Ασπίδα προστασίας για δανειολήπτες εγκλωβισμένους σε ελβετικό φράγκο

Νέες προ­ο­πτι­κές και ασφαλή νομικά εφόδια δίνει η Δικαιο­σύνη στους δανειο­λή­πτες που έχουν επι­βα­ρυν­θεί, ιδιαί­τερα τα τελευ­ταία χρόνια, εγκλω­βι­σμέ­νοι σε ρήτρες με επι­τό­κιο σε ελβε­τικό φράγκο, καθώς έχουν εκτι­να­χθεί στα ύψη οι τρα­πε­ζι­κές οφειλές τους.

Με νέα απόφαση-ασπίδα για χιλιά­δες δανειο­λή­πτες, η Δικαιο­σύνη ανα­λαμ­βά­νει με ακόμα πιο τολμηρά νομο­λο­γιακά βήματα να προ­στα­τεύ­σει απο­τε­λε­σμα­τικά τους απελ­πι­σμέ­νους δανειο­λή­πτες «απε­νερ­γο­ποιώ­ντας» στην πράξη ως κατα­χρη­στικό και άκυρο τον ΓΟΣ (Γενικό Ορο Συναλ­λα­γών) που πρό­βλεψε ότι κάθε εξο­φλη­τική δόση θα παρα­κο­λου­θεί την ισο­τι­μία ελβε­τι­κού φράγκου – ευρώ.

Μετά τις πρώτες απο­φά­σεις ειρη­νο­δι­κείων (που απο­κα­λύ­ψαμε πριν από 1 χρόνο) που προ­στά­τευαν υπερ­χρε­ω­μένα νοι­κο­κυ­ριά (με «πάγωμα» προ­σω­ρινό, με περισ­σό­τε­ρες δόσεις κ.λπ.), έρχεται τώρα απόφαση Πρω­το­δι­κείου να αλλάξει τα δεδο­μένα της δανεια­κής σύμ­βα­σης, υπο­χρε­ώ­νο­ντας την τράπεζα να δέχεται δόσεις με «κλει­δω­μένη» την ισο­τι­μία ευρώ – ελβε­τι­κού φράγκου στην ευνοϊκή για τον κατα­να­λωτή περίοδο, και συγκε­κρι­μένα με την ισο­τι­μία που ίσχυε την ημέρα εκτα­μί­ευ­σης του δανείου (και όχι με την ισο­τι­μία που ισχύει την ημε­ρο­μη­νία απο­πλη­ρω­μής της κάθε δόσης).

Ανα­τροπή ισο­τι­μίας

Ετσι επι­τυγ­χά­νε­ται γενναίο «ψαλί­δι­σμα» των δόσεων που οφείλει ο δανειο­λή­πτης, καθώς από το «φου­σκω­μένο» ποσό (λόγω της ραγδαίας ανα­τρο­πής της ισο­τι­μίας σε βάρος του ευρώ) επα­νέρ­χε­ται στη λογική ροή των πλη­ρω­μών, όπως ακριβώς ίσχυε την πρώτη ημέρα λήψης του δανείου. Το σημα­ντικό αυτό «κούρεμα» γίνεται μάλιστα δεκτό από το δικα­στή­ριο ακόμα και για λογι­στές, δηλαδή άτομα με επαγ­γελ­μα­τι­κές οικο­νο­μι­κές γνώσεις, καθώς δεν σημαί­νει ότι μπορεί να γνω­ρί­ζουν και τα επεν­δυ­τικά μυστικά των χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κών συναλ­λα­γών (αφού δεν έχουν και περιου­σία ή εισο­δή­ματα σε ελβε­τικά φράγκα) αν δεν τους προ­σφερ­θεί από την τράπεζα εξει­δι­κευ­μένη και σαφής πλη­ρο­φό­ρηση για τους κιν­δύ­νους που δια­τρέ­χει η περιου­σία τους σε περί­πτωση αρνη­τι­κής μετα­βο­λής της ισο­τι­μίας.

