Brexit: Πώς προετοιμάστηκε η Ελλάδα – Οι τρεις άξονες του σχεδίου δράσης

– να είναι έτοιμα τα εθνικά νομο­θε­τικά και διοι­κη­τικά μέτρα εκτά­κτου ανάγκης που θα μπο­ρού­σαν να τεθούν άμεσα σε ισχύ, εφόσον δεν επι­τυγ­χα­νό­ταν τελικά συμ­φω­νία.

– να εφαρ­μο­στούν πλήρως και εγκαί­ρως όσες πρό­νοιες της Συμ­φω­νίας Απο­χώ­ρη­σης τεθούν σε ισχύ την 1.1.2021 και

– να ενη­με­ρω­θούν επαρκώς πολίτες και επι­χει­ρή­σεις για τις αλλαγές που θα προ­κύ­ψουν στο τέλος της μετα­βα­τι­κής περιό­δου, με ή χωρίς συμ­φω­νία.

 

Στο πλαίσιο αυτό, οι παρεμ­βά­σεις της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης κινή­θη­καν σε τρεις άξονες: νομο­θε­τικό, διοι­κη­τικό και ενη­μέ­ρω­σης ενδια­φε­ρο­μέ­νων πολιτών και επι­χει­ρή­σεων.

 

Α) Νομο­θε­τική προ­ε­τοι­μα­σία

 

1. Ο Νόμος 4652/2020 για το Brexit κατα­τέ­θηκε από τον Ανα­πλη­ρωτή Υπουργό Εξω­τε­ρι­κών Μιλ­τιάδη Βαρ­βι­τσιώτη και υιο­θε­τή­θηκε στις 23 Ιανουα­ρίου 2020, ρυθ­μί­ζο­ντας τα βασικά θέματα εθνικής αρμο­διό­τη­τας που προ­κύ­πτουν από την θέση σε ισχύ της Συμ­φω­νίας Απο­χώ­ρη­σης (δικαιώ­ματα πολιτών, θέματα δια­χω­ρι­σμού). Επι­πλέον, προ­βλέ­πει την ενί­σχυση του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού της ΑΑΔΕ, για να αντι­με­τω­πι­σθούν καθυ­στε­ρή­σεις και προ­βλή­ματα στις εμπο­ρι­κές και τελω­νεια­κές δια­δι­κα­σίες στο τέλος της μετα­βα­τι­κής περιό­δου. Περι­λαμ­βά­νει επίσης πρό­νοιες για την περί­πτωση μη συμ­φω­νίας απο­χώ­ρη­σης (σενάριο no deal) στον χρη­μα­το­πι­στω­τικό, του­ρι­στικό, ασφα­λι­στικό και μετα­φο­ρικό τομέα.

2. Κατ’ εξου­σιο­δό­τηση του ανωτέρω νόμου (N. 4652/2020), υιο­θε­τή­θηκε, στις 19 Οκτω­βρίου 2020, ΚΥΑ και ερμη­νευ­τι­κές εγκύ­κλιοι των Υπουρ­γείων Προ­στα­σίας του Πολίτη και Μετα­νά­στευ­σης για τα δικαιώ­ματα δια­μο­νής των Βρε­τα­νών δικαιού­χων της Συμ­φω­νίας Απο­χώ­ρη­σης.

3. Ταυ­τό­χρονα εκδό­θηκε εγκύ­κλιος του Υπουρ­γείου Εργα­σίας για θέματα συντο­νι­σμού κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης, που στη­ρί­ζε­ται απευ­θείας στα σχετικά άρθρα της Συμ­φω­νίας Απο­χώ­ρη­σης.

4. Στο τελευ­ταίο νομο­σχέ­διο του 2020 που κατέ­θεσε το Υπουρ­γείο Υγείας και ψηφί­σθηκε 21/12/2020 (για τον COVID19), προ­βλέ­φθη­καν και οι ακό­λου­θες τρο­πο­λο­γίες :

– δυνα­τό­τητα υιο­θέ­τη­σης ξεχω­ρι­στών ΚΥΑ (Υπουρ­γοί Οικο­νο­μι­κών, Εξω­τε­ρι­κών, Υγείας και Εργα­σίας) για την συνέ­χιση του συντο­νι­σμού κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης και ιατρο­φαρ­μα­κευ­τι­κής κάλυψης για τους δικαιού­χους της Συμ­φω­νίας Απο­χώ­ρη­σης και

– τρο­πο­λο­γία που θα επέ­τρεπε την αδιά­λει­πτη συνέ­χιση παροχής χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών υπη­ρε­σιών μέχρι 31.12.2021 για την περί­πτωση που δεν επι­τυγ­χά­νετο συμ­φω­νία (σενάριο no deal).

