Εθνική: «Πλασματική» η μείωση στα τουριστικά έσοδα-Πάμε σε νέο ρεκόρ

Η πραγ­μα­τι­κή δυ­να­μι­κή των του­ρι­στι­κών εσό­δων είναι πολύ ισχυ­ρό­τε­ρη από αυτή που δεί­χνουν τα επί­ση­μα στοι­χεία, ση­μειώ­νει η ΕΤΕ σε ανά­λυ­σή της, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι οι ρα­γδαί­ες αλ­λα­γές στη σύν­θε­ση της του­ρι­στι­κής αγο­ράς δυ­σχε­ραί­νουν τη μέ­τρη­ση, με την υπο­ε­κτί­μη­ση να προ­σεγ­γί­ζει το 0,5% του ΑΕΠ το 2024.

Η ισχυ­ρή αύ­ξη­ση της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας στην Ελ­λά­δα – που οδή­γη­σε στην επί­τευ­ξη αλ­λε­πάλ­λη­λων ιστο­ρι­κών υψη­λών τα προη­γού­με­να χρό­νια και συ­νε­χί­ζε­ται το 2024 – συ­νο­δεύ­ε­ται από με­τα­βο­λές στη δομή των αφί­ξε­ων του­ρι­στών από το εξω­τε­ρι­κό, στον τρόπο δια­μο­νής και στο είδος των δα­πα­νών τους, τα οποία κα­θι­στούν ολο­έ­να και πιο δύ­σκο­λη την πλήρη απο­τύ­πω­ση των του­ρι­στι­κών επι­δό­σε­ων, ει­δι­κά στο σκέ­λος των εσό­δων, ει­δι­κά στο σκέ­λος των εσό­δων (τα  οποία προ­σεγ­γί­ζο­νται μέσω της έρευ­νας συ­νό­ρων). Οι ανω­τέ­ρω τά­σεις έχουν προ­ε­κτά­σεις όσον αφορά, πρω­τί­στως, τη μέ­τρη­ση της συ­νο­λι­κής συ­νει­σφο­ράς του ει­σερ­χό­με­νου του­ρι­σμού στην οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, αλλά και την απο­τύ­πω­σή του στο εξω­τε­ρι­κό ισο­ζύ­γιο της χώρας.

Ανα­πό­φευ­κτα, η προ­σο­χή επι­κε­ντρώ­θη­κε στην πρό­σφα­τη δη­μο­σί­ευ­ση των στοι­χεί­ων για την πο­ρεία του τα­ξι­διω­τι­κού ισο­ζυ­γί­ου τον Ιού­λιο, στην οποία κα­τα­γρά­φη­κε η πρώτη ετή­σια μεί­ω­ση (-5,4%) στα του­ρι­στι­κά έσοδα από το Μάρ­τιο του 2021, σε ένα μήνα κατά τον οποίο οι συ­νο­λι­κές αφί­ξεις από το εξω­τε­ρι­κό αυ­ξή­θη­καν κατά 4,1% ετη­σί­ως. Οι απο­κλί­σεις με­τα­ξύ των ρυθ­μών με­τα­βο­λής ει­σπρά­ξε­ων και αφί­ξε­ων από χώρες της ευ­ρω­ζώ­νης είναι ακόμη πιο ση­μα­ντι­κές – δε­δο­μέ­νου του υψη­λού με­ρι­δί­ου τους στο σύ­νο­λο – και επε­ξη­γούν το με­γα­λύ­τε­ρο τμήμα της απο­δυ­νά­μω­σης του Ιου­λί­ου (+5,7% ετη­σί­ως στις αφί­ξεις ένα­ντι -8,3% ετη­σί­ως στις ει­σπρά­ξεις από τις χώρες της ευ­ρω­ζώ­νης). Η εξέ­λι­ξη στο ελ­λη­νι­κό τα­ξι­διω­τι­κό ισο­ζύ­γιο του Ιου­λί­ου υπο­δη­λώ­νει ση­μα­ντι­κή μεί­ω­ση στη δα­πά­νη ανά άφιξη η οποία δε συ­νά­δει με άλ­λους σχε­τι­κούς δεί­κτες.

