Ελληνοτουρκικά: Κρας τεστ για προσφυγή στη Χάγη

Τεστ για τα επόμενα βήματα που θα οδη­γή­σουν (ή όχι) σε μια δια­δι­κα­σία συγ­γρα­φής συνυ­πο­σχε­τι­κού παρα­πο­μπής της ελλη­νο­τουρ­κι­κής δια­φο­ράς για τις θαλάσ­σιες ζώνες στο Διεθνές Δικα­στή­ριο της Χάγης απο­τε­λεί η συνά­ντηση της επό­με­νης εβδο­μά­δας (στις 5 Σεπτεμ­βρίου) στην Αγκυρα ανάμεσα στους υπουρ­γούς Εξω­τε­ρι­κών Γιώργο Γερα­πε­τρίτη και Χακάν Φιντάν.

Το ραντε­βού των δύο υπουρ­γών είναι κρίσιμο ενόψει της προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νης συνά­ντη­σης των ηγετών Κυριά­κου Μητσο­τάκη και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν στο περι­θώ­ριο της Γενικής Συνέ­λευ­σης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη (κάποια ημε­ρο­μη­νία μεταξύ 17 και 21 Σεπτεμ­βρίου 2023, όταν ο πρω­θυ­πουρ­γός θα βρί­σκε­ται στις ΗΠΑ), αλλά και των επαφών σε υπη­ρε­σιακό επίπεδο, τόσο υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών όσο και υπουρ­γείου Εθνικής Αμυνας.

Στην περί­πτωση του ΥΠΕΞ, τον Οκτώ­βριο, δηλαδή μετά τη συνά­ντηση κορυφής, ανα­μέ­νε­ται να γίνουν επαφές σε υπη­ρε­σιακό επίπεδο (διπλω­μα­τών και εμπει­ρο­γνω­μό­νων) στις οποίες θα συζη­τη­θούν σε βάθος τεχνι­κές λεπτο­μέ­ρειες, εάν βεβαίως θα έχει εξα­σφα­λι­στεί το πράσινο φως από τους ηγέτες.

Ερώτημα απο­τε­λεί η επα­νεκ­κί­νηση των Μέτρων Οικο­δό­μη­σης Εμπι­στο­σύ­νης (ΜΟΕ) σε επίπεδο στρα­τιω­τι­κών. Το άτυπο μορα­τό­ριουμ που έχει επι­κρα­τή­σει στο Αιγαίο τους τελευ­ταί­ους μήνες έχει λει­τουρ­γή­σει και δεν παρα­βιά­στηκε από την τουρ­κική πλευρά. Σε στρα­τιω­τικό επίπεδο το καλο­καίρι χαρα­κτη­ρί­στηκε από ηρεμία.

Τα όποια προ­βλή­ματα ήταν σε επίπεδο μετα­να­στευ­τι­κών ροών (αυξη­μέ­νες οι αφίξεις προ­σφύ­γων και μετα­να­στών από τα μικρα­σια­τικά παράλια), αλλά και αλιευ­τι­κών. Τις τελευ­ταίες ημέρες στα Δωδε­κά­νησα (μεταξύ Αρκιών, Λειψών, Αγα­θο­νη­σίου και Φαρ­μα­κο­νη­σίου) εμφα­νί­στη­καν τουρ­κικά αλιευ­τικά, δίχως πάντως να προ­κύ­ψουν εντά­σεις.

Γίνεται προ­σπά­θεια ο επό­με­νος γύρος ΜΟΕ να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί, αν είναι δυνατόν, μετά το τετ α τετ Γερα­πε­τρίτη – Φιντάν (5 Σεπτεμ­βρίου) και πριν από τη συνά­ντηση των ηγετών στη Νέα Υόρκη, εντός δηλαδή ενός περι­θω­ρίου σχεδόν δύο εβδο­μά­δων.

Πάντως, παρά τα θέματα πολύ χαμηλής πτήσης που συνήθως συζη­τού­νται στα ΜΟΕ και εκ των πραγ­μά­των θα απα­σχο­λή­σουν την επόμενη συνά­ντηση, η διορ­γά­νωση επαφών σε στρα­τιω­τικό επίπεδο τα τελευ­ταία χρόνια έχει απο­δει­χθεί συχνά πολύ δύσκολη. Τυπικά, πάντως, η περί­ο­δος ισχύος του μορα­τό­ριουμ Παπού­λια – Γιλμάζ λήγει στις 15 Σεπτεμ­βρίου, κάτι που –αν μη τι άλλο– έχει τη σημειο­λο­γική σημασία του.

