Είκοσι χρόνια μελέτης των οθωμανικών μνημείων της Ρόδου

Είκοσι χρόνια συστη­μα­τι­κής έρευνας, κατα­γρα­φής και μελέτης της οθω­μα­νι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της Ρόδου συμπλη­ρώ­νει η καθη­γή­τρια του Πανε­πι­στη­μίου Μαρμαρά της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης, Neval Konuk, η οποία έχει αφιε­ρώ­σει σημα­ντικό μέρος του επι­στη­μο­νι­κού της έργου στα οθω­μα­νικά μνημεία της Ελλάδας. Με τρία βιβλία στο ενερ­γη­τικό της, ανα­δει­κνύει την ιστο­ρική και αρχι­τε­κτο­νική αξία σημα­ντι­κών κτηρίων, ιδρυ­μά­των και μνη­μείων, με τη Ρόδο και την Κω να κατέ­χουν ξεχω­ρι­στή θέση στην έρευνά της. Με αφορμή την έναρξη της νέας σχο­λι­κής χρονιάς, η Neval Konuk ανάρ­τησε στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης φωτο­γρα­φίες από το ιστο­ρικό μου­σουλ­μα­νικό σχολείο της Μεσαιω­νι­κής Πόλης της Ρόδου, επα­να­φέ­ρο­ντας στο προ­σκή­νιο την ιστορία ενός εκπαι­δευ­τι­κού ιδρύ­μα­τος που συν­δέ­θηκε με τη ζωή της μου­σουλ­μα­νι­κής κοι­νό­τη­τας του νησιού και βεβαίως στην σύγ­χρονη εποχή θα έχει πολι­τι­στικό χαρα­κτήρα η αξιο­ποί­ησή του από την πλευρά της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου.

Το σχολείο στο Ρολόι

Στην ανάρ­τησή της, παρου­σιά­ζει φωτο­γρα­φικό υλικό από την εφη­με­ρίδα Karagöz της 12ης Αυγού­στου 1931, στο οποίο μαθητές εμφα­νί­ζο­νται να κάνουν γυμνα­στική μπροστά από το σχολείο, γνωστό ως Süleymaniye Medresa. Μέσα από τις ιστο­ρι­κές φωτο­γρα­φίες και τη σημε­ρινή εικόνα του κτηρίου, η καθη­γή­τρια επι­χει­ρεί να ανα­δεί­ξει τη σημασία της εκπαι­δευ­τι­κής ζωής που ανα­πτύ­χθηκε εκεί, αλλά και τη μνήμη που εξα­κο­λου­θεί να συν­δέ­ε­ται με το μνημείο. Η συγκε­κρι­μένη αναφορά απο­τε­λεί μέρος μιας μακρό­χρο­νης ερευ­νη­τι­κής δια­δρο­μής, η οποία, όπως επι­ση­μαί­νει η ίδια, ξεκί­νησε το 2006 και συνε­χί­ζε­ται μέχρι σήμερα. «Είκοσι χρόνια σε μια πόλη», ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στικά, περι­γρά­φο­ντας μια σχέση με τη Ρόδο που δεν περιο­ρί­ζε­ται στην κατα­γραφή κτηρίων και τη φωτο­γρά­φιση μνη­μείων, αλλά περι­λαμ­βά­νει την έρευνα ιστο­ρι­κών αρχείων, την ανα­ζή­τηση ξεχα­σμέ­νων τάφων και την κατα­γραφή στοι­χείων της οθω­μα­νι­κής περιό­δου που συχνά παρα­μέ­νουν άγνωστα στο ευρύ κοινό. Στο επί­κε­ντρο της μελέτης της βρί­σκο­νται τεμένη, χώροι προ­σευ­χής, τάφοι, αυλές, κρήνες και άλλα αρχι­τε­κτο­νικά κατά­λοιπα, που συν­θέ­τουν ένα σημα­ντικό κεφά­λαιο της ιστο­ρίας της Ρόδου. Ιδιαί­τερη θέση στις ανα­φο­ρές της κατέ­χουν και λιγό­τερο γνωστά μνημεία, όπως το τέμενος της Σαλάκου, το οποίο παρου­σιά­ζει σε προη­γού­μενη ανάρ­τησή της σε ιδιαί­τερα κακή κατά­σταση δια­τή­ρη­σης, με το μιχράμπ να παρα­μέ­νει στη θέση του, ενώ η στέγη έχει καταρ­ρεύ­σει. Έχει επίσης κατα­γρά­ψει τον τάφο του Αχμέτ Πασά, στην περιοχή της Μεσαιω­νι­κής Πόλης, κοντά στο υπαί­θριο γήπεδο μπάσκετ του Δωριέα. Η Ρόδος και η Κως απο­τε­λούν δύο από τις σημα­ντι­κές εστίες της οθω­μα­νι­κής αρχι­τε­κτο­νι­κής κλη­ρο­νο­μιάς στην Ελλάδα, με ιστο­ρικά κτήρια και ιδρύ­ματα που μαρ­τυ­ρούν τις δια­φο­ρε­τι­κές περιό­δους της ιστο­ρίας τους. Η συστη­μα­τική κατα­γραφή τους συμ­βάλ­λει στη συγκέ­ντρωση και διάσωση ιστο­ρι­κών πλη­ρο­φο­ριών, ιδιαί­τερα για μνημεία που χρειά­ζο­νται συντή­ρηση ή δεν έχουν ανα­δει­χθεί επαρκώς. Η δρα­στη­ριό­τητα της Konuk έχει κατά καιρούς απα­σχο­λή­σει και τον ελλη­νικό Τύπο. Το έργο της, ωστόσο, εντάσ­σε­ται στο ευρύ­τερο πεδίο της ιστο­ρι­κής και αρχι­τε­κτο­νι­κής μελέτης της οθω­μα­νι­κής περιό­δου, ενώ οι δημό­σιες ανα­φο­ρές της περι­λαμ­βά­νουν και ζητή­ματα που σχε­τί­ζο­νται με την ιστο­ρική μνήμη των μου­σουλ­μα­νι­κών κοι­νο­τή­των στα Δωδε­κά­νησα. Ανα­τρέ­χο­ντας στη δια­δρομή των είκοσι ετών, η καθη­γή­τρια ανα­γνω­ρί­ζει τη συμβολή των ανθρώ­πων της Ρόδου, οι οποίοι, όπως σημειώ­νει, άνοιξαν τα σπίτια τους, μοι­ρά­στη­καν προ­σω­πι­κές μνήμες και τη βοή­θη­σαν στην έρευνά της. Πίσω από χιλιά­δες φωτο­γρα­φίες, έγγραφα, σημειώ­σεις και επι­στη­μο­νι­κές εργα­σίες, όπως ανα­φέ­ρει, βρί­σκε­ται μια μακρό­χρονη προ­σω­πική και επι­στη­μο­νική σχέση με το νησί, που της έχει αφήσει ανα­μνή­σεις, φιλίες και ένα σημα­ντικό ιστο­ρικό απο­τύ­πωμα. Η εικο­σα­ε­τής αυτή παρου­σία ανα­δει­κνύει, παράλ­ληλα, τη σημασία της συστη­μα­τι­κής μελέτης της οθω­μα­νι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της Ρόδου και της Κω, καθώς η κατα­γραφή και η τεκ­μη­ρί­ωση των μνη­μείων απο­τε­λούν βασικές προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την προ­στα­σία και την ανά­δειξή τους.