80 Γάλλοι οικονομολόγοι συνιστούν: «Βάλτε τέλος στη λιτότητα»

Ογδόντα Γάλλοι οικο­νο­μο­λό­γοι υπο­γρά­φουν ένα κείμενο-έκκληση προς την πολι­τική ελίτ της χώρας τους αλλά και της Ευρώπης, για την «έξοδο από το οικο­νο­μικό αδιέ­ξοδο», όπως οι ίδιοι δια­τεί­νο­νται. Μεταξύ αυτών, δια­κρί­νει κανείς γνωστά και στην Ελλάδα ονόματα, όπως του καθη­γητή στο Πανε­πι­στή­μιο Paris X Nanterre Μισέλ Αλιετά και του διευ­θυ­ντή ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Επι­στη­μο­νι­κών Ερευνών (CNRS, αντί­στοιχο του ελλη­νι­κού ΕΚΚΕ) Φιλίπ Ασκε­ναζί, βιβλία των οποίων κυκλο­φο­ρούν στη χώρα μας από τις εκδό­σεις Πόλις. Ιδού οι σκέψεις και οι προ­τά­σεις των 80 ειδικών, όπως τις δημο­σί­ευσε η γαλλική εφη­με­ρίδα «Le Monde»:

«Δεν είναι αδύνατο να ξανα­κερ­δί­σει κανείς το μέλλον, ακόμη και το οικο­νο­μικό. Αυτό είναι το κεντρικό νόημα της έκκλη­σης αυτής. Το απαιτεί η σοβα­ρό­τητα της κατά­στα­σης. Γι’ αυτό είμαστε σήμερα εδώ παρό­ντες ως οικο­νο­μο­λό­γοι, παρά τις σημα­ντι­κές δια­φο­ρές απόψεων που μας χωρί­ζουν: για να υπο­γραμ­μί­σουμε ότι υπάρ­χουν αξιό­πι­στες εναλ­λα­κτι­κές για να βγει η οικο­νο­μία από το αδιέ­ξοδο.

Η ανεργία, η ανα­σφά­λεια, η δυσκο­λία για να βγει ο μήνας χαρα­κτη­ρί­ζουν τη ζωή εκα­τομ­μυ­ρίων συμπο­λι­τών μας. Στις πρα­κτι­κές δυσκο­λίες της καθη­με­ρι­νής ζωής προ­στί­θε­νται η απώλεια κάθε ελπίδας, το αίσθημα ότι το μέλλον είναι κλειστό για μας και τα παιδιά μας. Οι περι­φε­ρεια­κές εκλογές στη Γαλλία αλλά και οι ανα­με­τρή­σεις σε άλλες χώρες έχουν σημάνει το καμπα­νάκι του συνα­γερ­μού. Οι αιτίες της κοι­νω­νι­κής απελ­πι­σίας είναι απο­κλει­στικά οικο­νο­μι­κές. Και καμία ελπίδα δεν πρό­κει­ται να ξανα­γεν­νη­θεί αν δεν αλλά­ξουν τα δεδο­μένα που έχουμε μπροστά μας.

Τι να κάνουμε; Οι οπαδοί του οικο­νο­μι­κού φιλε­λευ­θε­ρι­σμού υπο­στη­ρί­ζουν την ακόμη πιο δρα­στική μείωση των δημο­σίων δαπανών, την απο­διάρ­θρωση των κανόνων που ρυθ­μί­ζουν την εργασία, την ανα­θε­ώ­ρηση της τάσης για μείωση του ωραρίου εργα­σίας και τη μείωση του κόστους εργα­σίας μέσω της συμπί­ε­σης των μισθών και των ασφα­λι­στι­κών και κοι­νω­νι­κών εισφο­ρών. Αυτή η θερα­πεία του σοκ εφαρ­μό­στηκε στη Νότια Ευρώπη (Ισπανία, Ελλάδα, Πορ­το­γα­λία…). Οδήγησε στην κατάρ­ρευση της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας και σε μια έκρηξη της ανερ­γίας και της φτώ­χειας.

