Ολιστικό πακέτο άνω των 2 δισ. ευρώ με φοροελαφρύνσεις τετραετίας κλειδώνει για το βήμα της ΔΕΘ

• Στο επί­κε­ντρο των παρεμ­βά­σεων βρί­σκο­νται οι ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες και οι μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις, με μείωση της προ­κα­τα­βο­λής φόρου, κατάρ­γηση του τέλους επι­τη­δεύ­μα­τος και νέο κύκλο ελα­φρύν­σεων στις ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές. Παράλ­ληλα εξε­τά­ζο­νται αύξηση του κατώ­τα­του μισθού και του ετήσιου επι­δό­μα­τος των συντα­ξιού­χων, μαζί με νέα εργα­λεία για τη στε­γα­στική κρίση

Η αντί­στροφη μέτρηση για το μεγάλο φορο­λο­γικό και ανα­πτυ­ξιακό πακέτο έχει ήδη ξεκι­νή­σει. Το σχέδιο που θα ανα­κοι­νω­θεί από το βήμα της ΔΕΘ δεν αφορά μεμο­νω­μέ­νες παρεμ­βά­σεις για το επόμενο έτος αλλά συγκρο­τεί, όπως προ­κύ­πτει από τον κυβερ­νη­τικό σχε­δια­σμό, τον βασικό κορμό της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής έως το 2030. Πρό­κει­ται για ένα πολυ­ε­τές πλέγμα μέτρων που συν­δυά­ζει φορο­ε­λα­φρύν­σεις, αυξή­σεις εισο­δη­μά­των και στο­χευ­μέ­νες κινή­σεις για την ακρί­βεια και τη στέγη, με τις παρεμ­βά­σεις να ενερ­γο­ποιού­νται στα­διακά, ανάλογα με τα δημο­σιο­νο­μικά περι­θώ­ρια και την πορεία της οικο­νο­μίας. Η μέθοδος αυτή δεν είναι τυχαία. Η κατα­νομή του κόστους σε περισ­σό­τε­ρους κρα­τι­κούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς επι­τρέ­πει την εφαρ­μογή των μέτρων χωρίς να δια­τα­ράσ­σο­νται οι δημο­σιο­νο­μι­κοί στόχοι.

Ο δημο­σιο­νο­μι­κός χώρος και το εύρος των παρεμ­βά­σεων

Το μέγεθος του πακέτου για το 2027 παρα­μέ­νει το κρίσιμο άγνωστο. Με τα σημε­ρινά δεδο­μένα ο δια­θέ­σι­μος δημο­σιο­νο­μι­κός χώρος υπο­λο­γί­ζε­ται στα επίπεδα των 1,2 έως 1,4 δισ. ευρώ, δεν απο­κλεί­ε­ται όμως να δια­μορ­φω­θεί τελικά υψη­λό­τερα και, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, να πλη­σιά­σει ή και να ξεπε­ρά­σει τα 2 δισ. ευρώ. Ο πρω­θυ­πουρ­γός, σε τηλε­ο­πτική του συνέ­ντευξη, άφησε σαφή αιχμή για το ύψος των παροχών, δηλώ­νο­ντας ότι η κυβέρ­νηση θα μοι­ρά­σει «μέχρι και το τελευ­ταίο ευρώ από αυτά που έχουμε στη διάθεσή μας». Στην ίδια συνέ­ντευξη ξεκα­θά­ρισε ότι δεν θα υπο­σχε­θεί πράγ­ματα τα οποία γνω­ρί­ζει ότι δεν θα υλο­ποι­η­θούν, τοπο­θε­τώ­ντας τη συζή­τηση στο πεδίο των πραγ­μα­τι­κών αντοχών της οικο­νο­μίας.