Η αντί­στι­ξη είναι με­γά­λη και σε σχέση με τα δια­θέ­σι­μα στοι­χεία του­ρι­στι­κών εσό­δων για την Πορ­το­γα­λία, που δεί­χνουν ετή­σια αύ­ξη­ση κατά 9,1% τον Ιού­λιο και 11,1% στο 7μηνο, ενώ και για την Ιτα­λία και την Ισπα­νία οι αυ­ξή­σεις κυ­μάν­θη­καν επί­σης υψη­λό­τε­ρα από την Ελ­λά­δα, στο 7,9% και 17,3% ετη­σί­ως τον Ιού­νιο (+12,5% και +20,0% ετη­σί­ως στο εξά­μη­νο, αντί­στοι­χα). Τα προ­σω­ρι­νά στοι­χεία τα­ξι­διω­τι­κών ει­σπρά­ξε­ων για την Ισπα­νία δεί­χνουν, επί­σης, ετή­σια αύ­ξη­ση 8,2% τον Ιού­λιο.

Σύμ­φω­να με προ­κα­ταρ­κτι­κές εκτι­μή­σεις μας, η εξέ­λι­ξη του Ιου­λί­ου απο­τύ­πω­σε πιο ξε­κά­θα­ρα την αυ­ξα­νό­με­νη δυ­σκο­λία πλή­ρους κα­τα­γρα­φής των του­ρι­στι­κών ροών, ως επί το πλεί­στον στο σκέ­λος των εσό­δων, λόγω ση­μα­ντι­κών με­τα­βο­λών που συ­ντε­λού­νται στη διάρ­θρω­ση της του­ρι­στι­κής ζή­τη­σης. Οι εν λόγω αλ­λα­γές αλλά και η κο­ρύ­φω­ση της του­ρι­στι­κής κί­νη­σης σε λί­γους μόνο μήνες επι­βα­ρύ­νουν την ακρί­βεια της δειγ­μα­το­λη­ψί­ας (sampling bias), μέσω της οποί­ας αντλού­νται τα στοι­χεία από τις έρευ­νες συ­νό­ρων “border survey data” – που απο­τε­λούν τη βα­σι­κή μέ­θο­δο διε­θνώς για συλ­λο­γή στοι­χεί­ων που αφο­ρούν τις δα­πά­νες των του­ρι­στών. Ορι­σμέ­νες χώρες εμπλου­τί­ζουν τις πλη­ρο­φο­ρί­ες της έρευ­νας συ­νό­ρων με προ­σθή­κη ή δια­σταυ­ρώ­σεις πλη­ρο­φο­ριών από τα­ξι­διω­τι­κά πρα­κτο­ρεία, στοι­χεία από τον κλάδο με­τα­φο­ρών, αλλά και με στοι­χεία ηλε­κτρο­νι­κών πλη­ρω­μών, τα οποία όμως έχουν και αυτά τους πε­ριο­ρι­σμούς τους. Η εμ­φά­νι­ση συ­στη­μα­τι­κών απο­κλί­σε­ων έχει αρ­χί­σει να γί­νε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρο αι­σθη­τή την τε­λευ­ταία τριε­τία, ενώ πα­ρα­τη­ρεί­ται και σε άλλες χώρες της ευ­ρω­ζώ­νης – ει­δι­κά σε εκεί­νες που έχουν εκτε­τα­μέ­να κοινά χερ­σαία σύ­νο­ρα και ελεύ­θε­ρη με­τα­κί­νη­ση πο­λι­τών, όπως οι χώρες της κε­ντρι­κής και δυ­τι­κής Ευ­ρώ­πης.