Το δημόσιο χρέος εκτι­νά­χθηκε στα ύψη, καθώς η μείωση του Ακα­θά­ρι­στου Εγχώ­ριου Προ­ϊ­ό­ντος (ΑΕΠ) προ­κά­λεσε μια συρ­ρί­κνωση των δημο­σίων εσόδων και μια αύξηση της σχέσης του χρέους ως προς το ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, οι ευρω­παϊ­κές χώρες ενε­πλά­κη­σαν σε έναν θανα­τη­φόρο αγώνα δρόμου ενί­σχυ­σης της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας μέσω της λιτό­τη­τας, του οποίου στόχος είναι να κερ­δί­σει η μία χώρα μέρος της αγοράς και να ενι­σχύ­σει την απα­σχό­λησή της εις βάρος των γει­το­νι­κών της χωρών.

Είναι καιρός να εγκα­τα­λεί­ψουμε την πολι­τική αυτή που οδηγεί σε μια αέναη περι­δί­νηση στην κρίση. Για να απα­ντή­σουμε στις επεί­γου­σες οικο­νο­μι­κές και κοι­νω­νι­κές ανάγκες, για να ξανα­δώ­σουμε την ελπίδα στις λαϊκές τάξεις, προ­τεί­νουμε στους συμπο­λί­τες μας, στα συνε­ται­ρι­στικά, συν­δι­κα­λι­στικά και πολι­τικά κινή­ματα, να ξεκι­νή­σουν έναν διάλογο με θέμα την εφαρ­μογή ενός σχεδίου εξόδου από την κρίση που θα εδρά­ζε­ται σε τρεις άξονες.

1 Οικο­λο­γικό και κοι­νω­νικό παρα­γω­γικό συμ­βό­λαιο

Οι ανάγκες στο πεδίο αυτό περισ­σεύ­ουν: επεν­δύ­σεις για τη μείωση των εκπο­μπών ρύπων (θερμική ανα­καί­νιση κτιρίων, μέσα μαζικής μετα­φο­ράς, ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας…), ανέ­γερση κατοι­κιών, προ­γράμ­ματα για να τερ­μα­τι­στούν τα γκέτο στις πόλεις, πολι­τι­κές για να απο­κα­τα­στα­θεί η ανά­μειξη των κοι­νω­νι­κών ομάδων και η ισότητα, νέο κοι­νω­νικό συμ­βό­λαιο προς όφελος της εκπαί­δευ­σης, της υγείας, του πολι­τι­σμού, της ασφά­λειας και της δικαιο­σύ­νης, βοήθεια στα άτομα που χάνουν την αυτο­νο­μία τους, χώροι υπο­δο­χής και παι­χνι­διού για τα πολύ μικρά παιδιά. Οι δρα­στη­ριό­τη­τες αυτές θα οδη­γού­σαν στη δημιουρ­γία εκα­το­ντά­δων χιλιά­δων θέσεων εργα­σίας. Με βάση αυτές, θα ήταν δυνατό να ανα­κα­λύ­ψουμε έναν νέο δρόμο που οδηγεί σε συν­θή­κες πλήρους απα­σχό­λη­σης, με θέσεις εργα­σίας ισό­τι­μες, δίχως δια­κρί­σεις φύλου και κατα­γω­γής.

