Βαρουφάκης για Σόιμπλε: Πώς μου πρότεινε Grexit με ετήσιο time-out και δώρο… πολλά δισ. €!

Ο πρώην υπουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών, στην προ­δη­μο­σί­ευ­ση του νέου του βι­βλί­ου «Ανί­κη­τοι ητ­τη­μέ­νοι – Για μια ελ­λη­νι­κή άνοι­ξη μετά από ατε­λεί­ω­τους μνη­μο­νια­κούς χει­μώ­νες», πε­ρι­γρά­φει ένα πε­ρι­στα­τι­κό που έλαβε χώρα στις 11 Μαΐου του 2015, λίγο πριν από το Eurogroup εκεί­νης της ημέ­ρας.

Βα­σι­κοί πρω­τα­γω­νι­στές του ο ίδιος, ο υπουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών της Γερ­μα­νί­ας, Βόλφ­γκανγκ Σόι­μπλε και η πρό­τα­σή του για Grexit, όπως δια­τυ­πώ­θη­κε, πάντα με βάση την αφή­γη­ση του συγ­γρα­φέα:

Η κί­νη­ση του Βόλφ­γκανγκ

Πι­στός στη συμ­βου­λή «κράτα τους φί­λους σου κοντά αλλά τους εχθρούς σου κο­ντύ­τε­ρα», όταν κα­νό­νι­σα να συ­να­ντη­θώ με τον Βόλφ­γκανγκ, πήρα μαζί μου τον Θε­ο­χα­ρά­κη και τον Χου­λια­ρά­κη. Η συ­νά­ντη­ση θα γι­νό­ταν στα γρα­φεία της γερ­μα­νι­κής αντι­προ­σω­πεί­ας στις Βρυ­ξέλ­λες, λίγο πριν αρ­χί­σει το Eurogroup.

Μας δέ­χτη­κε μαζί με τους υφυ­πουρ­γούς του και μπήκε κα­τευ­θεί­αν στο ψητό:«Κοίτα», είπε, «είναι λάθος να πι­στεύ­εις οτι­δή­πο­τε από αυτά που σου λέει η Επι­τρο­πή. Τι μπο­ρούν να σου δώ­σουν; Όλο λόγια είναι και τί­πο­τα πα­ρα­πά­νω. Μην τους δί­νεις ση­μα­σία».

Βάσει προη­γού­με­νων εμπει­ριών, ήξερα ότι είχε από­λυ­το δίκιο. Αυτό που δεν ήξερα, όμως, ήταν ότι στον κα­τά­λο­γο αυτών που με συμ­βού­λευε να αγνο­ή­σω συ­μπε­ρι­λάμ­βα­νε και την ίδια την κα­γκε­λά­ριο της Γερ­μα­νί­ας.

«Ξέρω ότι ο πρω­θυ­πουρ­γός σου μι­λά­ει μαζί της όλη την ώρα», είπε. Με φα­νε­ρή έξαψη συ­νέ­χι­σε ρω­τώ­ντας: «Γιατί μι­λά­ει μαζί της τόσο πολύ; Για ποιο πράγ­μα; Τι πε­ρι­μέ­νει από κείνη; Δεν υπάρ­χει τί­πο­τα που να μπο­ρεί να του δώσει!».

Ανα­δί­πλω­ση

Πι­θα­νώς αντι­λαμ­βα­νό­με­νος ότι είχε υπερ­βεί για λίγο τα όρια της ευ­πρέ­πειας, συ­νέ­χι­σε σε ήπιο τόνο:

«Χά­ρη­κα πολύ που άκου­σα τον πρω­θυ­πουρ­γό σου να ανα­φέ­ρει την πι­θα­νό­τη­τα δη­μο­ψη­φί­σμα­τος. Αυτό θα ‘ταν τέ­λειο! Αλλά πρό­σε­ξε. Πρέ­πει να εί­σα­στε πολύ πολύ ξε­κά­θα­ροι απέ­να­ντι στους Ελ­λη­νες ως προς το ποιες είναι οι επι­λο­γές τους. Σύμ­φω­να με τις δη­μο­σκο­πή­σεις, η πλειο­ψη­φία είναι υπέρ του ευρώ. Πρέ­πει να τους πείτε ότι, αν θέ­λουν το ευρώ, πρέ­πει να δε­χτούν το μνη­μό­νιο. Αν δεν θέ­λουν το μνη­μό­νιο, δεν πει­ρά­ζει, ας προ­χω­ρή­σουν. Ας προ­χω­ρή­σουν».

