Το σχέδιο Ατσεσον για το Καστελλόριζο

«Η [ελ­λη­νι­κή] προ­σφο­ρά του Κα­στελ­λό­ρι­ζου στην Τουρ­κία δεν μπο­ρεί να θε­ω­ρη­θεί πολύ γεν­ναιό­δω­ρη. Το νησί είναι γε­νι­κά άγονο, δεν έχει κά­ποιο ση­μα­ντι­κό αγρο­τι­κό ή βιο­τε­χνι­κό τομέα και υπο­στη­ρί­ζει έναν μειού­με­νο πλη­θυ­σμό. Δια­θέ­τει ένα μικρό προ­στα­τευ­μέ­νο λι­μά­νι αλλά δεν είναι εξο­πλι­σμέ­νο με εγκα­τα­στά­σεις επι­σκευ­ής πλοί­ων, απο­θη­κών ή ανε­φο­δια­σμού. [Επί­σης] το Κα­στελ­λό­ρι­ζο δεν είναι κα­τάλ­λη­λο για εγκα­τα­στά­σεις αε­ρο­πο­ρί­ας».

Η πα­ρα­πά­νω πα­ρά­γρα­φος απο­τε­λεί τμήμα της απόρ­ρη­της ανα­φο­ράς της CIA για το Κα­στελ­λό­ρι­ζο που συ­ντά­χθη­κε τον Αύ­γου­στο του 1964, στο απο­κο­ρύ­φω­μα των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων για το Κυ­πρια­κό, και αφο­ρού­σε την ελ­λη­νι­κή πρό­τα­ση να δοθεί στους Τούρ­κους το Κα­στελ­λό­ρι­ζο με αντάλ­λαγ­μα μια λύση που θα οδη­γού­σε στην Ενωση της Κύ­πρου με την Ελ­λά­δα. Οι Αμε­ρι­κα­νοί πή­γαι­ναν πολλά βή­μα­τα πιο πέρα και όπως επι­βε­βαιώ­νουν απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμέ­να έγ­γρα­φα της CIA και του Λευ­κού Οίκου, εξέ­τα­ζαν το εν­δε­χό­με­νο ανταλ­λα­γής πλη­θυ­σμού με­τα­ξύ Δω­δε­κα­νή­σων και Κύ­πρου. Σύμ­φω­να με το σχέ­διο αυτό, που πά­ντως δεν είχε τεθεί στο τρα­πέ­ζι, τα Δω­δε­κά­νη­σα θα περ­νού­σαν στην Τουρ­κία, οι Τουρ­κο­κύ­πριοι θα με­τα­κό­μι­ζαν εκεί και οι Ελ­λη­νες Δω­δε­κα­νή­σιοι θα με­τα­κό­μι­ζαν στην Κύπρο…

Συ­νά­ντη­ση στο Κα­στρί

Σε ό,τι αφορά τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις που βρί­σκο­νταν σε εξέ­λι­ξη, είναι απο­κα­λυ­πτι­κή η εμπι­στευ­τι­κή συ­ζή­τη­ση με­τα­ξύ του Ελ­λη­να πρω­θυ­πουρ­γού Γε­ωρ­γί­ου Πα­παν­δρέ­ου και του Χένρι Λα­μπουίς που έγινε στις 19 Ιου­λί­ου 1964. Ο Χένρι Λα­μπουίς ήταν ο Αμε­ρι­κα­νός πρέ­σβης στην Αθήνα από τον Μάρ­τιο του 1962 έως τον Μάιο του 1965. Νο­μι­κός με ευ­ρύ­τα­τη μόρ­φω­ση είχε πα­ντρευ­τεί σε δεύ­τε­ρο γάμο την Εύα Κιου­ρί, θυ­γα­τέ­ρα της Μα­ρί­ας και του Πιερ Κιου­ρί. Ο Λα­μπουίς είχε ανα­πτύ­ξει αν­θρω­πι­στι­κή δράση στην Πα­λαι­στί­νη προ­τού έλθει στην Ελ­λά­δα. Το 1965 ανέ­λα­βε τα ηνία της UNICEF και αμέ­σως πα­ρέ­λα­βε το Νο­μπέλ Ει­ρή­νης στο όνομα της ορ­γά­νω­σης. Το βράδυ της Κυ­ρια­κής 19 Ιου­λί­ου 1964, ακρι­βώς στις 11.00, απέ­στει­λε στην Ουά­σιγ­κτον ένα τη­λε­γρά­φη­μα που αφο­ρού­σε τη συ­νά­ντη­ση που είχε γίνει το ίδιο από­γευ­μα με τον Γε­ώρ­γιο Πα­παν­δρέ­ου στο Κα­στρί. Στο τη­λε­γρά­φη­μα αυτό ανα­φέ­ρει ότι ο Πα­παν­δρέ­ου του είπε ότι θα μπο­ρού­σε να συμ­φω­νή­σει ώστε να δώσει η Ελ­λά­δα το Κα­στελ­λό­ρι­ζο στην Τουρ­κία ως βάση σε αντάλ­λαγ­μα για μια καλή λύση για την Ελ­λά­δα στην Κύπρο. Συ­γκε­κρι­μέ­να, ο Λα­μπουίς ανα­φέ­ρει στο τη­λε­γρά­φη­μά του:

