Γιώργου Ανεψιού: «Κατευνασμός απέναντι σε αναθεωρητή είναι στρατηγική αυταπάτη»

• Ο Δι­δά­κτο­ρας Διε­θνούς Δι­καί­ου και Τα­ξί­αρ­χος (ε.α.), Π.Α. ανα­λύ­ει τις γε­ω­πο­λι­τι­κές ισορ­ρο­πί­ες στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, το τουρ­κο­λι­βυ­κό μνη­μό­νιο, τη στρα­τη­γι­κή απο­τρο­πής και τα όρια του κα­τευ­να­σμού απέ­να­ντι σε έναν ανα­θε­ω­ρη­τι­κό γεί­το­να

Σε μια εποχή που η Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειος ανα­συ­ντάσ­σε­ται γε­ω­πο­λι­τι­κά και οι ισορ­ρο­πί­ες στην πε­ριο­χή μοιά­ζουν πιο εύ­θραυ­στες από ποτέ, η ανά­λυ­ση του Διε­θνούς Δι­καί­ου απο­κτά ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα. Ο Δρ. Γιώρ­γος Ανε­ψιού, δι­δά­κτο­ρας Διε­θνούς Δι­καί­ου, Τα­ξί­αρ­χος (ε.α.) Π.Α. και δι­δά­σκων στη Σχολή Ιλάρ­χων και στη Σχολή Πο­λέ­μου της Πο­λε­μι­κής Αε­ρο­πο­ρί­ας, μιλά στη «δ» για τις σύγ­χρο­νες προ­κλή­σεις της ελ­λη­νι­κής εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής, το μέλ­λον των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών σχέ­σε­ων και τον ρόλο του Δι­καί­ου ως ερ­γα­λεί­ου αλλά και ασπί­δας απο­τρο­πής. Με λόγο τεκ­μη­ριω­μέ­νο και κρι­τι­κό, ο Δρ. Ανε­ψιού ανα­λύ­ει γιατί η πο­λι­τι­κή των «ήρε­μων νερών» ωφέ­λη­σε κυ­ρί­ως την Άγκυ­ρα, πώς το τουρ­κο­λι­βυ­κό μνη­μό­νιο εξα­κο­λου­θεί να επη­ρε­ά­ζει τις ισορ­ρο­πί­ες, αλλά και ποιες είναι οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για έναν ρε­α­λι­στι­κό διά­λο­γο Ελ­λά­δας – Τουρ­κί­ας στη βάση του διε­θνούς δι­καί­ου και της ισχύ­ος. Πα­ράλ­λη­λα, εστιά­ζει στα ενερ­γεια­κά και γε­ω­στρα­τη­γι­κά δια­κυ­βεύ­μα­τα του Great Sea Interconnector Ελ­λά­δας–Κύ­πρου–Ισ­ρα­ήλ και σχο­λιά­ζει τις εξε­λί­ξεις στη Γάζα, προει­δο­ποιώ­ντας ότι η ει­ρή­νη στην πε­ριο­χή πα­ρα­μέ­νει εύ­θραυ­στη και προ­σω­ρι­νή. Μια συ­νέ­ντευ­ξη που απο­τυ­πώ­νει, με την ψύ­χραι­μη ματιά ενός έμπει­ρου αξιω­μα­τι­κού και επι­στή­μο­να, τις βα­θύ­τε­ρες συν­δέ­σεις ανά­με­σα στο Διε­θνές Δί­καιο, τη δι­πλω­μα­τία και τη στρα­τη­γι­κή ισχύ, τρία θε­μέ­λια που όπως υπο­γραμ­μί­ζει, κα­θο­ρί­ζουν το μέλ­λον της Ελ­λά­δας σε μια τα­ραγ­μέ­νη εποχή

Ανα­λυ­τι­κά η συ­νέ­ντευ­ξη:

• Κύριε Ανε­ψιού μετά από μια διε­τία σχε­τι­κής απο­κλι­μά­κω­σης, φαί­νε­ται ότι η θε­ω­ρία των «ήρε­μων νερών» στα ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά φτά­νει στο τέλος της. Θε­ω­ρεί­τε ότι η Άγκυ­ρα αξιο­ποί­η­σε το διά­στη­μα της “ηρε­μί­ας” για να ενι­σχύ­σει τη θέση της, τόσο επι­χει­ρη­σια­κά όσο και δι­πλω­μα­τι­κά, ενό­ψει μιας νέας φάσης πί­ε­σης προς την Ελ­λά­δα;

Αρ­χι­κά να ευ­χα­ρι­στή­σω για τη φι­λο­ξε­νία στην εφη­με­ρί­δα ΔΗ­ΜΟ­ΚΡΑ­ΤΙ­ΚΗ. Έχω ζήσει πολλά χρό­νια στην επαρ­χία, και μά­λι­στα στα πρώτα χρό­νια της κα­ριέ­ρας μου, είχα τις κα­λύ­τε­ρες δυ­να­τές ανα­μνή­σεις και θεωρώ ότι μπορώ να αφου­γκρα­στώ τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες και τις ανά­γκες της πε­ρι­φέ­ρειας, και έτσι θα μου επι­στρέ­ψε­τε μια ιδιαί­τε­ρη ευαι­σθη­σία. Είναι τόσο ση­μα­ντι­κές οι προ­σπά­θειες, όπως η δική σας, να προ­σφέ­ρε­τε αξιό­πι­στη και αντι­κει­με­νι­κή ενη­μέ­ρω­ση στο κοινό