Κυκλώματα διακινητών στο κέντρο της Αθήνας

Εδώ και δύο εβδο­μά­δες στην πλατεία Βικτω­ρίας ο 23χρονος Αφγανός Ζαρίφ ζυγίζει τις επι­λο­γές του. Πριν από περίπου ένα μήνα ο θείος του και ένας φίλος του κατά­φε­ραν να φτάσουν στη Δυτική Ευρώπη. Ο ίδιος όμως, όπως και δεκάδες χιλιά­δες άλλοι πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες, δεν μπορεί να ακο­λου­θή­σει τον ίδιο δρόμο μετά το σφρά­γι­σμα των βαλ­κα­νι­κών συνόρων. Αυτή η απρό­σμενη εξέλιξη έβγαλε τον νεαρό Αφγανό εκτός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού. «Είχα μαζί μου όσα χρήματα χρεια­ζό­μουν για να μου φτάσουν ίσα ίσα», λέει και εξηγεί ότι μετά το πέρασμά του από τα τουρ­κικά παράλια στη Σάμο, δεν σκόπευε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει ξανά δια­κι­νη­τές. «Θα πηγαί­ναμε όπως μας έμαθε το κράτος. Οπως πήγε όλος ο κόσμος πριν από εμάς, όπως πήγαν και οι φίλοι μας».

Από τη στιγμή που επί μήνες επι­τρε­πό­ταν ατύπως η διέ­λευση από την Ειδο­μένη σε Σύρους, Ιρα­κι­νούς και Αφγα­νούς που είχαν κατα­γρα­φεί και διέ­θε­ταν γνήσια υπη­ρε­σιακά σημειώ­ματα από την Αστυ­νο­μία, ο ρόλος των δια­κι­νη­τών στη χερσαία διά­σχιση της Ελλάδας είχε γίνει περιτ­τός. Οι περισ­σό­τε­ροι πρό­σφυ­γες γνώ­ρι­ζαν ήδη –ή μάθαι­ναν από όσους είχαν προη­γη­θεί– ότι μπορούν με τρένα και λεω­φο­ρεία να μετα­βούν στα σύνορα μόνοι τους, χωρίς να απευ­θυν­θούν σε κυκλώ­ματα παρά­νο­μης μετα­φο­ράς ανθρώ­πων. Πρό­σφυ­γες που συνά­ντησε η «Κ» το περα­σμένο καλο­καίρι στη Λέσβο γνώ­ρι­ζαν ήδη με την άφιξή τους σε παρα­λίες του νησιού το όνομα της Ειδο­μέ­νης, του Πολυ­κά­στρου, ακόμη και του τελευ­ταίου ξενο­δο­χείου πριν από τα ελλη­νο­σκο­πιανά σύνορα.

Τώρα όμως ο εγκλω­βι­σμός τους στην Ελλάδα αλλάζει στα­διακά τα δεδο­μένα. Στην πλατεία Βικτω­ρίας, σύμφωνα με μαρ­τυ­ρίες προ­σφύ­γων και μετα­να­στών, εμφα­νί­στη­καν τις τελευ­ταίες ημέρες μεσά­ζο­ντες δια­κι­νη­τών.

Με σκάφος στην Ιταλία

«Ερχο­νται συνήθως τα πρωινά. Εγώ γνώρισα έναν Ιρανό και έναν Σύρο», λέει στην «Κ» ο Ζαρίφ, που στην πατρίδα του εργα­ζό­ταν ως αστυ­νο­μι­κός. «Λένε ότι μπορούν να μας πάνε με σκάφος στην Ιταλία ή υπό­σχο­νται ότι μπο­ρούμε να ταξι­δέ­ψουμε με αερο­πλάνο και να φτά­σουμε όπου θέλουμε».

Ωστόσο ο ίδιος, όπως και άλλοι τέσ­σε­ρις συμπα­τριώ­τες του που μίλησαν στην «Κ», αδυ­να­τεί να αντα­πο­κρι­θεί στις οικο­νο­μι­κές απαι­τή­σεις των δια­κι­νη­τών. Το υπη­ρε­σιακό σημεί­ωμα που κρατάει του δίνει διορία δια­μο­νής στη χώρα για 30 ημέρες. «Μέσα σε αυτό το διά­στημα δεν προ­λα­βαίνω να μαζέψω τα λεφτά που μου ζητούν οι δια­κι­νη­τές. Θέλουν 3.000 – 4.000 ευρώ. Πού να τα βρω;», λέει.

Τη μαρ­τυ­ρία του Ζαρίφ επι­βε­βαιώ­νει και ο 19χρονος Αφγανός Σαμίμ Χαϊ­νταρί, τον οποίο συνά­ντησε η «Κ» στην κατά­με­στη από πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες αίθουσα του παλαιού αερο­δρο­μίου στο Ελλη­νικό. Εχει συμπλη­ρώ­σει οκτώ ημέρες καθη­λω­μέ­νος στην Αθήνα. Συνήθως τα πρωινά πηγαί­νει στην πλατεία Βικτω­ρίας και επι­στρέ­φει στο Ελλη­νικό τη νύχτα για να κοι­μη­θεί στο πάτωμα.