Aντα­πά­ντη­σα ότι η συμ­με­το­χή μιας χώρας στην Ευ­ρω­ζώ­νη δεν μπο­ρεί να έχει ως προ­ϋ­πό­θε­ση τη συ­γκα­τά­θε­ση σε απο­τυ­χη­μέ­νες πο­λι­τι­κές που υπο­νο­μεύ­ουν το μέλ­λον της χώρας σε αυτή την ίδια την Ευ­ρω­ζώ­νη. Απέρ­ρι­ψε το επι­χεί­ρη­μά μου χωρίς δεύ­τε­ρη σκέψη:

«Το μνη­μό­νιο, το μνη­μό­νιο, ως έχει χωρίς αλ­λα­γές. Ή τη δραχ­μή. Πρέ­πει να δε­χτεί­τε το μνη­μό­νιο, αν θέ­λε­τε το ευρώ. Αν δε θέ­λε­τε το ευρώ, αυτό είναι άλλο ζή­τη­μα. Ο ελ­λη­νι­κός λαός πρέ­πει να το απο­φα­σί­σει αυτό. Γι’ αυτό χά­ρη­κα που άκου­σα τον πρω­θυ­πουρ­γό σας να μι­λά­ει για δη­μο­ψή­φι­σμα. Πρέ­πει πραγ­μα­τι­κά να το ορ­γα­νώ­σε­τε αυτό το δη­μο­ψή­φι­σμα. Και ξέ­ρεις, αν οι Ελ­λη­νες χρειά­ζο­νται έξι μήνες καιρό για να πά­ρουν την από­φα­σή τους μετά από σο­βα­ρό διά­λο­γο και σκέψη, κα­νέ­να πρό­βλη­μα. Θα σας χρη­μα­το­δο­τή­σου­με πλή­ρως για έξι μήνες».

Εδώ ήμα­σταν λοι­πόν. Ολη εκεί­νη η φι­λο­λο­γία περί ανα­ντίρ­ρη­των κα­νό­νων που – ανε­ξαρ­τή­τως πο­λι­τι­κής βού­λη­σης-απα­γό­ρευαν στην ΕΚΤ να μας πα­ρά­σχει ρευ­στό­τη­τα «επει­δή απλά τηρεί τους κα­νό­νες της» απο­δει­κνυό­ταν ένα σκέτο ψέμα.

Αν ήθε­λαν, για πο­λι­τι­κούς λό­γους, μπο­ρού­σαν να χρη­μα­το­δο­τή­σουν «πλή­ρως» τις δα­νεια­κές υπο­χρε­ώ­σεις της κυ­βέρ­νη­σης μας. Και όχι μόνο για δύο ή τρεις εβδο­μά­δες, όπως τους ζη­τού­σα­με εμείς, αλλά για έξι ολό­κλη­ρους μήνες, το οποίο πρα­κτι­κά σή­μα­νε την εκτα­μί­ευ­ση εκ μέ­ρους τους 11 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ για εκεί­νο το εξά­μη­νο!

«Όμως, Βόλφ­γκανγκ», απά­ντη­σα σο­κα­ρι­σμέ­νος ακόμα από τα λόγια του, «ως υπεύ­θυ­νοι ηγέ­τες και ευ­ρω­παϊ­στές – πρέ­πει να κά­νου­με ό,τι μπο­ρού­με για να απο­φύ­γου­με το Grexit και να προ­σφέ­ρου­με στους λαούς μας την προ­ο­πτι­κή μιας αξιο­πρε­πούς δια­βί­ω­σης μέσα στην Ευ­ρω­ζώ­νη. Το να τους πιέ­ζου­με να δια­λέ­ξουν με­τα­ξύ μιας κα­τα­στρο­φι­κής δη­μο­σιο­νο­μι­κής πο­λι­τι­κής εντός Ευ­ρω­ζώ­νης και μιας κα­τα­στρο­φι­κής εξό­δου από την Ευ­ρω­ζώ­νη δεν είναι δείγ­μα πε­φω­τι­σμέ­νης πο­λι­τι­κής ηγε­σί­ας. Δεν βλέ­πεις ότι το πρό­βλη­μα με το μνη­μό­νιο είναι ότι στε­ρεί κάθε ελ­πί­δα για ένα αξιο­πρε­πές μέλ­λον;».