Συ­γκε­κρι­μέ­να, όσον αφορά την Ελ­λά­δα, δια­πι­στώ­νου­με ότι η έρευ­να συ­νό­ρων τεί­νει τα τε­λευ­ταία χρό­νια να υπο­ε­κτι­μά τη ροή των εσό­δων ενώ τα αντί­στοι­χα στοι­χεία των αφί­ξε­ων είναι πιο ακρι­βή, καθώς μπο­ρούν να δια­σταυ­ρω­θούν με πιο αξιό­πι­στα πο­σο­τι­κά στοι­χεία που αφο­ρούν αε­ρο­πο­ρι­κές, θα­λάσ­σιες και οδι­κές με­τα­φο­ρές (αντί­στοι­χες απο­κλί­σεις πα­ρα­τη­ρού­νται και σε πολ­λές χώρες της ευ­ρω­ζώ­νης).

Στο πλαί­σιο του ελέγ­χου της συ­νέ­πειας των στοι­χεί­ων εσό­δων, μια συ­νή­θη μέ­θο­δο αντι­πα­ρα­βο­λής απο­τε­λεί η σύ­γκρι­ση των στοι­χεί­ων ει­σπρά­ξε­ων που απορ­ρέ­ουν από μία χώρα ή πε­ριο­χή, όπως αυτά κα­τα­γρά­φο­νται στις ελ­λη­νι­κές στα­τι­στι­κές εγ­γρα­φές ει­σερ­χό­με­νου του­ρι­σμού, με τα αντί­στοι­χα δε­δο­μέ­να από τις εν λόγω χώρες για την του­ρι­στι­κή δα­πά­νη των πο­λι­τών τους στην Ελ­λά­δα (mirroring). Τα στοι­χεία είναι δια­θέ­σι­μα με χρο­νι­κή υστέ­ρη­ση, αλλά πα­ρέ­χουν κά­ποιες εν­δεί­ξεις ανα­φο­ρι­κά με την πε­ριο­ρι­σμέ­νη δυ­να­τό­τη­τα της έρευ­νας συ­νό­ρων να απο­τυ­πώ­σει, με πλη­ρό­τη­τα, την τε­λι­κή δα­πά­νη των του­ρι­στών στην Ελ­λά­δα.

Ει­δι­κό­τε­ρα, συ­γκρί­νο­ντας τις συ­νο­λι­κές εκτι­μώ­με­νες ει­σπρά­ξεις από χώρες της ΕΕ, όπως κα­τα­γρά­φο­νται στην Ελ­λά­δα, με την αντί­στοι­χη συ­γκε­ντρω­τι­κή απο­τύ­πω­ση των δα­πα­νών που πραγ­μα­το­ποιούν κά­τοι­κοι της ΕΕ στη χώρα μας, προ­κύ­πτει ότι την προη­γού­με­νη δε­κα­ε­τία – σχε­δόν συ­στη­μα­τι­κά – η εγ­χώ­ρια εκτί­μη­ση υπε­ρέ­βαι­νε αυτήν που προ­έ­κυ­πτε από τα στοι­χεία των χωρών της ΕΕ. Ωστό­σο, μετά την παν­δη­μία η ει­κό­να έχει αλ­λά­ξει, με αυ­ξα­νό­με­νη αρ­νη­τι­κή πλέον από­κλι­ση των ελ­λη­νι­κών εκτι­μή­σε­ων εσό­δων ένα­ντι των ευ­ρω­παϊ­κών τη διε­τία 2021-22 (τε­λευ­ταία δια­θέ­σι­μα στοι­χεία για τις πε­ρισ­σό­τε­ρες χώρες της ΕΕ), η οποία ανήλ­θε σε €0,8 δισ. το 2022. Πα­ρό­μοια τάση εμ­φα­νί­ζε­ται και στη δι­με­ρή σύ­γκρι­ση αυτών των στοι­χεί­ων με τα αντί­στοι­χα από τη Γερ­μα­νία (δηλ. την κα­τα­γρα­φεί­σα στο ελ­λη­νι­κό τα­ξι­διω­τι­κό ισο­ζύ­γιο δα­πά­νη Γερ­μα­νών του­ρι­στών στην Ελ­λά­δα ένα­ντι εκτί­μη­σης των δα­πα­νών Γερ­μα­νών πο­λι­τών στην Ελ­λά­δα από τις Γερ­μα­νι­κές αρχές), όπου τα ελ­λη­νι­κά στοι­χεία υπο­λεί­πο­νται της εν λόγω κα­τα­γρα­φής κατά €0,2 δισ. το 2022. Η από­κλι­ση είναι ακόμη πιο εμ­φα­νής ανα­φο­ρι­κά με τα έσοδα από την Ιτα­λία, η οποία συ­νι­στά επί­σης μία εκ των κο­ρυ­φαί­ων του­ρι­στι­κών αγο­ρών για τη χώρα μας, με τα δια­θέ­σι­μα στοι­χεία για το 2023 να απο­τυ­πώ­νουν αρ­νη­τι­κή από­κλι­ση της τάξης των €0,4 δισ. Αντι­θέ­τως, στα δι­με­ρή στοι­χεία με τη Γαλ­λία η Ελ­λά­δα συ­νε­χί­ζει να δη­λώ­νει πε­ρισ­σό­τε­ρα έσοδα ένα­ντι των δη­λω­θέ­ντων  δα­πα­νών από την πλευ­ρά της Γαλ­λί­ας.