σας στα ακρι­τι­κά Δω­δε­κά­νη­σα, αλλά και σε όσους σας δια­βά­ζουν και σας πα­ρα­κο­λου­θούν σε όλη την Ελ­λά­δα. Θεωρώ λοι­πόν χρέος μου και χαρά μου να υπο­στη­ρί­ξω την προ­σπά­θεια αυτή, όποτε μου δί­δε­ται η ευ­και­ρία. Τώρα, στο ερώ­τη­μά σας. Το εγ­χεί­ρη­μα των «Ήρε­μων Νερών», όπως το ονο­μά­σα­τε, δεν είναι πα­ντε­λώς νέο ή πρω­το­πό­ρο στη δι­πλω­μα­τι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα στο χώρο της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου, και ει­δι­κά στο Αι­γαίο. Είναι μια συ­νι­στώ­σα που μετά τα τρα­γι­κά γε­γο­νό­τα της Κύ­πρου που οδή­γη­σαν σε ει­σβο­λή και έκτο­τε κα­το­χή του 37% πε­ρί­που του νη­σιού από τις τούρ­κι­κες στρα­τιω­τι­κές δυ­νά­μεις, ανι­χνεύ­ο­νται άλ­λο­τε λι­γό­τε­ρο, άλ­λο­τε πε­ρισ­σό­τε­ρο στο πεδίο των δι­με­ρών σχέ­σε­ων με τη γεί­το­να Τουρ­κία. Φυ­σι­κά, με κά­ποιες εξαι­ρέ­σεις, κά­ποια πα­ρά­θυ­ρα έντο­νων κλι­μα­κώ­σε­ων, που οδή­γη­σαν σε κρί­σεις που βέ­βαια τε­λι­κά εκτο­νώ­θη­καν χωρίς –ευ­τυ­χώς- να οδη­γή­σουν σε πε­ραι­τέ­ρω κλι­μά­κω­ση ή «θερμή αντι­πα­ρά­θε­ση με­τα­ξύ των δύο χωρών. Απλά, αυτή η αντί­λη­ψη, πα­λαιό­τε­ρα, ήταν μια μόνον συ­νι­στώ­σα της όλης δια­δι­κα­σί­ας. Εσχά­τως, τα τε­λευ­ταία χρό­νια, ει­δι­κά με την πα­ρού­σα ηγε­σία στο ελ­λη­νι­κό ΥΠΕΞ, έχει πάρει ένα πε­ρισ­σό­τε­ρο ρη­το­ρι­κά …απτό χα­ρα­κτή­ρα κα­θο­ρί­ζο­ντας σε πολύ βα­ρύ­νο­ντα βαθμό τη δια­δι­κα­σία λήψης απο­φά­σε­ων και χά­ρα­ξης πο­λι­τι­κών ή στρα­τη­γι­κών στο πεδίο της εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής και των επι­μέ­ρους πτυ­χών της «εφαρ­μο­σμέ­νης» Δι­πλω­μα­τί­ας (δηλ. της πο­λι­τι­κής, στρα­τιω­τι­κής, οι­κο­νο­μι­κής, ενερ­γεια­κής, πο­λι­τι­στι­κής κλπ.). Επι­σφρα­γί­στη­κε δε με την πε­ρί­φη­μη «Δια­κή­ρυ­ξη των Αθη­νών Περί Σχέ­σε­ων Φι­λί­ας και Καλής Γει­το­νί­ας», που υπε­γρά­φη σε επί­πε­δο Κο­ρυ­φής (δηλ. Έλ­λη­να Πρω­θυ­πουρ­γού και Τούρ­κου Προ­έ­δρου) στο πλαί­σιο της 5ης συ­νά­ντη­σης του Ανώ­τα­του Συμ­βου­λί­ου Συ­νερ­γα­σί­ας Ελ­λά­δας – Τουρ­κί­ας, την 7η Δε­κεμ­βρί­ου 2023, στην Αθήνα. Μια εξέ­λι­ξη που, ει­δι­κά κατά τη συ­γκε­κρι­μέ­νη γε­ω­πο­λι­τι­κή συ­γκυ­ρία, ομο­λο­γου­μέ­νως προ­βλη­μά­τι­σε όσους σταθ­μί­ζουν ιδιαί­τε­ρα τις αδιά­λει­πτα απει­λη­τι­κές ή κλι­μα­κού­με­να ανα­θε­ω­ρη­τι­κές βλέ­ψεις της ση­με­ρι­νής Τουρ­κί­ας, σε ολό­κλη­ρη την πε­ρι­φέ­ρειά της, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου βέ­βαια και του τμή­μα­τος προς νότο και δυ­σμάς, δηλ. προς την Κύπρο και την Ελ­λά­δα. Σε αυτήν τη γε­ω­γρα­φι­κή απο­τύ­πω­ση του δυ­να­μι­κού επε­κτα­τι­σμού της τουρ­κι­κής επιρ­ρο­ής δεν θα πρέ­πει να μην πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται (σε ευ­ρύ­τε­ρη θε­ώ­ρη­ση) οι πε­ριο­χές της Συ­ρί­ας, του βο­ρεί­ου Ιράκ (ει­δι­κά οι κουρ­δι­κές πε­ριο­χές) και της Μέσης Ανα­το­λής (ως Τουρ­κι­κός νότος), οι πε­ριο­χές της κε­ντρι­κής και ανα­το­λι­κής Βό­ρειας Αφρι­κής (βλέπε Λιβύη κλπ.), οι πε­ριο­χές των Βαλ­κα­νί­ων (Αλ­βα­νία, Κό­σο­βο, κλπ.), και βε­βαί­ως το Αι­γαίο και η Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειος (ως λε­γό­με­νη «Γα­λά­ζια Πα­τρί­δα»).