Πα­ρα­δο­χή

Φυ­σι­κά και το έβλε­πε, το πα­ρα­δέ­χτη­κε άλ­λω­στε: «Το μνη­μό­νιο είναι κακό για τον λαό σας. Δεν θα σας αφή­σει να ανα­κάμ­ψε­τε. Δε βοη­θά­ει την ανά­πτυ­ξη. Γι’ αυτό χρειά­ζε­στε το δη­μο­ψή­φι­σμα. Για να γίνει αυτό ξε­κά­θα­ρο».

Σο­κα­ρι­σμέ­νος από την άνεση με την οποία υπο­στή­ρι­ζε ου­σια­στι­κά την απο­δό­μη­ση της Ευ­ρω­ζώ­νης, του απά­ντη­σα: «Ας αφή­σου­με για λίγο στην άκρη την Ελ­λά­δα, πι­στεύ­εις στ’ αλή­θεια ότι μπο­ρείς να ελέγ­ξεις την κα­τά­στα­ση όταν ανοί­ξουν οι ασκοί του Αιό­λου με το Grexit; Αυτό είναι σκέτη τρέλα. Κα­νείς δεν θα μπο­ρεί να την ελέγ­ξει. Θα είναι ένα λάθος ιστο­ρι­κών δια­στά­σε­ων».

«Μην το λες Grexit τότε», είπε ο Βόλφ­γκανγκ. «Δεν είναι ανά­γκη να το σκέ­φτε­σαι ως μό­νι­μη έξοδο. Σκέ­ψου το σαν time – out. Όπως το κα­τα­λα­βαί­νω εγώ, βγαί­νε­τε για λίγο, ανα­κτά­τε την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τά σας μέσω της υπο­τί­μη­σης και έτσι επα­να­κάμ­πτε­τε πολύ γρή­γο­ρα. Και μετά από έναν χρόνο πε­ρί­που, όταν θα έχετε ανα­κτή­σει το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της χα­μέ­νης σας αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας, μπο­ρεί­τε να ξα­να­μπεί­τε».

Αντί­δρα­ση

Δεν ήξερα από πού να αρ­χί­σω. «Βόλφ­γκανγκ, δεν μπορώ να απο­δε­χτώ την έξοδο της Ελ­λά­δας από μια νο­μι­σμα­τι­κή ένωση στην οποία πα­ρα­δέ­χο­μαι ότι δεν έπρε­πε να έχου­με μπει. Εφό­σον χρειά­ζε­ται να πε­ρά­σει ένας χρό­νος αφό­του δη­μιουρ­γή­σεις ένα νέο νό­μι­σμα μέχρι να μπο­ρέ­σεις να το υπο­τι­μή­σεις, είναι σαν να ανα­κοι­νώ­νεις μια νο­μι­σμα­τι­κή υπο­τί­μη­ση έναν χρόνο νω­ρί­τε­ρα. Το βρα­χυ­πρό­θε­σμο κό­στος θα ήταν τε­ρά­στιο. Αν και φο­βά­μαι λι­γό­τε­ρο αυτό το κό­στος από το κό­στος της επ’ αό­ρι­στον πα­ρα­μο­νής στο ευρώ υπό το κα­θε­στώς ενός κα­τα­στρο­φι­κού μνη­μο­νί­ου, επι­μέ­νω ότι το να μας τί­θε­ται το δί­λημ­μα μνη­μό­νιο ή δραχ­μή δε συ­νά­δει με το συμ­φέ­ρον της Ευ­ρώ­πης.