5. Επι­πλέον είναι έτοιμη ΚΥΑ του Υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών και του Υπουρ­γείου Υπο­δο­μών & Μετα­φο­ρών (και σχετική ανταλ­λαγή επι­στο­λών μεταξύ Ελλάδας και ΗΒ) ώστε να ρυθ­μι­σθεί εθνικά η ανταλ­λαγή αδειών οδή­γη­σης χωρίς επα­νε­ξέ­ταση προ­σό­ντων των Βρε­τα­νών υπηκόων στην Ελλάδα και των Ελλήνων υπηκόων στο ΗΒ, σε περί­πτωση που το θέμα δεν ρυθ­μι­στεί για όλους τους πολίτες της ΕΕ από την Συμ­φω­νία Εμπο­ρίου και Συνερ­γα­σίας ΗΒ-ΕΕ.

6. Το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής υιο­θέ­τησε τρο­πο­λο­γία που δια­τη­ρεί στο ελλη­νικό νηο­λό­γιο πλοία βρε­τα­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων μέχρι το 2024 με δυνα­τό­τητα παρά­τα­σης, προ­κει­μέ­νου να έχουν τον χρόνο να ακο­λου­θή­σουν τις δια­δι­κα­σίες που απαι­τού­νται για να παρα­μεί­νουν στο ελλη­νικό νηο­λό­γιο.

7. Τέλος, με ΚΥΑ του Υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών και των συναρ­μο­δίων Υπουρ­γείων, θα συστα­θούν άμεσα δύο διυ­πουρ­γι­κές Ομάδες Παρα­κο­λού­θη­σης Έργου, που θα επι­λύ­ουν ανα­κύ­πτο­ντα προ­βλή­ματα για τα δικαιώ­ματα πολιτών και για ζητή­ματα πνευ­μα­τι­κής ιδιο­κτη­σίας και γεω­γρα­φι­κών ενδεί­ξεων, όπως προ­βλέ­πο­νται στη Συμ­φω­νία Απο­χώ­ρη­σης και την πρό­σφατη Συμ­φω­νία Εμπο­ρίου και Συνερ­γα­σίας ΗΒ-ΕΕ.

 

Β) Διοι­κη­τική προ­ε­τοι­μα­σία (σε εθνικό και ευρω­παϊκό επίπεδο)

 

Για την καλύ­τερη ενη­μέ­ρωση και ετοι­μό­τητα της ελλη­νι­κής Δημό­σιας Διοί­κη­σης ως προς το τι θα ισχύσει στο τέλος της μετα­βα­τι­κής περιό­δου, το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών εντα­τι­κο­ποί­ησε από τον Ιούνιο 2020 τον συντο­νι­σμό των συναρ­μό­διων υπουρ­γείων και φορέων, μέσω συντο­νι­στι­κών τηλε­δια­σκέ­ψεων. Στόχος ήταν να δια­πι­στώ­νε­ται σε τακτά χρονικά δια­στή­ματα το επίπεδο προ­ε­τοι­μα­σίας των υπουρ­γείων, να εξε­τά­ζο­νται πιθανά προ­βλή­ματα σε κάθε τομέα ξεχω­ρι­στά και να λαμ­βά­νο­νται απο­φά­σεις για τα απαι­τού­μενα νομο­θε­τικά, διοι­κη­τικά, τεχνικά, οργα­νω­τικά και ενη­με­ρω­τικά μέτρα.

Οι τηλε­δια­σκέ­ψεις αυτές έγιναν μεταξύ Ιουνίου και Νοεμ­βρίου 2020, αρχικά μεταξύ του Ανα­πλη­ρωτή Υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών κ. Βαρ­βι­τσιώτη, που είχε ρόλο επι­κε­φα­λής συντο­νι­στή ως αρμό­διος υπουρ­γός για τις ευρω­παϊ­κές υπο­θέ­σεις και το Brexit, και των Γενικών Γραμ­μα­τέων των Υπουρ­γείων. Στη συνέ­χεια, ακο­λού­θησε σειρά 13 θεμα­τι­κών τηλε­δια­σκέ­ψεων της διυ­πουρ­γι­κής επι­τρο­πής Brexit.

Παράλ­ληλα, πλήθος τηλε­δια­σκέ­ψεων και συνα­ντή­σεων έλαβαν χώρα μεταξύ αφενός των ελλη­νι­κών υπη­ρε­σιών και αφε­τέ­ρου των βρε­τα­νι­κών και ευρω­παϊ­κών οργα­νι­σμών, ώστε τα στελέχη της ελλη­νι­κής Δημό­σιας Διοί­κη­σης να λύσουν απορίες και να παρα­κο­λου­θή­σουν βέλ­τι­στες πρα­κτι­κές για την καλύ­τερη εφαρ­μογή των συμ­βα­τι­κών και διοι­κη­τι­κών υπο­χρε­ώ­σεων της χώρας.

