Δώρα ζωής στις πιάτσες των ναρκωτικών

«Το πρό­γραμμα που θα παρα­κο­λου­θή­σετε έχει ως στόχο τη μείωση της βλάβης. Απευ­θύ­νε­ται σε ανθρώ­πους που είτε δεν θέλουν είτε δεν μπορούν να κόψουν τη χρήση ναρ­κω­τι­κών ουσιών» είναι τα πρώτα λόγια που μας λέει η Τερέζα Μιμίκου, υπεύ­θυνη των Γιατρών του Κόσμου για τα προ­γράμ­ματα Δημό­σιας Υγείας. «Πρέπει να φύγουμε αμέσως. Δεν πρέπει να αργή­σουμε», συμπλη­ρώ­νει. Βρι­σκό­μα­στε στα γραφεία των ΓτΚ στο κέντρο της Αθήνας και κατευ­θυ­νό­μα­στε στον Κερα­μεικό, σε έναν δρόμο που θεω­ρεί­ται πιάτσα ναρ­κω­τι­κών.

Στο σημείο βρί­σκο­νται ήδη χρήστες, που περι­μέ­νουν να ανοί­ξουν οι πόρτες της κινητής μονάδας των ΓτΚ για να εξυ­πη­ρε­τη­θούν. Η δια­δι­κα­σία είναι γνωστή. Δηλώ­νουν όνομα, ημε­ρο­μη­νία γέν­νη­σης και χώρα κατα­γω­γής. Αφήνουν τις χρη­σι­μο­ποι­η­μέ­νες σύριγ­γες και παρα­λαμ­βά­νουν ένα κιτ που περιέ­χει και­νούρ­γιες σύριγ­γες, προ­φυ­λα­κτικά, σακου­λάκι με «ξινό», φια­λί­δια με απο­στει­ρω­μένο νερό για να δια­λύ­σουν τη δόση τους, και αλκο­ο­λούχα ταμπόν για να υπάρξει απο­λύ­μανση πριν από τη χρήση.

«Τους παρέ­χουμε και­νούρ­γιες σύριγ­γες, άσχετα με το πόσες μας επι­στρέ­φουν. Μπο­ρούμε να τους δίνουμε μέχρι 10-12 τη φορά», προ­σθέ­τει η κυρία Μιμίκου. Αμέσως μετά, οι περισ­σό­τε­ροι επι­στρέ­φουν στην «καβάν­τζα» τους, δηλαδή τον δρόμο, το πάρκο ή τη στοά όπου βρί­σκουν στέγη το βράδυ.

Πρό­κει­ται για το πρό­γραμμα «Δρόμοι της Αθήνας» που έχουν ανα­λά­βει οι ΓτΚ και στόχο έχει τον περιο­ρι­σμό της μετά­δο­σης μολυ­σμα­τι­κών ασθε­νειών αλλά και την παροχή πρω­το­βάθ­μιας ιατρι­κής φρο­ντί­δας και συμ­βου­λευ­τι­κής σε χρήστες ναρ­κω­τι­κών ουσιών. Σκοπός του προ­γράμ­μα­τος είναι η προ­στα­σία τόσο των χρηστών όσο και του κοι­νω­νι­κού συνόλου.

Τρεις φορές

Το βανάκι των ΓτΚ πηγαί­νει στο σημείο τρεις φορές την εβδο­μάδα και παρα­μέ­νει για δύο ώρες. «Την Τετάρτη το από­γευμα έρχο­νται σε εμάς περίπου 60 χρήστες, ενώ τα Σάββατα και τις Κυρια­κές, που βγαί­νουμε μεση­μέρι, εξυ­πη­ρε­τούμε πάνω από 110 άτομα», διευ­κρι­νί­ζουν οι εθε­λο­ντές του προ­γράμ­μα­τος. Το σημείο όπου πηγαί­νει το βανάκι κατά καιρούς αλλάζει. «Παλαιό­τερα βρι­σκό­μα­σταν στην Ομόνοια. Ομως η πιάτσα μετα­κι­νή­θηκε, οπότε ”μετα­κο­μί­σαμε” κι εμείς. Η φιλο­σο­φία μας είναι να προ­σεγ­γί­σουμε εμείς τους χρήστες», ανα­φέ­ρουν.

