Αντιρετροϊκή αγωγή με… δανεικά φάρμακα

Τρεις ημέρες πριν από την Πρω­το­χρο­νιά μια γυναίκα επι­σκέ­φτηκε τα γραφεία του Συλ­λό­γου Ορο­θε­τι­κών Ελλάδος «Θετική Φωνή» στο κέντρο της Αθήνας. «Πήγα στο Ιππο­κρά­τειο Νοσο­κο­μείο αλλά με έστει­λαν εδώ», είπε διστα­κτικά και έβγαλε από την τσάντα της ένα άδειο κουτί Eviplera, φάρμακο που χρη­σι­μο­ποιεί­ται για τον ιό του HIV. «Από χθες δεν έχω πάρει. Αισθά­νο­μαι σαν να ζητια­νεύω», είπε.

Από το φαρ­μα­κείο του νοσο­κο­μείου την ενη­μέ­ρω­σαν ότι θα έχουν δια­θέ­σιμα σκευά­σματα ύστερα από δέκα ημέρες. Πρώτη φορά στα δέκα χρόνια διά­γνω­σής της αντι­με­τώ­πιζε αυτό το πρό­βλημα: να μένει χωρίς χάπια, ενώ πρέπει να τα λαμ­βά­νει καθη­με­ρινά. Παρου­σία της «Κ», σε τηλε­φω­νική συνο­μι­λία με εκπρό­σωπο της «Θετικής Φωνής», υπάλ­λη­λος του νοσο­κο­μείου προ­σπα­θούσε να δικαιο­λο­γή­σει την κατά­σταση.

«Είμαι υπάλ­λη­λος, κύριε, δεν μπορώ να εξοι­κο­νο­μήσω εγώ χρήματα. Ρωτήστε τι αγώνα έκανα, έκανα τα πάντα», έλεγε. «Αφού δεν έχει λεφτά το νοσο­κο­μείο, πώς θα πλη­ρώ­σουμε τις εται­ρείες;».

Οι ανάγκες της 68χρονης ορο­θε­τι­κής τελικά καλύ­φθη­καν με δανεικά. Ο εκπρό­σω­πος του συλ­λό­γου κατά­φερε να βρει επτά χάπια από άλλους ασθε­νείς που είχαν απόθεμα. «Οταν πάρετε το κουτί από το νοσο­κο­μείο θα πρέπει να τα επι­στρέ­ψετε», της είπε για να τον ρωτήσει εκείνη: «Δεν μπο­ρείτε να τα κάνετε δέκα τα χάπια;».

Τα τελευ­ταία δύο χρόνια κατα­γρά­φο­νται ανά τακτά δια­στή­ματα ελλεί­ψεις σαν κι αυτή σε μεγάλα νοσο­κο­μεία της χώρας. Συχνά, μέχρι να εγκρι­θούν έκτακτα κον­δύ­λια από το υπουρ­γείο Υγείας, οι ασθε­νείς κατα­φεύ­γουν στον δανει­σμό χαπιών μεταξύ τους. Το πρό­βλημα λύνεται πρό­σκαιρα, όμως κανείς δεν εγγυά­ται ότι δεν θα επα­νεμ­φα­νι­στεί. «Σε εμάς έχουν απευ­θυν­θεί δεκάδες άτομα τους τελευ­ταί­ους μήνες», ανα­φέ­ρει ο Γιώργος Τσια­κα­λά­κης, υπεύ­θυ­νος επι­κοι­νω­νίας της «Θετικής Φωνής».

«Εμείς οι γιατροί κάνουμε τερά­στιο αγώνα για να πεί­σουμε τους ασθε­νείς να είναι συνε­πείς, να μη χάνουν δόσεις, να μην παρα­βιά­ζουν τα ωράρια», λέει στην «Κ» ο πρό­ε­δρος της Ελλη­νι­κής Εται­ρείας Μελέτης και Αντι­με­τώ­πι­σης του AIDS, Μάριος Λαζανάς. «Ο,τι οικο­δο­μούμε, ξαφνικά, από τις ελλεί­ψεις καταρ­ρέει». Αν μείνουν οι ασθε­νείς για μεγάλο χρονικό διά­στημα χωρίς αγωγή μπορεί ο ιός να ανα­πτύ­ξει αντοχή απέ­να­ντι στα φάρμακα.

Τα κον­δύ­λια και τα κενά

Τα νοσο­κο­μεία είναι η μόνη πηγή προ­μή­θειας αντι­ρε­τροϊ­κών φαρ­μά­κων στη χώρα. Το κόστος της αγωγής καλύ­πτε­ται εξ ολο­κλή­ρου από το κράτος για ασφα­λι­σμέ­νους, άπορους και ανα­σφά­λι­στους ορο­θε­τι­κούς και υπο­λο­γί­ζε­ται σε 7.500 – 8.000 ευρώ τον χρόνο ανά άτομο. Στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό κάθε νοσο­κο­μείου ένα μεγάλο κομμάτι της φαρ­μα­κευ­τι­κής δαπάνης αντι­στοι­χεί σε αυτά τα φάρμακα.

Το HIV μοιάζει με μια δεξα­μενή στην οποία διαρκώς προ­στί­θε­νται νέα άτομα –καθώς δεν υπάρχει πλήρης ίαση–, ενώ παράλ­ληλα λόγω κακής δια­χεί­ρι­σης σε κάποιες περι­πτώ­σεις, και εξαι­τίας της οικο­νο­μι­κής κρίσης, στε­νεύ­ουν οι πόροι των νοσο­κο­μείων. Σύμφωνα με στοι­χεία του Κέντρου Ελέγχου και Πρό­λη­ψης Νοση­μά­των (ΚΕΕΛΠΝΟ) μέχρι και τον Οκτώ­βριο του 2015 συνο­λικά 12.547 ορο­θε­τι­κοί βρί­σκο­νταν υπό παρα­κο­λού­θηση στη χώρα μας, αριθμός αυξη­μέ­νος κατά 47% σε σχέση με το 2010. Από αυτούς περίπου οι 7.700 λαμ­βά­νουν αντι­ρε­τροϊκή αγωγή βάσει των σχε­τι­κών κατευ­θυ­ντή­ριων οδηγιών.