«Σε συ­νο­μι­λί­ες μιας ώρας με τον πρω­θυ­πουρ­γό την Κυ­ρια­κή το από­γευ­μα, επέ­μει­νε ότι είναι επεί­γον να βρε­θεί λύση στο πρό­βλη­μα της Κύ­πρου. Υπο­γράμ­μι­σε ότι ήθελε να διευ­κο­λύ­νει όσο γί­νε­ται τη δου­λειά του [ΥΠΕΞ των ΗΠΑ] κ. Ατσε­σον και τό­νι­σε ότι γι’ αυτόν τον σκοπό χθες βράδυ κατά το ρα­διο­φω­νι­κό του διάγ­γελ­μα για πρώτη φορά τό­νι­σε ότι είναι θέμα των συ­ζη­τή­σε­ων η ασφά­λεια του τουρ­κι­κού κρά­τους και η προ­στα­σία της τουρ­κι­κής μειο­νό­τη­τας».

«Ο Πα­παν­δρέ­ου έδει­ξε με υπε­ρη­φά­νεια μια νέα φω­το­γρα­φία του προ­έ­δρου Τζόν­σον που είχε στη βι­βλιο­θή­κη του και είπε ότι αι­σθά­νε­ται άσχη­μα που έδωσε την εντύ­πω­ση αδιαλ­λα­ξί­ας [κατά το τα­ξί­δι του] στην Ουά­σιγ­κτον [23-27 Ιου­νί­ου 1964] ως αντι­τι­θέ­με­νος στην προ­τει­νό­με­νη δια­δι­κα­σία αντι­με­τώ­πι­σης του κυ­πρια­κού προ­βλή­μα­τος. Είπε ότι πί­στευε ει­λι­κρι­νά τότε, όπως και τώρα, ότι αν δεν έχουν γίνει οι απαι­τού­με­νες προ­ε­τοι­μα­σί­ες, οι απευ­θεί­ας συ­νο­μι­λί­ες μπο­ρεί να οδη­γή­σουν σε αδιέ­ξο­δο και στο εν­δε­χό­με­νο μιας σύ­γκρου­σης. Ανέ­φε­ρε τις τουρ­κι­κές τα­ρα­χές στην Κων­στα­ντι­νού­πο­λη το 1955 ως πα­ρά­δειγ­μα του τι κά­νουν οι Τούρ­κοι όταν οι συ­νο­μι­λί­ες δεν οδη­γούν εκεί που θέ­λουν. Είπε ακόμα ότι θέλει να απο­φύ­γει τον πό­λε­μο με κάθε κό­στος (ανέ­φε­ρε τη φράση “ο πό­λε­μος είναι 100 φορές πιο σο­βα­ρός για την Ελ­λά­δα από όσο είναι για τις ΗΠΑ”) και δή­λω­σε απο­γοη­τευ­μέ­νος ότι δεν έγινε συ­ζή­τη­ση για κά­ποια λύση στην Ουά­σιγ­κτον παρά υπήρ­ξε μόνον η πίεση να ξε­κι­νή­σουν άμεσα συ­νο­μι­λί­ες με τους Τούρ­κους. Με τις διαρ­κείς τουρ­κι­κές απει­λές κάτι τέ­τοιο δεν θα ήταν εφι­κτό. Ωστό­σο [πρό­σθε­σε ότι] οι συ­νο­μι­λί­ες, που τώρα βρί­σκο­νται σε εξέ­λι­ξη στη Γε­νεύη, είναι η σωστή προ­σέγ­γι­ση για την εύ­ρε­ση λύσης και η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση θέλει να διευ­κο­λύ­νει τις συ­νο­μι­λί­ες αυτές ως ένα θέμα άμε­σης προ­τε­ραιό­τη­τας. [Ο Πα­παν­δρέ­ου πρό­σθε­σε ότι] το επεί­γον του πράγ­μα­τος οφεί­λε­ται στο γε­γο­νός ότι ο Μα­κά­ριος βρί­σκε­ται πιο κοντά στους Σο­βιε­τι­κούς και στον [ηγέτη της Αι­γύ­πτου] Νάσερ και κάνει κι­νή­σεις χωρίς να ρω­τή­σει την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση. Αφησε να εν­νοη­θεί ότι αν πε­ρά­σει πολύς χρό­νος, μια πλή­ρως ελεύ­θε­ρη Κύ­προς, κάτω από την ισχυ­ρή ανα­το­λι­κή επιρ­ροή, ίσως πάψει να επι­διώ­κει την Ενωση».