Μιλώ­ντας στην κοι­νο­βου­λευ­τική ομάδα του κυβερ­νώ­ντος κόμ­μα­τος, έδωσε και το στίγμα των ανα­κοι­νώ­σεων, ανα­φέ­ρο­ντας ότι θα αφορούν «πρω­τί­στως τη στήριξη της μεσαίας τάξης, με ιδιαί­τερη έμφαση αυτή τη φορά στους ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τίες και στους μικρο­με­σαί­ους». Πέρα από αυτές τις δύο ομάδες, στο επί­κε­ντρο του σχε­δια­σμού βρί­σκο­νται και οι συντα­ξιού­χοι, οι ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των και τα νοι­κο­κυ­ριά που εξα­κο­λου­θούν να πιέ­ζο­νται από την ακρί­βεια.

Η ενέρ­γεια επι­στρέ­φει στο τραπέζι

Το νέο κύμα ανα­τι­μή­σεων στην ενέρ­γεια ανα­τρέ­πει εν μέρει τον προ­γραμ­μα­τι­σμό. Η άνοδος των διεθνών τιμών του πετρε­λαίου στα επίπεδα των 100 δολα­ρίων το βαρέλι, σε συν­δυα­σμό με την πορεία του φυσικού αερίου, οδηγεί το οικο­νο­μικό επι­τε­λείο στην εξέταση νέων παρεμ­βά­σεων στή­ρι­ξης. Κατά πλη­ρο­φο­ρίες, στον δημο­σιο­νο­μικό «κου­μπαρά» έχουν κρα­τη­θεί περίπου 200 εκατ. ευρώ για την αντι­με­τώ­πιση των επι­πτώ­σεων από την έντασή στη Μέση Ανατολή, ενώ στο τραπέζι βρί­σκο­νται η επι­δό­τηση στο πετρέ­λαιο κίνησης και ελα­φρύν­σεις στους λογα­ρια­σμούς ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας. Οι σχε­τι­κές απο­φά­σεις ανα­μέ­νε­ται να ληφθούν έως το τέλος της ερχό­με­νης εβδο­μά­δας, καθώς οι εξε­λί­ξεις στην αγορά παρα­κο­λου­θού­νται σε καθη­με­ρινή βάση.

Τι αλλάζει για τις επι­χει­ρή­σεις

Η πλήρης κατάρ­γηση του τέλους επι­τη­δεύ­μα­τος για τα νομικά πρόσωπα συγκε­ντρώ­νει το μεγα­λύ­τερο ενδια­φέ­ρον. Η επι­βά­ρυνση θεσπί­στηκε το 2011 ως έκτακτο δημο­σιο­νο­μικό μέτρο και εξα­κο­λου­θεί να επι­βάλ­λε­ται ανε­ξάρ­τητα από το εάν μια επι­χεί­ρηση εμφα­νί­ζει κέρδη ή ζημιές, στοι­χείο που η αγορά επι­κα­λεί­ται συστη­μα­τικά υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η κατάρ­γησή του θα περιο­ρί­σει το λει­τουρ­γικό κόστος και θα ενι­σχύ­σει την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα. Για τους ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τίες το τέλος έχει ήδη καταρ­γη­θεί από το 2025, ενώ για τις επι­χει­ρή­σεις κινεί­ται σήμερα από 800 έως 1.000 ευρώ ετησίως. Το δημο­σιο­νο­μικό κόστος της κατάρ­γη­σης υπο­λο­γί­ζε­ται σε περίπου 240 εκατ. ευρώ.

Δεύτερο μεγάλο ζήτημα είναι η προ­κα­τα­βολή φόρου. Σήμερα οι επι­χει­ρή­σεις προ­κα­τα­βάλ­λουν το 80% του φόρου της επό­με­νης χρήσης, ενώ για τους ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τίες το ποσοστό ανέρ­χε­ται στο 55%. Τα επι­κρα­τέ­στερα σενάρια προ­βλέ­πουν υπο­χώ­ρηση της προ­κα­τα­βο­λής για τους επαγ­γελ­μα­τίες στο 40%, με ορι­σμέ­νες εκδοχές να τοπο­θε­τούν τον πήχη ακόμη και κάτω από αυτό το επίπεδο, ενώ για τις επι­χει­ρή­σεις εξε­τά­ζο­νται ποσοστά 50% ή 60% ανάλογα με τον κύκλο εργα­σιών τους.