Ως εκ τού­του, κί­νη­ση της συ­νυ­πο­γρα­φής της Δια­κή­ρυ­ξης των Αθη­νών, αν και πα­ρου­σιά­στη­κε από κύ­κλους (ακα­δη­μαϊ­κούς και δη­μο­σιο­γρα­φι­κούς) που πρό­κει­νται ή κεί­νται συ­νευ­θεια­κά στην πα­ρού­σα δια­κυ­βέρ­νη­ση των Αθη­νών, ως μια προ­σπά­θεια να εξα­σφα­λι­στεί και να εδραιω­θεί ένα θε­τι­κό κλίμα και να συμ­φω­νη­θεί μια δια­δι­κα­σία καλής πρό­θε­σης και μη κλι­μά­κω­σης της έντα­σης, στην ουσία μάλ­λον λει­τουρ­γεί εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κά. Στην ουσία, όμως , δεν πρέ­πει να πα­ρο­ρά­ται ότι εκ των πραγ­μά­των συ­νά­πτε­ται με­τα­ξύ ενός μέ­ρους που εγεί­ρει πα­ρά­νο­μες ανα­θε­ω­ρη­τι­κές αξιώ­σεις, κι ενός που δεν, και άρα εκ των πραγ­μά­των ωφε­λεί ΜΟΝΟΝ τον πρώτο, κα­θό­σον, πα­ρέ­χει την απαι­τού­με­νη -και πολύ χρή­σι­μη- νο­μι­μο­ποί­η­ση για αυτόν που εγεί­ρει αμ­φι­σβη­τή­σεις κυ­ριαρ­χί­ας και κυ­ριαρ­χι­κών δι­καιω­μά­των ένα­ντι των γει­τό­νων του και της πλευ­ράς που δια­δη­λώ­νει μια ανα­θε­ω­ρη­τι­κή αντί­λη­ψη στο γε­ω­πο­λι­τι­κό της πε­ρί­γυ­ρο. Μια ‘έμπρα­κτη και πλέον χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή δη­λα­δή εφαρ­μο­γή της κα­τα­στρο­φι­κής ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας της εφαρ­μο­γής του δόγ­μα­τος του κα­τευ­να­σμού ένα­ντι ενός έκνο­μου ανα­θε­ω­ρη­τή στις διε­θνή σχέ­σεις. Εκτός της πο­λι­τι­κής και νο­μι­κής διά­στα­σης, που φυ­σι­κά είναι εξαι­ρε­τι­κά κρί­σι­μη, την οποία τη δια­πι­στώ­νου­με από την αναμ­φι­σβή­τη­τα ανα­βαθ­μι­σμέ­νη θέση της Τουρ­κί­ας στις πρό­σφα­τες εξε­λί­ξεις (βλέπε πρό­σφα­τη συ­νά­ντη­ση Ουά­σιγ­κτον, πρό­σφα­τη συ­νά­ντη­ση συμ­φω­νί­ας ει­ρή­νευ­σης στη Γάζα κλπ.) Άρα, δεν μπορώ να ξέρω αν, και πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο να δεχθώ ότι η Συμ­φω­νία «Ήρε­μων Νερών» (2023) φτά­νει στο τέλος της, αλλά το σί­γου­ρο είναι ότι αυτός που οφε­λή­θη­κε, επι΄ το λαϊ­κό­τε­ρο, αυτός που ….πήγε στο «τα­μείο» ήταν σί­γου­ρα το κα­θε­στώς της Άγκυ­ρας, διότι με αυτήν εξα­σφά­λι­σε την απαι­τού­με­νη πο­λι­τι­κή και νο­μι­κή νο­μι­μο­ποί­η­ση για να προ­ε­τοι­μά­σει ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο το έδα­φος με τις δι­με­ρείς ή πο­λυ­με­ρείς σχέ­σεις συ­νερ­γα­σί­ας που επι­χεί­ρη­σε με τρί­τους, προς μια κα­τεύ­θυν­ση όμως που εξυ­πη­ρε­τεί τις ανα­θε­ω­ρη­τι­κές και ηγε­μο­νι­κές της βλέ­ψεις στην πε­ριο­χή, (και ευ­ρύ­τε­ρα). Για να το πω πε­ρισ­σό­τε­ρο απλά, κάθε μέρα που περνά και η Τουρ­κία εκ­με­ταλ­λεύ­ε­ται το ρη­το­ρι­κό κλίμα των δια­κη­ρύ­ξε­ων περί … «ήρε­μων νερών» με την κυ­ριό­τε­ρη γε­ω­στρα­τη­γι­κή αντί­πα­λό της στην πε­ριο­χή, την Ελ­λά­δα, τόσο πε­ρισ­σό­τε­ρο ισχυ­ρή γί­νε­ται και τόσο πε­ρισ­σό­τε­ρο απο­τε­λε­σμα­τι­κά απει­λη­τι­κή θα εδραιώ­νει τις βλέ­ψεις της για όλους τους γει­τό­νους της, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της Κύ­πρου. Αυτή δυ­στυ­χώς είναι μια πραγ­μα­τι­κό­τη­τα που το δόγμα των Ήρε­μων Νερών το προ­ά­γει και κα­θί­στα­ται μια δυ­σμε­νής γε­ω­πο­λι­τι­κή νο­μο­τέ­λεια που όσο πε­ρισ­σό­τε­ρο έγκαι­ρα τη συ­νει­δη­το­ποι­ή­σει, τόσο η Αθήνα, όσο και η Λευ­κω­σία, τόσο κα­λύ­τε­ρα θα είναι…

