Δεκαετίες μετρά στη Ρόδο η παράδοση με τις Φάτνες

Τα Χρι­στού­γεν­να στη Ρόδο είναι συ­νυ­φα­σμέ­να με μία επί­σκε­ψη στις ζω­ντα­νές φάτ­νες που εδώ και πολλά χρό­νια δη­μιουρ­γούν οι πο­λι­τι­στι­κοί σύλ­λο­γοι στα χωριά του νη­σιού μας. Αυτή η συ­νή­θεια που με­τρά­ει δε­κα­ε­τί­ες στη Ρόδο, πα­ρα­μέ­νει μο­να­δι­κή σε όλη την Ελ­λά­δα. Η «δη­μο­κρα­τι­κή» πα­ρου­σιά­ζει, σε ένα αφιέ­ρω­μα, τις πιο εντυ­πω­σια­κές και ξε­χω­ρι­στές φάτ­νες που λα­τρεύ­ουν μι­κροί και με­γά­λοι!

Φάτνη Σα­λά­κου

Η ζω­ντα­νή φάτνη της Σα­λά­κου είναι από τις πιο ξε­χω­ρι­στές. Με την ίδια αγάπη, αφο­σί­ω­ση και πι­στοί στο όραμα, την πα­ρά­δο­ση και τα ήθη και έθιμα του τόπου μας  τα μέλη του Πο­λι­τι­στι­κού Συλ­λό­γου Σα­λά­κου «Το Σπή­λαιο», διορ­γα­νώ­νουν τη μο­να­δι­κή, ζω­ντα­νή Φάτνη, στον μα­γευ­τι­κό χώρο της Νύμ­φης Σα­λά­κου.

Απο­τε­λεί πλέον πα­ρά­δο­ση και τρόπο ζωής για ολό­κλη­ρο το χωριό, που προ­ε­τοι­μά­ζε­ται να υπο­δε­χθεί τους χι­λιά­δες επι­σκέ­πτες. Επί 34 χρό­νια με αμεί­ω­τη διά­θε­ση, κέφι και χαρά προ­σμέ­νουν οι κά­τοι­κοι όλου του νη­σιού την επί­σκε­ψή τους στη φάτνη της Σα­λά­κου.

Πάντα πε­ρι­μέ­νουν πολ­λές εκ­πλή­ξεις τους επι­σκέ­πτες κάθε ηλι­κί­ας, όπως το σπίτι  του Αγ. Βα­σί­λη, με το έλ­κη­θρο και τον τά­ραν­δο, ελα­φά­κια, άλογα για βόλ­τες, πά­πιες, γαϊ­δου­ρά­κια, το έλ­κη­θρο του άγιου Βα­σί­λη, το χωριό των νάνων, το κιό­σκι των ευχών, οι μο­να­δι­κές λί­μνες και κα­ταρ­ρά­κτες, κιό­σκια με πα­ρα­δο­σια­κά προ­ϊ­ό­ντα, σου­βλά­κια κρασί και σούμα και φυ­σι­κά το μο­να­δι­κό τσάι Σα­λά­κου που κέρ­δι­σε όχι μόνο τους ρο­δί­τες αλλά και τους ευ­ρω­παί­ους!

Οι επι­σκέ­πτες μπο­ρούν να απο­λαύ­σουν  δω­ρε­άν το μο­να­δι­κό τσάι με βό­τα­να του βου­νού και  να προ­μη­θεύ­ο­νται μο­να­δι­κά χει­ρο­ποί­η­τα το­πι­κά προ­ϊ­ό­ντα τα οποία θα εκ­θέ­το­νται κατά τη διάρ­κεια της λει­τουρ­γί­ας της Φάτ­νης.

Μι­λώ­ντας στη «δ» για το ξε­κί­νη­μα και την εξέ­λι­ξη του εγ­χει­ρή­μα­τος, ο πρό­ε­δρος του πο­λι­τι­στι­κού συλ­λό­γου το Σπή­λαιο, Πα­να­γιώ­της Εγ­γλέ­ζος δη­λώ­νει: «Η Μο­να­δι­κή Ζω­ντα­νή Φάτνη στη Νύμφη Σα­λά­κου γιορ­τά­ζει 34 χρό­νια πα­ρά­δο­σης. Πριν από 34 χρό­νια μια ομάδα από κα­τοί­κους του χω­ριού ξε­κί­νη­σαν αυτήν την προ­σπά­θεια και πα­ράλ­λη­λα την δη­μιουρ­γία του συλ­λό­γου, όπου φέρει και το όνομα «Σπή­λαιο».

