ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Δύο Ελληνίδες ερευνήτριες σε αποστολή στον Ατλαντικό, για τον δορυφόρο EarthCARE

news room 5 λεπτά ανάγνωση
ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΡΙΕΣ

Επι­στή­μο­νες από όλο τον κόσμο επάν­δρω­σαν πολυά­ριθ­μες απο­στο­λές σε αερο­πλάνα, πλοία και επί­γειους σταθ­μούς, έκαναν πτήσεις και μέτρη­σαν χιλιά­δες ώρες εν πλω στον Ατλα­ντικό ωκεανό, συχνά κάτω από αντί­ξοες συν­θή­κες, με στόχο τη δια­κρί­βωση των παρα­τη­ρή­σεων του δορυ­φό­ρου EarthCARE. Στις απο­στο­λές αυτές συμ­με­τεί­χαν και δύο νεαρές Ελλη­νί­δες ερευ­νή­τριες από το Εθνικό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθηνών, η Περι­στέρα Πάσχου και η Δήμητρα Κου­κλάκη.

Ο δορυ­φό­ρος EarthCARE, που απο­τε­λεί κοι­νο­πρα­ξία μεταξύ του Ευρω­παϊ­κού Οργα­νι­σμού Δια­στή­μα­τος (ESA) και της Ιαπω­νι­κής Υπη­ρε­σίας Αερο­δια­στη­μι­κής Εξε­ρεύ­νη­σης (JAXA), εκτο­ξεύ­θηκε στις 29 Μαΐου 2024, με στόχο την κατα­νό­ηση της αλλη­λε­πί­δρα­σης μεταξύ των νεφών, των αερο­λυ­μά­των και της ακτι­νο­βο­λίας στη γήινη ατμό­σφαιρα και τελικά, την καλύ­τερη πρό­γνωση των και­ρι­κών και κλι­μα­τι­κών συν­θη­κών. Οι μετρή­σεις γίνο­νται με τη χρήση τεσ­σά­ρων επι­στη­μο­νι­κών οργάνων, ενός lidar υψηλής φασμα­τι­κής ανά­λυ­σης, ενός ραντάρ νεφών, μιας πολυ­φα­σμα­τι­κής συσκευής απει­κό­νι­σης και ενός ευρυ­ζω­νι­κού ραδιό­με­τρου. Πόσο ακρι­βείς είναι όμως, οι μετρή­σεις αυτές; Τη βαθ­μο­νό­μηση του δορυ­φό­ρου και τον έλεγχο της ακρί­βειας των απο­τε­λε­σμά­των του, με παράλ­λη­λες μετρή­σεις πάνω στη Γη, έχουν ανα­λά­βει επι­στή­μο­νες από όλο τον κόσμο μέσα από μια σειρά απο­στο­λών. Στη δια­κρί­βωση αυτή συμ­με­τέ­χει και το Ινστι­τούτο Αστρο­νο­μίας, Αστρο­φυ­σι­κής, Δια­στη­μι­κών Εφαρ­μο­γών και Τηλε­πι­σκό­πη­σης (ΙΑΑΔΕΤ) του Εθνικού Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών.

Στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος “ORCESTRA”, που έχει ως κύριο στόχο τη δια­κρί­βωση των απο­τε­λε­σμά­των του EarthCARE, επι­στη­μο­νι­κές ομάδες βρέ­θη­καν στο Πράσινο Ακρω­τή­ριο και τα νησιά Μπαρ­μπέι­ντος, στον Ατλα­ντικό Ωκεανό, για να κάνουν τις απα­ραί­τη­τες μετρή­σεις που θα επι­βε­βαιώ­σουν τα δεδο­μένα του δορυ­φό­ρου και μάλιστα την ώρα που ο δορυ­φό­ρος περ­νούσε από πάνω τους.