Η ανοι­κο­δό­μηση της οικο­νο­μίας μας σε νέες βάσεις προ­ϋ­πο­θέ­τει να βγούμε από τη λογική της γενι­κευ­μέ­νης περι­φρό­νη­σης. Της περι­φρό­νη­σης έναντι των ανέργων, επάνω από τους οποίους πλα­νά­ται η υποψία ότι είναι υπεύ­θυ­νοι για την κατά­στασή τους, ενώ υπεύ­θυνη είναι η απο­τυ­χη­μένη οργά­νωση της οικο­νο­μίας. Της περι­φρό­νη­σης έναντι των φτωχών, που θεω­ρού­νται από πολλούς κοι­νω­νικό βάρος, ενώ είναι η κοι­νω­νία που τους στερεί την πρό­σβαση σε περισ­σό­τε­ρους πόρους. Της περι­φρό­νη­σης έναντι των δημο­σίων υπαλ­λή­λων που κατη­γο­ρού­νται για αντι­πα­ρα­γω­γι­κό­τητα την ώρα που συνει­σφέ­ρουν στη δια­μόρ­φωση του ΑΕΠ και την ώρα που χάρη στην παρα­γωγή τους – το έργο των δημο­σίων υπη­ρε­σιών εν γένει – καθί­στα­ται δυνατή η ουσια­στική μείωση των ανι­σο­τή­των. Της περι­φρό­νη­σης των εργα­ζο­μέ­νων στον ιδιω­τικό τομέα που κατη­γο­ρού­νται ότι είναι τα χαϊ­δε­μένα παιδιά του Εργα­τι­κού Δικαίου, την ώρα που οι εργα­σια­κές συν­θή­κες καθί­στα­νται ολοένα και δυσχε­ρέ­στε­ρες.

Η ανοι­κο­δό­μηση αυτή απαιτεί την κινη­το­ποί­ηση του συνόλου της κοι­νω­νίας. Των δημο­σίων υπη­ρε­σιών, το κύρος των οποίων πρέπει να απο­κα­τα­στα­θεί πλήρως, για να αντα­πο­κρι­θούν στην απο­στολή τους που είναι η εξυ­πη­ρέ­τηση του γενικού συμ­φέ­ρο­ντος με τρόπο λιγό­τερο γρα­φειο­κρα­τικό και περισ­σό­τερο συνερ­γα­τικό με τον πολίτη. Της κοι­νω­νι­κής και αλλη­λέγ­γυας οικο­νο­μίας, απα­ραί­τη­της για την ανά­πτυξη των κοινών αγαθών. Της συμ­με­το­χι­κής και της συνερ­γα­τι­κής οικο­νο­μίας, που δεν πρέπει να είναι συνώ­νυμο της “ουμπε­ρο­ποί­η­σης”, που επι­τεί­νει την ανα­σφά­λεια και τους κοι­νω­νι­κούς αυτο­μα­τι­σμούς (σ.σ.: ανα­φέ­ρο­νται στη γιγα­ντιαία αμε­ρι­κα­νική εται­ρεία ιδιω­τι­κών μετα­φο­ρών Uber, στην οποία το Εφετείο του Παρι­σιού επέβαλε πρό­στιμο 150.000 ευρώ για αθέμιτο αντα­γω­νι­σμό των ταξι­τζή­δων, με το επι­χεί­ρημα ότι “συνε­πι­βα­τι­σμός επ’ αμοιβή δεν νοείται”).

Οι επι­χει­ρή­σεις ή οι συνε­ται­ρι­σμοί εργα­ζο­μέ­νων, με μισθω­τούς που απο­λαμ­βά­νουν τον σεβασμό και την ανα­γνώ­ριση, πρέπει να ανοι­κο­δο­μη­θούν ενάντια στις οικο­νο­μι­κί­στι­κες και κερ­δο­σκο­πι­κές λογικές που κυριαρ­χούν σήμερα στην πλειο­νό­τητα των μεγάλων ομίλων και συντρί­βουν τους υπερ­γο­λά­βους. Τα διοι­κη­τικά στελέχη, οι επι­κε­φα­λής των επι­χει­ρή­σεων, συχνά ασφυ­κτιώ­ντας από τις απαι­τή­σεις των τρα­πε­ζών και των μετόχων, πρέπει να απο­δε­σμευ­θούν από την επι­θε­τική στρα­τη­γική της Medef (σ.σ.: η μεγα­λύ­τερη εργο­δο­τική ένωση της Γαλλίας, αντί­στοιχη του ΣΕΒ) και να υιο­θε­τή­σουν οικο­λο­γι­κές και κοι­νω­νι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες.