Αφού ολο­κλη­ρω­θεί αυτή η σειρά επαφών, που θα έχουν –κατά το θετικό σενάριο– οδη­γή­σει στην εν συνε­χεία δρο­μο­λό­γηση κάποιων πιο χει­ρο­πια­στών εξε­λί­ξεων, θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί και το Ανώτατο Συμ­βού­λιο Συνερ­γα­σίας (ΑΣΣ) Ελλάδας και Τουρ­κίας στη Θεσ­σα­λο­νίκη. Εκτός απρο­ό­πτου, το ΑΣΣ θα συνε­δριά­σει τον Νοέμ­βριο.

Στη συνά­ντηση της Αγκυρας την επόμενη εβδο­μάδα θα φανεί και πόσο θα λει­τουρ­γή­σουν οι υφι­στά­με­νοι δίαυλοι επι­κοι­νω­νίας και αν θα απο­φευ­χθούν νέες εντά­σεις. Η επι­φυ­λα­κτι­κό­τητα που υπάρχει από ελλη­νι­κής πλευράς οφεί­λε­ται και σε επει­σό­δια όπως η πρό­σφατη ένταση στην Πύλα της Κύπρου, που σίγουρα δεν βοηθούν τη δια­δι­κα­σία.

Στη συνά­ντηση Γερα­πε­τρίτη – Φιντάν θα φανεί, επίσης, αν τα θετικά μηνύ­ματα που βγαί­νουν από τις δύο πλευρές προς τα έξω μπορεί να στη­ρι­χθούν σε σταθερό έδαφος. Ανάμεσα στα ζητή­ματα που θα αξιο­λο­γη­θούν είναι και αν τηρή­θη­καν όσα συμ­φω­νή­θη­καν στο Βίλ­νιους ανάμεσα στους κ. Μητσο­τάκη και Ερντο­γάν τον περα­σμένο Ιούλιο.

Οπως μετα­δί­δει ο αντα­πο­κρι­τής της «Κ» στην Κων­στα­ντι­νού­πολη Μανώλης Κωστί­δης, στα περισ­σό­τερα τουρ­κικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης η επι­κεί­μενη συνά­ντηση Γερα­πε­τρίτη – Φιντάν στην Αγκυρα είναι από τα βασικά θέματα.

Εντός του Αυγού­στου, σε υψηλό επίπεδο έχουν γίνει, όπως ανα­φέ­ρε­ται, πολλές τηλε­φω­νι­κές επαφές για την προ­ε­τοι­μα­σία της συνά­ντη­σης των δύο υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών. Υπάρ­χουν εκτι­μή­σεις ότι έχει γίνει προ­ε­τοι­μα­σία για να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν ανα­λυ­τι­κές συζη­τή­σεις μεταξύ των δύο πλευρών στα λεπτο­μερή ζητή­ματα που αφορούν το Αιγαίο και συν­δέ­ο­νται άμεσα με την υφα­λο­κρη­πίδα. Τούρκοι αξιω­μα­τού­χοι φρο­ντί­ζουν να μην κάνουν αναφορά σε διαφορά της υφα­λο­κρη­πί­δας, αλλά τονί­ζουν πως υπάρ­χουν πολλές δια­φο­ρές που πρέπει να συζη­τη­θούν.

Εν τω μεταξύ, χθες ο σύμ­βου­λος του προ­έ­δρου της Τουρ­κίας για θέματα εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής, Ακίφ Τσα­γα­τάι Κιλίτς, σημεί­ωσε ανα­φο­ρικά με την Ελλάδα ότι «έχουμε σοβαρές δια­φο­ρές απόψεων στο Αιγαίο, στα νησιά, στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, ανα­φο­ρικά με την κατά­σταση που επι­κρα­τεί στο νησί της Κύπρου. Ωστόσο υπάρχει μια Ιστορία που μοι­ρα­ζό­μα­στε, ζούμε μαζί στην ίδια γεω­γρα­φία, ζούμε μαζί στην ίδια περιοχή».

