Από τη Ρόδο στο Κογκό-Μωυσής Κατούμπι: Ο «Έλληνας» επόμενος πρόεδρος του Κονγκό

Καλεί την ΕΕ να βοη­θή­σει ώστε να υπάρ­ξουν τον Νοέμ­βριο ομαλές εκλογές στο Κονγκό για να μην εξε­λι­χθεί η μεγάλη αφρι­κα­νική χώρα σε νέα Συρία ως προς τη ροή προ­σφύ­γων στην Ευρώπη

Ο Economist, το BBC, το CNN, όλα τα μεγάλα διεθνή δυτικά δίκτυα ενη­μέ­ρω­σης τον θεωρούν ως την επόμενη μεγάλη αφρι­κα­νική προ­σω­πι­κό­τητα. Τα εγκυ­ρό­τερα παγκό­σμια media τον απο­κά­λε­σαν ως τον «μεταρ­ρυθ­μι­στή – businessman Νέλσον Μαντέλα του 21ου αιώνα». Δύο εκα­τομ­μύ­ρια Κον­γκο­λέ­ζοι δια­δή­λω­σαν υπέρ του όταν το καθε­στώς επι­δί­ωξε να τον φυλα­κί­σει.

Όταν πριν από μερι­κούς μήνες γράψαμε για τον Μωυσή Κατού­μπι, τον λογικά επόμενο πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας του Κονγκό δηλαδή και πρόεδρο της επο­νο­μα­ζό­με­νης Ρεάλ Μαδρί­της της Μαύρης Ηπείρου, της ομάδας που έχει πάρει 5 champions leagues Αφρικής TP MAZEMBE, δημιουρ­γή­θηκε αίσθηση. Κι αυτό διότι ελά­χι­στοι γνώ­ρι­ζαν ότι μια τόσο σημα­ντική προ­σω­πι­κό­τητα της Αφρικής έχει ρίζες στη Ρόδο και πατέρα Έλληνα. Έκπληξη όμως προ­κά­λεσε και σε εμάς το τηλε­φώ­νημα που δεχθή­καμε όταν βρέθηκε στη χώρα μας προ­σκα­λώ­ντας να περά­σουμε ένα  πρωινό  μαζί του.

Ο ίδιος μας υπο­δέ­χθηκε σε περιοχή των νοτίων προ­στίων της Αθήνας όπου οικο­γε­νειακά διέμενε. «Έρχομαι στην Ελλάδα από το 1999. Εκτιμώ πολύ την ιστορία των Ελλήνων, η οποία εν μέρει είναι και ιστορία της οικο­γέ­νειάς μου» μας λέει και προ­σθέ­τει. «Η γη που γεν­νή­θηκε ο πατέρας μου είναι ελλη­νική, ενώ μια αδελφή μου έχει παντρευ­τεί επίσης Έλληνα. Έρχομαι εδώ συνέ­χεια για δια­κο­πές. Δεν έτυχε να έχω επι­χει­ρη­μα­τι­κές ή άλλες δρα­στη­ριό­τη­τες όμως μου αρέσει η Αθήνα, μου αρέσει πολύ η χώρα, μου αρέσουν οι άνθρω­ποι. Ξέρετε αυτή η έννοια της φιλο­ξε­νίας είναι σημα­ντική και μου θυμίζει πολύ το δικό μας, αφρι­κα­νικό πνεύμα. Θα γνω­ρί­ζετε επίσης πως πολλοί Έλληνες εργά­ζο­νται, ζουν κι έχουν επι­τύ­χει στις δρα­στη­ριό­τη­τες τους στο Κονγκό. Υπάρχει μια πολύ μεγάλη κοι­νό­τητα Ελλήνων εκεί, με ιδιο­κτη­σίες σε ξενο­δο­χεία ενώ πολύ συμπα­τριώ­τες σας ασχο­λού­νται με την αλιεία, τον αγρο­τικό τομέα, τις μετα­φο­ρές και πολλούς τομείς της οικο­νο­μίας. Το Κονγκό υπήρξε και είναι μια χώρα των ευκαι­ριών. Μια χώρα φιλό­ξενη. Η πολι­τική αστά­θεια και τα συχνά πρα­ξι­κο­πή­ματα δημιούρ­γη­σαν στο παρελ­θόν ανη­συ­χίες. Όμως με το Σύνταγμα που έχουμε και με την πολι­τική αλλαγή που θέλουμε να έλθει, εκτιμώ πως θα έλθουν ακόμα περισ­σό­τε­ροι επεν­δυ­τές».