Ακόμα κι αν δεν σε εν­δια­φέ­ρει η Ελ­λά­δα, ένα Grexit ή time out, πες το όπως θες, θα κάνει το ευρώ να στα­μα­τή­σει να φαί­νε­ται ως κάτι ανα­πό­δρα­στο. Αυτό θα φέρει ένα άμεσο και γερό χτύ­πη­μα στην Ιτα­λία και στην Ισπα­νία, πριν οι συ­νέ­πειες φτά­σουν στο Πα­ρί­σι. Και τότε δε θα υπάρ­χει τί­πο­τα που να μπο­ρεί να κάνει ο Μάριο Ντρά­γκι για να πε­ριο­ρί­σει τη ζημιά, ακόμα κι αν τυ­πώ­σει έναν πα­κτω­λό χρη­μά­των. Η νο­μι­σμα­τι­κή ένωση θα ξη­λω­θεί από πα­ντού από δυ­νά­μεις που δεν μπο­ρεί­τε να ελέγ­ξε­τε».

Ο Βόλφ­γκανγκ δια­φω­νού­σε. Αλλά εξέ­φρα­σε τη δια­φω­νία του μέσα από ένα πε­ρί­ερ­γο κο­μπλι­μέ­ντο. «Μέσα στο Εurogroup είσαι ο μόνος που κα­τα­λα­βαί­νει ότι η Ευ­ρω­ζώ­νη δεν είναι βιώ­σι­μη», είπε. «Η Ευ­ρω­ζώ­νη φτιά­χτη­κε με λάθος τρόπο. Πρέ­πει να απο­κτή­σου­με μια πο­λι­τι­κή ένωση, δεν υπάρ­χει αμ­φι­βο­λία γι’ αυτό». «Πάντα ήξερα ότι είσαι αφο­σιω­μέ­νος φε­ντε­ρα­λι­στής», τον διέ­κο­ψα. «Θυ­μά­μαι τη δια­φω­νία σου με τους συ­να­δέλ­φους σου στις αρχές της δε­κα­ε­τί­ας του ΄90 και τα άρθρα σου με τον Lammers. Είμαι σί­γου­ρος ότι η κ. Μέρ­κελ δεν έβλε­πε με τόσο καλό μάτι όπως εσύ τη δη­μιουρ­γία ομο­σπον­δια­κής πο­λι­τι­κής δομής πα­ράλ­λη­λα με τη νο­μι­σμα­τι­κή ένωση».

Προς στιγ­μήν έδει­ξα ευ­χα­ρι­στη­μέ­νος, «Ούτε οι Γάλ­λοι το έβλε­παν», πρό­σθε­σε. «Μου αντι­τά­χθη­καν». «Το ξέρω», είπα. «Ηθε­λαν να χρη­σι­μο­ποιούν το μάρκο σας χωρίς να μοι­ρα­στούν την κυ­ριαρ­χία τους!».

Ο Βόλ­γκανγκ συμ­φώ­νη­σε εγκάρ­δια: «Ναι έτσι είναι. Και δεν θα το δεχτώ», δια­βε­βαί­ω­σε. «Βλέ­πεις λοι­πόν», συ­νέ­χι­σε, «ότι ο μόνος τρό­πος να επι­βιώ­σει η ένωση, το μόνο πράγ­μα που μπο­ρεί να μας κρα­τή­σει είναι πε­ρισ­σό­τε­ρη πει­θαρ­χία. Οποιος θέλει το ευρώ πρέ­πει να απο­δε­χτεί την πει­θαρ­χία. Η Ευ­ρω­ζώ­νη θα δυ­να­μώ­σει πολύ αν ένα Grexit επι­βά­λει την πει­θαρ­χία».

Με την άκρη του μα­τιού μου έβλε­πα τον Χου­λια­ρά­κη να χλω­μιά­ζει. Ο Θε­ο­χα­ρά­κης από την άλλη έδει­χνε εντυ­πω­σια­σμέ­νος αλλά όχι έκ­πλη­κτος με τον υπουρ­γό Οι­κο­νο­μι­κών, που είχε πάρει φωτιά. Σε μια απέλ­πι­δα προ­σπά­θεια, επέ­στρε­ψα σε αυτό που θε­ω­ρού­σα την ουσία του θέ­μα­τος: «Δε θα μπο­ρέ­σε­τε να ελέγ­ξε­τε τη χα­ο­τι­κή δια­δι­κα­σία που θα πυ­ρο­δο­τή­σει ένα Grexit. Ξέχνα το προ­σω­ρι­νό time – out. Απαξ και βγή­κα­τε, τε­λεί­ω­σε, εί­μα­στε εκτός, και θα ακο­λου­θή­σουν κι άλλοι. Σχε­διά­ζεις να ελευ­θε­ρώ­σεις μια δυ­να­μι­κή που δεν μπο­ρείς να ελέγ­ξεις».