Την εποχή εκεί­νη υπουρ­γός πο­λι­τι­σμού ήταν η αεί­μνη­στη Με­λί­να Μερ­κού­ρη, η οποία έδωσε στην το­πι­κή κοι­νό­τη­τα ένα χρη­μα­τι­κό ποσό 2000 δραχ­μές για να γίνει κάτι στο χωριό. Ο πρό­ε­δρος του χω­ριού και το τότε  συμ­βού­λιο είχαν κά­ποιες προ­τά­σεις.

Με­τα­ξύ άλλων  ήταν να αγο­ρα­στεί ένα με­γά­λο γου­ρού­νι και να γίνει γλέ­ντι στην πλα­τειά του χω­ριού για να φάει ο κό­σμος   και  να ευ­χα­ρι­στή­σουν  την υπουρ­γό.

Κά­ποιοι όμως είχαν άλλη άποψη …στο χωριό υπήρ­χε μια φυ­σι­κή σπη­λιά, η σπη­λιά του Μα­κα­ρού­να, όπως την έλε­γαν, την οποία χρη­σι­μο­ποιού­σαν για στά­βλο.

Σκέ­φτη­καν λοι­πόν να φτιά­ξουν μια φάτνη (αφού το σπή­λαιο ήταν μο­να­δι­κό) και να βά­λουν μέσα παι­διά και ζώα  να λει­τουρ­γεί τα Χρι­στού­γεν­να και να έρ­χε­ται ο κό­σμος να βλέ­πει και τα λεφτά να «έπια­ναν  τόπο», όπως έλε­γαν.

Έτσι επι­κρά­τη­σε αυτή η γνώμη  και ξε­κί­νη­σε ο κα­θα­ρι­σμός του σπη­λαί­ου από τις κο­πριές και τα χώ­μα­τα.

Από τότε μέχρι και σή­με­ρα όλο και κάτι νέο προ­στί­θε­ται στο φυ­σι­κό και μο­να­δι­κό τοπίο ώστε οι χι­λιά­δες επι­σκέ­πτες, να νιώ­θουν την μο­να­δι­κή μα­γεία του το­πί­ου και να αι­σθά­νο­νται τις άγιες τού­τες μέρες όλο και πιο ζεστά .

Να ση­μειω­θεί ότι από την φάτνη της Σα­λά­κου έχουν πε­ρά­σει όλες οι ηγε­τι­κές μορ­φές του τόπου μας καθώς και ο τότε πρό­ε­δρος της δη­μο­κρα­τί­ας κ. Χρ. Σαρ­τζε­τά­κης, διά­φο­ροι υπουρ­γοί των ελ­λη­νι­κών κυ­βερ­νή­σε­ων, βου­λευ­τές Άγιοι πα­τέ­ρες και ο εκά­στο­τε  μη­τρο­πο­λί­της  Ρόδου κάθε χρόνο πραγ­μα­το­ποιεί αρ­το­κλα­σία στην εί­σο­δο της σπη­λιάς».

Επί­ση­μη έναρ­ξη της λει­τουρ­γί­ας της Φάτ­νης 24 Δε­κεμ­βρί­ου 2016, στις 5 το από­γευ­μα με τη συ­νο­δεία φι­λαρ­μο­νι­κής όπου έγινε η εί­σο­δος της πα­να­γί­ας στην φάτνη. Στης 26 Δε­κεμ­βρί­ου θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί αρ­το­κλα­σία χο­ρο­στα­τού­ντος του μη­τρο­πο­λί­τη Ρόδου κ.κ. Κύ­ριλ­λου.

Ημέ­ρες λει­τουρ­γί­ας της φάτ­νης 25-26/12-2016 καθώς 1-2 και 6-7-8 Ια­νουα­ρί­ου 2017.