Σχε­διά­ζε­ται επίσης νέα μείωση των εργο­δο­τι­κών εισφο­ρών κατά μισή ποσο­στιαία μονάδα, με το δημο­σιο­νο­μικό κόστος να υπο­λο­γί­ζε­ται στα 245 εκατ. ευρώ ετησίως. Εφόσον υλο­ποι­η­θεί, οι συνο­λι­κές μειώ­σεις από το 2019 θα φθάσουν τις 5,9 ποσο­στιαίες μονάδες. Δεν απο­κλεί­ε­ται, πάντως, η παρέμ­βαση να απο­δει­χθεί μεγα­λύ­τερη από την ανα­κοι­νω­μένη. Σε δεύτερο χρόνο, μέσα στην επόμενη τετρα­ε­τία, τοπο­θε­τεί­ται η μείωση του φορο­λο­γι­κού συντε­λε­στή των επι­χει­ρη­μα­τι­κών κερδών από το 22% στο 20%, κίνηση που συν­δέ­ε­ται με τη γενι­κό­τερη ευρω­παϊκή τάση απο­κλι­μά­κω­σης της φορο­λο­γίας των επι­χει­ρή­σεων.

Το «λίφτινγκ» στο τεκ­μαρτό σύστημα

Η πιο πολι­τικά φορ­τι­σμένη παρέμ­βαση αφορά στο τεκ­μαρτό σύστημα φορο­λό­γη­σης, το οποίο καλύ­πτει περίπου 670.000 αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νους. Η κυβέρ­νηση επι­διώ­κει να απο­κα­τα­στή­σει τις σχέσεις της με μια επαγ­γελ­μα­τική ομάδα που αντέ­δρασε έντονα στην εφαρ­μογή του, χωρίς όμως να ανα­τρέ­ψει την προ­σπά­θεια περιο­ρι­σμού της φορο­δια­φυ­γής. Εξε­τά­ζε­ται η στα­διακή υπο­χώ­ρηση του ελά­χι­στου τεκ­μαρ­τού εισο­δή­μα­τος, με τελικό στόχο ακόμη και την πλήρη κατάρ­γησή του μέσα στην επόμενη τετρα­ε­τία.

Οι διορ­θω­τι­κές αλλαγές που βρί­σκο­νται στο τραπέζι είναι πιο τεχνι­κές. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, περι­λαμ­βά­νουν τη διεύ­ρυνση των κατη­γο­ριών που δικαιού­νται μειω­μένο τεκ­μαρτό εισό­δημα, την αύξηση των ποσο­στών μείωσης για συγκε­κρι­μέ­νες ομάδες επαγ­γελ­μα­τιών, την επα­νε­ξέ­ταση των προ­σαυ­ξή­σεων που συν­δέ­ο­νται με τα χρόνια άσκησης της δρα­στη­ριό­τη­τας, την ανα­προ­σαρ­μογή των επι­βα­ρύν­σεων που προ­κύ­πτουν από τη μισθο­δο­σία και τον κύκλο εργα­σιών, καθώς και την επέ­κταση των απαλ­λα­γών για νέους επαγ­γελ­μα­τίες σε περιο­χές με χαμηλό πλη­θυ­σμό ή περιο­ρι­σμένη οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα. Η συζή­τηση είναι απαι­τη­τική για έναν πρό­σθετο λόγο. Το ισχύον σύστημα απο­φέ­ρει σήμερα περίπου 600 εκατ. ευρώ ετησίως στα δημόσια έσοδα, γεγονός που καθιστά κάθε μετα­βολή δύσκολη τόσο ως προς τη χρη­μα­το­δό­τησή της όσο και ως προς τις πολι­τι­κές ισορ­ρο­πίες.