Πλέον, πέραν των συρίγ­γων, οι χρήστες ναρ­κω­τι­κών ουσιών έχουν τη δυνα­τό­τητα να πραγ­μα­το­ποιούν εξε­τά­σεις ταχείας ανί­χνευ­σης για ηπα­τί­τιδα C και τον ιό HIV. Επίσης, ενη­με­ρώ­νο­νται για τους πιθα­νούς κιν­δύ­νους καθώς και για μετα­δι­δό­μενα νοσή­ματα. Πόσο εύκολο όμως είναι να πείσεις έναν χρήστη ναρ­κω­τι­κών ουσιών να προβεί σε εργα­στη­ριακό έλεγχο; «Πλέον δεν είναι λίγοι αυτοί που έρχο­νται και μας το ζητάνε. Ξέρουν ότι το παρέ­χουμε και θέλουν να το κάνουν», υπο­στη­ρί­ζει η ομάδα.

Το «Εθνος» συνο­μί­λησε και με ωφε­λού­με­νους του προ­γράμ­μα­τος. Ο Δημή­τρης μας εξηγεί την περι­πέ­τειά του με τα ναρ­κω­τικά. «Στην αρχή έκανα κοκαΐνη. Μετά ξέμεινα από λεφτά. Τότε ξεκί­νησα την ηρωίνη», μας λέει. Πηγαί­νει στους ΓτΚ μία φορά την εβδο­μάδα για να προ­μη­θευ­τεί σύριγ­γες.

Σύμφωνα με όσα υπο­στη­ρί­ζει, κατά καιρούς το έχει κόψει και έχει πάει σε πρό­γραμμα απε­ξάρ­τη­σης. «Τη στέρηση στο σώμα την παλεύ­εις. Πονάς αλλά τα κατα­φέρ­νεις. Αυτό που δεν μπορείς να νική­σεις είναι το μυαλό», μας εξο­μο­λο­γεί­ται. Ο Δημή­τρης μένει με τους γονείς του, σε αντί­θεση με τον Διονύση που μένει στον δρόμο. «Η πρώτη μου επαφή με τα ναρ­κω­τικά έγινε μέσω της γυναί­κας μου. Στην αρχή το έλεγχα, όμως πλέον δεν μπορώ. Μπήκα στην ηρωίνη επειδή είναι φθηνή. Πλέον έχω χάσει τα πάντα. Με τη γυναίκα μου χώρισα, δεν έχω τίποτα, ούτε οικο­γέ­νεια ούτε φίλους. Εχω κατα­στρα­φεί», μας λέει.

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ

Θέλουμε να τους πεί­σουμε ότι είμαστε δίπλα τους

Το πρό­γραμμα λει­τουρ­γεί από το 1998, όταν ομάδες εθε­λο­ντών των Γιατρών του Κόσμου πήγαι­ναν σε σημεία συγκέ­ντρω­σης εξαρ­τη­μέ­νων ατόμων και μοί­ρα­ζαν σύριγ­γες. Στη συνέ­χεια το πρό­γραμμα απέ­κτησε κινητή μονάδα και ξεκί­νησε το κομμάτι της παροχής πρω­το­βάθ­μιων υπη­ρε­σιών υγείας. Οι εξε­τά­σεις για την ανί­χνευση ηπα­τί­τι­δας C και του ιού HIV ακο­λού­θη­σαν.

Ενας από τους ιδρυτές του προ­γράμ­μα­τος είναι ο Φίλιπ­πος Ολυ­μπί­της, ο οποίος είναι φαρ­μα­κο­ποιός και μοι­ρά­ζει το κιτ στους ωφε­λού­με­νους. «Είμαι εδώ κάθε φορά. Δεν λείπω σχεδόν ποτέ. Για μένα το συγκε­κρι­μένο πρό­γραμμα είναι προ­σφορά. Βρι­σκό­μα­στε εδώ τρεις ημέρες την εβδο­μάδα, εκτός αν έχει κακό καιρό. Σε αυτήν την περί­πτωση, οι ωφε­λού­με­νοι εξα­φα­νί­ζο­νται προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τευ­θούν», μας εξηγεί. Ο κ. Ολυ­μπί­της συνο­μι­λεί με τους χρήστες. Οι περισ­σό­τε­ροι τον ξέρουν και πιάνουν κου­βέ­ντα μαζί του.

Στην ομάδα των εθε­λο­ντών μετέ­χουν ψυχο­λό­γος, νοση­λευ­τής, κοι­νω­νι­κός λει­τουρ­γός και φυσικά γιατρός, ο οποίος παρέχει τις πρώτες βοή­θειες σε χρήστες που το ζητούν. «Αντι­με­τω­πί­ζουν πολλά προ­βλή­ματα υγείας λόγω της χρήσης αλλά και των κακών συν­θη­κών δια­βί­ω­σης. Το πιο συνη­θι­σμένο είναι τα απο­στή­ματα που δημιουρ­γού­νται λόγω της χρήσης», μας εξηγεί ο Δημή­τρης Τζωρ­τζί­νης, εθε­λο­ντής γιατρός που βρί­σκε­ται στο σημείο.

Λίγο νωρί­τερα είχε προ­σπα­θή­σει να πείσει έναν χρήστη να ακο­λου­θή­σει μια συγκε­κρι­μένη θερα­πεία. «Οταν πρό­κει­ται για πληγές και τραύ­ματα εξαι­τίας της χρήσης, συνήθως υπα­κού­ουν. Το πρό­βλημα ξεκι­νάει όταν πρέπει να νοση­λευ­τούν. Είναι δύσκολο να τους πείσεις να πάνε εκεί. Οι περισ­σό­τε­ροι φοβού­νται ότι μια νοση­λεία θα τους εμπο­δί­σει να πάρουν τη δόση τους για μερικές ημέρες. Υπάρ­χουν κι αυτοί που νιώθουν απο­κομ­μέ­νοι από το σύστημα και θεωρούν ότι τους αντι­με­τω­πί­ζουν με προ­κα­τά­ληψη», σημειώ­νει.

Το 2015 μοι­ρά­στη­καν 38.058 σύριγ­γες. Σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις, οι περισ­σό­τε­ροι ωφε­λού­με­νοι είναι άνδρες, ελλη­νι­κής κατα­γω­γής, ηλικίας 30-35 ετών. «Η ζωή που κάνουν είναι δύσκολη. Πολλές φορές μαθαί­νουμε για ανθρώ­πους που εξυ­πη­ρε­τού­σαμε αλλά έχασαν τη ζωή τους. Ερχο­νται και μας το λένε», ανα­φέ­ρει η Χρι­στίνα Τσορού, νοση­λεύ­τρια. Η κυρία Τσορού προ­σπα­θεί να περι­ποι­η­θεί τα τραύ­ματά τους.

«Εμείς τους παρέ­χουμε προ­σω­ρινή ανα­κού­φιση για τα προ­βλή­ματα υγείας που αντι­με­τω­πί­ζουν. Ωστόσο το δύσκολο είναι όταν πρέπει να παρα­πεμ­φθούν σε νοσο­κο­μείο. Είναι δύσκολο να τους πείσεις, ενώ καμιά φορά υπάρχει πρό­βλημα όταν για να έρθει το ασθε­νο­φόρο να τους παρα­λά­βει απαι­τεί­ται πολλή ώρα», σημειώ­νει.

Συμ­βου­λές

Μέσω του προ­γράμ­μα­τος, οι χρήστες έχουν τη δυνα­τό­τητα να λάβουν υπη­ρε­σίες συμ­βου­λευ­τι­κής. Ο Γιάννης Καλυ­βό­που­λος μετέχει στο πρό­γραμμα ως ψυχο­λό­γος και όλο το δίωρο συνο­μι­λεί με τους ωφε­λού­με­νους. «Πέρα από σύριγ­γες και πρώτες βοή­θειες, προ­σπα­θούμε να τους προ­σφέ­ρουμε και ψυχο­λο­γική στήριξη. Θέλουμε να νιώσουν ότι κάποιος τους προ­σέ­χει», επι­ση­μαί­νει.

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΤΖΟΥΜΕΡΚΙΩΤΗ ΕΘΝΟΣ