Φάτνη Μα­ρι­τσών

Η ζω­ντα­νή φάτνη στα Μα­ρι­τσά ξε­κί­νη­σε πριν από πε­ρί­που 31 χρό­νια. Σή­με­ρα ο πο­λι­τι­στι­κός σύλ­λο­γος ο  «Ο Κε­ρω­νιά­της», δίνει το πρό­σταγ­μα, ενώ σχε­δόν όλοι οι κά­τοι­κοι του χω­ριού βοη­θούν για τη δη­μιουρ­γία και τη λει­τουρ­γία της. Τόσο οι Μα­ρι­τσε­νοί, όσο και οι υπό­λοι­ποι κά­τοι­κοι της Ρόδου δεν μπο­ρούν να φα­ντα­στούν τα Χρι­στού­γεν­να χωρίς  μία επί­σκε­ψη σ’ αυτή την ξε­χω­ρι­στή φάτνη. Ο αριθ­μός των επι­σκε­πτών ξε­περ­νά τις 15.000.

Η φάτνη των Μα­ρι­τσών βρί­σκε­ται σε ένα σπή­λαιο 30 μέ­τρων (αρ­χι­κά ήταν 70 μέτρα, συρ­ρι­κνώ­θη­κε ωστό­σο λόγω λά­ξευ­σης των βρά­χων απ’ όπου συλ­λε­γό­ταν χώμα για την απο­κα­τά­στα­ση του δια­δρό­μου απο­προ­σγεί­ω­σης στο αε­ρο­δρό­μιο Δια­γό­ρας). Μικρά παι­διά ανα­πα­ρι­στούν τα θεϊκά πρό­σω­πα (Μαρία, Ιωσήφ), ενώ υπάρ­χουν πολλά όμορ­φα ζω­ά­κια.

Στον πε­ρι­βάλ­λο­ντα χώρο υπάρ­χει ζεστό τσάι, προ­σφο­ρά του πο­λι­τι­στι­κού συλ­λό­γου Μα­ρι­τσών και διά­φο­ρα εδέ­σμα­τα που πα­ρα­σκευά­ζουν τα μέλη του γυ­ναι­κεί­ου συλ­λό­γου του χω­ριού. Όποιος επι­θυ­μεί, μπο­ρεί να πάρει και σου­βλά­κια.

Οι τε­χνη­τοί κα­ταρ­ρά­κτες, οι φι­γού­ρες των μάγων και ο στο­λι­σμός του πε­ρι­βάλ­λο­ντος χώρου, τα άλογα και τα ζώα, συν­θέ­τουν ένα πολύ όμορ­φο σκη­νι­κό που μα­γεύ­ει μι­κρούς και με­γά­λους.

Φέτος θα υπάρ­χει για πρώτη φορά πα­τι­νάζ με ρόδες και το χω­ριου­δά­κι του Αϊ Βα­σί­λη, ενι­σχύ­ο­ντας τις εμπει­ρί­ες που μπο­ρεί να βιώ­σει κα­νείς στη φάτνη Μα­ρι­τσών.

«Πε­ρισ­σό­τε­ροι από 150 άν­θρω­ποι ερ­γά­ζο­νται για τρεις μήνες προ­κει­μέ­νου να στη­θεί και να λει­τουρ­γή­σει η φάτνη. Γί­νε­ται μία τε­ρά­στια προ­σπά­θεια από τον πο­λι­τι­στι­κό σύλ­λο­γο και από άλ­λους συλ­λό­γους και φο­ρείς αλλά και από με­μο­νω­μέ­νους πο­λί­τες για να δη­μιουρ­γή­σου­με κάθε χρόνο τη φάτνη, η οποία προ­σελ­κύ­ει χι­λιά­δες κόσμο. Χαι­ρό­μα­στε που η επί­σκε­ψη στη φάτνη μας, δίνει με­γά­λη χαρά σε με­γά­λους και παι­διά και συ­νε­χώς προ­σπα­θού­με να βελ­τιω­νό­μα­στε», δή­λω­σε στη «δ» ο πρό­ε­δρος του Πο­λι­τι­στι­κού Συλ­λό­γου «Ο Κε­ρω­νιά­της», Λά­ζα­ρος Κα­σέ­κας.

