Αθλητικός τουρισμός: Μια εναλλακτική μορφή τουρισμού με πολλές δυνατότητες ανάπτυξης στην Ελλάδα

«Για να συνε­χί­σει να ανα­πτύσ­σε­ται ο του­ρι­σμός χρειά­ζε­ται να ξεφύγει από το κλασ­σικό μοντέλο του μαζικού του­ρι­σμού “Θάλασσα και Ήλιος” και να εμπλου­τι­στεί με νέες μορφές του­ρι­σμού, όπως ο εναλ­λα­κτι­κός του­ρι­σμός και ο του­ρι­σμός ειδικών ενδια­φε­ρό­ντων».

Αυτά ανα­φέ­ρει σήμερα στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο καθη­γη­τής στο ΤΕΦΑΑ του Πανε­πι­στη­μίου Θεσ­σα­λίας κ. Αθα­νά­σιος Κου­στέ­λιος, στο πλαίσιο εργα­σιών που έχει εκπο­νή­σει για αυτό το θέμα. Πιο συγκε­κρι­μένα, όπως ο ίδιος εξηγεί, ο εναλ­λα­κτι­κός του­ρι­σμός είναι οι μορφές του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας που ξεφεύ­γουν από τις παρα­δο­σια­κές μορφές του­ρι­σμού ανα­ψυ­χής, σχε­τί­ζο­νται με τα ιδιαί­τερα φυσικά χαρα­κτη­ρι­στικά μιας περιο­χής ενώ σε κάποιες μορφές υπάρχει έντονο το στοι­χείο της περι­πέ­τειας. Οι μορφές αυτές του­ρι­σμού απο­σκο­πούν στην επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου σε 12 μήνες και στην εκμε­τάλ­λευση περιο­χών που δε συν­δέ­ο­νται στενά με δρα­στη­ριό­τη­τες παρα­δο­σια­κών μορφών του­ρι­σμού.

Στις τέσ­σε­ρις ανέρ­χο­νται πάντως οι βασικές αρχές που πρέπει να διέπουν τον εναλ­λα­κτικό του­ρι­σμό: Να βασί­ζε­ται σε ένα διάλογο με την τοπική κοι­νω­νία η οποία πρέπει να είναι ενήμερη για τις επι­δρά­σεις του. Επίσης, να βασί­ζε­ται σε ορθές περι­βαλ­λο­ντι­κές αρχές και να λαμ­βά­νει υπόψη τον τοπικό πολι­τι­σμό και τις θρη­σκευ­τι­κές ιδιαι­τε­ρό­τη­τες, όπως και να είναι ένα μέσο για την πιο δίκαιη κατα­νομή των κερδών στους φτω­χό­τε­ρους. Τέλος, η κλίμακα ανά­πτυ­ξης θα πρέπει να είναι σύμφωνη με την ικα­νό­τητα της περιο­χής να αντε­πε­ξέλ­θει, τόσο σε όρους αισθη­τι­κής όσο και οικο­λο­γίας.

Αθλη­τι­κός του­ρι­σμός

Ωστόσο, μια από τις πιο σημα­ντι­κές μορφές του εναλ­λα­κτι­κού του­ρι­σμού, σύμφωνα με τον κ. Κου­στέ­λιο είναι ο αθλη­τι­κός του­ρι­σμός.

Με τον όρο «αθλη­τικό του­ρι­σμό» εννο­ούμε, όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, όλες τις μορφές ενερ­γη­τι­κής και παθη­τι­κής ανά­μι­ξης σε αθλη­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, όπου η συμ­με­τοχή είναι τυχαία ή οργα­νω­μένη, γίνεται για επαγ­γελ­μα­τι­κούς ή μη λόγους και προ­ϋ­πο­θέ­τει μετα­κί­νηση μακριά από τόπο δια­μο­νής και εργα­σίας.

Η περι­πέ­τεια και οι δρα­στη­ριό­τη­τες στις δια­κο­πές ανα­γνω­ρί­ζο­νται ως ένα ανα­πτυσ­σό­μενο τμήμα της του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νίας. Η υγεία και η σωμα­τική άσκηση έχουν γίνει, προ­σθέ­τει ο καθη­γη­τής, ένα σημα­ντικό κομμάτι της του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νίας.

Ο αθλη­τι­σμός ως θερα­πεία απο­τε­λεί ένα νέο ανα­πτυσ­σό­μενο τμήμα της του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νίας. Υπο­λο­γί­ζε­ται, σύμφωνα με μία από τις τελευ­ταίες του εργα­σίες, ότι περίπου 15 εκατ. άτομα επι­σκέ­πτο­νται κάθε χρόνο στην Ευρώπη ιαμα­τικά λουτρά. Αντί­στοι­χοι είναι οι αριθμοί στην Ασία και τις ΗΠΑ.

