«Φρίξον ήλιε, στέναξον γη, εάλω η πόλις»

Η Αγία Σοφία είναι το πρώτο κτί­σμα που αντι­κρί­ζει κα­νείς καθώς ει­σέρ­χε­ται από την Προ­πο­ντί­δα στην Κων­στα­ντι­νού­πο­λη. Ο ναός της Αγίας του Θεού Σο­φί­ας απο­τε­λεί μια υπερ­βα­τι­κή εμπει­ρία για τον κάθε επι­σκέ­πτη είτε είναι έν­θε­ος είτε άθρη­σκος ή άθεος. Το μέ­γε­θος του οι­κο­δο­μή­μα­τος, η πε­ρί­τε­χνη αρ­χι­τε­κτο­νι­κή του, ο ψη­φι­δω­τός και ει­κο­νο­γρα­φι­κός διά­κο­σμος, το με­γα­λείο και η ιστο­ρι­κό­τη­τα που εκ­πέ­μπει δη­μιουρ­γούν αι­σθή­μα­τα δέους. Ποιος δεν εκ­στα­σιά­ζε­ται από αυτό το θαύμα της αν­θρώ­πι­νης δια­νό­η­σης και μη­χα­νι­κής. Ακόμη και ο Ιου­στι­νια­νός αντι­κρί­ζο­ντας το με­γα­λειώ­δες αυτό έργο, την υπε­ρο­χή της Αγίας Σο­φί­ας ένα­ντι του ξα­κου­στού ναού του Σο­λο­μώ­ντα ανα­φω­νεί: «Δόξα τω Θεώ το κα­τα­ξιω­σά­ντι με τε­λέ­σαι τοιού­τον έργον. Νε­νί­κη­κά σε Σο­λο­μών».

Της Νε­κτα­ρί­ας Μπίλ­λη

Για την ιστο­ρία, από το 537 έως το 1453 λει­τούρ­γη­σε ως βυ­ζα­ντι­νός κα­θε­δρι­κός ναός της Πόλης. Το βράδυ της απο­φρά­δας ημέ­ρας ο Μω­ά­μεθ ο Πορ­θη­τής ει­σήλ­θε πα­νη­γυ­ρι­κά στον ναό και προ­σευ­χή­θη­κε στον Αλλάχ «ανα­βάς επί της Αγίας Τρα­πέ­ζης» όπως ανα­φέ­ρουν οι χρο­νι­κο­γρά­φοι της επο­χής, και έκτο­τε με­τε­τρά­πη σε ισλα­μι­κό τέ­με­νος.

Το 1934 ο Πρό­ε­δρος της Λαϊ­κής Δη­μο­κρα­τί­ας της Τουρ­κί­ας Κεμάλ Ατ­τα­τούρκ με­τέ­τρε­ψε και λει­τούρ­γη­σε τον ναό σαν μου­σείο Βυ­ζα­ντι­νής Τέ­χνης, με εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκε­πτών να συρ­ρέ­ουν από ολό­κλη­ρο τον κόσμο για να θαυ­μά­σουν το με­γα­λείο και να νιώ­σουν το μο­να­δι­κό αί­σθη­μα δέους που προ­κα­λεί το με­γα­λειώ­δες μνη­μείο στους επι­σκέ­πτες του.

Λόγω της εξαι­ρε­τι­κής πα­γκό­σμιας αξίας του το 1985 ο ναός της Αγίας του Θεού Σο­φί­ας εντά­χθη­κε στον κα­τά­λο­γο μνη­μεί­ων Πα­γκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO, με την Τουρ­κι­κή Δη­μο­κρα­τία να έχει υπο­γρά­ψει τη Διε­θνή Σύμ­βα­ση για την Πα­γκό­σμια Κλη­ρο­νο­μιά , η οποία προ­βλέ­πει αυ­στη­ρό­τα­τες κυ­ρώ­σεις για οποια­δή­πο­τε με­τα­τρο­πή τέ­τοιου μνη­μεί­ου. 86 χρό­νια μετά ο Τούρ­κος Πρό­ε­δρος ανα­κοι­νώ­νει τη δεύ­τε­ρη ιστο­ρι­κά με­τα­τρο­πή του επι­βλη­τι­κού ναού σε ισλα­μι­κό τέ­με­νος αδια­φο­ρώ­ντας και γρά­φο­ντας στα πα­λαιό­τε­ρα των υπο­δη­μά­των του κάθε Σύμ­βα­ση και τους κα­νό­νες που αυτήν διέ­πουν.

Βε­βη­λώ­νει το μνη­μείο θε­ω­ρώ­ντας το κτήμα του καθώς είναι μέσα στα όρια της τω­ρι­νής επι­κρά­τειας, ο αδαής, αγνο­ώ­ντας ότι η πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά είναι κτήμα της πα­γκό­σμιας ιστο­ρί­ας.

Η οι­κειο­ποί­η­ση μνη­μεί­ων και η επε­νέρ­γεια πάνω τους είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά άλλων επο­χών και ηγε­σιών που η ιστο­ρία ανα­φέ­ρε­ται και έχει εντυ­πώ­σει σε με­λα­νές σε­λί­δες και κα­νείς δεν είναι υπε­ρή­φα­νος για τα επι­τεύγ­μα­τα τους.