Η διδα­κτο­ρική φοι­τή­τρια και συνερ­γά­τιδα του Εθνικού Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών, Περι­στέρα Πάσχου, συμ­με­τείχε για έξι εβδο­μά­δες σε μια απο­στολή 28 επι­στη­μό­νων στο ερευ­νη­τικό σκάφος “Meteor Research Vessel”, το οποίο ξεκί­νησε από το Πράσινο Ακρω­τήρι και κατέ­ληξε στα Μπαρ­μπέι­ντος. Οι και­ρι­κές συν­θή­κες συχνά ήταν δύσκο­λες. Εξάλλου, το πλοίο βρι­σκό­ταν μέσα στην ενδο­τρο­πική ζώνη σύγκλι­σης, μια περιοχή χαμηλού βαρο­με­τρι­κού υπεύ­θυνη για έντονες καται­γί­δες, ανέμους και τρο­πι­κούς κυκλώ­νες. “Όχι όμως κάτι πολύ δύσκολο ώστε να χρεια­στεί να τεθούμε σε συνα­γερμό ή να πρέπει να αλλά­ξουμε την κατεύ­θυνσή μας για να απο­φύ­γουμε κάποιο τυφώνα ή κυκλώνα”, περι­γρά­φει η ίδια στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Η κ. Πάσχου είχε ως αρμο­διό­τητα να χει­ρι­στεί ένα όργανο lidar για την παρα­κο­λού­θηση από το πλοίο αερο­λυ­μά­των, νεφών και ατμο­σφαι­ρι­κών παρα­μέ­τρων, όπως η θερ­μο­κρα­σία και η σχετική υγρασία. Οι μετρή­σεις αυτές έχουν ως στόχο τη σύγκριση και την επι­κύ­ρωση των απο­τε­λε­σμά­των του αντί­στοι­χου lidar που φέρει ο δορυ­φό­ρος EarthCARE. Ωστόσο, η καθη­με­ρι­νό­τητά της περι­λάμ­βανε και πολλές άλλες αρμο­διό­τη­τες, όπως τον καθη­με­ρινό έλεγχο της από­δο­σης του οργάνου και τη συντή­ρησή του.

Το σύστημα lidar που είχαμε στο πλοίο, μετα­φέρ­θηκε από το Ινστι­τούτο Max Planck του Αμβούρ­γου στο Πράσινο Ακρω­τήρι μέσα σε κοντέι­νερ και πέρασε πολλά για τη μετα­φορά του, οπότε έπρεπε στην αρχή να εντο­πί­σουμε τι μπορεί να έχει μετα­βλη­θεί και να το βαθ­μο­νο­μή­σουμε, ώστε να επι­τύ­χουμε την ίδια ποιό­τητα μετρή­σεων που έκανε πριν από τη μετα­φορά του. Πάντως, δεν υπήρξαν μη επι­λύ­σιμα προ­βλή­ματα, εμφα­νί­στη­καν τα ανα­με­νό­μενα προ­βλή­ματα όταν ένα σύστημα έχει κάνει τέτοιο ταξίδι. Οι επό­με­νες εβδο­μά­δες κύλησαν πιο ομαλά, πάντα είχαμε τον καθη­με­ρινό έλεγχο του συστή­μα­τος για το αν μετράει σωστά και αν δου­λεύ­ουν όλα όπως πρέπει. Στη συνέ­χεια, κάναμε ανάλυση μετρή­σεων ελέγ­ξουμε την αξιο­πι­στία του οργάνου”, εξηγεί η κ. Πάσχου.

Κρίσιμη στιγμή της απο­στο­λής ήταν όταν ο δορυ­φό­ρος περ­νούσε κοντά από το ερευ­νη­τικό πλοίο, οπότε “έπρεπε να σιγου­ρευ­τούμε ότι το όργανο θα συνε­χί­σει να μετράει και δεν θα υπάρξει κάποια διακοπή, προ­κει­μέ­νου να έχουμε ταυ­τό­χρο­νες μετρή­σεις και με τον δορυ­φόρο αλλά και με το ερευ­νη­τικό αερο­σκά­φος”, όπως υπο­γραμ­μί­ζει η ίδια.

SpaceX: Εντυ­πω­σιακή εκτό­ξευση του γιγα­ντιαίου πυραύ­λου Starship στην πέμπτη δοκι­μα­στική πτήση του

Την ίδια ώρα, λοιπόν, που το ερευ­νη­τικό πλοίο έπλεε στον ωκεανό, μια άλλη επι­στη­μο­νική ομάδα πετούσε ακριβώς από πάνω του με το αερο­σκά­φος του Γερ­μα­νι­κού Οργα­νι­σμού Δια­στή­μα­τος “DLR HALO” κάνο­ντας παράλ­λη­λες μετρή­σεις σχετικά με την ηλιακή ακτι­νο­βο­λία, τα αερο­λύ­ματα και τα νέφη. Στην ομάδα αυτή βρι­σκό­ταν η διδα­κτο­ρική φοι­τή­τρια και συνερ­γά­τιδα του Αστε­ρο­σκο­πείου, Δήμητρα Κου­κλάκη.

Η συγκε­κρι­μένη απο­στολή διήρ­κεσε δύο μήνες. Κατά τον πρώτο μήνα οι πτήσεις είχαν ως αφε­τη­ρία και σημείο άφιξής τους το Πράσινο Ακρω­τήρι, ενώ κατά τον δεύτερο επί­κε­ντρο ήταν τα Μπαρ­μπέι­ντος. Όπως τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Κου­κλάκη, η οποία συμ­με­τείχε στο δεύτερο σκέλος της απο­στο­λής, “το πλάνο πτήσης ήταν κάθε φορά δια­φο­ρε­τικό και καθο­ρι­ζό­ταν από τις ατμο­σφαι­ρι­κές συν­θή­κες, από τις μετε­ω­ρο­λο­γι­κές προ­γνώ­σεις, από την τροχιά του δορυ­φό­ρου και από την τοπο­θε­σία του ερευ­νη­τι­κού πλοίου”.