2 Στήριξη της ανά­πτυ­ξης και της απα­σχό­λη­σης

Οι έρευνες που διε­νερ­γού­νται στις επι­χει­ρή­σεις έχουν απο­δεί­ξει ότι είναι πάνω απ’ όλα τα βιβλία παραγ­γε­λιών που μπλο­κά­ρουν την ανά­πτυξη, την απα­σχό­ληση και τις επεν­δύ­σεις. Προ­τεί­νουμε την υιο­θέ­τηση ενός προ­γράμ­μα­τος στή­ρι­ξης των επι­χει­ρή­σεων με 40 δισ. ευρώ ετησίως, που θα χρη­μα­το­δο­τεί­ται εν μέρει από την ανα­σύ­νταξη των πόρων του Συμ­φώ­νου Υπευ­θυ­νό­τη­τας και Αλλη­λεγ­γύης (σ.σ.: δέσμη μέτρων που εξήγ­γειλε στις 31 Δεκεμ­βρίου 2013 ο Φραν­σουά Ολάντ για την τόνωση της απα­σχό­λη­σης και των επεν­δύ­σεων), η απο­τυ­χία του οποίου σε ό,τι αφορά τη δημιουρ­γία θέσεων εργα­σίας και την προ­σέλ­κυση επεν­δύ­σεων είναι προ­φα­νής.

Εν μέρει, το πρό­γραμμα που προ­τεί­νουμε θα χρη­μα­το­δο­τεί­ται με δημόσιο δανει­σμό, κάτι που δεν δίστα­σαν να κάνουν κατά τη διάρ­κεια της κρίσης οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες της Αμε­ρι­κής.

3 Οι ευρω­παϊ­κοί κανόνες εμπο­δί­ζουν την ανά­καμψη

Ο τελευ­ταίος άξονας για την έξοδο από το οικο­νο­μικό αδιέ­ξοδο έχει να κάνει με τη συνει­δη­το­ποί­ηση ότι είναι καιρός να επα­νε­ξε­τά­σουμε τους νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρους κανόνες που έφεραν την ΕΕ στη θέση να είναι σήμερα ο μεγάλος ασθενής της παγκό­σμιας οικο­νο­μίας. Το εμπο­ρικό πλε­ό­να­σμα της ευρω­ζώ­νης ανέρ­χε­ται στο 3% του ΑΕΠ της, κάτι που μαρτυρά ότι η εσω­τε­ρική ζήτηση είναι σαφώς ανε­παρ­κής. Το πλε­ό­να­σμα αυτό δικαιο­λο­γεί μια αύξηση των μισθών και των παροχών κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης της τάξεως του 10% για τα χαμηλά εισο­δή­ματα.

Η αύξηση αυτή είναι πιο σημα­ντική στις χώρες που συσ­σω­ρεύ­ουν υπερ­βο­λικά εμπο­ρικά πλε­ο­νά­σματα – στη Γερ­μα­νία το πλε­ό­να­σμα φθάνει το 8% του ΑΕΠ όντας διπλά­σιο από αυτό της Κίνας. Η υιο­θέ­τηση του ευρώ από οικο­νο­μίες ετε­ρο­γε­νείς και δίχως διορ­θω­τι­κούς μηχα­νι­σμούς οδήγησε σε μεί­ζο­νες ανι­σορ­ρο­πίες. Το ευρώ είναι de facto υπο­τι­μη­μένο για τη Γερ­μα­νία, ενώ είναι υπερ­τι­μη­μένο για τις χώρες της Νότιας Ευρώπης αλλά και για τη Γαλλία. Οι ισχύ­ο­ντες νεο­φι­λε­λεύ­θε­ροι κανόνες επι­βάλ­λουν στις τελευ­ταίες αυτές χώρες την ανά­κτηση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τάς τους μέσω μιας εσω­τε­ρι­κής υπο­τί­μη­σης (μείωση των μισθών και των δημο­σίων δαπανών), δια­δι­κα­σία που τρο­φο­δο­τεί την ύφεση, απο­θαρ­ρύ­νει τις επεν­δύ­σεις και εν τέλει απο­μα­κρύ­νει διαρκώς τις δυνα­τό­τη­τές τους να ανα­κάμ­ψουν.

