“Ο αντικαπνιστικός νόμος επιβάλλεται να εφαρμοστεί για τη συμμόρφωση των καπνιστών αλλά και την προστασία των μη καπνιστών”

Η απα­γό­ρευση του καπνί­σμα­τος στα δημόσια κτίρια θεσπί­στηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα τον Ιούλιο του 1856, δηλαδή πριν από 163 χρόνια. Το Βασι­λικό διά­ταγμα έχει την υπο­γραφή της Βασί­λισ­σας Αμαλίας και σε αυτό δια­βά­ζουμε ότι «Απα­γο­ρεύ­ε­ται η χρήσις του καπνί­ζειν είτε δια καπνο­συ­ρί­γκων (τσι­μπου­κίων), είτε δια σιγάρων, εις πάντας εν γένει τους υπαλ­λή­λους και υπη­ρέ­τας του Κράτους εντός των δημο­σίων γρα­φείων και κατα­στη­μά­των», ώστε να «προ­λά­βω­μεν όσον ένεστι τα εξ ενδε­χο­μέ­νων πυρ­καϊών δυστυ­χή­ματα». Τότε βέβαια ήταν για πρόληψη πυρ­κα­γιών, αλλά πλέον γνω­ρί­ζουμε τις επι­πτώ­σεις στην υγεία μας.

Τα στοι­χεία του Παγκό­σμιου Οργα­νι­σμού Υγείας (ΠΟΥ) απο­κα­λύ­πτουν το μέγεθος της ζημίας που δημιουρ­γεί το ανε­ξέ­λεγ­κτο κάπνι­σμα σε χώρους κοι­νω­νι­κής εστί­α­σης (μπαρ, εστια­τό­ρια, καφε­τέ­ριες… ακόμη και σε παι­δι­κές χαρές). Το 2018 κατα­γρά­φη­καν στη χώρα μας 9.964 νέα περι­στα­τικά καρ­κί­νου του πνεύ­μονα (εκ των οποίων 7.862 άντρες και 2.102 γυναί­κες) και πάνω από 8.300 περι­στα­τικά ασθενών που δια­γνώ­σθη­καν με άλλους τύπους καρ­κί­νου.

Η έναρξη του καπνί­σμα­τος συνήθως γίνεται κατά την παιδική και εφηβική ηλικία. Λίγοι άνθρω­ποι αρχί­ζουν το κάπνι­σμα σε ηλικία άνω των 20 ετών (λιγό­τερο από 10%). Σύμφωνα με τη μελέτη HBSC, η μέση ηλικία πρώτης δοκιμής τσι­γά­ρου στα παιδιά που ήδη καπνί­ζουν στα 15 τους, κυμαί­νε­ται στις διά­φο­ρες χώρες μεταξύ 11 και 13 ετών.

Οπότε πρέπει να γίνει μεγάλη προ­ε­τοι­μα­σία και η ενη­μέ­ρωση για τις βλα­βε­ρές επι­πτώ­σεις τους καπνί­σμα­τος πρέπει να ξεκι­νή­σει από το σχολείο και τους καθη­γη­τές, ώστε να είναι έτοιμοι οι πολίτες να εφαρ­μό­σουν το νόμο.

Δε γίνεται να αλλάξει η ελλη­νική νοο­τρο­πία σε μία μέρα. Πρέπει να τύχει της στήριξη όλων μας, με ευρύ­τε­ρες κοι­νω­νι­κές συμ­μα­χίες και διά­φο­ρες ενη­με­ρω­τι­κές εκδη­λώ­σεις.

Η ζωή ενός καπνι­στή ελατ­τώ­νε­ται κατά 8-10 χρόνια από αυτήν του μη καπνι­στή και ίσως με νέες έρευνες η απώλεια ζωής να ανέλθει στα 18 έτη, όταν μάλιστα η κατά­χρηση καπνού είναι άνω της τάξεως των 3 πακέτων ημε­ρη­σίως. Επίσης έχει υπο­λο­γι­στεί ότι χάνο­νται κατά μέσο όρο 5,5 λεπτά

ζωής για κάθε τσιγάρο που καπνί­ζε­ται, δηλαδή περίπου όσο και ο χρόνος καπνί­σμα­τος του τσι­γά­ρου.

Εστιά­ζο­ντας απο­κλει­στικά και μόνο στην αυστη­ρό­τητα του νομο­θέτη, σύμφωνα με τα απο­τε­λέ­σματα του Nanny State Index για το 2019 η Ελλάδα είναι η 5η χει­ρό­τερη χώρα στην Ευρώπη από πλευράς προ­στί­μων στους καπνι­στές.

Το οξύμωρο όμως είναι – υπό το πρίσμα των αυστη­ρών νόμων και υπουρ­γι­κών απο­φά­σεων – ότι η Ελλάδα έχει ένα από τα υψη­λό­τερα ποσοστά καπνι­στών πανευ­ρω­παϊκά αλλά και παγκο­σμίως.

Πρέπει να κατα­λά­βουμε όλοι μας ότι η εφαρ­μογή του αντι­κα­πνι­στι­κού νόμου δεν είναι θέμα πολι­τι­κής συμ­φω­νίας ή στή­ρι­ξης του Πρω­θυ­πουρ­γού ή της κυβέρ­νη­σης, αλλά είναι θέμα Δημό­σιας Υγείας.

Η προ­στα­σία και ο σεβα­σμός της δημό­σιας υγείας είναι ευθύνη των πολι­τι­κών μας, των θεσμι­κών οργάνων αλλά και του καθενός μας ξεχω­ρι­στά. Για αυτό το λόγο πρέπει να ξεκι­νή­σουμε συστη­μα­τική και καθη­με­ρινή προ­σπά­θεια για την προ­στα­σία του κοι­νω­νι­κού συνόλου από τους θερια­κλή­δες. Διότι αν δεν εκτι­μούν την υγεία τους κι αν δεν σέβο­νται τους νόμους του κράτους, του­λά­χι­στον πρέπει να σεβα­στούν την υγεία των συμπο­λι­τών τους.

Τέλος, θεωρώ πως τα πρό­στιμα δεν είναι η μόνη λύση ώστε να μειωθεί το κάπνι­σμα ή να δια­κο­πεί στους δημό­σιους χώρους αλλά θα πρέπει να κάνουμε το παν, προ­κει­μέ­νου να απο­κτή­σουμε αντι­κα­πνι­στική συνεί­δηση στη χώρα και να εφαρ­μό­ζουμε τους νόμους.

Ηλίας Ι. Τσέρκης

Πρό­ε­δρος Ιατρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου.