο­λύ­τως ρυθ­μι­σμένη και ελεγ­χό­μενη από την Πολι­τεία.

Για να κλεί­σουμε, θα ήθελα δύο λόγια για την πρω­το­βου­λία «προΣfΕΕρουμε» με τον Ε.Ε.Σ. Πρό­σφατα έγινε και μια εκδή­λωση στην Ρόδο.

Με γνώμονα την κοι­νω­νική υπευ­θυ­νό­τητα προ­χω­ρή­σαμε πρό­σφατα σε μια στρα­τη­γική συνέρ­γεια με τον Ελλη­νικό Ερυθρό Σταυρό (Ε.Ε.Σ.) με στόχο να ενι­σχύ­σουμε δομές με ευπα­θείς ομάδες σε όλη την Ελλάδα. Απο­στολή της κοι­νω­νι­κής μας πρω­το­βου­λίας «προΣfΕΕρουμε» είναι η ουσια­στική συν­δρομή στην αντι­με­τώ­πιση των κοι­νω­νι­κών ανι­σο­τή­των και η άμβλυνση των οξυ­μέ­νων προ­βλη­μά­των που αντι­με­τω­πί­ζουν ευαί­σθη­τες κοι­νω­νικά ομάδες, μέσω της προ­σφο­ράς, αλλά και της εκπαί­δευ­σης. Συγκε­κρι­μένα, η πρω­το­βου­λία καλύ­πτει ανάγκες σε φαρ­μα­κευ­τικά σκευά­σματα, υγειο­νο­μικά υλικά, είδη πρώτης ανάγκης και ανα­λώ­σιμα για παιδιά σε απο­μα­κρυ­σμέ­νες περιο­χές της χώρας. Παράλ­ληλα, εκπο­νού­νται εκπαι­δευ­τικά σεμι­νά­ρια από κοι­νω­νι­κούς λει­τουρ­γούς και νοση­λευ­τές του Ε.Ε.Σ. με σκοπό να δια­μορ­φώ­σουν πρότυπα υγιει­νής αγωγής, καθώς και να ενι­σχύ­σουν το αίσθημα ευθύνης των ατόμων για την προ­α­γωγή της υγείας τους. Η κοι­νω­νική πρω­το­βου­λία μας «προΣfΕΕρουμε» ξεκί­νησε το ταξίδι της από τη Ρόδο, όπου απο­στολή του ΣΦΕΕ επι­σκέ­φθηκε το Κέντρο Κοι­νω­νι­κής Πρό­νοιας Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, προ­σφέ­ρο­ντας ανα­λώ­σιμα και υγειο­νο­μικά υλικά για τις τέσ­σε­ρις (4) δομές του και είμαστε σε θέση να ανα­κοι­νώ­σουμε και τον δεύτερο σταθμό δράσης, το Κέντρο Κοι­νω­νι­κής Πρό­νοιας Φλώ­ρι­νας.