Η φάτνη στα Μα­ρι­τσά λει­τουρ­γεί στις 25&26/12/2016 καθώς και στις 1,2,6,7,8/1/ 2017 από τις 11 το πρωί μέχρι τις 6 το από­γευ­μα.

Φάτνη Πα­ρα­δει­σί­ου

Ξε­χω­ρι­στή είναι και η ζω­ντα­νή Φάτνη «ΒΗ­ΘΛΕ­ΕΜ Η ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΓ­ΓΕ­ΛΩΝ» που με με­ρά­κι δη­μιουρ­γεί κάθε χρόνο ο Πο­λι­τι­στι­κός Σύλ­λο­γος Πα­ρα­δει­σί­ου «Βιλ­λα­νό­βα». Η φάτνη βρί­σκε­ται πα­ρα­πλεύ­ρως του Ναϋ­δρί­ου του Αγίου Φα­νου­ρί­ου, στο παλιό  «Πε­τρο­κο­πιό», σε μία το­πο­θε­σία με πα­νο­ρα­μι­κή θέα το Πα­ρα­δεί­σι και το αε­ρο­δρό­μιο. Εκεί ανα­βιώ­νει η γέν­νη­ση του Θε­αν­θρώ­που που δίνει χαρά και ελ­πί­δα στον κόσμο.

Η πόλη της Βη­θλε­έμ «ανα­πα­ρί­στα­ται» με με­ρά­κι και πολλή προ­σπά­θεια από τα μέλη του συλ­λό­γου. Τα μικρά σπι­τά­κια, τα ρυά­κια, τα δέ­ντρα, τα βουνά, οι λε­πτο­μέ­ρειες που υπάρ­χουν σε κα­θε­τί εντυ­πω­σιά­ζουν τους επι­σκέ­πτες κάθε ηλι­κί­ας.

Δεν λεί­πουν βέ­βαια και τα ζω­ά­κια, όπως γαϊ­δου­ρά­κι, άλογο, προ­βα­τά­κια, κα­τσι­κά­κια, πε­ρι­στέ­ρια, κου­νε­λά­κια καθώς και ένα μικρό πόνι που θα πε­ρι­μέ­νει τα παι­διά για να τα κάνει βόλτα με την άμαξα.

Η Φάτνη, θα είναι ανοι­κτή τις Άγιες ημέ­ρες των Χρι­στου­γέν­νων, της Πρω­το­χρο­νιάς και των Φώτων και συ­γκε­κρι­μέ­να στις 25 & 26 Δε­κεμ­βρί­ου και 1, 2 & 6 Ια­νουα­ρί­ου από τις 11:00 το πρωί έως και τις 17:00 το από­γευ­μα.

Οι επι­σκέ­πτες μας θα έχουν τη δυ­να­τό­τη­τα να απο­λαύ­σουν δίπλα στο τζάκι και μέσα σε γιορ­τι­νό κλίμα ζεστό τσάι και γλυ­κί­σμα­τα που θα προ­σφέ­ρει ο Πο­λι­τι­στι­κός Σύλ­λο­γος Πα­ρα­δει­σί­ου «Βιλ­λα­νό­βα». Την εορ­τα­στι­κή ατμό­σφαι­ρα θα ζε­στά­νουν πλή­θος εκ­δη­λώ­σε­ων που έχουν προ­γραμ­μα­τι­στεί στον ει­δι­κά δια­μορ­φω­μέ­νο προ­αύ­λιο χώρο της Ζω­ντα­νής μας Φάτ­νης.

Ο  κος. Πα­ρα­μυ­θάς και η κα. Μου­σι­κή θα τα­ξι­δέ­ψουν μι­κρούς και με­γά­λους τη Δευ­τέ­ρα 26-12-2016 και ώρα 12:00   στον μα­γι­κό κόσμο των πα­ρα­μυ­θιών και αγα­πη­μέ­νων με­λω­διών,  ενώ τη Δευ­τέ­ρα  2-01-2017 και ώρα 12:00 ο Άγιος Βα­σί­λης θα μοι­ρά­σει δώρα σε όλους τους μι­κρούς μας φί­λους.