Το κα­θε­στώς των βά­σε­ων

«Σε ό,τι αφορά τη λύση, επα­νέ­λα­βε ότι θα πρέ­πει να προ­σφερ­θούν στην τουρ­κι­κή μειο­νό­τη­τα όλες οι απα­ραί­τη­τες εγ­γυ­ή­σεις, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της επι­τή­ρη­σης από τον ΟΗΕ (είπε συ­γκε­κρι­μέ­να “οτι­δή­πο­τε θέ­λε­τε” – “whatever you want”). Για την ασφά­λεια της Τουρ­κί­ας και για να κα­λυ­φθεί η πλευ­ρά του προ­βλή­μα­τος που αφορά το τουρ­κι­κό “εθνι­κό γό­η­τρο” είπε ότι η Ελ­λά­δα θα συμ­φω­νού­σε στη με­τα­τρο­πή των βρε­τα­νι­κών βά­σε­ων σε να­τοϊ­κές βά­σεις με τουρ­κι­κά στρα­τεύ­μα­τα και διοι­κη­τή. Από τον [ΥΠΕΞ και με­τέ­πει­τα πρό­ε­δρο της Κύ­πρου, Σπύρο] Κυ­πρια­νού είχε ακού­σει ότι ο Βρε­τα­νός πρω­θυ­πουρ­γός Ουίλ­σον και άλλοι στη βρε­τα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση ήταν έτοι­μοι να αξιο­λο­γή­σουν αυτή την πρό­τα­ση. Είπε ότι η Βρε­τα­νία θα μπο­ρού­σε να δια­τη­ρή­σει ή να εγκα­τα­λεί­ψει την κυ­ριαρ­χία της στις βά­σεις – σε κάθε πε­ρί­πτω­ση θα μπο­ρού­σαν να γί­νουν οι κα­τάλ­λη­λες ενέρ­γειες έτσι ώστε να πε­ρά­σουν [οι βά­σεις] υπό τη δι­καιο­δο­σία του ΝΑΤΟ με Τούρ­κο διοι­κη­τή».

«Το τε­λευ­ταίο αυτό ση­μείο, κατά την αντί­λη­ψη του Πα­παν­δρέ­ου, θα κα­λύ­ψει κάθε τουρ­κι­κή απαί­τη­ση τόσο σε ό,τι αφορά την ασφά­λεια, όσο και σε ό,τι αφορά το γό­η­τρο. Ο Πα­παν­δρέ­ου δεν βλέ­πει καμία πι­θα­νό­τη­τα για [να δη­μιουρ­γη­θεί] μια πε­ριο­χή τουρ­κι­κής κυ­ριαρ­χί­ας στο νησί. [Σύμ­φω­να με τον Πα­παν­δρέ­ου] Οι συμ­φω­νί­ες Λον­δί­νου – Ζυ­ρί­χης επέ­τρε­ψαν μόνον την πα­ρου­σία τουρ­κι­κού στρα­τού στο νησί. Το να δοθεί τώρα στην Τουρ­κία κυ­ριαρ­χι­κή πα­ρου­σία, έπει­τα από 100 χρό­νια στα οποία δεν είχε καμία διεκ­δί­κη­ση κυ­ριαρ­χί­ας, θα ήταν ένα βήμα μη απο­δε­κτό για κάθε ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση, αλλά και για τους Κυ­πρί­ους. Ωστό­σο, η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση θα ήταν έτοι­μη να δώσει το Κα­στελ­λό­ρι­ζο ως βάση [η ακρι­βής φράση του Λα­μπουίς είναι: to turn over Kastellorizon as a base]. Υπήρ­ξε μια υπό­νοια ότι και κά­ποιες άλλες πα­ρα­χω­ρή­σεις μπο­ρεί να είναι πι­θα­νές, αλλά αυτές δεν δια­τυ­πώ­θη­καν».