Άνθρω­πος ζεστός κι επι­κοι­νω­νια­κός, ο επι­χει­ρη­μα­τίας και πολι­τι­κός θεω­ρεί­ται αυτή τη στιγμή ο σχεδόν σίγου­ρος επό­με­νος πρό­ε­δρος στη χώρα του και μεγάλος αντα­γω­νι­στής του νυν προ­έ­δρου του Κονγκό Ζοζέφ Καμπιλά. Ο τελευ­ταίος δρώντας δικτα­το­ρικά, έχει προ­σω­πική βεντέτα με τον ελλη­νι­κής κατα­γω­γής επι­χει­ρη­μα­τία με κατη­γο­ρίες περί προ­σπά­θειας εκ μέρους του έως και να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει πρα­ξι­κό­πημα. Ο Μωυσής Κατού­μπι παρου­σια­ζό­με­νος στο Δικα­στικό Μέγαρο του Λου­μπου­μπάσι την εφετινή άνοιξη με σκοπό να αντι­με­τω­πί­σει τις κατη­γο­ρίες αυτές που απο­δεί­χθη­καν έωλες, συνο­δεύ­τηκε από εκα­τομ­μύ­ρια οπαδούς του οι οποίοι φώναζαν «Je Suis Moise» και με αίτημα την άμεση δημο­κρα­τία.

«Αν το Κονγκό υπάρχει είναι εξαι­τίας του ενδια­φέ­ρο­ντος της παγκό­σμιας κοι­νό­τη­τας. Η χώρα μας ήταν διαι­ρε­μένη. Πάνω από 2 εκα­τομ­μύ­ρια  άνθρω­ποι πέθαναν στον αιμα­τηρό εμφύλιο σε μια χώρα 80 εκα­τομ­μυ­ρίων κατοί­κων. Μετά από αυτή την τραγική κατά­σταση υπήρξε συναί­νεση ώστε να στα­μα­τή­σουν οι σφαγές. Η ΕΕ έπαιξε σημα­ντικό ρόλο για να υπάρξει σύνταγμα με μάξι­μουμ προ­ε­δρική θητεία δέκα ετών, δηλαδή με όριο τις δύο πεντα­ε­τίες. Ο πρό­ε­δρος Καμπιλά λοιπόν εκπλή­ρωσε το ρόλο του, συμπλή­ρωσε δηλαδή δέκα χρόνια στη θέση του. Τώρα όμως θέλει να μην απο­χω­ρή­σει. Αν δεν το κάνει θα επα­νέλ­θει η αβε­βαιό­τητα. Ηλθε λοιπόν η ώρα να φύγει. Πρέπει να απο­χω­ρή­σει τον Νοέμ­βριο και μετά να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουμε εκλογές. Όμως επι­διώ­κει να μην γίνουν εκλογές. Για το λόγο αυτό γίνο­νται ειρη­νι­κές δια­δη­λώ­σεις σε όλη τη χώρα ώστε να πάμε σε εκλογές.» ανα­φέ­ρει ο βασικός αντα­γω­νι­στής του.

Με όλες τις δημο­σκο­πή­σεις να εμφα­νί­ζουν τον κ. Κατού­μπι μακράν πρώτο και σχεδόν βέβαιο πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας του Κονγκό, της πολυ­πλη­θέ­στε­ρης γαλ­λό­φω­νης χώρας στον πλανήτη, ο ίδιος το μόνο που επι­διώ­κει είναι να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν ομαλές και δίκαιες εκλογές.  «Ο Καμπιλά γνω­ρί­ζει πως είμαι δημο­φι­λής. Δεν μου επέ­τρεψε να πραγ­μα­το­ποι­ήσω μια ειρη­νική πορεία. Έστειλε στρατό και έριξαν σφαίρες. Συνέ­λα­βαν τη φρουρά μου για να δικαιο­λο­γή­σουν τάχα πρα­ξι­κό­πημα. Έκλει­σαν ΜΜΕ. Ήθελε να με κατη­γο­ρή­σει ότι ελέγχω μισθο­φό­ρους. Με κατη­γό­ρησε για δια­φθορά. Σαν κυβερ­νή­της της Κατάγκα είχα ασφά­λεια. Όχι στρατό. Όχι μισθο­φό­ρους. Προ­σπά­θη­σαν να απα­γά­γουν τα παιδιά μου, είχα περί­εργο ατύχημα με το αυτο­κί­νητο. Υπάρχει μεγάλη ανα­σφά­λεια. Ζήτησα λοιπόν έναν ειδικό από τις ΗΠΑ για την ασφά­λεια μου σαν κυβερ­νή­της κι επι­χει­ρη­μα­τίας που ήμουν. Τον συνέ­λα­βαν κι έφτια­ξαν σενάριο ότι χρη­σι­μο­ποιώ μισθο­φό­ρους. Επρό­κειτο για μια αστεία ιστορία και τελικά ανα­γκά­στη­καν να αφήσουν ελεύ­θερο τον συνερ­γάτη μου. Όμως κατόπιν μου αφαί­ρε­σαν όλη τη φρουρά που είχα. Έγιναν συλ­λή­ψεις οπαδών μου. Τους έβαλαν γυμνούς 500 άτομα στις φυλακές. Ο αγώνας μου λοιπόν είναι ειρη­νι­κός. Δημο­κρα­τι­κός. Ο Καμπιλά θέλει με κάθε τρόπο να μείνει στην εξουσία.  Ο μόνος και μεγάλος στρατός μου είναι οι πολίτες που θέλουν εφαρ­μογή του Συντάγ­μα­τος».

Ο Κον­γκο­λέ­ζος με τις ελλη­νι­κές ρίζες πολι­τι­κός ξεκα­θα­ρί­ζει πως οπωσ­δή­ποτε θα είναι υπο­ψή­φιος στις εκλογές παρά την προ­σπά­θεια να τον εμπο­δί­σουν. Μάλιστα σε μια από αυτές τις ιστο­ρίες έχει εμπλοκή κι ένας συμπα­τριώ­της μας από την Ελλάδα. «Ναι, όντως. Έβαλαν μέχρι κι έναν χρε­ο­κο­πη­μένο Έλληνα να με κατη­γο­ρή­σει ότι έκλεψα το σπίτι του. Ένα σπίτι που ανήκει εδώ και 40 χρόνια στον αδελφό μου. Κι αυτό για να εμπο­δι­στεί η υπο­ψη­φιό­τητα μου! Δεν επι­χεί­ρη­σαν τη δίωξη του αδελφού μου αλλά εμένα. Κι όλα αυτά για να μην είμαι ο επό­με­νος πρό­ε­δρος. Μέχρι και πλα­στο­γρα­φία έγινε εις βάρος μου. Τον χρη­σι­μο­ποί­η­σαν γιατί τον πλή­ρω­σαν. Ο Έλληνας αυτός συνερ­γά­στηκε με τον Αρχηγό Ασφα­λείας του Κονγκό για να με δια­βάλ­λουν. Όμως η αλήθεια πάντα λάμπει» τονίζει.

«Να μη γίνει το Κονγκό η νέα Συρία»

Ο ίδιος έχει διε­θνο­ποι­ή­σει το δημο­κρα­τικό πρό­βλημα της χώρας του με συχνές επι­σκέ­ψεις στην Κομι­σιόν αλλά και με διεθνή καμπά­νια ενη­μέ­ρω­σης στα παγκό­σμια δίκτυα ΜΜΕ. «Η ΕΕ κάνει ό,τι καλύ­τερο μπορεί για να υπάρξει δημο­κρα­τία στο Κονγκό. Πολλοί λένε ή γράφουν  πως το μέλλον της παγκό­σμιας ανά­πτυ­ξης μετά την νοτια­να­το­λική Ασία βρί­σκε­ται πλέον στην Αφρική. Όταν όμως έχεις κακούς ηγέτες κανένα μέλλον δεν υπάρχει. Δεν σας προ­βλη­μα­τί­ζει το γεγονός πως οι άνθρω­ποι εγκα­τα­λεί­πουν την Αφρική και πεθαί­νουν στη Μεσό­γειο προ­σπα­θώ­ντας να έλθουν στην Ευρώπη; Γιατί πεθαί­νουν εκεί αφού η Αφρική είναι μια ήπειρος ευκαι­ριών; Πεθαί­νουν γιατί δεν υπάρχει δημο­κρα­τία. Ακόμα και η Κίνα ή η Ρωσία ψήφισαν στον ΟΗΕ για την αλλαγή κάθε δέκα χρόνια του προ­έ­δρου στο Κονγκό. Η Κίνα υπο­στη­ρί­ζει την αλλαγή στη χώρα μας καθώς δεν θέλει αβε­βαιό­τητα στις επεν­δύ­σεις της. Ο πρό­ε­δρος Καμπιλά επι­χει­ρεί τώρα να πει τώρα πως οι εκλογές είναι… ακριβές. Προ­σπα­θεί σαν παιδί πει­σμα­τά­ρικο να μείνει στη θέση του. Για το λόγο αυτό παρα­καλώ την ΕΕ να βοη­θή­σει. Γιατί μετά τη Συρία, το Κονγκό θα είναι που θα στέλνει χιλιά­δες πρό­σφυ­γες αν δεν υπάρξει σεβα­σμός στη Δημο­κρα­τία» ανα­φέ­ρει.

Η ερώτηση που λογικά όμως προ­κύ­πτει είναι πως ένας άνθρω­πος μετά από τόση πίεση και κάτω από ένα υπερ­βο­λικά πολω­μένο στα όρια του εμφυ­λίου πολέμου κλίμα, δεν φοβάται για τη ζωή του. «Ναι. Όπως κάθε άνθρω­πος κι εγώ φοβάμαι. Όμως θέλω να βγάλω τους Κον­γκο­λέ­ζους από το σκοτάδι. Η οικο­γέ­νεια μου είναι πραγ­μα­τικά μεγάλη. Ο παππούς μου ήταν επι­χει­ρη­μα­τίας. Ο πατέρας μου επίσης. Το ίδιο κι ο αδελφός μου κι εγώ. Στην οικο­γέ­νεια μας δεν συμ­με­τεί­χαμε στην πολι­τική. Με επη­ρέ­ασε όμως η ανάγκη σεβα­σμού του νόμου. Με επη­ρέ­ασε η κατά­σταση στη χώρα μας και τελικά έκανα το βήμα. Το 2006 για 500 θέσεις στο κοι­νο­βού­λιο υπήρξαν 9.000 υπο­ψή­φιοι. Ήμουν ο πρώτος από  όλους αυτούς. 15.000 ήταν οι υπο­ψή­φιοι στις περι­φε­ρεια­κές εκλογές. Πάλι πρώτος ήμουν. Ως Κυβερ­νή­της κυβέρ­νησα  την Κατά­γνκα δυνα­μικά».

