Είκοσι οκτώ χρόνια αλχημείες για τον ΦΠΑ

Ούτε ο Γ. Βαρου­φά­κης, ούτε ο Γ. Στουρ­νά­ρας, ούτε καν ο Γ. Αλο­γο­σκού­φης. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, για όλα φταίει ο καθη­γη­τής Νιού­μαρκ. Δική του πατέντα ήταν ο Φόρος Προ­στι­θέ­με­νης Αξίας, αυτός πρώτος τον λάνσαρε στην Κομι­σιόν, «για να εναρ­μο­νι­στεί», όπως έλεγε, «η έμμεση φορο­λο­γία ανάμεσα στα κράτη-μέλη της ΕΟΚ». Αλλά, εάν ο ΦΠΑ γεν­νή­θηκε το 1967 με τη βοήθεια της επι­τρο­πής που σύστησε ο κύριος Νιού­μαρκ, στην Ελλάδα μάς πήρε πολύ καιρό να απο­φα­σί­σουμε την αλλαγή. Η, αν προ­τι­μάτε, την «Αλλαγή», αφού 20 χρόνια αργό­τερα, το 1987, ο άνθρω­πος που εξελ­λή­νισε τον ΦΠΑ ήταν ο Δ. Τσο­βό­λας, ως υπουρ­γός του Ανδρ. Παπαν­δρέου.

Ο κ. Τσο­βό­λας, μάλιστα, εισή­γαγε τον φόρο με 3 επι­πλέον χρόνια καθυ­στέ­ρηση, αφού η Ελλάδα ζήτησε περίοδο χάριτος απ’ το 1984 έως το 1987, γιατί αντι­με­τώ­πιζε «τεχνι­κού χαρα­κτήρα δυσκο­λίες». Οι οποίες, βέβαια, δεν ήταν και οι μόνες. Γιατί από το 1987, οπότε μπήκε τελικά ο ΦΠΑ στη ζωή μας, μπορεί να πέρασαν σχεδόν 30 χρόνια, αλλά ο κ. Τσο­βό­λας ακόμη θυμάται τι μαρ­τύ­ρια υπέστη για να μπο­ρέ­σει ο νέος φόρος να περάσει το μπλοκ των πρα­σι­νο­φρου­ρών.

«Στην Ιταλία έπεσε η κυβέρ­νηση εξαι­τίας του ΦΠΑ, και στη Γερ­μα­νία έκανε δύο χρόνια η οικο­νο­μία ν’ απορ­ρο­φή­σει τους κρα­δα­σμούς», διη­γή­θηκε προ ετών ο παλαιός υπουρ­γός. Φοβού­με­νος μη γίνει ο ίδιος στόχος της… «οικο­νο­μι­κής ΦαΠΑς», όπως έγραφαν οι εφη­με­ρί­δες της εποχής, ο κ. Τσο­βό­λας κλεί­στηκε στο γραφείο του κι έπιασε τα τηλέ­φωνα. «Μέχρι την παρα­μονή της Πρω­το­χρο­νιάς, έκανα διάλογο με όλες τις παρα­γω­γι­κές τάξεις», έλεγε. Και τελικά, ο Αη Βασίλης του 1987 έβγαλε απ’ το σακί του τον νέο φόρο. Περιέρ­γως οι πρώτοι που τον επω­μί­στη­καν το γιόρ­τα­σαν μέχρι πρωίας. Ηταν στο ρεβε­γιόν του 1987: οι γλεν­τζέ­δες ανά την επι­κρά­τεια έλαβαν λίγο πριν ξημε­ρώ­σει το χαρτάκι που πρώτη φορά έγραφε στην ούγια «ΦΠΑ». Και μάλιστα, πλή­ρω­σαν τον φόρο ενι­σχυ­μένο, γιατί εκείνες τις αθώες εποχές ίσχυε το λεγό­μενο «ταμπλ ντοτ» στα πρω­το­χρο­νιά­τικα τρα­πέ­ζια, που όπως ίσως θυμάστε άδειαζε με μαε­στρία τα γιορ­τινά πορ­το­φό­λια.

Aυξήσεις από το 2005

Ο πρώτος ΦΠΑ, λοιπόν, ήταν 6% για τα είδη λαϊκής κατα­νά­λω­σης, 18% για υπη­ρε­σίες και 36% για είδη πολυ­τε­λείας. Από τότε, και για τα επόμενα 28 χρόνια, 11 κυβερ­νή­σεις πέρασαν, αλλά τον ΦΠΑ καμία δεν τον πείραξε. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, οι μόνες μειώ­σεις που υπέστη ήταν εκείνη του 1988, όταν ο Δ. Τσο­βό­λας μείωσε 2 μονάδες το 18%, το 1992 που επί Κ. Μητσο­τάκη καταρ­γή­θηκε ο ειδικός συντε­λε­στής για τα είδη πολυ­τε­λείας, και το 2013 που επί Αντ. Σαμαρά ο ΦΠΑ εστί­α­σης έπεσε απ’ το 23% στο 13%. Οσο για τον κατά­λογο των αυξή­σεων… απ’ το 2005 και μετά, οι αριθμοί τραβούν σταθερά την ανηφόρα.

Ως πρω­τα­θλη­τής στις φοροει­σπρα­κτι­κές πατέ­ντες, ο Γ. Αλο­γο­σκού­φης ήταν ο πρώτος υπουρ­γός που ξετρύ­πωνε τον λαγό του ΦΠΑ απ’ το φορο­λο­γικό του καπέλο όταν σκού­ραι­ναν τα πράγ­ματα, κι έτσι κατά­φερε και ανέβασε τον φόρο μία μονάδα επάνω σ’ όλες τις κλί­μα­κες. Στο συγκε­κρι­μένο «μαγικό» κατέ­φυγε στη συνέ­χεια και ο Γ. Παπα­κων­στα­ντί­νου: επί των δικών του ημερών, 3 δια­δο­χι­κές αυξή­σεις οδή­γη­σαν τον ΦΠΑ στο ζενίθ, και τους φορο­λο­γού­με­νους στο ναδίρ. Του­λά­χι­στον, μέχρι σήμερα.

Καθώς ο Π. Καμ­μέ­νος επα­να­στα­τεί κατά του ΦΠΑ στα νησιά, ο Αντ. Σαμαράς καλεί τον Αλ. Τσίπρα να πάνε μαζί φορο­λο­γι­κές δια­κο­πές στη νησιω­τική Ελλάδα, και ο Ν. Φίλης κάνει δηλώ­σεις για «τα 6 σεντς που θ’ ανεβούν τα μακα­ρό­νια», υπάρ­χουν πάντα οι εκθέ­σεις της Κομι­σιόν, να φωτί­ζουν τη «μαύρη τρύπα» του ανεί­σπρα­κτου 33% του ΦΠΑ. Αλλά, πάλι, αυτό είναι κάτι που όλοι οι ένοικοι της οδού Νίκης γνω­ρί­ζουν καλά: το να επι­βάλ­λει κανείς φόρους είναι εύκολη δουλειά. Κυρίως, γιατί αυτός που καλεί­ται να τους εισπρά­ξει, κατά κανόνα είναι ο επό­με­νος που θα κάτσει στην υπουρ­γική καρέκλα.

Καθη­με­ρινή