Προς το τέλος του τη­λε­γρα­φή­μα­τος, λέει ο Πα­παν­δρέ­ου με νόημα, σύμ­φω­να πάντα με τον Αμε­ρι­κα­νό πρέ­σβη: «Οι Ελ­λη­νες και οι Αμε­ρι­κα­νοί πρέ­πει πάντα να μι­λά­νε ως συγ­γε­νείς γιατί ο Μα­κά­ριος, η ΕΣΣΔ και η Αί­γυ­πτος μι­λούν τώρα σαν συγ­γε­νείς».

Ανταλ­λα­γή πλη­θυ­σμών Δω­δε­κα­νη­σί­ων – Τουρ­κο­κυ­πρί­ων

Εγ­γρα­φο από τη Βι­βλιο­θή­κη του Αμε­ρι­κα­νού προ­έ­δρου Λί­ντον Τζόν­σον με ημε­ρο­μη­νία 24 Αυ­γού­στου 1964 ανα­φέ­ρει, με­τα­ξύ άλλων: «Κατά τη διάρ­κεια συ­νο­μι­λιών με υπουρ­γούς στο Λον­δί­νο ο Πα­παν­δρέ­ου (σ.σ.: στις 20 Ιου­λί­ου 1964) επι­βε­βαί­ω­σε ότι θα μπο­ρού­σε να προ­σφέ­ρει μια βάση στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο ως αντάλ­λαγ­μα για μια συμ­φω­νία στην Κύπρο» (που θα ήταν υπο­χω­ρη­τι­κή από πλευ­ράς της Τουρ­κί­ας) – (σ.σ.: Ο Πα­παν­δρέ­ου φαί­νε­ται ότι επι­δί­ω­κε μια λύση που θα οδη­γού­σε στην ένωση της Κύ­πρου με την Ελ­λά­δα). Σε άλλο ση­μείο της μα­κρο­σκε­λούς ανα­φο­ράς ανα­φέ­ρε­ται η αμε­ρι­κα­νι­κή ιδέα για ανταλ­λα­γή πλη­θυ­σμών με­τα­ξύ Κύ­πρου (Τουρ­κο­κυ­πρί­ων) και Δω­δε­κα­νή­σων, κάτι που προ­φα­νώς, κατά τους Αμε­ρι­κα­νούς, θα ήταν η απα­ραί­τη­τη «ανταλ­λα­γή» για να δε­χθεί η Τουρ­κία την ένωση Ελ­λά­δας – Κύ­πρου: «Από “πρα­κτι­κής” πλευ­ράς, μια ανταλ­λα­γή πλη­θυ­σμών ανά­με­σα στην Κύπρο και στα Δω­δε­κά­νη­σα θα ήταν πι­θα­νή και εφι­κτή. Ο συ­νο­λι­κός αριθ­μός των Τούρ­κων στην Κύπρο είναι πε­ρί­που 114.000-120.000 και είναι σχε­δόν ο ίδιος με τον αριθ­μό των Ελ­λή­νων που ζουν στα Δω­δε­κά­νη­σα, που είναι 90.000-100.000. Επι­πλέ­ον, οι δια­φο­ρε­τι­κές όψεις του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος (κλίμα, γε­ω­γρα­φία, υδρο­γρα­φία κ.λπ.) είναι συ­γκρί­σι­μα, αν όχι ίδια».