Κι όντως εκεί ο Μωυσής Κατού­μπι έκανε μεγάλο έργο καθώς ανα­σύ­νταξε την τοπική οικο­νο­μία, δημιούρ­γησε για πρώτη φορά υπο­δο­μές, τόνωσε τις εξα­γω­γές πρώτων υλών, έφερε τερά­στια ποσά στα κρατικά ταμεία κι αύξησε αλμα­τω­δώς τον αριθμό των παιδιών που πηγαί­νουν στο σχολείο ή που έχουν πρό­σβαση στο φαγητό και την ιατρική περί­θαλψη. «Παράλ­ληλα με αυτά όμως κατα­πο­λέ­μησα και τη δια­φθορά. Κάπως έτσι δημιούρ­γησα πολλούς πολι­τι­κούς εχθρούς. Ήταν ανα­με­νό­μενο. Οι απλοί πολίτες όμως με υπε­ρα­σπί­ζουν. Για όλους αυτούς παλεύω. Το Κονγκό είναι πολύ πλούσιο όμως οι άνθρω­ποι είναι πολύ φτωχοί» υπο­στη­ρί­ζει.

Ο ίδιος δεν έτυχε να συνα­ντη­θεί με κάποιον Έλληνα πολι­τικό, όμως ανα­γνω­ρί­ζει την προ­σπά­θεια που έγινε τα προη­γού­μενα χρόνια για να ορθο­πο­δή­σει η χώρα. «Ξέρετε δεν είναι εύκολο να «γυρίσει» θετικά η οικο­νο­μία μιας χώρας. Πραγ­μα­τικά θεωρώ πολύ δύσκολο το έργο τους και τους εύχομαι ό,τι καλύ­τερο» ανα­φέ­ρει.

Από τη Ρόδο στο Κονγκό

Η οικο­γε­νειακή ιστορία του Μωυσή Κατού­μπι απο­τε­λεί ένα ακόμα story του ελλη­νι­κού εβραϊ­σμού. Ο Πατέρας του Νισίμ, γεν­νή­θηκε στη Ρόδο και υπήρξε μέλος μιας επι­φα­νούς οικο­γέ­νειας Ελλήνων Εβραίων που έφθασαν στο νησί κατά τον 16ο αιώνα. Ήταν 1938, όταν μαζί με τις δύο του αδελφές κάτω από τις αφό­ρη­τες πιέσεις των ιτα­λι­κών δυνά­μεων που κατεί­χαν το νησί της Ρόδου, απο­φά­σι­σαν να φύγουν. Πρώτος σταθμός ήταν το Βέλγιο. Όμως φοβού­μενη η Ελληνο-εβραϊκή οικο­γέ­νεια την επέλαση των γερ­μα­νι­κών δυνά­μεων στη Δυτική Ευρώπη, απο­φα­σί­ζει να μετα­κο­μί­σει ξανά. Και πηγαί­νει, στη βελγική αποικία του Κονγκό και συγκε­κρι­μένα στην πόλη Κατάν­γκα. Με εμπο­ρικό πνεύμα ο Νισίμ Σοριάνο ρίχνε­ται στις επι­χει­ρή­σεις και ιδιαί­τερα στα αλιευ­τικά και τις ιχθυο­καλ­λιέρ­γειες προ­σλαμ­βά­νο­ντας μάλιστα πολλούς Έλληνες ναυ­τι­κούς κι εργάτες.

Σύντομα θα γνω­ρι­στεί με τη σύζυγο του, η οποία ήταν μέλος της τοπικής βασι­λι­κής οικο­γέ­νειας Καζέμπε και ο παππούς της ήταν ο Βασι­λιάς Μουάτα Καζέμπε ο ΧΙV, ο οποίος είχε δηλώσει υποταγή στον Βέλγο Βασιλιά Μπο­ντουέν. Μετά τον γάμο τους, η οικο­γέ­νεια θα απο­κτή­σει το επώνυμο Κατού­μπι από έναν προ­πάπ­που της μητέρας του νυν υπο­ψη­φίου προ­έ­δρου. Ο 51χρονος σήμερα Μωυσής Κατού­μπι για χρόνια θα ζήσει στα σύνορα μεταξύ Κονγκό και Ζάμπια. Μαζί με τον μεγα­λύ­τερο αδελφό Ραφαήλ θα ασχο­λη­θούν με τις business. Για την ακρί­βεια θα επε­κτεί­νουν την εται­ρεία ψαριών του πατέρα τους και το 1987 θα δημιουρ­γή­σουν μια εται­ρεία συμ­με­το­χών, την  Establishment Katumbi η οποία θα συμπε­ρι­λά­βει δρα­στη­ριό­τη­τες σε ορυχεία, μετα­φο­ρές και στη βιο­μη­χα­νία τρο­φί­μων. Το 1997 θα ιδρύσει την εται­ρεία εξο­ρύ­ξεων MCK (Mnining Company Katanga), έναν όμιλο που απα­σχο­λεί σήμερα 1900 εργα­ζό­με­νους και ο οποίος εξα­γο­ρά­στηκε από τον γαλλικό όμιλο Necotrans.

