Το χωριό του “Οχι” και ο νέος… Ανδρέας

Κο­ντεύ­ει με­ση­μέ­ρι στο χωριό Κυ­ριά­κι Βοιω­τί­ας, όταν ο Γιώρ­γος Τσού­ρας ξε­φουρ­νί­ζει τα τε­λευ­ταία καρ­βέ­λια. Στον πάγκο έχει ήδη ανά­ψει η πο­λι­τι­κή συ­ζή­τη­ση. «Τι ψή­φι­σες εσύ;» ρω­τά­ει ο αρ­το­ποιός μια ηλι­κιω­μέ­νη πε­λά­τισ­σά του. «Τσί­πρα ψή­φι­σα και θα ψη­φί­σω, γιατί είναι όμορ­φος και μ’ αρέ­σει. Ακόμα δεν πρό­λα­βε να βγει και θα τον φάμε;» του απα­ντά­ει. Εκεί­νος γνέ­φει κα­τα­φα­τι­κά. «Του έκα­ναν πό­λε­μο από έξω αλλά και από μέσα, από την Αρι­στε­ρή Πλατ­φόρ­μα», λέει.

Πα­ρό­μοιες είναι οι αντι­δρά­σεις και στο γει­το­νι­κό πα­ντο­πω­λείο. «Τον πρό­δω­σαν τον Τσί­πρα. Εάν δεν ήταν αυτός στην κυ­βέρ­νη­ση θα τους ήξερε η μάνα τους;» λέει η μη­τέ­ρα του ιδιο­κτή­τη, Λου­κία Δούκα, για τους βου­λευ­τές της συ­μπο­λί­τευ­σης που κα­τα­ψή­φι­σαν την πρώτη σειρά μέ­τρων της συμ­φω­νί­ας.

Σκαρ­φα­λω­μέ­νο στις δυ­τι­κές πλα­γιές του Ελι­κώ­να, σε υψό­με­τρο 860 μέ­τρων, ακόμα και τις ημέ­ρες του καύ­σω­να, το Κυ­ριά­κι δρο­σί­ζε­ται από τον δυ­να­τό αέρα. Εδώ ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ συ­γκέ­ντρω­σε κά­ποια από τα με­γα­λύ­τε­ρα πο­σο­στά του στη χώρα. Στις τε­λευ­ταί­ες εθνι­κές εκλο­γές πήρε το 58,9% των ψήφων (22 μο­νά­δες πάνω από τον εθνι­κό μέσο όρο) και στο πρό­σφα­το δη­μο­ψή­φι­σμα το «Οχι» έφτα­σε το 79,6% (18 μο­νά­δες πάνω από το πα­νελ­λα­δι­κό πο­σο­στό). Σή­με­ρα όμως οι πε­ρισ­σό­τε­ροι ντό­πιοι αντί για το κόμμα εστιά­ζουν στο πρό­σω­πο. Δεν τους νοιά­ζει τόσο ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ –«δεν τον πα­ντρευ­τή­κα­με», λένε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά– όσο ο Τσί­πρας. Ακόμη κι αν είναι αντί­θε­τοι στο μνη­μό­νιο τον εκ­θειά­ζουν, όπως έκα­ναν κά­πο­τε και για τον Αν­δρέα Πα­παν­δρέ­ου.

«Δύο πο­λι­τι­κούς απο­κά­λε­σαν εδώ με το μικρό τους όνομα: τον Αν­δρέα και τον Αλέξη» το­νί­ζει ο Γιάν­νης Πού­λος, πα­λιός πο­λι­τευ­τής του ΠΑΣΟΚ που προ­σχώ­ρη­σε στο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ την τε­λευ­ταία τε­τρα­ε­τία, γιατί όπως λέει δεν ήθελε να γίνει «δε­κα­νί­κι της Ν.Δ.». Η αδερ­φή του είναι δή­μαρ­χος Λι­βα­δειάς με συν­δυα­σμό που υπο­στη­ρί­χθη­κε από τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Στο κα­φε­νείο που κα­θό­μα­στε ο ιδιο­κτή­της έχει κρε­μά­σει πανό με τη μορφή του Τσε Γκε­βά­ρα.

