Χριστούγεννα: Αλήθειες και μύθοι

Καλά Χρι­στού­γεν­να και ευ­τυ­χι­σμέ­νο το 2020! Καλά δια­βά­σα­τε, 2020. Δεν πρό­κει­ται για λάθος. Το λάθος είναι το 2015, διότι ένας μο­να­χός δεν έκανε σω­στούς υπο­λο­γι­σμούς.

Πί­στευε και μη ερεύ­να ή πί­στευε και μη, ερεύ­να; Aγιος Βα­σί­λης από την Και­σα­ρεία ή Santa claus από την Ολ­λαν­δία; Κο­μή­της, με­τε­ω­ρί­της ή μήπως σου­περ­νό­βα το άστρο της Βη­θλε­έμ; Και αυτοί οι μάγοι τι ήταν, πρό­γο­νοι του Ούρι Γκέ­λερ; Ο Χρι­στός γεν­νή­θη­κε την 25η Δε­κεμ­βρί­ου ή μήπως ήταν Ανοι­ξη; Γιατί το Χρι­στου­γεν­νιά­τι­κο δέ­ντρο είναι έλατο και όχι βε­λα­νι­διά; Oι μύθοι, οι πα­ρα­δό­σεις και οι ανα­φο­ρές των Ευαγ­γε­λι­στών για τη Γέν­νη­ση «προ­κα­λούν» τους επι­στή­μο­νες, ερευ­νη­τές, ιστο­ρι­κούς και λα­ο­γρά­φους.

Πότε γεν­νή­θη­κε ο Χρι­στός

H Γέν­νη­ση του Χρι­στού στην εποχή της βα­σι­λεί­ας του Ηρώδη αμ­φι­σβη­τή­θη­κε έντο­να από τους ιστο­ρι­κούς, καθώς είναι απο­δε­δειγ­μέ­νο ότι ο Ηρώ­δης βα­σί­λευ­σε στην Ιου­δαία από το 37 π.X. ως και το 4 π.X., δη­λα­δή τέσ­σε­ρα χρό­νια πριν από τη Γέν­νη­ση. Οι θε­ο­λό­γοι θε­ω­ρούν πά­ντως ότι πρό­κει­ται για λαθος που έκανε ενας μο­να­χός από την Αλε­ξάν­δρεια. Πε­ντα­κό­σια χρό­νια μετά τη Βη­θλε­έμ, ο Διο­νύ­σιος προ­σπά­θη­σε να ορί­σει την ημε­ρο­μη­νία της Γεν­νή­σε­ως του Χρι­στού, έχο­ντας ως βάση το 756 από κτί­σε­ως της Ρώμης. Κατά τους θε­ο­λό­γους όμως έκανε λάθος προ­σέγ­γι­ση στις με­τρή­σεις του κατά πέντε ή έξι έτη. Επο­με­νως, τώρα θα έπρε­πε να υπο­δε­χθού­με το 2020!.

Γεν­νή­θη­κε στις 25 Δε­κεμ­βρί­ου; Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι με­λε­τη­τές συ­γκλί­νουν ότι δεν γεν­νή­θη­κε αυτή την ημε­ρο­μη­νία, επι­κα­λού­με­νοι με­τα­ξύ άλλων το γε­γο­νός ότι το χει­μώ­να οι βο­σκοί με τα κο­πά­δια τους δεν μπο­ρεί να ήταν στην ύπαι­θρο, αλλά στα χει­μα­διά. Το βε­βαιο είναι ότι η επέ­τειος της Γέν­νη­σης εορ­τα­ζό­ταν ως και τα μέσα του 4ου αιώνα στις 6 Ια­νουα­ρί­ου, μαζί με τα Θε­ο­φά­νια. Υπηρ­χε όμως ένα πρό­βλη­μα, που έχει να κάνει με την εξά­πλω­ση του Χρι­στια­νι­σμού. Η νεα θρη­σκεια έπρε­πε να απα­ντή­σει σε ει­δω­λο­λα­τρι­κές εορ­τές. Την ημε­ρο­μη­νία αυτή, την 25η Δε­κεμ­βρί­ου, εορ­τά­ζο­νταν στην επι­κρά­τεια της Ρω­μαϊ­κής αυ­το­κρα­το­ρί­ας η με­γά­λη εορτή του “ακα­τα­νί­κη­του” θεού Ήλιου (Dies Natalis Solis Invicti), αλλά και τα γε­νέ­θλια του Μίθρα. Ετσι στα μέσα του 4ου αιώνα για πρώτη φορά η Εκ­κλη­σία της Ρώμης εγεί­ρει το ζή­τη­μα του εορ­τα­σμού της Γέν­νη­σης. Και προ­φα­νώς επε­λέ­γη η 25η Δε­κεμ­βρί­ου, προς αντι­κα­τά­στα­ση των πα­γα­νι­στι­κών γιορ­τών, όπως τα Σα­τουρ­νά­λια και τα Μπρου­μά­λια.