Η αιτία που η Ουά­σιγ­κτον εξέ­τα­ζε το εν­δε­χό­με­νο ανταλ­λα­γής πλη­θυ­σμών και πα­ρα­χώ­ρη­σης των Δω­δε­κα­νή­σων στην Τουρ­κία ήταν το γε­γο­νός ότι εκεί­νες τις εβδο­μά­δες του κα­λο­και­ριού του 1964 δια­μορ­φώ­νο­νταν οι συν­θή­κες ελ­λη­νο­τουρ­κι­κής σύ­γκρου­σης με επί­κε­ντρο την Κύπρο. Η έκ­θε­ση της CIA της ίδιας πε­ριό­δου είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή. Ακο­λου­θούν εκτε­νή απο­σπά­σμα­τα: «Από τις αρχές Ιου­νί­ου 1964, όταν μια τουρ­κι­κή ει­σβο­λή απο­σο­βή­θη­κε την τε­λευ­ταία στιγ­μή, οι συν­θή­κες έχουν αλ­λά­ξει. Οι Ελ­λη­νες, που όπως φά­νη­κε αιφ­νι­διά­στη­καν τον Ιού­νιο, με­τα­κι­νούν άντρες και όπλα στην Κύπρο τις τε­λευ­ταί­ες έξι εβδο­μά­δες. Απο­βι­βά­ζο­νται τη νύχτα και κάτω από συν­θή­κες μέ­γι­στης ασφά­λειας στο λι­μά­νι της Λε­με­σού».

«Μπο­ρεί να υπάρ­χουν 7.000-8.000 Ελ­λη­νες στρα­τιώ­τες στο νησί, πολ­λοί από αυ­τούς Ελ­λη­νο­κύ­πριοι. Υπάρ­χουν τρία συ­ντάγ­μα­τα πε­ζι­κού, εκτός από μο­νά­δες πυ­ρο­βο­λι­κού και ει­δι­κές δυ­νά­μεις που κρύ­βο­νται στο όρος Τρό­ο­δος στην κε­ντρι­κή Κύπρο».

«Η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση έχει πα­ρα­δε­χθεί ότι μόνο πε­ρί­που 100 αξιω­μα­τι­κοί έχουν “αυ­το­μο­λή­σει” για να ακο­λου­θή­σουν τον στρα­τη­γό Γρίβα. Οι αξιω­μα­τού­χοι του ΟΗΕ συμ­φω­νούν ότι ελ­λη­νι­κές δυ­νά­μεις έχουν φθά­σει στο νησί, αλλά πι­στεύ­ουν ότι δεν είναι πάνω από 1.200-1.500 άντρες… Οι δυ­νά­μεις των Ελ­λη­νο­κυ­πρί­ων, δια­σκορ­πι­σμέ­νες σε όλο το νησί, αριθ­μούν πε­ρί­που 30.000-35.000. Οι αντί­στοι­χες δυ­νά­μεις των Τουρ­κο­κυ­πρί­ων δεν ξε­περ­νούν τις 13.000 και δεν δια­θέ­τουν εξο­πλι­σμό και μέσα με­τα­φο­ράς. Και οι Τούρ­κοι προ­ω­θούν λα­θραία άντρες και εξο­πλι­σμό στο νησί, αλλά τα με­γέ­θη είναι ασή­μα­ντα σε σχέση με αυτά των Ελ­λη­νο­κυ­πρί­ων. Μπο­ρεί να υπάρ­χουν όχι πε­ρισ­σό­τε­ροι από 1.000 Τούρ­κοι επι­πλέ­ον των 650 που επι­τρέ­πει η συμ­φω­νία (σ.σ.: Ζυ­ρί­χης – Λον­δί­νου). Αυτό δεί­χνει ότι μια τουρ­κι­κή επέμ­βα­ση ίσως είναι κάτι πολύ πιο δύ­σκο­λο από όσο ήταν τον Ιού­νιο».

«Η με­γά­λη ενί­σχυ­ση των ελ­λη­νι­κών και ελ­λη­νο­κυ­πρια­κών δυ­νά­με­ων έχει αυ­ξή­σει την αυ­το­πε­ποί­θη­ση του κα­θε­στώ­τος του Μα­κα­ρί­ου. Ο Μα­κά­ριος έχει κάνει δη­λώ­σεις ότι δεν μπο­ρεί να υπάρ­ξει οποιοσ­δή­πο­τε συμ­βι­βα­σμός ή πα­ρα­χώ­ρη­ση αφού τώρα η Κύ­προς είναι ένα “απόρ­θη­το κά­στρο”. Η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση στην Αθήνα, έχο­ντας γνώση ότι οποια­δή­πο­τε βε­βια­σμέ­νη ενέρ­γεια από τον Μα­κά­ριο και τους ατά­κτους θα μπο­ρού­σε να προ­κα­λέ­σει πο­λε­μι­κή σύρ­ρα­ξη με­τα­ξύ Ελ­λά­δας – Τουρ­κί­ας, προ­σπα­θεί να βε­βαιώ­σει ότι όλες οι δυ­νά­μεις που βρί­σκο­νται κάτω από την ελ­λη­νι­κή επιρ­ροή παίρ­νουν εντο­λές από τον Γρίβα και όχι από τον Μα­κά­ριο, υπο­λο­γί­ζο­ντας ότι ο πρώην ήρωας του αντάρ­τι­κου είναι πα­ρά­γο­ντας σύ­νε­σης».