Ανα­τρο­πή το ’81

Οπως πα­ρα­τη­ρεί ο εκλο­γι­κός ανα­λυ­τής Πα­να­γιώ­της Κου­στέ­νης, οι κά­τοι­κοι του χω­ριού πριν από το 2012 κι­νού­νταν με­τα­ξύ Νέας Δη­μο­κρα­τί­ας και ΠΑΣΟΚ. «Το Κυ­ριά­κι ήταν ένα από τα πιο δεξιά χωριά του νομού Βοιω­τί­ας και το 1981 με το ΠΑΣΟΚ κά­να­με την ανα­τρο­πή», ανα­φέ­ρει ο κ. Πού­λος. Πριν από τριά­ντα χρό­νια γυρ­νού­σε τα κα­φε­νεία προ­σπα­θώ­ντας να πεί­σει τους θα­μώ­νες ότι με το ΠΑΣΟΚ «δεν κιν­δύ­νευαν τα γι­δο­πρό­βα­τα και τα σπί­τια». Τις προη­γού­με­νες εβδο­μά­δες στα ίδια κα­φε­νεία έλεγε ότι με τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ «δεν κιν­δυ­νεύ­ουν οι τρα­πε­ζι­κές κα­τα­θέ­σεις».

Μαζί με τον κ. Πούλο συμ­με­τεί­χε στα νιάτα του σε αφι­σο­κολ­λή­σεις του ΠΑΣΟΚ και ο 60χρο­νος σή­με­ρα Θα­νά­σης Φορ­τώ­σης. «Τρέ­χα­με για τον Αν­δρέα όπου είχε ομι­λία, δεν κα­θό­μα­σταν αμέ­το­χοι», λέει.

Ερ­γά­στη­κε ως ηλε­κτρο­συ­γκολ­λη­τής για τρεις δε­κα­ε­τί­ες στη γει­το­νι­κή βιο­μη­χα­νία «Αλου­μί­νιον της Ελ­λά­δος» και συ­ντα­ξιο­δο­τή­θη­κε πριν από πέντε χρό­νια με βαρέα και αν­θυ­γιει­νά έν­ση­μα. Με τις πε­ρι­κο­πές των μνη­μο­νί­ων από τα πε­ρί­που 2.000 ευρώ η σύ­ντα­ξή του έχει πέσει κάτω από τα 1.300.

«Οταν θί­γε­ται η τσέπη του κα­θε­νός τότε αυτός αντι­δρά. Τα βάρη δεν κα­τα­με­ρί­στη­καν σωστά», λέει. Ψή­φι­σε ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ στις βου­λευ­τι­κές εκλο­γές και «Οχι» στο δη­μο­ψή­φι­σμα. Πε­ρί­με­νε από την κυ­βέρ­νη­ση μια «κα­λύ­τε­ρη δια­πραγ­μά­τευ­ση». Δη­λώ­νει προ­βλη­μα­τι­σμέ­νος με την ψή­φι­ση του νέου μνη­μο­νί­ου, αλλά δια­τη­ρεί την πίστη του στον Τσί­πρα. «Βλέπω ότι θέλει να δου­λέ­ψει», λέει.

Παρά την κυ­βερ­νη­τι­κή με­τα­στρο­φή ο πρω­θυ­πουρ­γός δεν φαί­νε­ται να χάνει τη δη­μο­τι­κό­τη­τά του στο Κυ­ριά­κι. Ο 51χρο­νος ερ­γο­λά­βος οι­κο­δο­μι­κών ερ­γα­σιών Γιάν­νης Λα­ζά­ρου, αν και δη­λώ­νει δυ­σα­ρε­στη­μέ­νος, απο­κα­λεί τον πρω­θυ­πουρ­γό «Τσι­πρά­κο». «Ψή­φι­σα Τσι­πρά­κο γιατί τον πί­στευα όπως τα έλεγε. Τώρα κάπου με απο­γο­ή­τευ­σε. Δεν ήθελα να πάρει άλλα μέτρα», λέει. «Θέλω τώρα να κα­τα­πο­λε­μή­σει τη φο­ρο­δια­φυ­γή. Αν ξα­να­γί­νουν πά­ντως εκλο­γές θα τον στη­ρί­ξω γιατί δεν βλέπω κά­ποιον άλλο. Εκτός κι αν κάνει κι άλλη κω­λο­τού­μπα».

Το στίγ­μα του Αν­δρέα

Η ανερ­γία στο Κυ­ριά­κι κι­νεί­ται σε μο­νο­ψή­φια πο­σο­στά. Οι συ­ντα­ξιού­χοι ερ­γά­τες των κοι­τα­σμά­των βω­ξί­τη αφο­σιώ­νο­νται πλέον στις ελιές. Κάθε χρόνο οι 360 μι­κρο­πα­ρα­γω­γοί του το­πι­κού συ­νε­ται­ρι­σμού συ­σκευά­ζουν πε­ρί­που 400 τό­νους λάδι με την ονο­μα­σία «Ορεί­καρ­πο». Από τους πε­ρί­που 2.000 μό­νι­μους κα­τοί­κους του χω­ριού οι πε­ρισ­σό­τε­ροι ερ­γα­ζό­με­νοι απα­σχο­λού­νται στο ερ­γο­στά­σιο αλου­μι­νί­ου.