Με διαρ­κείς παρεμ­βά­σεις της, εκδη­λώ­σεις δια­μαρ­τυ­ρίας, ακόμη και εξώδικο στο Αττικόν στις 3/12/2014, η «Θετική Φωνή» προ­σπα­θεί να πιέσει τις διοι­κή­σεις νοσο­κο­μείων, προ­κει­μέ­νου να μην προ­κύ­πτουν κενά στη χορή­γηση φαρ­μά­κων αυτών των ασθενών. Αντί­στοι­χες ελλεί­ψεις είχαν παρα­τη­ρη­θεί φέτος σε νοσο­κο­μεία της Αθήνας και στο ΑΧΕΠΑ στη Θεσ­σα­λο­νίκη το διά­στημα Σεπτεμ­βρίου – Δεκεμ­βρίου. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ», πάντως, σε ένα από τα νοσο­κο­μεία μέρος της δαπάνης που εγκρί­θηκε εκτά­κτως και απο­κλει­στικά για αντι­ρε­τροϊκά φάρμακα χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε για την κάλυψη άλλων, λει­τουρ­γι­κών αναγκών.

«Κανείς δεν μου είπε ότι θα έχουμε φάρμακα την τάδε ημε­ρο­μη­νία. Ζούσα το μαρ­τύ­ριο της στα­γό­νας, από μέρα σε μέρα έλεγαν ότι θα λήξει το πρό­βλημα», λέει ο 41χρονος Δημή­τρης. Οπως και άλλοι ορο­θε­τι­κοί που μίλησαν στην «Κ», ζήτησε να μη δημο­σιευ­τεί το επώνυμό του. «Στο νοσο­κο­μείο που πηγαίνω μου είπαν να επι­κοι­νω­νήσω με συλ­λό­γους ασθενών και να πιέ­σουμε το υπουρ­γείο. Δεν το γου­στάρω όμως αυτό.

Να δια­πι­στώνω ότι γίνομαι μπαλάκι», λέει.

«Χρη­σι­μο­ποί­ησα γνω­ρι­μίες μου για φάρμακα»

Η αντι­ρε­τροϊκή αγωγή του Δημήτρη έληξε στις 30 Νοεμ­βρίου και όπως λέει ο ίδιος, πήρε ξανά φάρμακα στα χέρια του από το νοσο­κο­μείο στις 21 Δεκεμ­βρίου. Στο κενό που μεσο­λά­βησε απευ­θύν­θηκε σε άλλους ορο­θε­τι­κούς ζητώ­ντας χάπια.

«Χρη­σι­μο­ποί­ησα τις γνω­ρι­μίες μου. Υπάρ­χουν όμως πολλά παιδιά που δεν μιλούν γιατί νιώθουν ότι έτσι στιγ­μα­τί­ζο­νται», τονίζει. Από έναν γνωστό του δανεί­στηκε τρία χάπια, από άλλον τέσσερα. Συνο­λικά πέντε ασθε­νείς τον βοή­θη­σαν.

Καμία επίσημη αρχή όμως και κανένας σύλ­λο­γος δεν είναι σε θέση να εκτι­μή­σουν τον αριθμό των ορο­θε­τι­κών που έμειναν χωρίς θερα­πεία. Εκπρό­σω­ποι των ασθενών ανα­φέ­ρουν στην «Κ» ότι εντός του 2015 για πρώτη φορά αντι­με­τώ­πι­σαν το πρό­βλημα των ελλεί­ψεων σε αυτή την έκταση. Συμπλη­ρώ­νουν όμως ότι στο υπουρ­γείο Υγείας έβρι­σκαν το ίδιο διά­στημα πάντοτε ανοι­χτές πόρτες για διάλογο, ενώ για πρώτη φορά στα χρονικά συνε­δρί­ασε στις 3 Δεκεμ­βρίου στη Βουλή η διαρκής επι­τροπή κοι­νω­νι­κών υπο­θέ­σεων για θέματα HIV/AIDS. Ως λύση προ­τεί­νουν να εντάσ­σε­ται η δαπάνη των αντι­ρε­τροϊ­κών φαρ­μά­κων σε ξεχω­ρι­στό κωδικό και να μην επη­ρε­ά­ζε­ται από τον υπό­λοιπο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό των νοσο­κο­μείων.

Μετά την έγκριση των τελευ­ταίων έκτα­κτων κον­δυ­λίων η κατά­σταση έχει βελ­τιω­θεί στα περισ­σό­τερα νοσο­κο­μεία. Ωστόσο κάποιοι ορο­θε­τι­κοί παρα­μέ­νουν ανή­συ­χοι. «Είναι αγχω­τικό», λέει ο 21χρονος Ανδρέας (ο οποίος ζήτησε να μη δημο­σιευ­τεί το πραγ­μα­τικό όνομά του). Εμεινε δύο ημέρες χωρίς αγωγή μέχρι να καλυ­φθεί από γνω­στούς του. Δεν απο­κλείει να μετα­να­στεύ­σει σε άλλο κράτος της Ε.Ε. για να εργα­στεί και να λαμ­βά­νει απρό­σκο­πτα τη θερα­πεία του. «Είναι ακραία λύση, αλλά το έχω σκεφτεί», ανα­φέ­ρει.

Καθη­με­ρινή