Η ιδιαί­τε­ρη χει­ρο­ποί­η­τη φάτνη στην εί­σο­δο

του δη­μο­τι­κού θε­ά­τρου

Ένα αφιέ­ρω­μα στις ξε­χω­ρι­στές φάτ­νες της Ρόδου δεν θα γι­νό­ταν να μην πε­ρι­λαμ­βά­νει και τη χει­ρο­ποί­η­τη και ιδιαί­τε­ρη φάτνη που φι­λο­τέ­χνη­σε με κόπο, με­ρά­κι και πε­ρισ­σή μα­ε­στρία στην εί­σο­δο του δη­μο­τι­κού θε­ά­τρου ο κ. Βα­σί­λης Κα­ρελ­λάς. Έμαθε την τέχνη από τον πα­τέ­ρα του Νίκο Κα­ρελ­λά, ο οποί­ος ξε­κί­νη­σε αυτή την πα­ρά­δο­ση πριν από 40 χρό­νια.

Πριν από δύο χρό­νια και μετά από πολύ καιρό, ο Βα­σί­λης Κα­ρελ­λάς, απο­φά­σι­σε να ανα­βιώ­σει τη φάτνη και να την αφιε­ρώ­σει στη μνήμη του πρω­το­μά­στο­ρα πα­τέ­ρα του. Η προ­σπά­θεια ήταν επί­πο­νη και απαι­τη­τι­κή, το απο­τέ­λε­σμα όμως εν­θου­σί­α­σε και συ­γκί­νη­σε όλους όσοι είδαν το ξε­χω­ρι­στό αυτό δη­μιούρ­γη­μα.

Οι­κο­γε­νειάρ­χες οι οποί­οι είχαν φω­το­γρα­φί­ες ως παι­διά με τους γο­νείς τους μπρο­στά στη μο­να­δι­κή αυτή χει­ρο­ποί­η­τη φάτνη, συ­γκι­νού­νται που μπο­ρούν να βγά­λουν πλέον ως γο­νείς φω­το­γρα­φί­ες με τα δικά τους παι­διά. Τα μικρά παι­διά από την πλευ­ρά τους εν­θου­σιά­ζο­νται με τη λε­πτο­μέ­ρεια που έχει η κα­τα­σκευή.

Η φάτνη κα­τα­σκευά­ζε­ται από ανα­κυ­κλώ­σι­μα υλικά και μπάζα, τα οποία στα χέρια του Βα­σί­λη παίρ­νουν σχήμα και ζωή. Πε­ρί­που 220 μοτέρ από πα­λιές ηλε­κτρι­κές συ­σκευ­ές χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν για να δώ­σουν κί­νη­ση στις φι­γού­ρες και στα κι­νη­τά μέρη!  Τα γύ­ψι­να σπι­τά­κια με τους φω­τι­σμούς είναι μα­γευ­τι­κά όμορ­φα.

«Η δια­δι­κα­σία για την κα­τα­σκευή της φάτ­νης είναι ιδιαί­τε­ρα απαι­τη­τι­κή. Χαί­ρο­μαι όμως πολύ για την αγάπη και τον εν­θου­σια­σμό του κό­σμου. Αυτή είναι για ‘μένα η με­γα­λύ­τε­ρη αντα­μοι­βή.

Αυτή τη φάτνη την ξε­κί­νη­σε ο πα­τέ­ρας μου με με­ρά­κι και αφο­σί­ω­ση. Έμαθα δίπλα του την τέχνη και με χαρά τη συ­νε­χί­ζω σή­με­ρα. Εύ­χο­μαι κάθε χρόνο να είναι όλο και πιο όμορ­φη και εντυ­πω­σια­κή η φάτνη. Με την απαι­τού­με­νη υπο­στή­ρι­ξη, το απο­τέ­λε­σμα μπο­ρεί να είναι ακόμη κα­λύ­τε­ρο», ανα­φέ­ρει μι­λώ­ντας στη «δ» ο κ. Βα­σί­λης Κα­ρελ­λάς.