Υπουργείο Υγείας: Τη Δευτέρα στη Βουλή η ψυχιατρική μεταρρύθμιση – Ποιοι αντιδρούν και γιατί

Εντονες αντι­δρά­σεις από για­τρούς και εργα­ζό­με­νους έχει προ­κα­λέ­σει το νομο­σχέ­διο για τη Ψυχια­τρική Μεταρ­ρύθ­μιση που ανα­μέ­νε­ται να ψηφι­στεί αύριο, Δευτέρα, από την Ολο­μέ­λεια της Βουλής.

Την αντί­θεσή τους στον νέο τρόπο λει­τουρ­γίας των δομών Ψυχικής Υγείας δια­τυ­πώ­νουν περισ­σό­τε­ροι από 150 φορείς και σωμα­τεία, ανάμεσά τους και Οργα­νι­σμοί για τις εξαρ­τή­σεις.

Γιατροί και εργα­ζό­με­νοι στα ψυχια­τρικά νοσο­κο­μεία και τις ψυχια­τρι­κές κλι­νι­κές της χώρας, δηλώ­νουν αντί­θε­τοι με τη διοι­κη­τική μετα­φορά όλων των υπη­ρε­σιών Ψυχικής Υγείας (ξενώνες παρα­κο­λού­θη­σης ασθενών, οικο­τρο­φεία, κέντρα ψυχικής υγείας) από τα ίδια τα δημόσια νοσο­κο­μεία στις Υγειο­νο­μι­κές Περι­φέ­ρειες (ΥΠΕ), καθώς και οι εργα­ζό­με­νοι στους οργα­νι­σμούς ΚΕΘΕΑ και «18 Άνω», που υπο­στη­ρί­ζουν ότι καταρ­γού­νται στην πράξη όλα τα δωρεάν στεγνά θερα­πευ­τικά προ­γράμ­ματα απε­ξάρ­τη­σης με την ένταξή τους στον Εθνικό Οργα­νι­σμό Πρό­λη­ψης και Αντι­με­τώ­πι­σης Εξαρ­τή­σεων, ο οποίος είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιω­τι­κού Δικαίου.

Σύμφωνα με όσα καταγ­γέλ­λουν, το νομο­σχέ­διο δημιουρ­γεί ένα «υδρο­κέ­φαλο» σύστημα, σύμφωνα με τους καλά γνω­ρί­ζο­ντες του συστή­μα­τος ψυχικής υγείας, με απο­τέ­λε­σμα να υπάρχει ο κίν­δυ­νος πρό­κλη­σης «χάους». Η διοι­κη­τική «υπερ-δομή», με δεδο­μένο ότι κατα­γρά­φο­νται σοβαρές ελλεί­ψεις στα νοσο­κο­μεία, κατά βάση σε προ­σω­πικό, εκτι­μά­ται ότι θα δημιουρ­γή­σει προ­βλή­ματα, με έμμεσο αντί­κτυπο στους ασθε­νείς.

Η ανε­ξαρ­τη­σία των δομών Ψυχικής Υγείας από τα νοσο­κο­μεία στα οποία ανήκουν έως σήμερα σημαί­νει ότι το εξει­δι­κευ­μένο νοση­λευ­τικό ίδρυμα δεν θα έχει την επο­πτεία ενός ξενώνα, για παρά­δειγμα, την οποία θα έχει ο Υπο­διοι­κη­τής της Υγειο­νο­μι­κής Περι­φέ­ρειας, με ο,τι αυτό συνε­πά­γε­ται για τους ασθε­νείς. Επι­πλέον, η δια­χεί­ριση των δομών από τις ΥΠΕ, δίνει την ευχέ­ρεια στους αρμό­διους Υπο­διοι­κη­τές να μετα­κι­νούν προ­σω­πικό κατά βούληση, με κίνδυνο οι ασθε­νείς να χάνουν τον γιατρό που τους παρα­κο­λου­θεί. Με βάση την τερά­στια έκταση των Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ (Περι­φε­ρειακά Δίκτυα Υπη­ρε­σιών Ψυχικής Υγείας) που δημιουρ­γού­νται με το νέο νόμο, ένας ψυχί­α­τρος ή παι­δο­ψυ­χί­α­τρος θα μπορεί αρχικά να εργα­στεί σε μια πόλη και στη συνέ­χεια να μετα­κι­νη­θεί σε μια άλλη πόλη εκα­το­ντά­δες χιλιό­με­τρα μακριά.

Το σκε­πτικό του Υπουρ­γείου Υγείας για τις προ­ω­θού­με­νες δια­τά­ξεις είναι ο καλύ­τε­ρος έλεγχος των δομών Ψυχικής Υγείας, κλινών και υπη­ρε­σιών, με σκοπό την ορθο­λο­γική κατα­νομή και εξυ­πη­ρέ­τηση των ψυχικά πασχό­ντων. Να υπάρχει, δηλαδή, μια κεντρική γνώση πού υπάρ­χουν κενά κρε­βά­τια, πού μπορούν να εισα­χθούν ασθε­νείς, πού υπάρ­χουν ανάγκες.