Ο κ. Κιλίτς επα­νέ­λαβε τη μόνιμη επωδό της τουρ­κι­κής διπλω­μα­τίας περί ζητη­μά­των που πρέπει να συζη­τη­θούν σε αμιγώς διμερές επίπεδο, ανα­φε­ρό­με­νος, βέβαια, στην Ε.Ε. Αν η Αθήνα, σημεί­ωσε, «προ­σεγ­γί­ζει τα πάντα στο πλαίσιο της αλλη­λεγ­γύης εντός της Ε.Ε., δεν θα μπο­ρέ­σουμε να βρούμε λύση. Αν όμως τα εξε­τά­σουμε σε διμερές πλαίσιο, τότε ίσως να είναι δυνατόν να σημειω­θεί πρόοδος σε ορι­σμένα σημεία. Εμείς αυτό προ­σπα­θούμε να προ­ω­θή­σουμε».

Αγκυρα και Κυπριακό

Υψηλούς τόνους δια­τη­ρεί η Αγκυρα σε σχέση με την Κύπρο, όπως δείχνει η αντί­δρασή της με αφορμή την εμπρη­στική επίθεση στο Ιμπρα­χίμ Αγά Κιο­πρου­λού Τζαμί της Λεμεσού, αλλά και της στάσης που υιο­θέ­τησε σε σχέση με τα επει­σό­δια στη νεκρή ζώνη στην περιοχή της Πύλας, όπου Τουρ­κο­κύ­πριοι επι­τέ­θη­καν σε στελέχη της ειρη­νευ­τι­κής δύναμης των Ηνω­μέ­νων Εθνών. Αν και η αντί­δραση της κυπρια­κής κυβέρ­νη­σης ήταν άμεση, με τον πρόεδρο Νίκο Χρι­στο­δου­λίδη να κατα­δι­κά­ζει την επίθεση δίνο­ντας, παράλ­ληλα, οδηγίες για ταχεία διε­ρεύ­νηση, η τουρ­κική πλευρά αντέ­δρασε σε υψηλούς τόνους. Ειδι­κό­τερα, σε ανα­κοί­νωση του τουρ­κι­κού υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών υπο­γραμ­μί­ζε­ται, μεταξύ άλλων, ότι η επίθεση «ανα­δει­κνύει το πόσο μακριά βρί­σκο­νται ορι­σμένα τμήματα της ελλη­νο­κυ­πρια­κής κοι­νό­τη­τας από την κατα­νό­ηση της συμ­βί­ω­σης με τους μου­σουλ­μά­νους Τουρ­κο­κυ­πρί­ους σε συν­θή­κες ειρήνης, ηρεμίας και ανε­κτι­κό­τη­τας και απο­τε­λεί μια πρό­σθετη από­δειξη ότι το όραμα των δύο κρατών της τουρ­κο­κυ­πρια­κής πλευράς απο­τε­λεί το μόνο ρεα­λι­στικό πρότυπο για τη λύση του Κυπρια­κού».

Ο Τουρ­κο­κύ­πριος ηγέτης, Ερσίν Τατάρ, χαρα­κτή­ρισε την επίθεση «έκφραση θυμού ενάντια στην πίστη και τις ιερές αξίες περισ­σό­τε­ρων από 2 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ανθρώ­πων σε όλο τον κόσμο». Η σκληρή τουρ­κική αντί­δραση και η παρα­πο­μπή σε λύση δύο κρατών έρχεται –όχι τυχαία– τη χρονική στιγμή που στην Κύπρο βρί­σκε­ται ο βοηθός γ.γ. των Ηνω­μέ­νων Εθνών, Μίρο­σλαβ Γιέτζια, ο οποίος είχε χθες συνά­ντηση με τον κ. Χρι­στο­δου­λίδη, στο πλαίσιο των επαφών για την ανα­ζή­τηση φόρ­μου­λας επα­νεκ­κί­νη­σης των συνο­μι­λιών ανάμεσα στις δύο πλευρές. Καθο­ρι­στικό θεω­ρεί­ται το προ­σε­χές διά­στημα και ιδιαί­τερα οι επαφές που θα έχει ο κ. Χρι­στο­δου­λί­δης στη Νέα Υόρκη, στο περι­θώ­ριο της Γενικής Συνέ­λευ­σης του ΟΗΕ.

Πηγή kathimerini.gr

Βασίλης Νέδος