Ο αθλη­τι­κός του­ρι­σμός απο­τε­λεί μία από τις πιο γρήγορα ανα­πτυσ­σό­με­νες μορφές του­ρι­σμού παγκο­σμίως, καθώς σύμφωνα με διε­θνείς οργα­νι­σμούς το 25% των του­ρι­στών κάνει σπορ στις δια­κο­πές ενώ ο αθλη­τι­κός του­ρι­σμός είναι υπεύ­θυ­νος για 220 εκατ. διε­θνείς αφίξεις. Στην Ελλάδα, αν και δεν υπάρ­χουν ακριβή στοι­χεία υπο­λο­γί­ζε­ται ότι προ­σελ­κύει το 10% των συνο­λι­κών αφίξεων. Στην Ευρώπη, ο ενερ­γη­τι­κός αθλη­τι­κός του­ρι­σμός είναι πολύ σημα­ντι­κός καθώς το 5% όλων των πακέτων για δια­κο­πές αφορούν χει­με­ρινά σπορ, το 1% αφορούν καλο­και­ρινά σπορ, το 6% αφορούν αναψυχή σε βουνά και το 10% αφορούν αναψυχή στην ύπαιθρο.

Τις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες παρα­τη­ρεί­ται, προ­σθέ­τει επίσης ο κ. Κου­στέ­λιος, μια σημα­ντική ανά­πτυξη των εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού και ιδιαί­τερα του αθλη­τι­κού του­ρι­σμού. Νέες προ­ο­πτι­κές ανοί­γο­νται για τον εμπλου­τι­σμό των του­ρι­στι­κών εμπει­ριών μέσα από τα σπορ. Για να μπο­ρέ­σει όμως η χώρα μας να αντα­πο­κρι­θεί σε αυτές τις προ­κλή­σεις χρειά­ζε­ται, προ­σθέ­τει, ένας σωστός προ­γραμ­μα­τι­σμός και απο­τε­λε­σμα­τική δια­χεί­ριση των μορφών του εναλ­λα­κτι­κού του­ρι­σμού, ο οποίος θα είναι ενταγ­μέ­νος μέσα σε ένα νέο σχέδιο για την ανά­πτυξη του του­ρι­σμού.

Η εικόνα

Τέλος, ο καθη­γη­τής στο ΤΕΦΑΑ του Πανε­πι­στη­μίου Θεσ­σα­λίας προχωρά και μια περι­γραφή της του­ρι­στι­κής εικόνας παγκο­σμίως αλλά και στη χώρα μας. Ο του­ρι­σμός, ανα­φέ­ρει ο κ. Κου­στέ­λιος, απο­τε­λεί τη μεγα­λύ­τερη και τη πιο γρήγορα ανα­πτυσ­σό­μενη «βιο­μη­χα­νία» παγκο­σμίως. Σε αυτή συμ­με­τέ­χουν περίπου 1,1 δισ. άνθρω­ποι. Απα­σχο­λεί περίπου 200 εκατ. εργα­ζό­με­νους, περίπου το 10% του παγκό­σμιου εργα­τι­κού δυνα­μι­κού. Σύμφωνα με τον World Tourism Organization (WTO), το 2020 περίπου 1,6 δισ. του­ρί­στες ετησίως θα ταξι­δεύ­ουν σε διά­φο­ρους προ­ο­ρι­σμούς.

Ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί μια από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες πηγές εσόδων της χώρας. Το 20% περίπου του εργα­τι­κού δυνα­μι­κού στη χώρα μας απα­σχο­λεί­ται στον του­ρι­σμό, ενώ η άμεση και έμμεση συμβολή του εκτι­μά­ται σε 20% -25% στο ΑΕΠ της Ελλάδας. Περίπου 23 εκατ. του­ρί­στες επι­σκέ­φθη­καν την χώρα μας το 2014, παρου­σιά­ζο­ντας αύξηση κατά 15% σε σχέση με το 2013 (ΣΕΤΕ, 2014). Σύμφωνα με τον ΣΕΤΕ (2015) προ­σέ­φερε στην αιχμή του, σε συν­δυα­σμό με την εστίαση, το 30% των θέσεων μισθω­τής απα­σχό­λη­σης στον ιδιω­τικό τομέα. Σύμφωνα με έρευνα του οίκου McKinsey, ο του­ρι­σμός είναι ο κλάδος που θα πρω­τα­γω­νι­στή­σει την επόμενη δεκα­ε­τία για την ανά­πτυξη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Σύμφωνα με την μελέτη αυτή, ο του­ρι­σμός μπορεί να συνει­σφέ­ρει 18 δισ. από τα 50 συνο­λικά δισ. ευρώ κατά τα οποία θα μπο­ρούσε να αυξηθεί το ΑΕΠ της χώρας μέσα στην επόμενη δεκα­ε­τία κατα­λή­γει ο κ. Κου­στέ­λιος.

Ημε­τη­σία