 

Έτσι, μέχρι σήμερα έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί, υπό τον συντο­νι­σμό του Ανα­πλη­ρωτή Υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών κ. Βαρ­βι­τσιώτη:

 

– 2 τηλε­δια­σκέ­ψεις με Γενι­κούς Γραμ­μα­τείς των Υπουρ­γείων.

– 1 τηλε­διά­σκεψη ολο­μέ­λειας διυ­πουρ­γι­κής επι­τρο­πής για το Brexit

– 13 θεμα­τι­κές τηλε­δια­σκέ­ψεις της διυ­πουρ­γι­κής επι­τρο­πής Brexit

– 1 τηλε­διά­σκεψη της διυ­πουρ­γι­κής Επι­τρο­πής με τους αρμο­δί­ους της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για την προ­ε­τοι­μα­σία των κρατών-μελών ενόψει του τέλους της μετα­βα­τι­κής περιό­δου,

– 1 e-workshop της διυ­πουρ­γι­κής επι­τρο­πής Brexit με την Βρε­τα­νική πλευρά για τα δικαιώ­ματα των πολιτών.

– 4 τηλε­δια­σκέ­ψεις της Ομάδας FREEMO

– 6 συνα­ντή­σεις/τηλε­δια­σκέ­ψεις των Ειδικών Επι­τρο­πών της Συμ­φω­νίας Απο­χώ­ρη­σης

– 2 συνα­ντή­σεις/τηλε­δια­σκέ­ψεις της Διοι­κη­τι­κής Επι­τρο­πής της ΕΕ για τον συντο­νι­σμό των συστη­μά­των κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης

– 2 τηλε­δια­σκέ­ψεις της βρε­τα­νι­κής ΥΠΑ με την Ελλη­νική ΥΠΑ.

 

Ενδει­κτικά, μεταξύ των θεμάτων που εξε­τά­σθη­καν:

· τα δικαιώ­ματα Βρε­τα­νών υπηκόων στην Ελλάδα και Ελλήνων υπηκόων στο ΗΒ

· οι τελω­νεια­κές και φορο­λο­γι­κές δια­δι­κα­σίες μετά το πέρας της μετα­βα­τι­κής περιό­δου,

· οι αλλαγές στις αερο­πο­ρι­κές, οδικές (εμπο­ρευ­μα­τι­κές και επι­βα­τι­κές), σιδη­ρο­δρο­μι­κές και θαλάσ­σιες μετα­φο­ρές,

· οι επι­πτώ­σεις στον του­ρι­στικό τομέα

· οι επι­πτώ­σεις στον χρη­μα­το­πι­στω­τικό τομέα

· οι επι­πτώ­σεις στην πνευ­μα­τική ιδιο­κτη­σία και τις γεω­γρα­φι­κές ενδεί­ξεις

· η δια­χεί­ριση των εμπο­ρευ­μα­τι­κών ροών από και προς το ΗΒ

· η μελ­λο­ντική αστυ­νο­μική και δικα­στική συνερ­γα­σία σε περί­πτωση μη συμ­φω­νίας (no deal)

· τα θέματα εκπαί­δευ­σης και πολι­τι­σμού,

· τα θέματα ψηφια­κής πολι­τι­κής

· τα θέματα ενέρ­γειας, περι­βάλ­λο­ντος και κλί­μα­τος, κλπ.

 

Γ) Ενη­μέ­ρωση ενδια­φε­ρο­μέ­νων πολιτών και επι­χει­ρή­σεων

 

Για την προ­ε­τοι­μα­σία των Ελλήνων πολιτών και των ελλη­νι­κών επι­χει­ρή­σεων ενόψει της απο­χώ­ρη­σης του Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου, το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών:

 

· Συν­διορ­γά­νωσε, το 2019, με την Κεντρική Ένωση Εμπο­ρι­κών Επι­με­λη­τη­ρίων Ελλάδος, το ΕΒΕΑ και το ΕΒΕΘ 3 ημε­ρί­δες για την προ­ε­τοι­μα­σία των ελλη­νι­κών επι­χει­ρή­σεων για το no deal σενάριο, με τη συμ­με­τοχή της Ανα­πλη­ρώ­τριας Γενικής Γραμ­μα­τέως της Ευρ. Επι­τρο­πής κας Gauer, του ΑΝΥΠΕΞ κ. Βαρ­βι­τσιώτη και του ΥΦΥΠΕΞ κ. Φρα­γκο­γιάννη.

· Διορ­γά­νωσε, το 2020, τρία e–webinars, σε συνερ­γα­σία με τις αρμό­διες τελω­νεια­κές και συνο­ρια­κές αρχές του ΗΒ, για την παρου­σί­αση του νέου τελω­νεια­κού μοντέ­λου του ΗΒ που θα ξεκι­νή­σει να εφαρ­μό­ζε­ται από 1.1.2021.

· Δημιούρ­γησε την ιστο­σε­λίδα Brexit.gov.gr, την οποία ανα­νε­ώ­νει συνεχώς με πλη­ρο­φο­ρίες για το Brexit και μέσω της οποίας απαντά σε ερω­τή­ματα πολιτών (Βρε­τα­νών και Ελλήνων) και επι­χει­ρή­σεων.

· Αναρτά επίσης συχνά στον ιστό­τοπο Agora πλη­ρο­φό­ρηση για τις επι­χει­ρή­σεις, μέσω του Γρα­φείου ΟΕΥ Λον­δί­νου. Επι­μέ­ρους θεμα­τι­κές πλη­ρο­φο­ρίες έχουν αναρ­τη­θεί και στις ιστο­σε­λί­δες άλλων υπουρ­γείων και φορέων (YΠΡΟΠΟ, Μετα­νά­στευ­σης, Μετα­φο­ρών, ΑΑΔΕ, Ανά­πτυ­ξης και Επεν­δύ­σεων, Γενικό Χημείο Κράτους κλπ), με το banner του Brexit.gov.gr.

· Εντός Ιανουα­ρίου – Ιουνίου 2021 θα τρέξει και ψηφιακή ενη­με­ρω­τική καμπά­νια στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης για τους Βρε­τα­νούς πολίτες στην Ελλάδα.

· Εντός του Ιανουα­ρίου 2021, σχε­διά­ζε­ται να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί e–conference ή ψηφιακή ενη­με­ρω­τική καμπά­νια προς ενη­μέ­ρωση των επι­χει­ρή­σεων για το τι θα ισχύσει τελικώς στις τελω­νεια­κές και λοιπές δια­δι­κα­σίες, βάσει της πρό­σφα­της εμπο­ρι­κής συμ­φω­νίας ΗΒ-ΕΕ.

· Για τις πρώτες εβδο­μά­δες του Ιανουα­ρίου 2021, θα λει­τουρ­γή­σει Helpline της Ευρ. Επι­τρο­πής και αντί­στοιχο helpline στο Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, το Υπουρ­γείο Προ­στα­σίας Πολίτη, το Υπουρ­γείο Μετα­νά­στευ­σης και το Υπουρ­γείο Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων για την ενη­μέ­ρωση πολιτών και επι­χει­ρή­σεων.

 

Η επί της αρχής συμ­φω­νία ΕΕ-ΗΒ που υπε­γράφη στις 24 Δεκεμ­βρίου έχει χαι­ρε­τι­στεί από το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, καθώς θέτει τις βάσεις για τη δημιουρ­γία μιας νέας δυνατής εται­ρι­κής σχέσης και, όπως δήλωσε μετά την ανα­κοί­νωσή της, τόσο ο Ανα­πλη­ρω­τής Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών κ. Βαρ­βι­τσιώ­της, όσο και ο Πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, με αυτή η Ευρώπη προ­χω­ράει μπροστά, καθώς πρό­κει­ται για μία ιστο­ρική εμπο­ρική συμ­φω­νία και θα απο­τε­λέ­σει την βάση για μία αμοι­βαίως επωφελή συνερ­γα­σία των δύο πλευρών στο μέλλον. Αντι­θέ­τως, ένα no deal, θα είχε απρό­βλε­πτες συνέ­πειες για το εμπόριο, την οικο­νο­μία, τους πολίτες και τις επι­χει­ρή­σεις σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ.

 

Σε κάθε περί­πτωση, η Ελλάδα, απο­βλέ­πο­ντας στην ενί­σχυση της συνερ­γα­σίας με το Ηνωμένο Βασί­λειο σε τομείς αμοι­βαίου ενδια­φέ­ρο­ντος και στη μετα-Brexit εποχή, συνε­χί­ζει τις διμε­ρείς δια­βου­λεύ­σεις της με τη βρε­τα­νική πλευρά. Στο πλαίσιο αυτό, ήδη έχουν προ­χω­ρή­σει πρω­το­βου­λίες, όπως το Σχέδιο Δράσης για την μετα­νά­στευση και σχέδιο δράσης για την άμυνα, ενώ αξιο­λο­γεί­ται η δυνα­τό­τητα ανα­θε­ώ­ρη­σης (α) της μορ­φω­τι­κής και πολι­τι­στι­κής συμ­φω­νίας Ελλάδας-ΗΒ του 1953, (β) της συμ­φω­νίας Ελλάδας-ΗΒ για τον τομέα της ναυ­τι­λίας και (γ) της συμ­φω­νίας απο­φυ­γής διπλής φορο­λο­γίας.