Γιατι στη Βη­θλε­έμ: Όπως ση­μειώ­νει η δι­δά­κτωρ Θε­ο­λο­γί­ας του ΑΠΘ, βι­βλι­κή θε­ο­λό­γος Ελένη Κασ­σε­λού­ρη «η Γέν­νη­ση του Ιησού στη Βη­θλε­έμ υπο­δη­λώ­νει τη σχέση με την απο­στο­λή από τον Θεό κά­ποιου βα­σι­λιά Δα­βι­δί­δη, απο­γό­νου του Δαβίδ, που θα ελευ­θε­ρώ­σει το ιου­δαϊ­κό έθνος όχι μόνον από τους Ρω­μαί­ους αλλά και από τις αμαρ­τί­ες του, εγκα­θι­δρύ­ο­ντας μια νέα πο­λι­τι­κή και θρη­σκευ­τι­κή τάξη».

Ποιος κα­θιέ­ρω­σε αργία τα Χρι­στού­γεν­να; Το 529 ο αυ­το­κρά­το­ρας Ιου­στι­νια­νός, ο οποί­ος απα­γό­ρευ­σε την ερ­γα­σία και τα δη­μό­σια έργα κατά τη διάρ­κεια των Χρι­στου­γέν­νων και ανα­κή­ρυ­ξε δη­μό­σια αργία.

Τι ση­μαί­νει η λέξη Μεσ­σί­ας :«Ο όρος μεσ­σί­ας απο­τε­λεί ελ­λη­νι­κή με­τα­φο­ρά του εβραϊ­κού όρου μα­σιάχ , που ση­μαί­νει «χρι­σμέ­νος», Χρι­στός. Αρ­χι­κά σή­μαι­νε οποιο­δή­πο­τε πρό­σω­πο το οποίο χριό­ταν με λάδι κατά την ανά­λη­ψη ενός αξιώ­μα­τος με­τα­ξύ των αρ­χαί­ων Ισ­ραη­λι­τών. Η χρι­στή­ρια δια­δι­κα­σία αφο­ρού­σε τον Αρ­χιε­ρέα τον Βα­σι­λιά και, με­τα­γε­νέ­στε­ρα, τους προ­φή­τες

Οι τρεις μάγοι

Πρώ­τος ανα­φέ­ρε­ται ονο­μα­στι­κὰ στους Μά­γους ο Βέδας ο αι­δέ­σι­μος (Venerαble Bede, 672-735), επι­φα­νὴς Αγ­γλος εκ­κλη­σια­στι­κὸς συγ­γρα­φέ­ας, με τα ονό­μα­τα Γκα­θε­σπά, Μελ­χι­ὼρ και Βι­θι­σα­ρεὰ

Ο Ευαγ­γε­λι­στής Ματ­θαί­ος δεν δίνει λε­πτο­μέ­ρειες ούτε για τον αριθ­μό τους, ούτε για το τι ακρι­βώς ήταν αυτοί οι μάγοι, ίσως επει­δή το θε­ω­ρού­σε κάτι γνω­στό και δε­δο­μέ­νο για τους αν­θρώ­πους της επο­χής του. H πλη­ρο­φο­ρία πά­ντως ότι έφτα­σαν από την Ανα­το­λή οδη­γεί στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι έρ­χο­νταν από την Περ­σία, καθώς ανα­το­λι­κά της Πα­λαι­στί­νης δεν υπήρ­χαν άλλες χώρες, στις οποί­ες να υπήρ­χε πα­ρά­δο­ση για μά­γους με κά­ποια θε­τι­κή ση­μα­σία της λέξης. Πράγ­μα­τι, στις πε­ριο­χές εκεί­νες, μάγοι ονο­μά­ζο­νταν σοφοί, οι οποί­οι ασχο­λού­νταν με τις φυ­σι­κές επι­στή­μες, την αστρο­νο­μία (αστρο­λο­γία ονο­μα­ζό­ταν τότε), την ια­τρι­κή, αλλά και με θρη­σκευ­τι­κά ζη­τή­μα­τα ή με από­κρυ­φες γνώ­σεις (μα­ντεία, ερ­μη­νεία φυ­σι­κών φαι­νο­μέ­νων, ονει­ρο­κρι­τι­κή), και κα­τεί­χαν θέση βα­σι­λι­κών συμ­βού­λων, ακο­λου­θώ­ντας ακόμη και το στρα­τό στις εκ­στρα­τεί­ες.

Τι ήταν το άστρο της Βη­θλε­έμ;

Ανα­φο­ρά στο άστρο κάνει μόνο ο Ευαγ­γε­λι­στής Ματ­θαί­ος. Το Άστρο της Βη­θλε­έμ θα έπρε­πε να ήταν κάτι το ασυ­νή­θι­στο, προ­κει­μέ­νου να τρα­βή­ξει την προ­σο­χή των Μάγων και να έχει με­γά­λη διάρ­κεια ζωής -εβδο­μά­δες ή μήνες- ώστε να «οδη­γή­σει» τους Μά­γους σε αυτό το μα­κρι­νό τα­ξί­δι. Επί­σης, δεν πρέ­πει να ήταν ορατό στον πολύ κόσμο, καθώς δεν υπάρ­χει ανα­φο­ρά για αυτό από Γραμ­μα­τείς, Φα­ρι­σαί­ους ή από τους βο­σκούς.

Ποιες είναι λοι­πόν οι διά­φο­ρες επι­στη­μο­νι­κές εκ­δο­χές:

Με­τέ­ω­ρο: Τα με­τέ­ω­ρα όμως δεν είναι κα­θό­λου σπά­νιο φαι­νό­με­νο που να απο­τε­λεί ξε­χω­ρι­στό ση­μά­δι για τους Μά­γους.

Κο­μή­της: Συ­νο­λι­κά, έχουν κα­τα­γρα­φεί έως και τη γέν­νη­ση του Χρι­στού 135 κο­μή­τες. Όμως ήταν κο­μή­της, θα έπρε­πε να τον έβλε­παν πολ­λοί. Εξάλ­λου, οι αρ­χαί­οι λαοί θε­ω­ρού­σαν τους κο­μή­τες ως προ­άγ­γε­λους δυ­σά­ρε­στων γε­γο­νό­των και κα­τα­στρο­φών

Νόβα ή σου­περ­νό­βα: Όταν ένα άστρο με­τα­βλη­θεί σε σου­περ­νό­βα μπο­ρεί να εκ­πέμ­ψει εκα­τομ­μύ­ρια φορές πε­ρισ­σό­τε­ρο φως και ακτι­νο­βο­λία απ’ ότι ο Ήλιος μας. Αλλά, πάλι κάτι τέ­τοιο θα ήταν ορατό απ όλους τους αν­θρώ­πους, ενώ θα υπήρ­χε και κά­ποια κα­τα­γρα­φή από αστρο­νό­μους της επο­χής.

Σύ­νο­δος πλα­νη­τών ή συ­ζυ­γία πλα­νη­τών: Η θε­ω­ρία αυτή δια­τυ­πώ­θη­κε από τον Γιό­χαν Κέ­πλερ, αλλά και πάλι θα είχε κα­τα­γρα­φεί από αστρο­νό­μους της επο­χής, αφού δεν ήταν άγνω­στο φαι­νό­με­νο.

Το 1911, ο Γερ­μα­νός Alfred Jeremias υπο­στή­ρι­ξε πως το Άστρο της Βη­θλε­έμ ήταν το λα­μπρό­τε­ρο άστρο του αστε­ρι­σμού του Λέ­ο­ντος, ο Βα­σι­λί­σκος, ενώ το 1913 ο A. Stenzel υπο­στή­ρι­ξε πως «οδη­γός» των Μάγων ήταν ο κο­μή­της του Χάλεϊ.