«Χωρίς να υπο­τι­μά­ται η σημασία που έχει μια διοι­κη­τική μεταρ­ρύθ­μιση δεν θεω­ρούμε ότι θα λύσει τα χρόνια προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζει το δημόσιο σύστημα ψυχικής υγείας στη χώρα μας, όπως είναι η τερά­στια υπο­στε­λέ­χωση, η μεγάλη έλλειψη κλινών, η έλλειψη κοι­νο­τι­κών μονάδων που θα μείωναν την επι­βά­ρυνση των νοσο­κο­μείων προ­ά­γο­ντας την πρόληψη και την επα­νέ­νταξη, η ανε­παρ­κής πρω­το­βάθ­μια φρο­ντίδα ψυχικής υγείας, η υπο­βάθ­μιση της κτι­ρια­κής και υλι­κο­τε­χνι­κής υπο­δο­μής, κυρίως των ψυχια­τρι­κών νοσο­κο­μείων κλπ», σημειώ­νει σε επι­στολή που έστειλε στον Υφυ­πουργό Υγείας, αρμόδιο για θέματα Ψυχικής Υγείας, Δημήτρη Βαρ­τζό­πουλο, η Ελλη­νική Ψυχια­τρική Εται­ρεία.

«Είναι φανερό, από το μοντέλο διάρ­θρω­σης και λει­τουρ­γίας κάθε Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ., ότι δημιουρ­γεί­ται μια διοι­κη­τική «υπερ­δομή», οργα­νω­μένη στα πρότυπα ενός «υπερ­νο­σο­κο­μείου» που εκτεί­νε­ται σε όλο τον γεω­γρα­φικό χώρο που καλύ­πτει μια Δ.Υ.Πε.. Η διοι­κη­τική αυτή «υπερ­δομή» είναι απο­μα­κρυ­σμένη χωρο­τα­ξικά αλλά και λει­τουρ­γικά από τις μονάδες ψυχικής υγείας που επο­πτεύει, αδυ­να­τώ­ντας να δώσει άμεσες λύσεις σε προ­βλή­ματα που θα αφορούν την λει­τουρ­γία των μονάδων αυτών», προ­σθέ­τει η Ελλη­νική Ψυχια­τρική Εται­ρεία στις θέσεις της.

Ο πρό­ε­δρος της ΕΨΕ, Βασίλης Μπο­ζί­κας, μιλώ­ντας στο protothema.gr, σημειώ­νει πως οι ψυχί­α­τροι δια­τη­ρούν στάση ανα­μο­νής για το πώς θα εφαρ­μο­στεί στην πράξη το νομο­σχέ­διο. Η πρώτη ανά­γνωση δείχνει πως δεν αγγίζει τους ασθε­νείς, «ίσα ίσα προ­σπα­θεί να κάνει πιο ομαλή τη μετά­βαση από τη μία μονάδα στην άλλη», όπως λέει. Εάν, όμως, υπο­τε­θεί ότι η ΥΠΕ ξεκινά τις μετα­κι­νή­σεις γιατρών, τότε είναι πιθανό να δημιουρ­γεί­ται ένα θερα­πευ­τικό κενό στους ασθε­νείς, οι οποίοι θα χάσουν το γιατρό τους, σύμφωνα με τον ίδιο. Τονίζει, βέβαια, ότι σπάνια στο δημόσιο υπάρχει στα­θε­ρό­τητα στον θερά­πο­ντα.

Ένα προ­βλη­μα­τικό σημείο είναι η… απο­μό­νωση των εξω­τε­ρι­κών δομών των ψυχια­τρι­κών νοσο­κο­μείων και κλι­νι­κών από τα νοσο­κο­μεία. Τέτοιες δομές είναι οι ξενώνες. Έως σήμερα, την ευθύνη για τους ξενώνες είχε το νοσο­κο­μείο, ενώ τώρα θα έχει η Υγειο­νο­μική Περι­φέ­ρεια που δεν έχει την κατάλ­ληλη ειδί­κευση.

Επίσης, «η από­συρση των ψυχιά­τρων από όλες τις επι­τρο­πές των γενικών νοσο­κο­μείων (ψυχια­τρι­κούς τομείς, επι­στη­μο­νικά και διοι­κη­τικά συμ­βού­λια νοσο­κο­μείων) θα οδη­γή­σει στην επι­στη­μο­νική απο­μό­νωσή τους από τους συνα­δέλ­φους των άλλων ειδι­κο­τή­των, αλλά και σε σημα­ντική υπο­στροφή της όποιας προόδου έχει επι­τευ­χθεί, με τη δημιουρ­γία των ψυχια­τρι­κών κλι­νι­κών στα γενικά νοσο­κο­μεία, στην ανα­γνώ­ριση της ανάγκης για ολι­στική φρο­ντίδα των ασθενών και στην κατα­πο­λέ­μηση του στίγ­μα­τος της ψυχικής νόσου», όπως ανα­φέ­ρει η επι­στολή της Ψυχια­τρι­κής Εται­ρείας προς τον αρμόδιο Υπουργό Υγείας.