«Δεν συμ­φω­νώ μαζί σου», απά­ντη­σε κου­νώ­ντας το κε­φά­λι ενώ κοί­τα­ζε το πά­τω­μα. «Μπο­ρού­με να θω­ρα­κί­σου­με κα­λύ­τε­ρα το ευρώ όταν φύ­γε­τε, με τε­ρά­στια βο­ή­θεια από εμάς προς εσάς, και μετά ξα­να­γυρ­νά­τε».

Ηταν φα­νε­ρό ότι δεν είχε νόημα να προ­σπα­θώ να τον πείσω ότι δεν μπο­ρεί να ελέγ­ξει ένα φαι­νό­με­νο τρο­με­ρό σαν δύ­να­μη της φύσης. Και όταν ο Γερ­μα­νός υπουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών προ­σφέ­ρει στην εξα­θλιω­μέ­νη χώρα σου «τε­ρά­στια βο­ή­θεια», οφεί­λεις να ζη­τή­σεις διευ­κρί­νι­ση. Ετσι τον ρώ­τη­σα: «ΟΚ, όταν λες τε­ρά­στια βο­ή­θεια, τι εν­νο­είς με τον όρο “τε­ρά­στια”; Πα­ρε­μπι­πτό­ντως, η κα­γκε­λά­ριος είναι ενή­με­ρη γι΄ αυτό;».

Κοι­τώ­ντας με έντο­να και με ένα χα­μό­γε­λο γε­μά­το ση­μα­σία μου είπε: «Αν σου απα­ντή­σω σε αυτή την ερώ­τη­ση και το διαρ­ρεύ­σεις, θα σε σκο­τώ­σω με τα ίδια μου τα χέρια!».

«Βόλφ­γκανγκ» του είπα, «έχω ποτέ διαρ­ρεύ­σει τί­πο­τα από όσα λέμε στις συ­να­ντή­σεις μας; Εσύ το έχεις κάνει αλλά όπως ξέ­ρεις, εγώ όχι!»

Γέ­λα­σε και είπε: «Ναι, έχεις δίκιο, έχεις δίκιο. Είναι ενή­με­ρη και θα την πείσω ότι είναι καλή ιδέα».

Το «δράμα»

Όπως είχα υπο­ψια­στεί, η κα­γκε­λά­ριος ήξερε το σχέ­διο του Βόλφ­γκανγκ αλλά δεν το ενέ­κρι­νε. Εκεί­νη τη στιγ­μή με πλημ­μύ­ρι­σε η συ­νει­δη­το­ποί­η­ση πως εί­χα­με κάτι κοινό. Δια­φω­νού­σα­με στα πάντα, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του Grexit, αλλά μοι­ρα­ζό­μα­σταν ένα δράμα: λει­τουρ­γού­σα­με υπό ηγέτη, τόσο εκεί­νος όσο και εγώ, που αυ­το­σχε­δί­α­ζε χωρίς απο­φα­σι­στι­κό­τη­τα, χωρίς συ­γκε­κρι­μέ­νο σχέ­διο. «Από αυτά που μου λες κα­τα­λα­βαί­νω ότι αυτή είναι μια συ­ζή­τη­ση που δεν έχεις την εξου­σιο­δό­τη­ση να κά­νου­με», του είπα, για να ξε­χά­σω εκεί­νη τη στε­νό­χω­ρη σκέψη.

«Ναι», συμ­φώ­νη­σε. «Για να κά­νου­με αυτή την κου­βέ­ντα, εσύ χρειά­ζε­σαι έγκρι­ση από τον πρω­θυ­πουρ­γό σου και εγώ από την κα­γκε­λά­ριο».  «ΟΚ», του είπα, «θα σε κα­λέ­σω αρ­γό­τε­ρα». Ανταλ­λά­ξα­με τη­λέ­φω­να και συμ­φω­νή­σα­με να μι­λή­σου­με μετά το Eurogroup που ακο­λου­θού­σε.

 Κα­θη­με­ρι­νή