Μισθοί, συντά­ξεις και το μέτωπο της στέγης

Στο σκέλος των εισο­δη­μα­τι­κών ενι­σχύ­σεων εξε­τά­ζο­νται σενάρια για δια­μόρ­φωση του κατώ­τα­του μισθού πάνω από τα 950 ευρώ έως το 2027, αύξηση που ανα­μέ­νε­ται να μετα­κυ­λι­στεί ορι­ζό­ντια και στους μισθούς των δημο­σίων υπαλ­λή­λων. Για τους συντα­ξιού­χους στο τραπέζι βρί­σκε­ται η αύξηση του ετήσιου επι­δό­μα­τος από τα 300 στα 400 ευρώ.

Το στε­γα­στικό παρα­μέ­νει στην κορυφή της ατζέ­ντας, καθώς η άνοδος των ενοι­κίων εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί μία από τις μεγα­λύ­τε­ρες πιέσεις για τα νοι­κο­κυ­ριά. Εξε­τά­ζο­νται νέες διορ­θω­τι­κές μειώ­σεις στον ΕΝΦΙΑ, φορο­λο­γι­κές ελα­φρύν­σεις στα εισο­δή­ματα από ενοίκια με τη μείωση του εισα­γω­γι­κού συντε­λε­στή από το 15% στο 9%, υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι θα συνε­χι­στεί η αύξηση των δηλω­μέ­νων εισο­δη­μά­των από ακίνητα, καθώς και παρά­ταση και ενδε­χο­μέ­νως ενί­σχυση των κινή­τρων για να ανοί­ξουν και να δια­τε­θούν στην αγορά περισ­σό­τε­ρες κλει­στές κατοι­κίες. Μετά την εφαρ­μογή του προ­γράμ­μα­τος «Σπίτι μου 2», στο οικο­νο­μικό επι­τε­λείο σχε­διά­ζε­ται ήδη η επόμενη φάση, με διευ­ρυ­μένα εισο­δη­μα­τικά κρι­τή­ρια και μεγα­λύ­τερη πρό­σβαση για νέους δικαιού­χους.

Το στοί­χημα των ιδιω­τι­κών επεν­δύ­σεων

Παράλ­ληλα με τις ελα­φρύν­σεις, το οικο­νο­μικό επι­τε­λείο επε­ξερ­γά­ζε­ται νέα εργα­λεία για την τόνωση των ιδιω­τι­κών επεν­δύ­σεων. Παρά την ισχυρή πορεία των δημό­σιων επεν­δύ­σεων μέσω του Ταμείου Ανά­καμ­ψης και των ευρω­παϊ­κών χρη­μα­το­δο­τι­κών εργα­λείων, η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή επι­ση­μαί­νει ότι οι ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις εξα­κο­λου­θούν να υπο­λεί­πο­νται των αναγκών της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Στο πλαίσιο αυτό προ­ω­θεί­ται η ανα­μόρ­φωση του θεσμι­κού πλαι­σίου για εται­ρι­κούς μετα­σχη­μα­τι­σμούς και συγ­χω­νεύ­σεις, με στόχο τη δημιουρ­γία μεγα­λύ­τε­ρων και πιο αντα­γω­νι­στι­κών σχη­μά­των.

Ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει και η κατεύ­θυνση που περι­λαμ­βά­νει πρό­σφατη έκθεση της Επι­τρο­πής, σύμφωνα με την οποία αντί για ορι­ζό­ντιες μειώ­σεις συντε­λε­στών προ­κρί­νο­νται στο­χευ­μένα επεν­δυ­τικά κίνητρα, όπως φορο­λο­γι­κές πιστώ­σεις για επεν­δύ­σεις, επι­τα­χυ­νό­με­νες απο­σβέ­σεις και αυξη­μέ­νες εκπτώ­σεις κεφα­λαίου, ώστε οι επι­χει­ρή­σεις να αφαι­ρούν μεγα­λύ­τερο μέρος του επεν­δυ­τι­κού κόστους από τα φορο­λο­γη­τέα κέρδη τους. Η λογική είναι απλή. Επι­βρα­βεύ­ε­ται εκείνος που επεν­δύει πραγ­μα­τικά, με μεγα­λύ­τερη απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα από μια γενι­κευ­μένη μείωση της φορο­λο­γίας.