Η ημέρα που γρά­φε­ται το παρόν άρθρο, Πα­ρα­σκευή 24 Ιου­λί­ου 2020, είναι ημέρα οργής και θλί­ψης για τον ορ­θό­δο­ξο κόσμο, είναι ημέρα ανη­συ­χί­ας και προ­βλη­μα­τι­σμού για την πα­γκό­σμια κοι­νό­τη­τα.

Είναι η ημέρα που μετά από 86 χρό­νια ο Ταγίπ Ερ­ντο­γάν με­τα­τρέ­πει την Αγία Σοφιά σε τζαμί και πραγ­μα­το­ποιεί την πρώτη προ­σευ­χή, τραυ­μα­τί­ζο­ντας την καρ­διά του Χρι­στια­νι­σμού.

Ο δρό­μος που έχει πάρει είναι αγύ­ρι­στος και οι με­θο­δεύ­σεις και οι χει­ρι­σμοί του δεν αλ­λοιώ­νουν μόνο τη φυ­σιο­γνω­μία του υπερ­βλη­τι­κού ναού αλλά ολό­κλη­ρης της Τουρ­κί­ας.

Η από­φα­ση αυτή να οι­κειο­ποι­η­θεί το λα­μπρό­τε­ρο σύμ­βο­λο της Ορ­θο­δο­ξί­ας με­τα­τρέ­πο­ντας το σε λα­τρευ­τι­κό χώρο της κυ­ριαρ­χού­σας θρη­σκεί­ας της Τουρ­κί­ας είναι ένα τε­ρά­στιο πι­σω­γύ­ρι­σμα για τη χώρα, και ενέρ­γεια που θα τον εντά­ξει στη Μαύρη Βίβλο των ηγε­τών που διέ­πρα­ξαν εγκλή­μα­τα ενα­ντί­ον του Πο­λι­τι­σμού και της Αν­θρω­πό­τη­τας. Γι αυτό άλ­λω­στε και η από­φα­ση του δεν τυγ­χά­νει ευ­ρεί­ας απο­δο­χής όπως πε­ρί­με­νε. Ένα με­γά­λο μέρος των πο­λι­τών και του πνευ­μα­τι­κού κό­σμου της χώρας του είναι αντί­θε­το στην από­φα­ση αυτή.

Σύμ­φω­να με δη­μο­σκο­πι­κή έρευ­να το 46% των ερω­τη­θέ­ντων είναι υπέρ και το 44% είναι κατά. Υπάρ­χει και ένα 10% που δεν απα­ντά για ευ­νό­η­τους λό­γους.

Η έντο­νη ση­μειο­λο­γία και οι συμ­βο­λι­σμοί που χει­ρί­ζε­ται είναι δη­λω­τι­κά των προ­θέ­σε­ών του. Η 24η Ιου­λί­ου συ­μπί­πτει με την υπο­γρα­φή της Συν­θή­κης της Λω­ζάν­νης γε­γο­νός που υπο­δει­κνύ­ει τις εμ­μο­νι­κές πε­ποι­θή­σεις του περί αλ­λα­γής αυτής.

Ακόμη και η ώρα του διαγ­γέλ­μα­τος ήταν αυτή που σύμ­φω­να με τις πηγές έπεσε η πόλη.

Αντι­λαμ­βά­νε­ται κα­νείς τις προ­θέ­σεις απο­προ­σα­να­το­λι­σμού από τα ου­σιώ­δη προ­βλή­μα­τα που αντι­με­τω­πί­ζει η χώρα του σε όλα τα επί­πε­δα, στο­χεύ­ο­ντας στην τό­νω­ση της εθνι­κής ομο­ψυ­χί­ας αλλά και στην τό­νω­ση της δη­μο­φι­λί­ας του η οποία βρί­σκε­ται στα τάρ­τα­ρα.

Η κυ­βέρ­νη­ση διε­θνο­ποί­η­σε το θέμα και πολύ καλά έπρα­ξε. Το μεί­ζον αυτό πρό­βλη­μα δεν πρέ­πει να τεθεί σε δι­με­ρές επί­πε­δο.

Η αμεί­ω­τη προ­κλη­τι­κό­τη­τα του Τούρ­κου Προ­έ­δρου συ­νε­χί­ζε­ται επι­χει­ρώ­ντας να θέσει σε ομη­ρία την Αθήνα με το Oruc Reis. Φαί­νε­ται όμως ότι η επε­κτα­τι­κή πο­λι­τι­κή που εφαρ­μό­ζει και η τάση του να ηγε­μο­νεύ­σει στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο αφύ­πνι­σαν τις Πε­ρι­φε­ρεια­κές Με­γά­λες δυ­νά­μεις. Μετά το Στειτ Ντι­πάρ­τμεντ και το Βε­ρο­λί­νο ακο­λού­θη­σε η ηχηρή φωνή της Γαλ­λί­ας θέ­το­ντας το μη πε­ραι­τέ­ρω.

Η Ελ­λά­δα επι­θυ­μεί να λύσει κα­λό­πι­στα και ει­ρη­νι­κά τις δια­φο­ρές της στο πλαί­σιο πάντα του Διε­θνούς Δι­καί­ου και του Δι­καί­ου της θά­λασ­σας. Για να γίνει αυτό όμως χρειά­ζο­νται δυο μέρη. Εν προ­κει­μέ­νω ούτε κα­λο­πι­στία υπάρ­χει ούτε το άλλο μέρος. Οψό­με­θα.