«Με το ερ­γο­στά­σιο ο πλη­θυ­σμός από αγρο­το­κτη­νο­τρο­φι­κός απέ­κτη­σε στα­δια­κά βιο­μη­χα­νι­κή συ­νεί­δη­ση ερ­γά­τη και άλ­λα­ξε πο­λι­τι­κή στάση» λέει ο κ. Πού­λος. Με τον ερ­χο­μό του ΠΑΣΟΚ στην εξου­σία το 1981 αυ­ξή­θη­καν και οι μι­σθοί των ερ­γα­ζο­μέ­νων στο ερ­γο­στά­σιο αλου­μι­νί­ου. Από τις 23.000 δραχ­μές ξε­πέ­ρα­σαν τότε τις 40.000. «Επρε­πε να τα πά­ρουν γιατί έκα­ναν σκλη­ρή, αν­θυ­γιει­νή δου­λειά» ανα­φέ­ρει ο πρώην πο­λι­τευ­τής του ΠΑΣΟΚ. Με αυτή την κί­νη­ση τότε ο Αν­δρέ­ας Πα­παν­δρέ­ου μυ­θο­ποι­ή­θη­κε στο χωριό. Ακόμη και σή­με­ρα το στίγ­μα του δεν έχει χαθεί.

Ο 38χρο­νος Κω­στής Λα­ζά­ρου θυ­μά­ται τον εαυτό του στο πα­τρι­κό σπίτι, στις αρχές του ’80, να κρύ­βε­ται κάτω από το τρα­πέ­ζι και να ακού­ει τις λέ­ξεις «αλ­λα­γή», «σο­σια­λι­σμός», «η εξου­σία στον λαό».

«Ολα όσα βλέ­πεις είναι του πα­τέ­ρα μου», λέει καθώς με ξε­να­γεί στο σπίτι.

Από την κο­ρυ­φή της βι­βλιο­θή­κης μάς κοι­τούν οι προ­το­μές του Αρη Βε­λου­χιώ­τη και μιας αντάρ­τισ­σας του ΕΑΜ -ΕΛΑΣ. Στα ράφια στέ­κουν φω­το­γρα­φί­ες του Γε­ωρ­γί­ου Πα­παν­δρέ­ου, του «γέρου της δη­μο­κρα­τί­ας».

Αν και ο πα­τέ­ρας του, Γιώρ­γος Λα­ζά­ρου, ήταν επί χρό­νια το­πι­κό στέ­λε­χος του ΠΑΣΟΚ ο ίδιος επέ­λε­ξε άλλο δρόμο. Δίπλα σε ένα κάδρο του πα­τέ­ρα του με τον Αν­δρέα Πα­παν­δρέ­ου αυτός κρέ­μα­σε μια φω­το­γρα­φία του Τσε Γκε­βά­ρα. Στή­ρι­ξε τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ με αφι­σο­κολ­λή­σεις, έγρα­ψε συν­θή­μα­τα σε τοί­χους του χω­ριού, ψή­φι­σε «Οχι» στο δη­μο­ψή­φι­σμα.

Σε αντί­θε­ση με την κυ­ρί­αρ­χη τάση στο Κυ­ριά­κι, υπο­στη­ρί­ζει ότι ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ δεν πρέ­πει να εκλαμ­βά­νε­ται ως προ­ε­δρι­κό κόμμα αλλά ως συ­σπεί­ρω­ση συ­νι­στω­σών. Ο ίδιος άλ­λω­στε το­πο­θε­τεί­ται στην Αρι­στε­ρή Πλατ­φόρ­μα. «Ο Λα­φα­ζά­νης πάντα στή­ρι­ζε τις συ­νι­στώ­σες. Είχε την άποψη ότι αυτές έκα­ναν τον παλιό Συ­να­σπι­σμό ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ» λέει για τον πρώην υπουρ­γό Πα­ρα­γω­γι­κής Ανα­συ­γκρό­τη­σης.