Η φετινή ΔΕΘ ως προ­ε­κλο­γι­κός καθρέ­φτης

Η οικο­νο­μία μετα­τρέ­πε­ται ήδη στο βασικό πεδίο της πολι­τι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης, καθώς η χώρα εισέρ­χε­ται στα­διακά σε προ­ε­κλο­γική τροχιά με ορί­ζο­ντα τις εθνικές εκλογές του 2027. Τα κόμματα της αντι­πο­λί­τευ­σης παρου­σιά­ζουν τις δικές τους προ­τά­σεις για τη φορο­λο­γία, τους μισθούς, τις επεν­δύ­σεις και το στε­γα­στικό, δια­μορ­φώ­νο­ντας ένα σκηνικό έντονης σύγκρου­σης γύρω από το ποιο οικο­νο­μικό μοντέλο θα επι­κρα­τή­σει την επόμενη ημέρα των εκλογών.

Το δια­κύ­βευμα, όμως, δεν περιο­ρί­ζε­ται στο ύψος των παροχών. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια η δημόσια συζή­τηση μετα­το­πί­ζε­ται από το «πόσα» θα δοθούν στο «πώς» και στο «από πού» θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν. Ο πρω­θυ­πουρ­γός έστειλε σχετικό μήνυμα προς την αντι­πο­λί­τευση, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι όποιος υπό­σχε­ται περισ­σό­τερα οφείλει να εξη­γή­σει ποιες δαπάνες θα περι­κό­ψει ή ποιους νέους φόρους θα επι­βά­λει για να τα χρη­μα­το­δο­τή­σει. Στην ίδια κατεύ­θυνση κινή­θηκε και η τοπο­θέ­τηση του Διοι­κητή της κεντρι­κής τρά­πε­ζας, ο οποίος σε συνέ­ντευξή του χαρα­κτή­ρισε «τρέλα» την επα­να­φορά της δέκατης τρίτης σύντα­ξης, εξη­γώ­ντας ότι μια τέτοια παροχή δεν συνάδει με τον υπάρ­χο­ντα δημο­σιο­νο­μικό χώρο και θα οδη­γή­σει σε δύσκο­λες κατα­στά­σεις. Όπως ανέφερε, «θα είναι παροχές οι οποίες δεν έχουν αντί­κρι­σμα παρα­γω­γι­κό­τη­τας και δημο­σιο­νο­μι­κού χώρου».

Η επι­σή­μανση ανα­δει­κνύει τη βασική αρχή στην οποία στη­ρί­ζε­ται πλέον η οικο­νο­μική πολι­τική, ότι οι μόνιμες δαπάνες πρέπει να χρη­μα­το­δο­τού­νται από μόνιμες και δια­τη­ρή­σι­μες πηγές εσόδων. Ένα κράτος δεν μπορεί να θεσμο­θε­τεί παροχές που επα­να­λαμ­βά­νο­νται κάθε χρόνο εάν δεν έχει εξα­σφα­λί­σει προη­γου­μέ­νως ότι θα δια­θέ­τει και τα αντί­στοιχα έσοδα για να τις καλύ­πτει. Δια­φο­ρε­τικά το χρη­μα­το­δο­τικό κενό οδηγεί είτε σε αύξηση του δημό­σιου δανει­σμού, είτε σε νέες φορο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις, είτε σε ανα­γκα­στι­κές περι­κο­πές άλλων δαπανών.