Γ. Bαληνάκης: «Μια νέα εθνική στρατηγική είναι από καιρό αναγκαία»

Kύριε Βαλη­νάκη, πρό­σφατα ανα­φέ­ρατε σε σχετικό άρθρο σας, ότι “επί δεκα­ε­τίες αρνη­θή­καμε να πάρουμε στα σοβαρά το συνο­λικό τουρ­κικό σχέδιο και την αυξα­νό­μενη απειλή στρα­τιω­τι­κής επί­θε­σης από την γείτονα”. Πώς σχο­λιά­ζετε τις τουρ­κι­κές απαι­τή­σεις και προ­κλή­σεις;

Πράγ­ματι το είπα κι επιμένω σ’ αυτό. Ως πολι­τεία και ως κοι­νω­νία συνο­λικά, δεν παίρ­ναμε πολύ στα σοβαρά τις κατά καιρούς επι­θε­τι­κές δηλώ­σεις Τούρκων αξιω­μα­τού­χων που τότε βέβαια ήταν σπο­ρα­δι­κές και σχετικά ήπιες σε σχέση με τα σημε­ρινά πολε­μο­χαρή παρα­λη­ρή­ματα του Ερντο­γάν και των συνερ­γα­τών του. Η επίσημη ανάλυση ήταν τότε ότι η Άγκυρα δεν θα είχε το θράσος και τα στρα­τιω­τικά μέσα να επι­τε­θεί στην Ελλάδα. Αλλά κι αν το έκανε ότι θα την στα­μα­τού­σαν παρεμ­βαί­νο­ντας δυνα­μικά οι ΗΠΑ και η ΕΕ. Ορι­σμέ­νοι όμως από εμάς που βλέπαμε τη δυνα­μική ισχύος που μεθο­δικά ξεδί­πλωνε η Τουρκία και τους απώ­τε­ρους στόχους της, ειση­γού­μα­σταν όχι μόνο την αντί­στοιχη δική μας προ­ε­τοι­μα­σία, αλλά και να «κλεί­σουμε» με το κεφάλι ψηλά τα τότε ελά­χι­στα προ­βλή­ματα που μας χώριζαν. Μιά νέα εθνική στρα­τη­γική είναι από καιρό ανα­γκαία. Δυστυ­χώς πρυ­τά­νευε συνήθως η βολική οδός της ανα­βο­λής κρί­σι­μων απο­φά­σεων, βάσει και των δήθεν «πατριω­τι­κών» κραυγών. Τη δεκα­ε­τία πχ. του ‘80 «υπε­ρή­φανα» απορ­ρί­πταμε τον διάλογο κάθε φορά που η Τουρκία προ­χω­ρούσε ένα βήμα στο Κυπριακό ή στο Αιγαίο για να το κατα­πιούμε λίγο αργό­τερα ατι­μώ­ρητο μπροστά σε νέα πρό­κληση που με τη σειρά της γινόταν ο νέος όρος για να συζη­τή­σουμε με την Τουρκία κ.ο.κ. Σε κάθε σχεδόν κρίση κάτι χάναμε…

Όλα αυτά τα επι­κοι­νω­νιακά πυρο­τε­χνή­ματα και οι ιδέες της στιγμής βοη­θού­σαν να προ­χω­ράμε χωρίς ορατό πολι­τικό κόστος στο εσω­τε­ρικό και κάνο­ντας ότι δεν αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε τη διο­λί­σθηση των θέσεών μας. Προ­φα­νώς δεν αντι­με­τω­πι­ζό­ταν έτσι αξιό­πι­στα και σε βάθος το μεγάλο εθνικό ζήτημα της απο­τρο­πής ενός επι­κίν­δυ­νου γείτονα ή της επί­λυ­σης των οριο­θε­τή­σεων. Αλλά και ως προς τις προ­τει­νό­με­νες λύσεις, όσοι από εμάς προ­βλέ­παμε —ορθά όπως απο­δεί­χθηκε— βάσει της σταθερά αυξα­νό­με­νης και ανε­μπό­δι­στης ενδυ­νά­μω­σης της Τουρ­κίας (πχ την οριο­θέ­τηση της υφα­λο­κρη­πί­δας στο Αιγαίο στη βάση της «χτένας»/«δακτύ­λων»), λοι­δω­ρού­μα­σταν ως υπο­χω­ρη­τι­κοί από τους τυφλω­μέ­νους ανυ­πο­χώ­ρη­τους υπερ­πα­τριώ­τες που εγγυώ­νταν ότι στο μέλλον η Τουρκία θα κατέρ­ρεε και ο συσχε­τι­σμός δυνά­μεων θα ήταν συντρι­πτικά υπέρ μας. Ο κόσμος όμως άλλαξε δρα­μα­τικά γύρω μας και τα προ­βλή­ματα έγιναν ακόμη πιο δύσκολα κι επι­κίν­δυνα! Η Τουρκία γιγα­ντώ­θηκε μέσα στις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες κι εμείς, κι όταν ακόμη εξο­πλι­ζό­μα­σταν, το κάναμε με άλλα κρι­τή­ρια…Η οικο­νο­μική κρίση έδωσε στην απο­τρε­πτική μας ισχύ ένα μεγάλο χτύπημα προς τα κάτω και μόνο οι ικα­νό­τη­τες και ο πατριω­τι­σμός των ενόπλων δυνά­μεών μας την συγκρα­τούν σε ένα βαθμό.

Ο Τούρκος Πρό­ε­δρος παρα­βιά­ζει συστη­μα­τικά κάθε διεθνή συμ­φω­νία καθώς και το διεθνές δίκαιο. Γιατί τραβάει τόσο πολύ το σχοινί;

Όταν λέμε ότι η απο­τροπή μας είναι ισχυρή θα πρέπει να ξέρουμε αυτό που πραγ­μα­τικά μετράει για να πετύχει τον στόχο της: για να απο­τρα­πεί η Τουρκία πρέπει να πειστεί ο Ερντο­γάν (όχι απλά εμείς να το φωνά­ζουμε αυτά­ρε­σκα) ότι α) έχουμε τη στρα­τιω­τική δυνα­τό­τητα να πλή­ξουμε την Τουρκία άκρως κατα­στρε­πτικά και μάλιστα στο έδαφός της, όχι απλά να ρίξουμε πίσω στη θάλασσα τον εισβο­λέα και β) ότι είμαστε πλήρως απο­φα­σι­σμέ­νοι να υπε­ρα­σπι­στούμε με κάθε μέσο όλα τα δικαιώ­ματά μας. Σάς φαί­νε­ται να έχει πειστεί γι αυτά και άρα ότι απο­τρέ­πε­ται; Κάθε άλλο δυστυ­χώς… Επι­πλέον, έχει πειστεί ότι κανείς διεθνής παρά­γο­ντας, ούτε οι ΗΠΑ, ούτε η Ευρώπη δεν θα τον στα­μα­τή­σει. Όλα αυτά τον κάνουν ολοένα και πιό επι­θε­τικό. • Οι κινή­σεις της Αθήνας, είναι προς την σωστή κατεύ­θυνση κατά την άποψή σας;

Η σημε­ρινή κυβέρ­νηση ήρθε με στόχο να επι­κε­ντρω­θεί στα οικο­νο­μικά και την ανά­πτυξη της χώρας, όπως όλοι πραγ­μα­τικά θα θέλαμε. Δεν υπο­λό­γισε νομίζω τον παρα­λη­ρη­μα­τικό παρά­γο­ντα ονόματι Ερντο­γάν και αιφ­νι­διά­στηκε από την προ­κλη­τική υπο­γραφή του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου και τις ραγδαίες εξε­λί­ξεις που ακο­λού­θη­σαν. Έτσι ανα­γκά­στηκε βέβαια να στραφεί περισ­σό­τερο στα εξω­τε­ρικά και να κολυ­μπή­σει στα βαθειά με το καλη­μέρα σας. Στην υβρι­δική κρίση στον Έβρο έδειξε υψηλά αντα­να­κλα­στικά και μεγάλη απο­φα­σι­στι­κό­τητα κάνο­ντας όλη τη χώρα περή­φανη. Έστειλε τα κατάλ­ληλα μηνύ­ματα στην Τουρκία και στην Ευρώπη. Ακο­λού­θησε μιά ενεργός κινη­τι­κό­τητα του Υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Νίκου Δένδια με την υπο­γραφή συμ­φω­νιών οριο­θέ­τη­σης με Ιταλία και Αίγυπτο που (έστω και έτσι όπως έγιναν) συνι­στού­σαν ένα βήμα μπροστά έναντι του ακόμη χει­ρό­τε­ρου σενα­ρίου. Κατά την νέα κρίση τον Ιούλιο ξεκι­νή­σαμε με τερά­στια κινη­το­ποί­ηση, υπο­σχέ­σεις για ευρω­παι­κές κυρώ­σεις κλπ όταν το Ο.Ρέις ήταν 150 ν.μ. νότια του Καστελ­λό­ρι­ζου. Όταν όμως έφτασε κοντά στα 6 ν.μ. από τα Δωδε­κά­νησα απλώς το «παρα­κο­λου­θούμε ψύχραιμα» και οι κυρώ­σεις απλώς ανα­βλή­θη­καν… Οι κόκ­κι­νες γραμμές μας φαί­νε­ται να μπερ­δεύ­τη­καν. Μιλάμε όμως για το Καστελ­λό­ριζό μας και τις νησίδες του, τα δωδε­κα­νη­σιακά χωρικά ύδατα και εναέριο χώρο 10 ν.μ. (που πιθα­νό­τατα παρα­βιά­στηκε), αλλά και την ΑΟΖ, υφα­λο­κρη­πίδα, όλα συνο­λικά τα δικαιώ­ματα που μας δίνει το δίκαιο της θάλασ­σας. Στο τελευ­ταίο βιβλίο μου αναλύω και την ύπαρξη επί ιτα­λο­κρα­τίας οριο­θε­τη­μέ­νης (1932) με την Τουρκία οιονεί απο­κλει­στι­κής ζώνης αλιείας (πρό­δρομο της ΑΟΖ) από το Αγα­θο­νήσι μέχρι τη Στρογ­γύλη που νέμο­νταν οι (υπό­δου­λοι τότε ως Ιταλοί υπήκοοι) ψαράδες παπ­πού­δες μας ανε­μπό­δι­στα. Δημο­σιεύω και σχε­τι­κούς χάρτες (καλύ­τε­ρους από τον λεγό­μενο της Σεβίλης) για να ενι­σχύσω την εθνική προ­σπά­θεια. Τι κάνουν σήμερα για τα απει­λού­μενα θαλάσ­σια δικαιώ­ματα της Δωδε­κα­νή­σου η Πολι­τεία και η ΕΕ (γιατί η αλιεία είναι κοι­νο­τική αρμο­διό­τητα); Παρά τις εγγε­νείς δυσκο­λίες τις οποίες πλήρως κατα­λα­βαίνω, θεωρώ ότι σαφώς μπο­ρούμε ως κράτος περισ­σό­τερα. Κι εμείς ειδικά ως Δωδε­κα­νή­σιοι, γιατί εμάς πρώτους αφορούν οι τουρ­κι­κές απειλές, αξί­ζουμε μεγα­λύ­τε­ρης στή­ρι­ξης…

Τελικά μπορεί η Ελλάδα να βασι­στεί σε συμ­μά­χους και ποιοι είναι αυτοί στην παρούσα κατά­σταση;

Οι ΗΠΑ είναι σε εκλο­γικό παρο­ξυ­σμό και απο­μα­κρύ­νο­νται στα­διακά από την Μεσό­γειο υπέρ άλλων περιο­χών. Η ΕΕ αντι­με­τω­πί­ζει εσω­τε­ρι­κές κρίσεις και εγγε­νείς αδυ­να­μίες. Η Γαλλία είναι πολύ αξιο­ποι­ή­σιμη αλλά θέλει ακόμη δουλειά πολλή. Τις συμ­μα­χίες τις χτίζεις με σχε­δια­σμό, επιμονή αλλά και ανταλ­λάγ­ματα. Κανείς δεν θα έρθει να πολε­μή­σει για τα νησιά μας αν εμείς πρώτοι δεν είμαστε έτοιμοι να το κάνουμε. Και στην σημε­ρινή κρίση με το Ο.Ρέις δεν είδα ούτε ένα ξένο σκάφος να συμπα­ρα­τάσ­σε­ται (έστω συμ­βο­λικά) απο­τρε­πτικά δίπλα στα δικά μας, ή αντί­στοιχα ένα μαχη­τικό αερο­σκά­φος να υπε­ρί­πτα­ται έστω και φευ­γα­λέα της τουρ­κι­κής αρμάδας. Θέλω πάντως να πιστεύω ότι όντως το ζητή­σαμε από συμ­μά­χους και ότι δυστυ­χώς μας αρνή­θη­καν. Και η Αίγυ­πτος και το Ισραήλ είναι εξαι­ρε­τικά επι­φυ­λα­κτι­κές στα δύσκολα. Άρα μόνο με συνο­λικό σχέδιο και «έξυπνες» επι­μέ­ρους κινή­σεις μπο­ρούμε να ελπί­ζουμε σε πρα­κτι­κές στη­ρί­ξεις. Την τελευ­ταία στιγμή και με ιδέες της στιγμής αυτά δεν γίνο­νται… Μπο­ρούμε να περι­μέ­νουμε μόνο όσα έγκαιρα προ­ε­τοι­μά­σαμε. Έξυπνη στρα­τη­γική χρεια­ζό­μα­στε, όχι πολε­μι­κές κραυγές ούτε όμως και να κάνουμε ότι δεν κατα­λα­βαί­νουμε ότι πάμε πίσω…