• Πόσο ρε­α­λι­στι­κή είναι σή­με­ρα η προ­ο­πτι­κή δια­λό­γου με την Τουρ­κία, όταν στο πα­ρα­σκή­νιο επι­μέ­νει στη ρη­το­ρι­κή της «Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας» και σε κι­νή­σεις αμ­φι­σβή­τη­σης της ελ­λη­νι­κής κυ­ριαρ­χί­ας;

Κα­θό­σον οι τόσο καί­ριες ερω­τή­σεις συ­νε­χί­ζουν μια ενιαία θε­μα­τι­κή, θα προ­σπα­θή­σω να απα­ντή­σω κι εγώ σε συ­νέ­χεια της προη­γού­με­νης απά­ντη­σής μου. Όπως επι­ση­μάν­θη­κε προη­γου­μέ­νως, θε­σμι­κό ορό­ση­μο της εξέ­λι­ξης των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών σχέ­σε­ων της τε­λευ­ταί­ας πε­ριό­δου είναι η «Δια­κή­ρυ­ξη των Αθη­νών Περί Σχέ­σε­ων Φι­λί­ας και Καλής Γει­το­νί­ας», της 7ης Δε­κεμ­βρί­ου 2023. Δυ­στυ­χώς, αν και οι προσ­δο­κί­ες της Αθή­νας, τις οποί­ες όλοι βε­βαί­ως τις μοι­ρα­ζό­μα­στε (άλλοι όμως με πε­ρισ­σό­τε­ρη και άλλοι με λι­γό­τε­ρη ….) ήταν για μια ηπιό­τε­ρη πε­ρί­ο­δο όπου όχι μόνον οι εντάσ­σεις θα ήταν ηπιό­τε­ρες, αλλά και οι διεκ­δι­κή­σεις θα εκ­φρά­ζο­νταν με πε­ρισ­σό­τε­ρη πε­ρι­στο­λή εκ μέ­ρους της Τουρ­κί­ας, αυτό δυ­στυ­χώς δεν το βλέ­που­με. Ολο­κλη­ρώ­νο­ντας σχε­δόν μια διε­τία μετά τη Δια­κή­ρυ­ξη, δεν δια­πι­στώ­νε­ται πε­ρι­στο­λή των ανα­θε­ω­ρη­τι­κών και επε­κτα­τι­κών βλέ­ψε­ων, αλλά αντί­θε­τα αυτές εκ­φρά­ζο­νται συ­νε­χώς όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο στι­βα­ρές και κυ­ρί­ως κλι­μα­κού­με­νες από πλευ­ράς Άγκυ­ρας. Δυ­στυ­χώς, φαί­νε­ται ότι επι­βε­βαιώ­νο­νται με τον πλέον δυ­σά­ρε­στο τρόπο όσοι είδαν με ιδιαί­τε­ρη επι­φύ­λα­ξη, ή και ανη­συ­χία αυτή την πρω­το­βου­λία. Από το 2019 που ο τούρ­κος πρό­ε­δρος Ρ.Τ. Ερ­ντο­γάν εμ­φα­νί­στη­κε δη­μό­σια (2 Σεπ.) μπρο­στά σε χάρτη που απει­κό­νι­ζε την τουρ­κι­κή ανα­θε­ω­ρη­τι­κή αξί­ω­ση της λε­γό­με­νης «Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας» (Μαβί Βατάν), που εκτεί­νε­ται σε πε­ριο­χές στο Αι­γαίο και την Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, εν­σω­μα­τώ­νο­ντας όχι μόνον θα­λάσ­σιες αλλά και νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές της ελ­λη­νι­κής επι­κρά­τειας, οι τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις συ­νε­χώς κάθε άλλο παρά απο­κλι­μα­κώ­νο­νται…… Σε ό,τι αφορά το ζή­τη­μα των προ­ο­πτι­κών «δια­λό­γου», προς την κα­τεύ­θυν­ση των εξεύ­ρε­σης μίας δί­και­ης και βιώ­σι­μης λύσης στην μια και μόνη δια­φο­ρά που ανα­γνω­ρί­ζει η Αθήνα, την οριο­θέ­τη­ση της Υφα­λο­κρη­πί­δας στο Αι­γαίο, μπο­ρούν να ση­μειω­θούν τα ακό­λου­θα: Η προ­ο­πτι­κή του όποιου «δια­λό­γου», στο διε­θνές σύ­στη­μα με­τα­ξύ κρα­τών που έχουν νο­μι­κές δια­φο­ρές με­τα­ξύ τους, θα πρέ­πει να ακο­λου­θεί μια πο­ρεία που να συ­νά­δει με το εφαρ­μο­στέο Διε­θνές Δί­καιο και τον τρόπο που αυτό ορί­ζει την πο­ρεία ορι­στι­κής επί­λυ­σής τους. πε­ρι­γρά­φο­ντας όσο πε­ρισ­σό­τε­ρο απλά μπορώ, για τους ανα­γνώ­στες μας, αυτή τη δια­δι­κα­σία, θα έλεγα ότι αφε­νός τα κράτη μπο­ρούν να δια­πραγ­μα­τευ­τούν, είτε δι­με­ρώς, είτε με τη βο­ή­θεια τρί­των, ώστε να βρουν έναν τρόπο να διευ­θε­τη­θεί η όποια δια­φο­ρά (ή δια­φο­ρές) με­τα­ξύ τους. Πάντα σε κλίμα καλής θέ­λη­σης και ει­ρη­νι­κής επί­λυ­σης αυτής. Αν αυτό τε­λι­κά΄ δεν είναι εφι­κτό, τότε μπο­ρούν να προ­σφύ­γουν σε ένα κα­τάλ­λη­λο και αρ­μό­διο διε­θνές δι­καιο­δο­τι­κό όρ­γα­νο, δηλ. σε ένα διε­θνές Δι­κα­στή­ριο, ούτως ώστε να επι­λυ­θεί η δια­φο­ρά τους μέσω αυτού. Αυτό κα­θο­ρί­ζει η διε­θνής πρα­κτι­κή που λει­τουρ­γεί το διε­θνές σύ­στη­μα, έτσι όπως το έχου­με ως διε­θνής κοι­νό­τη­τα συμ­φω­νή­σει με­τα­πο­λε­μι­κά, με κοι­νώς απο­δε­κτό πλαί­σιο ανα­φο­ράς, τις προ­βλέ­ψεις του Χάρτη των Ηνω­μέ­νων Εθνών. Οτι­δή­πο­τε άλλο, θα λέ­γα­με ότι δι­και­ϊ­κά πα­ρέλ­κει. Υπό αυτή την έν­νοια, η ρη­το­ρι­κή που εκ­πέ­μπει το ελ­λη­νι­κή ΥΠΕΞ, και πα­λαιό­τε­ρα, αλλά και υπό την τρέ­χου­σα ηγε­σία του, που δίνει έμ­φα­ση και πρό­κρι­μα στην επί­λυ­ση δια­φο­ρών με βάση το Διε­θνές Δί­καιο, είναι θα λέ­γα­με προς την ορθή κα­τεύ­θυν­ση. Έχου­με ακού­σει πολ­λές φορές και τον επι­κε­φα­λής της ελ­λη­νι­κής Δι­πλω­μα­τί­ας, αλλά και άλ­λους Έλ­λη­νες αξιω­μα­τού­χους να ανα­φέ­ρο­νται στην ανά­γκη προ­σκόλ­λη­σης το Διε­θνές Δί­καιο και τις λύ­σεις που αυτό πα­ρέ­χει για πα­ρό­μοιες πε­ρι­πτώ­σεις. Λύ­σεις που έχουν δο­κι­μα­στεί και ακο­λου­θού­νται από ένα σωρό κράτη, με­τα­πο­λε­μι­κά, για να επι­λύ­σουν τις δια­φο­ρές τους και να διευ­θε­τή­σουν τις πε­ρι­πτώ­σεις αμ­φι­σβή­τη­σης των δι­καιω­μά­των τους στο πεδίο. Πρέ­πει όμως να το­νί­σου­με ότι σε συ­νάρ­τη­ση με την προ­φο­ρι­κή επί­κλη­ση –και μόνον- του Διε­θνούς Δι­καί­ου, θα πρέ­πει κάθε κρά­τος όμως να υπο­στη­ρί­ζει και την προ­ο­πτι­κή αυτή με όσες άλλες συ­νι­στώ­σες της «σκλη­ρής» και «ήπιας» Ισχύ­ος δια­θέ­τει, έτσι ώστε να δια­σφα­λί­σει την κάλ­λι­στη δυ­να­τή προ­ο­πτι­κή σε­βα­σμού και εφαρ­μο­γής των νο­μι­κών κα­νό­νων που υπο­στη­ρί­ζουν τα συμ­φέ­ρο­ντά του. Άρα, για να το θέσω και πάλι όσο το δυ­να­τόν απλού­στε­ρα, η επί­κλη­ση του Δι­καί­ου είναι μεν ση­μα­ντι­κό­τα­τη, αλλά πρέ­πει να συ­νο­δεύ­ε­ται και από την απαι­τού­με­νη ισχύ, ώστε να δια­σφα­λί­ζε­ται η δί­καια εφαρ­μο­γή των κα­νό­νων του Δι­καί­ου. Και εντέ­λει των συμ­φε­ρό­ντων του κρά­τους που το επι­κα­λεί­ται….Τόσο απλά., αλλά και τόσο ου­σια­στι­κά…..Άρα, όχι στο υπε­ρα­πλου­στευ­τι­κό μα­νι­χαϊ­στι­κό ψευ­το­δί­λημ­μα, «Ισχύς αντί Δι­καί­ου», ή «Δί­καιο και μόνον, χωρίς Ισχύ», αλλά «ναι» στο σχήμα «Δί­καιο, συ­νο­δευό­με­νο όμως και από τη μέ­γι­στη δυ­να­τή Ισχύ».