Υψώ­νο­ντας ασπίδα προ­στα­σίας για τους δανειο­λή­πτες, το δικα­στή­ριο δέχεται ότι ιδίως σε τέτοιες περι­πτώ­σεις δανει­σμού σε ξένο νόμισμα πρέπει να εξα­σφα­λί­ζε­ται ακόμα μεγα­λύ­τερη προ­στα­σία των δανειο­λη­πτών γιατί βρί­σκο­νται σε οικο­νο­μικά ασθε­νέ­στερη θέση και πρέπει να αντι­λαμ­βά­νο­νται πλήρως το υψηλό ρίσκο της επι­λο­γής τους. Κι αυτό γιατί «είναι πιθα­νό­τερο να παρα­συρ­θούν ευκο­λό­τερα σε επι­λο­γές χωρίς προη­γου­μέ­νως να έχουν αντι­λη­φθεί, ή έστω εκτι­μή­σει, τις οικο­νο­μι­κές συνέ­πειες που μπορεί να αντι­με­τω­πί­σουν». Ετσι, κατά το δικα­στή­ριο, δεν αρκεί το γεγονός ότι ο κατα­να­λω­τής υπέ­γραψε μια σύμβαση δανείου σε ρήτρα συναλ­λάγ­μα­τος και παρέ­λαβε προ­δια­τυ­πω­μέ­νους όρους και τις σχε­τι­κές επι­στο­λές που ανα­φέ­ρουν γενικά τους συναλ­λαγ­μα­τι­κούς κιν­δύ­νους.

Με τον προ­δια­τυ­πω­μένο ΓΟΣ, που είναι συνήθως γενικός και αόρι­στος (όπως και οι σχε­τι­κές επι­στο­λές) δεν υπάρχει ορθή εκτέ­λεση των προ­συμ­βα­τι­κών υπο­χρε­ώ­σεων που έχει η τράπεζα για επαρκή πλη­ρο­φό­ρηση του δανειο­λή­πτη, αλλά παρα­βί­αση της υπο­χρέ­ω­σης σαφή­νειας και δια­φά­νειας των ΓΟΣ. Μάλιστα, στη δικα­στική απόφαση επι­ση­μαί­νε­ται το γεγονός ότι εκείνη την περίοδο (2006-2007) πολλοί δανειο­λή­πτες προ­τι­μού­σαν τη συγκε­κρι­μένη ρήτρα δανει­σμού λόγω του επι­το­κια­κού όφελους, αφού προ­ω­θού­νταν μαζικά τα δάνεια σε ελβε­τικό φράγκο με καμπά­νιες που τόνιζαν το πλε­ο­νέ­κτημα.

Στη συγκε­κρι­μένη υπόθεση ζευγάρι λογι­στών κατέ­φυ­γαν στα τέλη του 2006-αρχές 2007 στη σύναψη 3 στε­γα­στι­κών δανείων ανα­ζη­τώ­ντας τους ευνοϊ­κό­τε­ρους όρους προ­κει­μέ­νου να εξο­φλή­σουν παλαιό­τερο δάνειο αγοράς οικο­πέ­δου και να βελ­τιώ­σουν και απο­πε­ρα­τώ­σουν την ισόγεια προ­κα­τα­σκευα­σμένη εξοχική κατοι­κία τους εμβαδού 95 τ.μ. Το συνο­λικό δάνειο που συμ­φώ­νη­σαν σε 3 συμ­βά­σεις (απο­πλη­ρω­μής σε 10, 15 και 30 χρόνια) ανήλθε σε 291.255 ελβε­τικά φράγκα που αντι­στοι­χούσε εκείνη την περίοδο σε 180.288 ευρώ. Στα σχετικά ενη­με­ρω­τικά φυλ­λά­δια υπερ­το­νί­ζο­νταν τα πλε­ο­νε­κτή­ματα λόγω του προ­φα­νούς επι­το­κια­κού οφέλους με βάση την τότε ισο­τι­μία, ενώ υπήρχε απλή κατα­γραφή του συναλ­λαγ­μα­τι­κού κιν­δύ­νου.