«Ξέρω ποιος είναι ο σωστός δρόμος για να περάσω τα σύνορα», λέει και δείχνει έναν χάρτη στο κινητό του τηλέ­φωνο. «Θέλω να πάω από τον σωστό δρόμο. Δεν θέλω να ρισκάρω το πέρασμα με κάποιον δια­κι­νητή, να με πιάσουν και να με στεί­λουν ξανά εδώ, στην Ελλάδα». Δίνει στον εαυτό του διορία ενός μήνα και λέει ότι έχει λάβει και τη συγκα­τά­θεση του πατέρα του που βρί­σκε­ται στο Αφγα­νι­στάν. Εάν δεν ανοί­ξουν μέχρι τότε τα σύνορα, λέει ότι θα επι­στρέ­ψει στην πατρίδα του.

Και… δια­φη­μί­σεις

Με τη βοήθεια διερ­μη­νέα η «Κ» επι­κοι­νώ­νησε τηλε­φω­νικά με τρεις Σύρους δια­κι­νη­τές που βρί­σκο­νται στην Τουρκία και δια­φη­μί­ζουν τις υπη­ρε­σίες τους στα αραβικά σε σελίδες του Facebook. «Εχουν κλείσει τα σύνορα και περνάει ελά­χι­στος κόσμος. Δεν θέλω να βασα­νι­στώ, υπάρχει άλλη λύση;», τους ρώτησε ο διερ­μη­νέας. Δύο δια­κι­νη­τές έδωσαν πανο­μοιό­τυπη απά­ντηση: ότι τα σύνορα μόλις άνοιξαν, περνούν όλοι χωρίς πρό­βλημα και ότι σε κάθε περί­πτωση «μπορείς να πας στα σύνορα και να κανο­νί­σεις εκεί τις δου­λειές σου». Την ημέρα της επι­κοι­νω­νίας μας όμως λιγό­τε­ροι από 300 πρό­σφυ­γες είχαν γίνει δεκτοί από την ΠΓΔΜ, ενώ στην Ειδο­μένη το συγκε­ντρω­μένο πλήθος ξεπερ­νούσε τις 8.000 ανθρώ­πων.

Στις 25 Ιανουα­ρίου, σύμφωνα με την Αστυ­νο­μία, στο τελευ­ταίο βεν­ζι­νά­δικο πριν από τον μεθο­ριακό σταθμό Ευζώνων Κιλκίς, πέντε υπήκοοι Αφγα­νι­στάν επι­τέ­θη­καν σε μετα­νά­στες από το Πακι­στάν, τους λήστε­ψαν και σκό­τω­σαν με μαχαίρι έναν εξ αυτών. Επειτα δια­πι­στώ­θηκε ότι θανών και τραυ­μα­τίες κατεί­χαν πλαστά υπη­ρε­σιακά σημειώ­ματα ως υπήκοοι Αφγα­νι­στάν που φαί­νο­νταν να έχουν εκδοθεί στη Μυτι­λήνη. Λίγες ημέρες αργό­τερα, δύο από τους δράστες συνε­λή­φθη­σαν στην Αθήνα.

Σε ένα παρό­μοιο περι­στα­τικό μαχαι­ρώ­μα­τος κοντά στα σύνορα με τραυ­μα­τία Ιρανό μετα­νά­στη, οι δράστες είχαν παλαιά έγγραφα που έδει­χναν ότι ζούσαν χρόνια στην Ελλάδα. «Εφόσον δεν ήταν κάτοι­κοι της περιο­χής, αυτοί βρί­σκο­νταν εδώ για να περά­σουν κόσμο παρά­νομα», λέει αστυ­νο­μι­κός που γνω­ρί­ζει την υπόθεση.

Πλαστά δια­βα­τή­ρια

Αν και όπως φαί­νε­ται μέχρι στιγμής οι περισ­σό­τε­ροι πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες δεν ακο­λου­θούν τις προ­τά­σεις των δια­κι­νη­τών –είτε γιατί στε­ρού­νται επι­πλέον χρη­μά­των είτε γιατί ελπί­ζουν ακόμη σε άνοιγμα των συνόρων– επα­να­δρα­στη­ριο­ποιού­νται στην Ελλάδα και τα κυκλώ­ματα των πλαστών δια­βα­τη­ρίων. «Υπάρ­χουν κάποιοι που περνούν κόσμο από τον Βορρά, αλλά εγώ ανα­λαμ­βάνω το αερο­δρό­μιο», είπε σε τηλε­φω­νική του συνο­μι­λία με την «Κ» Σύρος δια­κι­νη­τής που βρί­σκε­ται στην Κων­στα­ντι­νού­πολη. Ισχυ­ρί­στηκε ότι έχει επαφές στην Αθήνα και ότι μπορεί να στείλει κάποιον στο εξω­τε­ρικό με πλαστά έγγραφα από το αερο­δρό­μιο «Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος».

«Πρέπει να σε στεί­λουμε σε έναν άνθρωπο να σου βγάλει δια­βα­τή­ριο ευρω­παϊκό», είπε. «Δεν θέλει πολύ καιρό. Σε τέσσερις-πέντε ημέρες το πολύ θα το έχεις και θα μπορείς να πας σε όποια χώρα δια­λέ­ξεις. Μόλις θα φτάσεις στο ευρω­παϊκό αερο­δρό­μιο, πας στην τουα­λέτα, σκίζεις το δια­βα­τή­ριο και το πετάς»…

Καθη­με­ρινή