Οι ανω­τέ­ρω απο­κλί­σεις στην πε­ρί­πτω­ση των τα­ξι­διω­τι­κών ει­σπρά­ξε­ων, σύμ­φω­να με την ανά­λυ­σή μας, θα μπο­ρού­σαν να απο­δο­θούν:

Σε ανα­πό­φευ­κτες στρε­βλώ­σεις στη δειγ­μα­το­λη­ψία (sampling bias), λόγω των ση­μα­ντι­κών με­τα­βο­λών που έχουν συ­ντε­λε­στεί στη φύση της του­ρι­στι­κής δα­πά­νης και στην αντι­προ­σω­πευ­τι­κό­τη­τα της συμ­με­το­χής στην έρευ­να συ­νό­ρων δια­φο­ρε­τι­κών κα­τη­γο­ριών επι­σκε­πτών στη χώρα μας με δια­φο­ρε­τι­κό μείγ­μα δα­πα­νών και δια­φο­ρε­τι­κό πο­σο­στό από­κρι­σης/συμ­με­το­χής σε έρευ­νες συ­νό­ρων (λ.χ. αφί­ξεις σε πο­λυ­τε­λή κα­τα­λύ­μα­τα, αλ­λο­δα­ποί ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των).

Στη δυ­σκο­λία κα­τα­γρα­φής των πιο ετε­ρο­γε­νών δα­πα­νών, η οποία επι­τεί­νε­ται από το πολύ υψηλό πο­σο­στό των αφί­ξε­ων που ση­μειώ­νο­νται μέσα σε λί­γους μόνο μήνες κάθε έτος – σε αντί­θε­ση με άλλες χώρες της ΕΕ – με το 76,6% των δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων να λαμ­βά­νει χώρα με­τα­ξύ Ιου­νί­ου και Σε­πτεμ­βρί­ου, θέ­το­ντας πρό­σθε­τες προ­κλή­σεις για ορθή και πε­ριε­κτι­κή απο­τύ­πω­ση των σχε­τι­κών ροών.

Σε πα­ρό­μοιες προ­κλή­σεις που προ­κύ­πτουν και από τον αυ­ξα­νό­με­νο ρόλο των βρα­χυ­χρό­νιων μι­σθώ­σε­ων, οι οποί­ες εμ­φα­νί­ζουν ακόμη υψη­λό­τε­ρη επο­χι­κό­τη­τα (τους κα­λο­και­ρι­νούς μήνες λαμ­βά­νει χώρα το 85,7% των δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων) συν­δυα­ζό­με­νη με αρ­κε­τά δια­φο­ρε­τι­κή διάρ­θρω­ση δα­πά­νης συ­γκρι­τι­κά με τη συ­νή­θη (λ.χ. με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό κα­τα­νά­λω­σης βα­σι­κών αγα­θών και μη-του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών) καθώς και τάση υπο­δή­λω­σης των δα­πα­νών.

Στη δυ­σκο­λία εκτί­μη­σης των πλη­ρω­μών προς  πα­ρό­χους τα­ξι­διω­τι­κών υπη­ρε­σιών στο εξω­τε­ρι­κό που αφο­ρούν τα­ξί­δια στην Ελ­λά­δα, καθώς και προς εται­ρί­ες  που είναι ιδιο­κτή­τες ξε­νο­δο­χεια­κών μο­νά­δων στη χώρα, αλλά και διε­θνών αε­ρο­πο­ρι­κών εται­ριών και πρα­κτο­ρεί­ων, που εδρεύ­ουν στο εξω­τε­ρι­κό με τις σχε­τι­κές χρη­μα­τι­κές ροές να εξαι­ρού­νται από τα του­ρι­στι­κά έσοδα εφό­σον κα­τα­βάλ­λο­νται σε επι­χει­ρη­μα­τι­κή οντό­τη­τα εκτός Ελ­λά­δας.

Λαμ­βά­νο­ντας υπό­ψιν τους ανω­τέ­ρω πα­ρά­γο­ντες, τις εξε­λί­ξεις κατά το 7μήνο του 2024, τις ση­μα­ντι­κές ανα­τι­μή­σεις που έχουν κα­τα­γρα­φεί σε του­ρι­στι­κές υπη­ρε­σί­ες μέχρι και τον Αύ­γου­στο, αλλά και τη δια­φαι­νό­με­νη τάση αρ­νη­τι­κής από­κλι­σης στην κα­τα­γρα­φή των εσό­δων τα προη­γού­με­να χρό­νια, εκτι­μού­με ότι η πραγ­μα­τι­κή τε­λι­κή δα­πά­νη των του­ρι­στών είναι πι­θα­νό να υπερ­βεί κατά πε­ρί­που €1 δισ. την τε­λι­κή επί­ση­μη κα­τα­γρα­φή στο σύ­νο­λο του 2024, βάσει της τρέ­χου­σας με­θο­δο­λο­γί­ας, με το με­γα­λύ­τε­ρο τμήμα της εκτι­μώ­με­νης από­κλι­σης να επη­ρε­ά­ζει το διά­στη­μα Ιου­λί­ου-Σε­πτεμ­βρί­ου. Η εν λόγω από­κλι­ση αντι­στοι­χεί στο 0,8% του ΑΕΠ του 3ου τρί­μη­νου, ενώ για το 2024 εκτι­μού­με ότι θα ανέλ­θει συ­νο­λι­κά σε σχε­δόν 0,5% του ΑΕΠ διευ­ρύ­νο­ντας αντί­στοι­χα το έλ­λειμ­μα του ισο­ζυ­γί­ου τρε­χου­σών συ­ναλ­λα­γών. Τα του­ρι­στι­κά έσοδα ανα­μέ­νε­ται να αυ­ξη­θούν κατά σχε­δόν 3,0% ετη­σί­ως το 2024 προ­σεγ­γί­ζο­ντας το 9% του ΑΕΠ, ενώ με την εν­σω­μά­τω­ση της ανω­τέ­ρω προ­σαρ­μο­γής θα ση­μεί­ω­ναν αύ­ξη­ση πε­ρί­που 8% ετη­σί­ως (χωρίς προ­σαρ­μο­γή των στοι­χεί­ων εσό­δων για το 2023), αντι­στοι­χώ­ντας στο 9,5% του ΑΕΠ (νέο ιστο­ρι­κό υψηλό).

Πηγή: Reporter.gr