• Το τουρ­κο­λι­βυ­κό μνη­μό­νιο του 2019 επα­νέρ­χε­ται στο προ­σκή­νιο κάθε λίγο με νέες κι­νή­σεις της Τρί­πο­λης και της Άγκυ­ρας. Δεν είναι πα­ρά­δο­ξο να λέμε ότι δεν έχει ισχύ, αλλά τε­λι­κώς να το συ­να­ντά­με μο­νί­μως μπρο­στά μας;

Λέ­γε­ται από πολ­λούς μεν, ότι -το τουρ­κο­λι­βυ­κό μνη­μό­νιο «δεν έχει ισχύ», αλλά δυ­στυ­χώς όσοι το λένε, μάλ­λον δεν γνω­ρί­ζουν το Διε­θνές Δί­καιο. Μια διε­θνής Σύμ­βα­ση ή Συμ­φω­νία (ει­δι­κά δι­με­ρής) υφί­στα­ται στο μέτρο που τα υπο­γρά­φο­ντα μέρη επι­θυ­μούν να δια­τη­ρούν τη συμ­βα­τι­κή σχέση δέ­σμευ­σης με­τα­ξύ τους. Άρα, γε­νι­κώς δεν τί­θε­ται θέμα αν η συμ­φω­νία είναι εν ισχύ. Αυτό που τί­θε­ται εν αμ­φι­βό­λω είναι αν κά­ποιες από τις προ­βλέ­ψεις της, τις συμ­βα­τι­κές της προ­βλέ­ψεις, δύ­να­ται να εφαρ­μο­στούν «στο πεδίο», στο μέτρο που πα­ρα­βιά­ζουν δι­καιώ­μα­τα τρί­των. Και μά­λι­στα, στο μέτρο που οι τρί­τοι θέ­τουν θέμα πα­ρα­βί­α­σης αυτών των δι­καιω­μά­των. Δηλ. για να το πω απλού­στε­ρα, αν πα­ρα­πο­νιού­νται και δια­μαρ­τύ­ρο­νται γι’αυτό. Οι προ­βλέ­ψεις του τουρ­κο­λυ­βι­κού μνη­μο­νί­ου, θα αρ­χί­σουν να δη­μιουρ­γούν προ­βλή­μα­τα όταν το ένα εκ των μερών (ή και τα δύο) επι­χει­ρή­σει να εφαρ­μό­σει στην πράξη τις προ­βλέ­ψεις του, και όταν αυτές έλ­θουν στην πράξη σε αντί­θε­ση ή πα­ρα­βιά­σουν υφι­στά­με­να δι­καιώ­μα­τα τρί­των. Σε αυτή την πε­ρί­πτω­ση, ,πρέ­πει οι τρί­τοι, δηλ. κρα­τι­κοί δρώ­ντες που θί­γο­νται να αντι­δρά­σουν, με τους τρό­πους που το διε­θνές Δί­καιο πα­ρέ­χει…. Στο διε­θνές πεδίο, οι ολι­γω­ρί­ες και η διά­θε­ση κα­τευ­να­σμού, χωρίς μό­χλευ­ση υπο­στή­ρι­ξης των δι­καιω­μά­των σου, πλη­ρώ­νο­νται ακρι­βά….