«Την ίδια ώρα, ο Ντιν Ατσε­σον προ­χω­ρεί σε δια­βου­λεύ­σεις στη Γε­νεύη με αντι­προ­σώ­πους των κυ­βερ­νή­σε­ων της Ελ­λά­δας και της Τουρ­κί­ας. Αυτές οι συ­νο­μι­λί­ες είναι συ­νέ­χεια των συ­νο­μι­λιών που είχε ο πρό­ε­δρος Τζόν­σον με τον Τούρ­κο πρω­θυ­πουρ­γό Ινο­νού και στη συ­νέ­χεια με τον Ελ­λη­να πρω­θυ­πουρ­γό Πα­παν­δρέ­ου στην Ουά­σιγ­κτον τον Ιού­νιο. Η ελ­λη­νο­κυ­πρια­κή κυ­βέρ­νη­ση δεν έχει αντι­προ­σω­πεία στη Γε­νεύη και ο Μα­κά­ριος έχει απο­δο­κι­μά­σει τις συ­νο­μι­λί­ες δη­μο­σί­ως. Οι συ­νο­μι­λί­ες πά­ντως συ­νε­χί­ζο­νται με τη λο­γι­κή ότι η Ελ­λά­δα θα μπο­ρέ­σει να πεί­σει τους Ελ­λη­νο­κυ­πρί­ους να δε­χθούν μια συμ­φω­νη­θεί­σα λύση, με ή χωρίς την απο­δο­χή του Μα­κα­ρί­ου. Πρό­σφα­τες ανα­φο­ρές από τον Αμε­ρι­κα­νό πρέ­σβη στη Λευ­κω­σία και στην Αθήνα αφή­νουν αμ­φι­βο­λί­ες ότι η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση μπο­ρεί να ελέγ­ξει σε τέ­τοιο βαθμό τον Μα­κά­ριο. Ο Μα­κά­ριος, ενά­ντια στις επι­θυ­μί­ες της Αθή­νας, πα­ρήγ­γει­λε τέσ­σε­ρις τορ­πι­λα­κά­τους από τους Σο­βιε­τι­κούς».

«Ο κ. Ατσε­σον δεν προ­σφέ­ρει κά­ποιο “Αμε­ρι­κα­νι­κό Σχέ­διο” στη Γε­νεύη, αλλά μάλ­λον μια σειρά από διε­ρευ­νη­τι­κές προ­τά­σεις. Οι προ­τά­σεις του πε­ρι­λαμ­βά­νουν τη δη­μιουρ­γία τουρ­κι­κής βάσης στην Κύπρο, με­γά­λο βαθμό το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης για την τουρ­κι­κή μειο­ψη­φία και διε­θνή πα­ρου­σία στο νησί για να εγ­γυ­η­θεί ότι θα γί­νουν σε­βα­στά τα δι­καιώ­μα­τα της μειο­ψη­φί­ας. Οι Τούρ­κοι, πα­ρό­τι επι­μέ­νουν σε κάτι που θυ­μί­ζει πλήρη δι­χο­τό­μη­ση, έχουν δεί­ξει ευ­ε­λι­ξία όσον αφορά τα σύ­νο­ρα. Εδει­ξαν αρ­χι­κά εν­δια­φέ­ρον για την ελ­λη­νι­κή προ­σφο­ρά του Κα­στελ­λό­ρι­ζου, αλλά μόνον ως ένα τμήμα μιας ευ­ρύ­τε­ρης φόρ­μου­λας. Ο Τούρ­κος στρα­τιω­τι­κός αντι­πρό­σω­πος, στις συ­νο­μι­λί­ες που αντα­να­κλούν τις θέ­σεις του τουρ­κι­κού γε­νι­κού επι­τε­λεί­ου, επι­μέ­νει ότι η Τουρ­κία πρέ­πει να έχει του­λά­χι­στον ένα λι­μά­νι στο νησί –κατά προ­τί­μη­ση την Κε­ρύ­νεια–, επι­πλέ­ον συν­διοί­κη­ση στην Αμ­μό­χω­στο».

Πηγή: kathimerini.gr

Παύ­λος Πα­πα­δό­που­λος