Οι τρα­πε­ζι­κοί… καθη­σύ­χα­ζαν

Από το 2008 η ισο­τι­μία άρχισε να κατα­γρά­φει μεγάλη μείωση σε βάρος του ευρώ, με συνέ­πεια να αυξά­νο­νται οι μηνιαίες δόσεις (από 1.050 € πήγαν 1.223 €) με συνεχή ανοδική πορεία. Οι αρμό­διοι τρα­πε­ζι­κοί υπάλ­λη­λοι, στους οποίους απευ­θύν­θη­καν ανή­συ­χοι, τους καθη­σύ­χα­ζαν ότι πρό­κει­ται για μια παρο­δική αλλαγή της ισο­τι­μίας που θα διορ­θω­θεί. Οι λογι­στές παρέ­μει­ναν συνε­πείς στις υπο­χρε­ώ­σεις σχεδόν για 8 χρόνια, αλλά το 2014 αντέ­δρα­σαν με εξώδικο αρχικά και στη συνέ­χεια με αγωγή στο Πρω­το­δι­κείο Πειραιά, αφού η οφειλή τους είχε εκτι­να­χθεί, φθά­νο­ντας πλέον τα 185.725 €, δηλαδή σχεδόν 5.500 € περισ­σό­τερα από το αρχικό δάνειο (!) μολο­νότι το ξεπλή­ρω­ναν εμπρό­θε­σμα τόσα χρόνια. Το Πρω­το­δι­κείο απέ­κρουσε τους τρα­πε­ζι­κούς ισχυ­ρι­σμούς να μην αλλάξει τίποτα, αφού σε βάθος 30ετίας μπορεί να απο­κα­τα­στα­θεί στο μέλλον η ζημιά τους. Δέχθηκε επίσης ότι ο προ­δια­τυ­πω­μέ­νος ΓΟΣ είναι ασαφής και αόρι­στος ως προς τους πραγ­μα­τι­κούς κιν­δύ­νους μιας αρνη­τι­κής για τους δανειο­λή­πτες αλλαγής της ισο­τι­μίας και τον έκρινε άκυρο ως κατα­χρη­στικό.

Δέχθηκε ακόμα ότι αρκούσε η πλη­ρο­φό­ρηση μέσω επι­στο­λής που ουσια­στικά αντέ­στρεφε το βάρος της από­δει­ξης για τη σωστή ενη­μέ­ρωση των δανειο­λη­πτών! Εκρινε ότι η τράπεζα δεν απέ­δειξε ότι κατα­νό­η­σαν τους κιν­δύ­νους που διέ­τρε­χαν, καθώς δεν τους πλη­ρο­φό­ρησε με εξει­δι­κευ­μένο τρόπο ότι μια δυσμε­νής εξέλιξη στην ισο­τι­μία θα εξα­νε­μί­σει τα οφέλη του χαμηλού επι­το­κίου και θα έχει ιδιαί­τερα επα­χθείς συνέ­πειες γι’ αυτούς.

ΓΕΝΝΑΙΟ ‘ΚΟΥΡΕΜΑ’

Το δικα­στή­ριο κατέ­ληξε ότι οι ενά­γο­ντες θα πρέπει να συνε­χί­σουν την πληρωμή των δόσεων όχι με ισο­τι­μία 1,017 (δηλαδή 1 ευρώ ισούται με 1,017 ελβ. φράγκα, που είχε φθάσει κατά την υποβολή της αγωγής πριν από 1 χρόνο) αλλά με ισο­τι­μία 1,613 του 2007 (1 ευρώ ισούται με 1,063 ελβ. φράγκα), «κου­ρεύ­ο­ντας» σημα­ντικά τα χρέη τους.

ΕΘΝΟΣ