Λόγω του 2ου εμφυ­λίου πολέμου στο Κονγκό, ο ίδιος και η οικο­γέ­νεια του ανα­γκά­στη­καν να κάνουν αυτό που έκανε και ο πατέρας τους. Να ξερι­ζω­θούν. Συγκε­κρι­μένα, μετέ­φε­ραν τις δρα­στη­ριό­τη­τες τους στη Ζάμπια, ενώ το 2003 ο επι­χει­ρη­μα­τίας επέ­στρεψε κατόπιν πρό­σκλη­σης του προ­έ­δρου Καμπιλά. Τότε οι σχέσεις των δύο ήταν εξαι­ρε­τι­κές με τον πρόεδρο να ζητά από τον επι­χει­ρη­μα­τία να βοη­θή­σει στην ανα­διορ­γά­νωση της βιο­μη­χα­νίας εξο­ρύ­ξεων του Κονγκό. Όμως ο Ελλη­νο­κον­γκο­λέ­ζος επι­χει­ρη­μα­τίας δεν έμεινε μόνο στις business. Το 1997 είχε εξα­γο­ρά­σει την ποδο­σφαι­ρική ομάδα TP Mazembe,  η οποία πέντε φορές κέρδισε το CAF Championg League το αντί­στοιχο δηλαδή του ευρω­παϊ­κού πρω­τά­θλημα της Αφρικής. Μάλιστα η TP Mazembe έγινε η πρώτη αφρι­κα­νική που συμ­με­τείχε στουs τελι­κούς του FIFA Club World Cup 2010. Επεν­δύ­ο­ντας σημα­ντικά ποσά στο ποδό­σφαιρο, σύντομα ο επι­χει­ρη­μα­τίας θα απο­κτή­σει τερά­στια ανα­γνω­ρι­σι­μό­τητα στην Αφρική. Δεν είναι τυχαίο πως για να φέρει παίκτες από όλη την ήπειρο δαπά­νησε 35 εκατ. δολάρια, ποσό ιλιγ­γιώ­δες για τον ποδο­σφαι­ρικό κόσμο της Μαύρης Ηπείρου.

Το 2006 θα εκλεγεί μέλος της εθνικής αντι­προ­σω­πείας του Κονγκό και στις πρώτες ανοι­κτές εκλογές θα γίνει Κυβερ­νή­της της περι­φέ­ρειας του Κατάν­γκα. Θεω­ρή­θηκε ο πλέον μεταρ­ρυθ­μι­στής Κυβερ­νή­της. Τα ΜΜΕ κυριο­λε­κτικά τον λάτρε­ψαν. Ιδιαί­τερα όταν τα έβαλε με την τοπική, κρατική δια­φθορά. Δεν είναι τυχαίο πως στη θητεία του τα έσοδα από φόρους αυξή­θη­καν από 80 εκατ.. δολάρια το 2007 σε 3 δισ. δολάρια το 2014! Παράλ­ληλα, έφτιαξε δρόμους, βοήθησε στην πρό­σβαση των φτω­χό­τε­ρων πλη­θυ­σμών στο νερό και στην τροφή. Μέχρι το 2011 ο ίδιος στήριζε τον πρόεδρο Ζοζέφ Καμπιλά. Το 2015 όμως απο­χώ­ρησε από το πολι­τικό κόμμα του τελευ­ταίου καταγ­γέλ­λο­ντάς τον.