Κατά τη δεκα­ή­μερη συμ­με­τοχή της στην απο­στολή, η Δήμητρα Κου­κλάκη πήρε μέρος σε μια πτήση διάρ­κειας εννιά ωρών από τα Μπαρ­μπέι­ντος με κατεύ­θυνση νοτιο­α­να­το­λικά, μαζί με άλλους έξι επι­στή­μο­νες, “προ­κει­μέ­νου με lidar, ραντάρ, όργανα μέτρη­σης της ακτι­νο­βο­λίας και dropsondes να κατα­γρά­ψουμε τις συγκε­ντρώ­σεις των αερο­λυ­μά­των στην ατμό­σφαιρα, την υγρασία, τη σύσταση των νεφών, την ακτι­νο­βο­λία, τη θερ­μο­κρα­σία και την πίεση, δηλαδή όλες τις ατμο­σφαι­ρι­κές παρα­μέ­τρους που χρη­σι­μο­ποιούμε στα κλι­μα­τικά μοντέλα”

Το υπό­λοιπο διά­στημα συμ­με­τείχε στην προ­ε­τοι­μα­σία των πτήσεων και του εξο­πλι­σμού. “Η αλήθεια είναι ότι για μένα που ήταν η πρώτη φορά που συμ­με­τείχα σε ένα τέτοιο πείραμα σε αερο­σκά­φος, ήταν πολύ ιδιαί­τερη εμπει­ρία. Η πρό­κληση ήταν το αν κάτι δεν πάει καλά, πώς θα μπο­ρέ­σουμε να δρά­σουμε γρήγορα, ψύχραιμα και απο­τε­λε­σμα­τικά, ώστε να μην χάσουμε χρόνο και πολύ­τι­μες μετρή­σεις”, θυμάται διευ­κρι­νί­ζο­ντας ότι το διά­στημα εκείνο “οι και­ρι­κές συν­θή­κες ήταν ήπιες, δεν συνα­ντή­σαμε κάτι ακραίο”.

Η κ. Κου­κλάκη ξεχω­ρί­ζει ιδιαί­τερα τη στιγμή που το αερο­σκά­φος πέρασε πάνω από το πλοίο. “Είναι σημα­ντικό να γίνεται ανάλυση των δεδο­μέ­νων τηλε­πι­σκό­πη­σης από δια­φο­ρε­τι­κές οπτικές γωνίες. Επο­μέ­νως, το να έχουμε μετρή­σεις από δια­φο­ρε­τικά σημεία μάς βοηθάει να έχουμε καλύ­τερη ανάλυση σε κάποια υψό­με­τρα και καλύ­τερη ποιό­τητα δεδο­μέ­νων”.

Αυτή η ταυ­τό­χρονη δουλειά τόσων επι­στη­μο­νι­κών ομάδων με αερο­σκάφη και πλοία και με τη χρήση εξε­λιγ­μέ­νων οργάνων που μετρού­σαν την ίδια ώρα από δια­φο­ρε­τικά υψό­με­τρα και σημεία είναι για την κ. Κου­κλάκη η μεγάλη αξία της συγκε­κρι­μέ­νης απο­στο­λής. “Έχεις μια χρο­νο­σειρά δεδο­μέ­νων με πολλή πλη­ρο­φο­ρία για την εκτί­μηση της ακτι­νο­βο­λίας που έχει πολύ σημα­ντι­κές επι­δρά­σεις για τη μετα­βολή του κλί­μα­τος. Επίσης, υπάρχει ανταλ­λαγή τεχνο­γνω­σίας και γνώσης από τις επι­στη­μο­νι­κές ομάδες και όλα αυτά θα ενωθούν για να γίνουν ένα προς όφελος όλων μας. Κάποιες από αυτές τις διερ­γα­σίες και φαι­νό­μενα δεν αφορούν μόνο τους τρο­πι­κούς, υπάρ­χουν κάποια φαι­νό­μενα όπως η αλλη­λε­πί­δραση της σκόνης με την ακτι­νο­βο­λία που έχουν πολύ μεγάλη εφαρ­μογή και στην Ελλάδα και τη Μεσό­γειο γενι­κό­τερα, όπου έχουμε πολύ μεγάλη μετα­φορά σκόνης”, εξηγεί.

Πηγή: thetoc.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.