‘Ενα χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα που δίνει ο πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Εργα­ζο­μέ­νων Δημό­σιων Νοσο­κο­μείων (ΠΟΕΔΗΝ), Μιχάλης Γιαν­νά­κος, είναι η διοί­κηση των δομών ψυχικής υγείας του νοσο­κο­μείου Κέρ­κυ­ρας από την … Πάτρα. «Η αρμόδια διεύ­θυνση για την Ψυχική Υγεία μέσα στην ΥΠΕ είναι δυνατόν να διοικεί τις υπη­ρε­σίες Κέρ­κυ­ρας από την Πάτρα;», διε­ρω­τά­ται ο κ. Γιαν­νά­κος, και προ­σθέ­τει στο protothema: «Όπως ακριβώς έγινε με τα Κέντρα Υγείας που απο­συν­δέ­θη­καν από τα νοσο­κο­μεία και μετα­φέρ­θη­καν στις ΥΠΕ, χωρίς το προσ­δο­κώ­μενο απο­τέ­λε­σμα, έτσι θα γίνει και σε αυτή την περί­πτωση. Θα δημιουρ­γη­θεί διοι­κη­τικό και λει­τουρ­γικό χάος. Είναι αδύνατο να λει­τουρ­γή­σει αυτό το σχήμα».

Ενιαίος Οργα­νι­σμός για τις εξαρ­τή­σεις

Για το νομο­σχέ­διο της Ψυχια­τρι­κής Μεταρ­ρύθ­μι­σης αντι­δρούν περισ­σό­τε­ροι από 150 φορείς και σωμα­τεία, ανάμεσά τους και Οργα­νι­σμοί για τις εξαρ­τή­σεις. Μάλιστα, στα μέσα της εβδο­μά­δας διορ­γα­νώ­θηκε συλ­λα­λη­τή­ριο – συναυ­λία στο Σύνταγμα.

Οι εργα­ζό­με­νοι σε ΚΕΘΕΑ και «18 Άνω» υπο­στη­ρί­ζουν ότι καταρ­γού­νται στην πράξη όλα δωρεάν στεγνά θερα­πευ­τικά προ­γράμ­ματα απε­ξάρ­τη­σης, αφού οι συγκε­κρι­μέ­νες υπη­ρε­σίες, που έχουν η καθεμία τα αυτο­τελή χαρα­κτη­ρι­στικά της, αντι­κα­θί­στα­νται από τον Εθνικό Οργα­νι­σμό Πρό­λη­ψης και Αντι­με­τώ­πι­σης Εξαρ­τή­σεων, ο οποίος θα είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιω­τι­κού Δικαίου.

Αντί­θετη άποψη έχει, όμως, ο Πρό­ε­δρος του ΚΕΘΕΑ, Ψυχί­α­τρος Χρίστος Λιάπης. «Πρό­κει­ται για ένα ρηξι­κέ­λευθο το νομο­σχέ­διο. Αντι­λαμ­βά­νο­μαι τις όποιες αντιρ­ρή­σεις και ανη­συ­χίες αλλά θα παρα­κα­λούσα, να θυμη­θούμε ότι και το Φθι­νό­πωρο του 2019 και την Άνοιξη του 2021, είχε ανα­πτυ­χθεί έντονη κιν­δυ­νο­λο­γία ότι δήθεν κλείνει το ΚΕΘΕΑ και ότι απο­σα­θρώ­νε­ται το μοντέλο της «στεγνής» απε­ξάρ­τη­σης στη χώρα, αλλά τίποτα από αυτά δεν συνέβη. Απο­τε­λεί σωστή μεταρ­ρυθ­μι­στική επιλογή η θεσμο­θέ­τηση ενός Οργα­νι­σμού που θα δια­τη­ρεί και θα ανα­πτύσ­σει τον πλου­ρα­λι­σμό των θερα­πευ­τι­κών μοντέ­λων και θα προ­σφέ­ρει κοινή πύλη εισόδου για κάθε εξαρ­τη­μένο συνάν­θρωπό μας ώστε, με βάση τα συμπε­ρά­σματα της επι­στη­μο­νι­κής έρευνας, να κατευ­θύ­νε­ται στο καταλ­λη­λό­τερο μοντέλο θερα­πείας, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη και τη δικιά του προ­τί­μηση», σημειώ­νει στο «ΘΕΜΑ».

Πηγή: Μαρία Νίκη Γεωρ­γα­ντά΄-protothema.gr