Το Χρι­στου­γεν­νιά­τι­κο δέ­ντρο

Είναι πλάνη ότι το πρώτο χρι­στου­γεν­νιά­τι­κο δέ­ντρο έφερε στην Αθήνα ο …Αβρα­μό­που­λος όταν ήταν δή­μαρ­χος. Όχι, δεν ήταν ο Αβρα­μό­που­λος, αλλά ο Οθων το 1833. Για την ακρί­βεια, πρώτα στο Ναύ­πλιο και μετά στην Αθήνα, όπου μά­λι­στα οι κά­τοι­κοι σχη­μά­τι­σαν ουρές για να το θαυ­μά­σουν.

Ως χρι­στου­γεν­νιά­τι­κο σύμ­βο­λο κα­τα­γρά­φε­ται περι το 750, όταν ο Άγιος Βο­νι­φά­τιος θέ­λη­σε να εξα­λεί­ψει την βε­λα­νι­διά των “ει­δω­λο­λα­τρών” στην βε­λα­νι­διά, αντι­κα­θι­στώ­ντας την με το έλατο . Το πρώτο στο­λι­σμέ­νο δέν­δρο εμ­φα­νί­στη­κε στη Γερ­μα­νία το 1539 και τα πρώτα στο­λί­δια ήταν συ­σκευα­σμέ­να φα­γη­τά ή είδη ρου­χι­σμού ή άλλα χρή­σι­μα είδη, που στο πέ­ρα­σμα των χρό­νων και με την άνοδο του βιο­τι­κού επι­πέ­δου εξε­λί­χθη­καν μόνο σε δια­κο­σμη­τι­κά αντι­κεί­με­να. Κατά την πα­ρά­δο­ση ο πρώ­τος που στό­λι­σε δέ­ντρο ήταν ο Μαρ­τί­νος Λού­θη­ρος.

Η «Αγια Νύχτα»

Το τρα­γού­δι “Άγια Νύχτα”, γρά­φτη­κε» το 1818 από τον Αυ­στρια­κό ιερέα Τζό­σεφ Μορ (Joseph Mohr). Το έγρα­ψε επει­δή το μου­σι­κό όρ­γα­νο της εκ­κλη­σί­ας είχε χα­λά­σει, μία μέρα πριν από την πα­ρα­μο­νή των Χρι­στου­γέν­νων. Έτσι κά­θι­σε και έγρα­ψε ένα τρα­γού­δι για να τρα­γου­δή­σουν οι πι­στοί με συ­νο­δεία κι­θά­ρας. Λίγο αρ­γό­τε­ρα το ίδιο βράδυ, τρα­γου­δί­στη­κε το Άγια Νύχτα για πρώτη φορά!

Το πνεύ­μα των Χρι­στου­γέν­νων στα­μά­τη­σε τον πό­λε­μο

Τα με­σά­νυ­χτα της πα­ρα­μο­νής Χρι­στου­γέν­νων του 1914, οι πυ­ρο­βο­λι­σμοί από τα γερ­μα­νι­κά στρα­τεύ­μα­τα του Ά πα­γκο­σμί­ου πο­λέ­μου, στα­μά­τη­σαν και ξαφ­νι­κά άρ­χι­σαν να ακού­γο­νται χρι­στου­γεν­νιά­τι­κοι ρυθ­μοί από την πλευ­ρά των Γερ­μα­νών. Νωρίς το πρωί οι Γερ­μα­νοί, βγή­καν από τα χα­ρα­κώ­μα­τα πη­γαί­νο­ντας προς τα χα­ρα­κώ­μα­τα των συμ­μά­χων φω­νά­ζο­ντας “Καλά Χρι­στού­γεν­να”. Στην αρχή οι στρα­τιώ­τες των συμ­μά­χων νό­μι­σαν ότι είναι κόλπο των Γερ­μα­νών, αλλά σύ­ντο­μα βγή­καν και αυτοί από τα χα­ρα­κώ­μα­τα και έκα­ναν χει­ρα­ψί­ες με τους αντι­πά­λους τους. Η εκε­χει­ρία δι­ήρ­κε­σε λίγες μέρες και οι άντρες αντάλ­λα­ξαν με­τα­ξύ τους τσι­γά­ρα και πίτες τρα­γού­δη­σαν και στο τέλος έπαι­ξαν πο­δό­σφαι­ρο.

thetoc.gr