Μηχανορραφίες Μέσω Ειδήσεων

Οποιος κα­τέ­χει τα ηνία στα δί­κτυα ενη­μέ­ρω­σης, έχει και με­γα­λύ­τε­ρη δύ­να­μη», λένε όσοι γνω­ρί­ζουν τα της πο­λι­τι­κής επι­κοι­νω­νί­ας, που τα ερ­γα­λεία της δεν εξα­ντλού­νται σε προ­ε­κλο­γι­κές πε­ριό­δους. Κάθε άλλο. Στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ενωση η δύ­να­μη στα κέ­ντρα λήψης απο­φά­σε­ων δεν στη­ρί­ζε­ται μόνο στο μέ­γε­θος μιας οι­κο­νο­μί­ας, αλλά και στον τρόπο που χει­ρί­ζε­ται τα με­γά­λα διε­θνή ΜΜΕ.

Είναι άλ­λω­στε κοινό μυ­στι­κό στις Βρυ­ξέλ­λες ότι τα τε­λευ­ταία χρό­νια, ιδιαί­τε­ρα από το 2008, τη χρο­νιά που ξέ­σπα­σε η πα­γκό­σμια οι­κο­νο­μι­κή κρίση, λει­τουρ­γεί με ένα μι­ντια­κό σύ­στη­μα με «κα­λο­λα­δω­μέ­να γρα­νά­ζια», που μπο­ρούν να με­τα­φέ­ρουν άμεσα την πλη­ρο­φο­ρία και να τη μοι­ρά­σουν σε λίγες ώρες σε όλα τα μέσα ενη­μέ­ρω­σης της ηπεί­ρου.

Ο μη­χα­νι­σμός αυτός στη­ρί­ζε­ται στη μυ­στι­κό­τη­τα των πηγών των δη­μο­σιο­γρά­φων, αρχή απα­ρα­βί­α­στη για τη δη­μο­σιο­γρα­φι­κή δε­ο­ντο­λο­γία. Ωστό­σο, εδώ χρη­σι­μο­ποιεί­ται αντί­στρο­φα, προ­στα­τεύ­ο­ντας τον μη­χα­νι­σμό, που πα­ρα­μέ­νει πα­ρα­σκη­νια­κός: Ου­δείς δη­μο­σιο­γρά­φος στην πρω­τεύ­ου­σα του Βελ­γί­ου είναι δια­τε­θει­μέ­νος να «ρι­σκά­ρει» την ερ­γα­σία του. Και έτσι δια­τη­ρεί­ται η «ομερ­τά».

«Το σκλη­ρό μπλοκ»

Τον πρώτο λόγο στον συ­γκε­κρι­μέ­νο μη­χα­νι­σμό έχει το «σκλη­ρό μπλοκ» της ευ­ρω­ζώ­νης, ήτοι η γερ­μα­νι­κή αντι­προ­σω­πεία στις Βρυ­ξέλ­λες, συ­νε­πι­κου­ρού­με­νη από κλι­μά­κια άλλων μι­κρό­τε­ρων χωρών, κυ­ρί­ως πο­λι­τι­κών και οι­κο­νο­μι­κών «δο­ρυ­φό­ρων» της Γερ­μα­νί­ας, όπως η Ισπα­νία, η Πορ­το­γα­λία, η Σλο­βα­κία και οι Βαλ­τι­κές χώρες, μία εκ των οποί­ων, η Λε­το­νία, κα­τέ­χει την προ­ε­δρία της Ε.Ε. Σαφώς μι­κρό­τε­ρη πρό­σβα­ση δια­θέ­τει η Γαλ­λία και η Ιτα­λία.

«Πρω­τα­γω­νι­στές» στη συλ­λο­γή και με­τά­δο­ση ει­δή­σε­ων είναι τρία με­γά­λα μέσα ενη­μέ­ρω­σης με πα­νευ­ρω­παϊ­κή απή­χη­ση: Το πρα­κτο­ρεία Reuters και Bloomberg και η εφη­με­ρί­δα «Financial Times». Πρό­κει­ται για τις «ναυαρ­χί­δες» που όλα τα ΜΜΕ στην Ευ­ρώ­πη σπεύ­δουν να ανα­πα­ρά­γουν, με­τα­δί­δο­ντας, ηθε­λη­μέ­να ή μη, τις πλη­ρο­φο­ρί­ες και τα ρε­πορ­τάζ τους.

Η με­τα­φο­ρά των πλη­ρο­φο­ριών που τε­λι­κά ανα­πα­ρά­γο­νται κι­νεί­ται σε τρία επί­πε­δα: από ερ­γα­ζό­με­νους στην ευ­ρω­παϊ­κή γρα­φειο­κρα­τία, που πα­ρα­κο­λου­θούν τις κρί­σι­μες συ­νε­δριά­σεις (διερ­μη­νείς και διοι­κη­τι­κοί υπάλ­λη­λοι), από τους ίδιους τους πο­λι­τι­κούς συμ­με­τέ­χο­ντες ή στε­νούς συ­νερ­γά­τες τους και από υψη­λό­βαθ­μους υπαλ­λή­λους της Ε.Ε.

Αυτά τα τρία επί­πε­δα χρη­σι­μεύ­ουν για να ικα­νο­ποι­ή­σουν την «ανά­γκη» για γρή­γο­ρη και απο­κλει­στι­κή με­τά­δο­ση μιας «εί­δη­σης», η οποία κάνει τους δη­μο­σιο­γρά­φους πολύ αντα­γω­νι­στι­κούς στη λήψη πλη­ρο­φο­ριών για το τι συ­ζη­τεί­ται εκεί κατά τη διάρ­κεια κρί­σι­μων συ­νε­δριά­σε­ων.

Για τη με­τά­δο­ση χρη­σι­μο­ποιού­νται κυ­ρί­ως τα γρα­πτά μη­νύ­μα­τα των κι­νη­τών (SMS), ενώ για τις ανα­λυ­τι­κές «διαρ­ρο­ές» υπάρ­χει εδώ και μήνες μια άτυπη σύ­σκε­ψη ενη­μέ­ρω­σης, στην οποία συμ­με­τέ­χουν ρε­πόρ­τερ των τριών μέσων που ανα­φέρ­θη­καν νω­ρί­τε­ρα και άλλα, κυ­ρί­ως γερ­μα­νι­κά και βρε­τα­νι­κά.

Σε αυτές τις συ­σκέ­ψεις την ενη­μέ­ρω­ση ανα­λαμ­βά­νει πολύ συχνά ο ίδιος υπάλ­λη­λος του γρα­φεί­ου Τύπου της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, γερ­μα­νι­κής κα­τα­γω­γής, που «ξεχνά» τους «ευ­ρω­παϊ­κούς» τρό­πους συ­μπε­ρι­φο­ράς, αλλά και τον ου­δέ­τε­ρο ρόλο που οφεί­λει να δια­δρα­μα­τί­ζει.

Η χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό­τε­ρη πε­ρί­πτω­ση όπου δού­λε­ψε απο­τε­λε­σμα­τι­κά ο συ­γκε­κρι­μέ­νος μη­χα­νι­σμός ήταν στη Ρίγα, στην πρό­σφα­τη συ­νε­δρί­α­ση του Eurogroup. Την Πέμ­πτη 23 Απρι­λί­ου ο Ελ­λη­νας υπουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών συμ­με­τεί­χε σε δεί­πνο με τους συ­να­δέλ­φους του στην πρω­τεύ­ου­σα της Λε­το­νί­ας, εν είδει προ­ερ­γα­σί­ας των όσων θα συ­ζη­τη­θούν την επό­με­νη ημέρα. Ολα έμοια­ζαν να κυ­λούν ως συ­νή­θως. Η 24η Απρι­λί­ου, ωστό­σο, ήταν η ημέρα κατά την οποία «ξε­δι­πλώ­θη­κε» η άκρως επι­θε­τι­κή ρη­το­ρι­κή ενά­ντια στον Ελ­λη­να υπουρ­γό Οι­κο­νο­μι­κών.

Ο εξω­γή­ι­νος

Ο ανώ­τε­ρος υπάλ­λη­λος της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, λίγα λεπτά μετά τη λήξη του Eurogroup, κά­λε­σε οκτώ δη­μο­σιο­γρά­φους για την «κα­θιε­ρω­μέ­νη» άτυπη ενη­μέ­ρω­ση. «Ηταν εξαι­ρε­τι­κά επι­θε­τι­κή απέ­να­ντι στην ελ­λη­νι­κή απο­στο­λή», λέει δη­μο­σιο­γρά­φος με έδρα τις Βρυ­ξέλ­λες, που μί­λη­σε στην «Εφ.Συν.», αλλά προ­τι­μά να κρα­τή­σει την ανω­νυ­μία του. Ση­μεί­ω­σε δε πως «όταν ρω­τή­σα­με τι υπο­στή­ρι­ξε ο Βα­ρου­φά­κης στη συ­νε­δρί­α­ση, ο υπάλ­λη­λος είπε «ο άν­θρω­πος είναι σε άλλον κόσμο» κι έκανε υπο­τι­μη­τι­κές χει­ρο­νο­μί­ες. Δεν έχου­με συ­νη­θί­σει κάτι τέ­τοιο από υπαλ­λή­λους της ευ­ρω­παϊ­κής γρα­φειο­κρα­τί­ας, ούτε από τον συ­γκε­κρι­μέ­νο».

Πα­νο­μοιό­τυ­πη «ενη­μέ­ρω­ση» επα­να­λή­φθη­κε και από ακόμα δύο υπαλ­λή­λους, έναν του Eurogroup και έναν από δι­πλω­μα­τι­κή απο­στο­λή χώρας του ευ­ρω­παϊ­κού Νότου. «Ηταν το ίδιο επι­θε­τι­κοί, προ­σπα­θώ­ντας να πα­ρου­σιά­σουν τον Βα­ρου­φά­κη ως έναν ‘‘εξω­γή­ι­νο’’», μας λέει ο δη­μο­σιο­γρά­φος, που πα­ρέ­στη στις συ­ζη­τή­σεις. Και προ­σθέ­τει ότι «όταν μπή­κα­με στην ουσία των θε­μά­των για την κα­τά­στα­ση της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας, οι ‘‘πηγές’’ δεν ήθε­λαν να πουν τί­πο­τα πε­ρισ­σό­τε­ρο. Μόνο κα­τη­γο­ρού­σαν τον Βα­ρου­φά­κη». Επει­τα ακο­λού­θη­σαν σκλη­ρές δη­λώ­σεις από υπουρ­γούς που συμ­με­ρί­ζο­νται την οπτι­κή της γερ­μα­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης.

Οι συ­γκε­κρι­μέ­νες πλη­ρο­φο­ρί­ες αναρ­τή­θη­καν στα τρία με­γά­λα μέσα ενη­μέ­ρω­σης που ανα­φέ­ρα­με πα­ρα­πά­νω, με­τα­φέ­ρο­ντας ένα άκρως «πο­λε­μι­κό» κλίμα, σπά­ζο­ντας τον κα­νό­να που επι­βάλ­λει την τή­ρη­ση απο­στά­σε­ων από σκλη­ρές εκ­φρά­σεις. Η ελ­λη­νι­κή απο­στο­λή απο­φά­σι­σε κα­τό­πιν να μη συμ­με­τά­σχει ο Γιά­νης Βα­ρου­φά­κης στο βρα­δι­νό δεί­πνο, δεί­χνο­ντας την ενό­χλη­σή του για τον τρόπο με τον οποίο με­τα­χει­ρί­ζο­νται οι συ­νά­δελ­φοί του τον ίδιο και την Ελ­λά­δα.

Η επι­θε­τι­κό­τη­τα, ωστό­σο, από υπουρ­γούς, αξιω­μα­τού­χους και μέσα ενη­μέ­ρω­σης δεν κό­πα­σε. Αντι­θέ­τως, το Reuters πα­ρου­σί­α­σε τον Γιάνη Βα­ρου­φά­κη ως «απο­μο­νω­μέ­νο», δεν ζή­τη­σε την οπτι­κή της ελ­λη­νι­κής πλευ­ράς, γιατί δεν πα­ρα­βρέ­θη­κε στο δεί­πνο, ενώ σχο­λί­α­σε μέχρι και το γε­γο­νός ότι είναι ο μο­να­δι­κός υπουρ­γός που δεν φο­ρά­ει… γρα­βά­τα. Το «σύν­θη­μα», μά­λι­στα, για την νέα επι­χεί­ρη­ση απο­δό­μη­σης δό­θη­κε με ένα SMS από Γερ­μα­νό αξιω­μα­τού­χο σε ρε­πόρ­τερ ενός από τα τρία προ­α­να­φε­ρό­με­να μέσα. Ο συ­γκε­κρι­μέ­νος δη­μο­σιο­γρά­φος κά­λε­σε μά­λι­στα πηγές του στην Αθήνα για να τους προει­δο­ποι­ή­σει…

Το τεί­χος

Η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση, βλέ­πο­ντας το αδια­πέ­ρα­στο επι­κοι­νω­νια­κό τεί­χος που υψώ­νε­ται γύρω της, επι­χεί­ρη­σε να του προ­κα­λέ­σει «ρήγ­μα­τα» κατά τη διάρ­κεια των απα­νω­τών συ­νε­δριά­σε­ων του Eurogroup τον πε­ρα­σμέ­νο Φε­βρουά­ριο. «Το γε­γο­νός ότι διέρ­ρευ­σε από την ελ­λη­νι­κή απο­στο­λή το προ­σχέ­διο από­φα­σης του Γε­ρούν Ντάι­σελ­μπλουμ, που ανέ­τρε­πε όλες τις συ­ζη­τή­σεις εξόρ­γι­σε ουκ ολί­γους στις Βρυ­ξέλ­λες» μας λέει ο δη­μο­σιο­γρά­φος. «Τότε άρ­χι­σε ο πό­λε­μος και οι απα­νω­τές διαρ­ρο­ές των ελ­λη­νι­κών θέ­σε­ων στον Peter Spiegel των “Financial Times”», συ­μπλη­ρώ­νει.

Το ερώ­τη­μα, πά­ντως, που θέτει ο δη­μο­σιο­γρά­φος στις Βρυ­ξέλ­λες είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό: «Θα αντέ­ξει ο Βα­ρου­φά­κης την πίεση;». «Του­λά­χι­στον ο Τσί­πρας τον εμπι­στεύ­ε­ται ακόμα», απα­ντά­με εμείς. «Τότε πες τους εκεί στην Αθήνα, στην κυ­βέρ­νη­ση και τον κόσμο, να πε­ρι­μέ­νουν ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρα τρο­μο­κρα­τι­κά σε­νά­ρια» αντα­πα­ντά.

efsyn.gr

Νίκος Σβέρ­κος