Εν προ­κει­μένω, είναι το αντί­θετο που πρέπει να κάνουμε: η αύξηση των δαπανών στις χώρες με πλε­ο­νά­σματα θα επέ­τρεπε να περιο­ρι­στούν εκ των άνω οι ανι­σορ­ρο­πίες των εμπο­ρι­κών ισο­ζυ­γίων τους και να ανα­σχε­θούν οι απο­πλη­θω­ρι­στι­κές πιέσεις που η Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα αδυ­να­τεί να περιο­ρί­σει από μόνη της. Πέρα από το σχέδιο Γιούν­κερ, που εξάλλου ελά­χι­στα χρη­μα­το­δο­τή­θηκε, πρέπει επι­τέ­λους να καταρ­τι­στεί ένα πραγ­μα­τικό ανα­πτυ­ξιακό ευρω­παϊκό σχέδιο επι­κε­ντρω­μένο στον σεβασμό του περι­βάλ­λο­ντος, που θα εφαρ­μο­στεί ακρι­βέ­στερα και πλη­ρέ­στερα στις χώρες που αντι­με­τω­πί­ζουν τις μεγα­λύ­τε­ρες δυσκο­λίες.

Η Γαλλία μπορεί να προ­τεί­νει αυτόν τον ανα­προ­σα­να­το­λι­σμό των στόχων και των μεθόδων στους ευρω­παί­ους εταί­ρους της και πρω­τί­στως στη Γερ­μα­νία, η οποία ήδη έχει δεσμεύ­σει πάνω από 10 δισ. ευρώ για να υπο­δε­χθεί τους πρό­σφυ­γες. Σε περί­πτωση που η Γερ­μα­νία απορ­ρί­ψει το σχέδιο, η Γαλλία θα μπο­ρούσε να προ­τεί­νει στις χώρες που το επι­θυ­μούν – στην Πορ­το­γα­λία, στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες χώρες, όπως η Ιταλία και η Ισπανία, οι τέσ­σε­ρις αυτές χώρες μαζί με τη Γαλλία συνει­σφέ­ρουν κατά 50% και πλέον του ΑΕΠ της ευρω­ζώ­νης – να συνυ­πο­γρά­ψουν ένα Σύμφωνο Ανα­συ­γκρό­τη­σης, θέτο­ντας την οικο­νο­μική και κοι­νω­νική ανα­γκαιό­τητα πάνω από τους νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρους κανόνες.

Συνο­δευό­μενη με μέτρα που θα απο­σκο­πούν στη δρα­στική ανα­διορ­γά­νωση των τρα­πε­ζών, στη ρήξη με τις ανε­ξέ­λεγ­κτες χρη­μα­το­δο­τή­σεις και το φορο­λο­γικό και κοι­νω­νικό ντά­μπινγκ ακόμη και μέσα στους κόλπους της ΕΕ, η στρα­τη­γική αυτή είναι η μονα­δική που μπορεί να ανα­τά­ξει την Ευρώπη.

Η κακο­ποι­η­μένη Γαλλία έχει ανάγκη από έναν νέο ορί­ζο­ντα. Η έξοδος από το σκο­τεινό πολι­τικό τούνελ στο οποίο έχει μπει δεν περνά απο­κλει­στικά και μόνο από την οικο­νο­μία. Αλλά θα είναι ανυ­πό­φορο γι’ αυτήν αν επι­μεί­νουμε να ακο­λου­θούμε νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρες πολι­τι­κές που εμβα­θύ­νουν τις ανι­σό­τη­τες και εκτρέ­φουν την κοι­νω­νική δυστυ­χία. Είναι καιρός να βάλουμε μπροστά μια εναλ­λα­κτική οικο­νο­μική πολι­τική».

ΒΗΜΑ