• Το ζή­τη­μα της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης Ελ­λά­δας–Κύ­πρου–Ισ­ρα­ήλ συ­νε­χί­ζει να τα­λα­νί­σει. Προ­φα­νώς «πλη­ρώ­νου­με» την αρ­χι­κή απο­μά­κρυν­ση των ελ­λη­νι­κών πο­λε­μι­κών πλοί­ων από το πεδίο της Καρ­πά­θου;

Το φι­λό­δο­ξο, και τόσο κρί­σι­μο, πολ­λα­πλώς θα έλεγα, εγ­χεί­ρη­μα της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης Ελ­λά­δας–Κύ­πρου–Ισ­ρα­ήλ γνω­στού και ως «Great Sea Interconnector» (GSI), συ­νε­χί­ζει να απα­σχο­λεί τόσο την κοινή γνώμη σε Ελ­λά­δα και Κύπρο, όσον και τους εκα­τέ­ρω­θεν θε­σμι­κούς αρ­μο­δί­ους και υπευ­θύ­νους, όπως άλ­λω­στε και τους ανα­λυ­τές και σχο­λια­στές, όχι για την επι­τυ­χή πε­ρά­τω­σή του, αλλά δυ­στυ­χώς για τη δυ­σχέ­ρεια, για να μην πω ….αδυ­να­μία να ολο­κλη­ρω­θεί. Οι πολ­λα­πλές, και εν τινι μέτρο αντι­φα­τι­κές, δη­λώ­σεις των αρ­μο­δί­ων αξιω­μα­τού­χων και από την κυ­πρια­κή, και από την ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά, μάλ­λον πε­ρι­πλέ­κουν, αντί να ξε­κα­θα­ρί­ζουν την όλη υπό­θε­ση, προ­κα­λώ­ντας ανε­πί­τρε­πτη σύγ­χυ­ση στους πο­λί­τες και στην Ελ­λά­δα, και στην Κύπρο. Πολλώ δε μάλ­λον και σε τρίτα κράτη που εν­δια­φέ­ρο­νται να συ­νά­ψουν συ­νερ­γα­σί­ες με αξιό­πι­στους εταί­ρους. Από αυτές τις δη­λώ­σεις φαί­νε­ται ότι οι δυ­σχέ­ρειες απο­δί­δο­νται σε δια­φο­ρε­τι­κούς κάθε φορά λό­γους, όπως οι­κο­νο­μι­κή τα­κτο­ποί­η­ση (βλέπε για πα­ρά­δειγ­μα την εκ­κρε­μό­τη­τα κα­τα­βο­λής από την Κύπρο της πρώ­της δόσης των 25 εκατ. ευρώ., τε­χνι­κές δυ­σχέ­ρειες, νο­μι­κές ασά­φειες, είτε ως προς το νο­μι­κό κα­θε­στώς της όδευ­σης του κα­λω­δί­ου, είτε ακόμη και ως προς το πεδίο της οι­κο­νο­μι­κής κά­λυ­ψης των εξό­δων στα διά­φο­ρα στά­δια της διεκ­πε­ραί­ω­σης του έργου. Με­τα­ξύ αυτών, φαί­νε­ται ότι είτε εμ­φα­νώς είτε εμ­μέ­σως, να γί­νε­ται λόγος περί του ….γε­ω­πο­λι­τι­κού ρί­σκου, δη­λα­δή ου­σια­στι­κά των αντιρ­ρή­σε­ων της Τουρ­κί­ας, και εν­δε­χο­μέ­νως και άλλων χωρών, σε αυτό το Έργο. Είναι προ­φα­νές ότι ση­μεια­κές εντάσ­σεις, όπως το πε­ρι­στα­τι­κό της Καρ­πά­θου, και άλλων πα­ρεμ­φε­ρών, είναι εν­δει­κτι­κές και της έντα­σης και του γε­ω­πο­λι­τι­κού δια­κυ­βεύ­μα­τος που διέ­πει το Έργο εγ­χεί­ρη­μα. Το σί­γου­ρο πά­ντως είναι ότι όσοι βλέ­πουν το όλο εγ­χεί­ρη­μα υπό την οπτι­κή απο­κλει­στι­κά ενός τε­χνι­κού και οι­κο­νο­μι­κού έργου, και δεν σταθ­μί­ζουν και τις ευ­ρύ­τε­ρες γε­ω­πο­λι­τι­κές πα­ρα­μέ­τρους, μάλ­λον σφάλ­λουν. Υπό αυτή την έν­νοια, η ευό­δω­σή του η ή μη, θα κρι­θεί όχι από τις επι­μέ­ρους οι­κο­νο­μι­κές και τε­χνι­κές ή και νο­μι­κές πα­ρα­μέ­τρους, αλλά σε ένα πλαί­σιο ευ­ρύ­τε­ρης δια­πραγ­μά­τευ­σης από τους άμεσα και έμ­με­σα εν­δια­φε­ρό­με­νους. Όσοι δε επι­χει­ρούν να το πα­ρου­σιά­σουν με όρους μι­κρο­κομ­μα­τι­κής διά­στα­σης και στενά θε­ω­ρού­με­νης κομ­μα­τι­κής αυ­το­πε­ποί­θη­σης, προσ­δί­δο­ντας στην Κυ­βέρ­νη­ση των Αθη­νών