Σπού­δα­σε χη­μι­κός μη­χα­νι­κός στο Με­τσό­βιο Πο­λυ­τε­χνείο και ερ­γά­ζε­ται σε αιο­λι­κό πάρκο. Το 2013 εκλέ­χτη­κε στη νο­μαρ­χια­κή επι­τρο­πή του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ Βοιω­τί­ας. Μι­λά­ει για την πο­ρεία του, από αναρ­χι­κός στα μα­θη­τι­κά του χρό­νια, μέλος αρ­γό­τε­ρα της Διε­θνι­στι­κής Ερ­γα­τι­κής Αρι­στε­ράς (ΔΕΑ), συ­νι­στώ­σας του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Απο­κα­λεί τη ΔΕΑ «επα­να­στα­τι­κή εξω­κοι­νο­βου­λευ­τι­κή ορ­γά­νω­ση που υπο­στη­ρί­ζει τη θε­ω­ρία του κρα­τι­κού κα­πι­τα­λι­σμού». Προ­σθέ­τει όμως ότι η επα­νά­στα­ση «μπο­ρεί να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί και χωρίς αίμα».

Οταν ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ βρι­σκό­ταν στο 2% στο Κυ­ριά­κι ο ίδιος μοί­ρα­ζε φυλ­λά­δια της συ­νι­στώ­σας και του κόμ­μα­τος στα κα­φε­νεία. Θυ­μά­ται τους ντό­πιους να απο­ρούν τότε «πώς ο γιος του Λα­ζά­ρου που έχει φτύ­σει αίμα για το ΠΑΣΟΚ υπο­στη­ρί­ζει άλλο κόμμα;». Σή­με­ρα δεν κρύ­βει την απο­γο­ή­τευ­σή του. «Εχω συγ­χυ­στεί πο­λι­τι­κά, ιδε­ο­λο­γι­κά και σαν άν­θρω­πος. Εχω νευ­ριά­σει», λέει καθώς ανά­βει ένα ακόμη τσι­γά­ρο. «Ο Τσί­πρας θα έσκι­ζε το μνη­μό­νιο και τώρα μας πα­ρου­σιά­ζει ένα άλλο. Μου αρέ­σει ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, αλλά μου αρέ­σει όπως τον βλέ­πει ο Πα­να­γιώ­της Λα­φα­ζά­νης».

Επι­στρο­φή στη δραχ­μή

Αυτές τις ημέ­ρες κά­ποιοι συγ­χω­ρια­νοί του δεν απορ­ρί­πτουν την έξοδο από το ευρώ. Ο ερ­γο­λά­βος Γιάν­νης Λα­ζά­ρου λέει ότι εφό­σον η χώρα ήταν προ­ε­τοι­μα­σμέ­νη, θα προ­τι­μού­σε ο Τσί­πρας να έρι­χνε την κυ­βέρ­νη­ση και να οδη­γού­μα­σταν στη δραχ­μή. Υπέρ του εθνι­κού νο­μί­σμα­τος τάσ­σε­ται και ο κατά τρεις δε­κα­ε­τί­ες με­γα­λύ­τε­ρός του, Ιω­άν­νης Κα­κα­ρά­πης. Δια­τη­ρεί ακόμη το πα­ρα­δο­σια­κό του σι­δη­ρουρ­γείο στο Κυ­ριά­κι και λέει ότι είναι από­γο­νος συ­ντρό­φου του λή­σταρ­χου Ντα­βέ­λη στον οποίο ανα­φέ­ρε­ται και δη­μο­τι­κό τρα­γού­δι.

Ο κ. Κα­κα­ρά­πης ψή­φι­σε ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ και «Οχι». Για δύο τε­τρα­ε­τί­ες πα­λιό­τε­ρα λέει ότι είχε υπο­στη­ρί­ξει το ΠΑΣΟΚ.

Οταν μα­θαί­νει το επώ­νυ­μό μου βγά­ζει τα κλει­διά του και δεί­χνει στο μπρε­λόκ μια φω­το­γρα­φία του δι­κτά­το­ρα Γε­ωρ­γί­ου Πα­πα­δό­που­λου. «Η δι­κτα­το­ρία είναι για τη δη­μο­κρα­τία ό,τι και το αλάτι για το φα­γη­τό. Χρειά­ζε­ται λίγο πει­θαρ­χία όταν επι­κρα­τεί με­γά­λη ατι­μω­ρη­σία. Η Ευ­ρώ­πη μάς θέλει δού­λους. Κα­λύ­τε­ρα ήμα­σταν στη δραχ­μού­λα μας», λέει καθώς τρο­χί­ζει ένα κά­γκε­λο και πε­τά­γο­νται σπιν­θή­ρες στο πρό­σω­πό του. «Στη­ρί­ζω Τσί­πρα, δεν φταί­ει σε τί­πο­τα αυτός», προ­σθέ­τει.

Κα­θη­με­ρι­νή