μια ακόμη «επι­τυ­χη­μέ­νη» δια­χεί­ρι­ση ενός κρί­σι­μου πο­λι­τι­κού θέ­μα­τος που αφορά τη διε­θνή ατζέ­ντα, μάλ­λον δεν προ­σφέ­ρουν πολ­λές και καλές υπη­ρε­σί­ες στη δη­μό­σια ενη­μέ­ρω­ση, τόσο στην Αθήνα, όσο και στη Λευ­κω­σία. Κρί­σι­μη στην εξέ­λι­ξή του θα είναι και η στάση της Κο­μι­σιόν, που αν είναι όντως εποι­κο­δο­μη­τι­κή, είναι δυ­να­τόν να ει­σφέ­ρει νέα θε­τι­κή δυ­να­μι­κή στο ζή­τη­μα. Σε αυτό, ση­μειώ­νε­ται πρό­σφα­τη (16 Οκτ.) σχε­τι­κή τη­λε­διά­σκε­ψη που έλαβε χώρα για να διευ­θε­τη­θούν ρυθ­μι­στι­κές και οι­κο­νο­μι­κές εκ­κρε­μό­τη­τες που αφο­ρούν την πο­ρεία υλο­ποί­η­σης του Great Sea Interconnector. Και για να κλεί­σω με μια κρί­σι­μη πλη­ρο­φο­ρία, που εν­δε­χο­μέ­νως να έχει και ε εν­δια­φέ­ρον για πε­ραι­τέ­ρω δη­μο­σιο­γρα­φι­κή έρευ­να. Καλόν είναι να δει κα­νείς το με­το­χο­λό­γιο του ανα­δό­χου φορέα στην ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά, δηλ. του ΑΔΜΗΕ. Έτσι ίσως να απο­κρυ­πτο­γρα­φή­σει και άλ­λους πα­ρά­γο­ντες που δρουν ανα­σχε­τι­κά το όλο project….

• Βιώ­νου­με ιστο­ρι­κές εξε­λί­ξεις στην Γάζα. Βλέ­πε­τε να δια­τη­ρεί­τε μό­νι­μα η ει­ρή­νη με­τα­ξύ Ισ­ραη­λι­νών – Πα­λαι­στί­νιων καθώς η συμ­φω­νία δεν πε­ρι­λαμ­βά­νει σχέ­διο για την επό­με­νη μέρα, απλά μια δύ­να­μη επι­τή­ρη­σης;

Η δρα­μα­τι­κή πο­λυ­ε­τής κρίση στη Γάζα, που έχει τα­λαι­πω­ρή­σει τό­σους πολ­λούς αν­θρώ­πους, εκεί, φαί­νε­ται ότι κάθε άλλο παρά έφτα­σε σε αίσιο τέλος. Αναμ­φί­βο­λα, οι πρό­σφα­τες εξε­λί­ξεις στο αι­γυ­πτια­κό θε­ρι­νό θέ­ρε­τρο του Σαρμ ελ Σέϊχ, που κα­τά­φε­ραν να εξα­σφα­λί­σουν μια πρό­σκαι­ρη, αλλά τόσο ση­μα­ντι­κή εκε­χει­ρία με­τα­ξύ των δύο πλευ­ρών, πι­στώ­νο­νται κατά κύριο λόγο στην στο­χευ­μέ­νη επι­μο­νή της νέας δια­κυ­βέρ­νη­σης Τράμπ στις ΗΠΑ να επι­βά­λει όρους ει­ρη­νευ­τι­κής δια­δι­κα­σί­ας, τόσο στους εμπό­λε­μους, όσο και σε τρί­τους που εμπλέ­κο­νται έμ­με­σα ή άμεσα στη σύρ­ρα­ξη. Μια εκε­χει­ρία που συ­νι­στά την Α’ Φάση της ει­ρη­νευ­τι­κής δια­δι­κα­σί­ας που σκια­γρα­φεί­ται στο λε­γό­με­νο Σχέ­διο Ει­ρή­νευ­σης Τράμπ των 20 ση­μεί­ων. Αλλά, δυ­στυ­χώς, ήδη βλέ­που­με και τώρα, λίγα μόλις 24ωρα μετά το πέρας της επί­ση­μης τε­λε­τής συμ­φω­νί­ας και υπο­γρα­φών, να έχου­με εν­δεί­ξεις συ­νε­χι­ζό­με­νης βίας στην πε­ριο­χή και άρα εν­δεί­ξεις (αλλά και επί­ση­μες δη­λώ­σεις) για πα­ρα­βί­α­ση όρων της συμ­φω­νί­ας εκε­χει­ρί­ας. Ομο­λο­γώ ότι δεν είμαι ιδιαί­τε­ρα αι­σιό­δο­ξος για την έκ­βα­ση του ζη­τή­μα­τος, και μα­κά­ρι η διαί­σθη­σις μου (παρά εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νη πρό­βλε­ψη) να δια­ψευ­σθεί. Μα­κά­ρι πρω­τί­στως για τα θύ­μα­τα, τους αμά­χους και τους οι­κεί­ους τους, αλλά και για την ανά­γκη επι­κρά­τη­σής πε­ρι­φε­ρεια­κής ει­ρή­νης και στα­θε­ρό­τη­τας που μας επη­ρε­ά­ζει όλους στην ευ­ρύ­τε­ρη πο­λύ­πα­θη πε­ριο­χή της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου.