Κατερίνα Σπυριδάκη: «Η κυβέρνηση έχει αποτύχει να διαμορφώσει μια σοβαρή στρατηγική για τον ελληνικό τουρισμό»

Κυρία Σπυ­ρι­δάκη, να ξεκι­νή­σουμε τη συνέ­ντευξη με τον απο­λο­γι­σμό της του­ρι­στι­κής περιό­δου μιας και μπήκαμε πλέον στον Οκτώ­βριο και η σεζόν βρί­σκε­ται στην απο­δρομή της.

Η του­ρι­στική περί­ο­δος του 2025 δείχνει να κλείνει με μια ακόμη αντι­φα­τική εικόνα.

Τα έσοδα αυξή­θη­καν, +11% στο πρώτο εξάμηνο και +12,5% στο επτά­μηνο, αλλά οι αφίξεις κινή­θη­καν οριακά ανοδικά, με πτώση -2,7% τον Μάιο και -1,7% τον Ιούνιο σε σχέση με πέρυσι, πριν την ανά­καμψη του Ιουλίου. Τι μας λένε όλα αυτά; Ότι το μοντέλο μας δείχνει σημάδια κόπωσης. Η μέση κατά κεφαλήν δαπάνη υπο­χω­ρεί τα τελευ­ταία δύο χρόνια και η άνοδος των εσόδων είναι στην ουσία πλα­σμα­τική: προ­έρ­χε­ται από τον πλη­θω­ρι­σμό και την ακρί­βεια σε διαμονή, εστίαση και μετα­φο­ρές, όχι από ποιο­τική ανα­βάθ­μιση. Οι επι­σκέ­πτες πλη­ρώ­νουν περισ­σό­τερα την ημέρα, αλλά μένουν λιγό­τε­ρες νύχτες.

Αυτό δεν είναι κέρδος· είναι προει­δο­ποί­ηση. Θέλουμε έναν του­ρι­σμό που ζει από την ακρί­βεια ή έναν του­ρι­σμό που αφήνει αξία στον τόπο; Αν θέλουμε ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός να παρα­μεί­νει αντα­γω­νι­στι­κός, οφεί­λουμε να επεν­δύ­σουμε στην ποιό­τητα, στη δια­φο­ρο­ποί­ηση εμπει­ριών, στον χει­με­ρινό του­ρι­σμό και στη σύνδεση με τις τοπικές κοι­νω­νίες. Γιατί οι αριθμοί μπορεί να εντυ­πω­σιά­ζουν, αλλά το πραγ­μα­τικό στοί­χημα είναι τι μένει στους προ­ο­ρι­σμούς και στους ανθρώ­πους τους.

Ποια είναι η άποψή σας σχετικά με τη στρα­τη­γική της κυβέρ­νη­σης στον του­ρι­σμό;

Την ώρα που το ελλειμ­μα­τικό εμπο­ρικό ισο­ζύ­γιο παρα­μέ­νει ανοιχτή πληγή για την οικο­νο­μία μας, η κυβέρ­νηση βλέπει τον του­ρι­σμό μόνο ως τον βασικό αιμο­δότη, χωρίς να του δείχνει τον σεβασμό που αξίζει μέσα από έναν στρα­τη­γικό σχε­δια­σμό με όραμα και τόλμη. Αντί για στρα­τη­γική, βλέ­πουμε απο­σπα­σμα­τικά μέτρα, πρό­χει­ρες παρεμ­βά­σεις και απο­φά­σεις κατόπιν εορτής, από το μνη­μο­νιακό τέλος δια­νυ­κτέ­ρευ­σης που βαφτί­στηκε “ανθε­κτι­κό­τη­τας” χωρίς αντα­πο­δο­τι­κό­τητα, μέχρι το πρό­χειρο νομο­σχέ­διο για τις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις.

Μα μπορεί ο του­ρι­σμός να πορεύ­ε­ται έτσι; Ο του­ρι­σμός σήμερα δεν αντέχει στην προ­χει­ρό­τητα. Χρειά­ζε­ται νέο χωρο­τα­ξικό με βάση τη φέρουσα ικα­νό­τητα, ανα­βάθ­μιση υπο­δο­μών σε δρόμους, αερο­δρό­μια και λιμάνια, επέν­δυση στο ανθρώ­πινο δυνα­μικό, γιατί οι 80.000 κενές θέσεις είναι καμπα­νάκι κιν­δύ­νου, και στήριξη των μικρο­με­σαίων που κρατούν ζωντανό κάθε προ­ο­ρι­σμό. Το ΠΑΣΟΚ μιλά για του­ρι­σμό βιώσιμο, με κοι­νω­νικό αντί­κρι­σμα και τοπικό απο­τύ­πωμα. Γιατί το στοί­χημα δεν είναι να μετράμε αφίξεις, αλλά να μετράμε τι μένει τελικά στις τοπικές κοι­νω­νίες και στους ανθρώ­πους τους.

Η Παγκό­σμια Ημέρα Του­ρι­σμού φέτος ήταν αφιε­ρω­μένη στη βιώσιμη μετα­μόρ­φωση. Θεω­ρείτε ότι η κυβέρ­νηση έχει κάνει βήματα προς αυτή την κατεύ­θυνση και ποια είναι η δική σας πρόταση για έναν πιο βιώσιμο ελλη­νικό του­ρι­σμό;

Η βιώσιμη μετα­μόρ­φωση δεν μπορεί να είναι σύνθημα για δια­φη­μι­στικά σποτ. Κι όμως, η κυβέρ­νηση την αντι­με­τω­πί­ζει επι­κοι­νω­νιακά, περιο­ρι­ζό­μενη σε απο­σπα­σμα­τι­κές κινή­σεις χωρίς συνο­λικό σχε­δια­σμό. Πόσοι προ­ο­ρι­σμοί κιν­δυ­νεύ­ουν από λει­ψυ­δρία και ακόμα παλεύ­ουν για φράγ­ματα και έργα ύδρευ­σης; Πόσοι δεν έχουν ασφαλή λιμάνια; Στη Σαντο­ρίνη, που συνει­σφέ­ρει μόνη της το 2,5% του ΑΕΠ – σχεδόν 6 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ από τον του­ρι­σμό – χρειά­στηκε σει­σμικό φαι­νό­μενο για να κινη­το­ποι­η­θεί το κράτος για το λιμάνι της. Οδικά δίκτυα; Αρκεί να θυμη­θούμε τον ΒΟΑΚ στην Κρήτη. Δια­χεί­ριση απορ­ριμ­μά­των και απο­χέ­τευση στα Δωδε­κά­νησα; Ακόμα ζητού­μενα. Η απά­ντηση της κυβέρ­νη­σης;

Ελλιπής αντα­πο­δο­τι­κό­τητα, απουσία εθνικής καμπά­νιας, έλλειψη ορά­μα­τος, χωρίς καν έναν ολο­κλη­ρω­μένο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό. Την ίδια ώρα, οι υπο­δο­μές πιέ­ζο­νται, οι κοι­νω­νίες δεν βλέπουν αντα­πό­δοση και οι προ­ο­ρι­σμοί κιν­δυ­νεύ­ουν από κορεσμό.

Εμείς μιλάμε για νέο μοντέλο: θεσμική θωρά­κιση των DMMOs, νέο χωρο­τα­ξικό με κλι­μα­τική διά­σταση και φέρουσα ικα­νό­τητα, επέν­δυση στον άνθρωπο και στους εργα­ζό­με­νους, σύνδεση με τον πρω­το­γενή τομέα και τον πολι­τι­σμό. Γιατί ο βιώ­σι­μος του­ρι­σμός δεν είναι μόδα· είναι το εισι­τή­ριο για να μείνει η Ελλάδα ελκυ­στική, δίκαιη και αντα­γω­νι­στική τις επό­με­νες δεκα­ε­τίες.

Στην Επι­τροπή Περι­βάλ­λο­ντος ασχο­λη­θή­κατε με την ανα­θε­ώ­ρηση του Πρά­σι­νου Ταμείου και ζητή­σατε απλού­στευση δια­δι­κα­σιών και αύξηση της δια­φά­νειας. Μιλήστε μας γι΄αυτή την πρόταση.

Το Πράσινο Ταμείο θα έπρεπε να είναι αιχμή του δόρατος στην περι­βαλ­λο­ντική πολι­τική της χώρας. Στην πράξη, όμως, λει­τουρ­γεί με παρω­χη­μέ­νους περιο­ρι­σμούς και μια λογική που περισ­σό­τερο συγκε­ντρώ­νει πόρους παρά τους επι­στρέ­φει στην κοι­νω­νία. Δεν είναι δυνατόν, με τα ταμειακά δια­θέ­σιμα να ξεπερ­νούν τα 485 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ, να μειώ­νε­ται η χρη­μα­το­δό­τηση της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης κατά 45 εκα­τομ­μύ­ρια, τη στιγμή που οι Δήμοι βρί­σκο­νται στην πρώτη γραμμή της κλι­μα­τι­κής κρίσης. Ο περιο­ρι­σμός του 2,5% για πράσινα έργα είναι παρά­λο­γος και ουσια­στικά κρατά αδρα­νείς πόρους, ενώ οι μικροί και νησιω­τι­κοί Δήμοι απο­κλεί­ο­νται λόγω γρα­φειο­κρα­τίας και έλλει­ψης τεχνι­κής επάρ­κειας. Κατα­θέ­σαμε ερώτηση προς τα αρμόδια Υπουρ­γεία ζητώ­ντας εξη­γή­σεις και συγκε­κρι­μέ­νες δεσμεύ­σεις, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχουμε λάβει καμία απά­ντηση.

Μάλιστα, στην Επι­τροπή Περι­βάλ­λο­ντος τονί­σαμε ότι χρειά­ζε­ται απλο­ποί­ηση δια­δι­κα­σιών, θεσμο­θε­τη­μέ­νος διά­λο­γος με την Αυτο­διοί­κηση και αύξηση της δια­φά­νειας στη χρήση των πόρων. Το ΠΑΣΟΚ πιστεύει ότι το Πράσινο Ταμείο πρέπει να γίνει πραγ­μα­τι­κός μοχλός βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, με έργα που αφήνουν μετρή­σιμο απο­τύ­πωμα στο περι­βάλ­λον και την καθη­με­ρι­νό­τητα των πολιτών, όχι ένας “κου­μπα­ράς” του κράτους.

Έχετε μιλήσει στη Βουλή για λάθος χει­ρι­σμούς της κυβέρ­νη­σης σε ό,τι αφορά στην εθνική του­ρι­στική καμπά­νια και στην απο­δυ­νά­μωση του ΕΟΤ. Πού το απο­δί­δετε;

Δυστυ­χώς, η κυβέρ­νηση έχει απο­τύ­χει να δια­μορ­φώ­σει μια σοβαρή στρα­τη­γική για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό. Το πιο χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα είναι η εθνική καμπά­νια του­ρι­στι­κής προ­βο­λής, για τρίτη χρονιά ακυ­ρώ­νε­ται, με το Υπουρ­γείο να παρα­κάμ­πτει τον ΕΟΤ και να ανα­θέ­τει το έργο στο ΤΕΕ, έναν καθόλα σεβαστό εταίρο και φορέα, χωρίς εμπει­ρία, όμως, στην του­ρι­στική επι­κοι­νω­νία. Το απο­τέ­λε­σμα; Μπλο­κα­ρι­σμέ­νοι δια­γω­νι­σμοί, φωτο­γρα­φι­κοί όροι, απώλεια πολύ­τι­μου χρόνου και κίν­δυ­νος απώ­λειας ευρω­παϊ­κών πόρων. Παράλ­ληλα, ο ΕΟΤ, που ιστο­ρικά σήκωνε στις πλάτες του το βάρος της του­ρι­στι­κής προ­βο­λής της χώρας, απα­ξιώ­νε­ται συστη­μα­τικά με μεθο­δεύ­σεις που συρ­ρι­κνώ­νουν τον ρόλο του. Αυτή η πολι­τική επιλογή υπο­νο­μεύει τον ίδιο τον στρα­τη­γικό σχε­δια­σμό της χώρας στον του­ρι­σμό. Η ηγεσία του Υπουρ­γείου έχει κάνει συνή­θεια την απο­ψί­λωση του ΕΟΤ. Αντί να αξιο­ποιεί τον μονα­δικό φορέα που δια­θέ­τει εμπει­ρία και τεχνο­γνω­σία, συγκε­ντρώ­νει αρμο­διό­τη­τες σε ένα ήδη υπο­στε­λε­χω­μένο Υπουρ­γείο, αφή­νο­ντας τον ΕΟΤ να λει­τουρ­γεί σχεδόν σαν χορηγός εκδη­λώ­σεων στο εσω­τε­ρικό της χώρας. Ακόμη και στο κρίσιμο πεδίο των ελέγχων, ο Οργα­νι­σμός έχει βρεθεί στο περι­θώ­ριο. Ως ΠΑΣΟΚ έχουμε κατα­θέ­σει σειρά ερω­τή­σεων και έχουμε τοπο­θε­τη­θεί στη Βουλή για αυτή την πολι­τική επιλογή της απο­δό­μη­σης, που στερεί από τον ελλη­νικό του­ρι­σμό το πιο ισχυρό εργα­λείο που διέθετε: τον ΕΟΤ με το εξει­δι­κευ­μένο προ­σω­πικό και τη διεθνή του εμπει­ρία. Γιατί ο του­ρι­σμός δεν μπορεί να πορεύ­ε­ται με μπα­λώ­ματα και επι­κοι­νω­νια­κές φιέστες· χρειά­ζε­ται σχέδιο, δια­φά­νεια και ένα εθνικό brand αντάξιο της χώρας μας.

Οι εργα­ζό­με­νοι στον του­ρι­σμό συχνά βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­ποι με επο­χι­κό­τητα, χαμηλές αμοιβές και σκληρές συν­θή­κες και ένα επίδομα ανερ­γίας το οποίο έχει συρ­ρι­κνω­θεί αρκετά και χρονικά και οικο­νο­μικά. Ποιες είναι οι θέσεις του ΠΑΣΟΚ;

Ας μην ξεχνάμε ποιοι σηκώ­νουν τα “ρεκόρ” του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού στις πλάτες τους: οι εργα­ζό­με­νοι. Είναι οι άνθρω­ποι που δου­λεύ­ουν σε εξα­ντλη­τι­κές συν­θή­κες, με χαμηλές αμοιβές και την αγωνία της επο­χι­κό­τη­τας. Και φέτος οι ελλεί­ψεις προ­σω­πι­κού ξεπέ­ρα­σαν τις 80.000 θέσεις, γεγονός που απειλεί άμεσα την ποιό­τητα των υπη­ρε­σιών φιλο­ξε­νίας. Κι όμως, αντί η Πολι­τεία να σταθεί στο πλευρό τους, τους αφήνει με ένα επίδομα ανερ­γίας που έχει συρ­ρι­κνω­θεί χρονικά και οικο­νο­μικά. Σε όλες τις κοι­νο­βου­λευ­τι­κές μας παρεμ­βά­σεις το Υπουρ­γείο Του­ρι­σμού δηλώνει “αναρ­μό­διο” και το Υπουρ­γείο Εργα­σίας σιωπά. Το ΠΑΣΟΚ, αντί­θετα, κατέ­θεσε τρο­πο­λο­γίες για την ανα­λο­γική επέ­κταση της τακτι­κής επι­δό­τη­σης ανερ­γίας των επο­χι­κών εργα­ζο­μέ­νων και για τη χορή­γηση επι­δό­μα­τος μητρό­τη­τας στις μητέρες του κλάδου, ώστε καμία γυναίκα να μην απο­κλεί­ε­ται. Η κυβέρ­νηση, δυστυ­χώς, αρνή­θηκε να τις συζη­τή­σει. Αν θέλουμε έναν του­ρι­σμό με μέλλον, πρέπει να επα­να­φέ­ρουμε την αίγλη του επαγ­γέλ­μα­τος: με αξιο­πρε­πείς αμοιβές, κοι­νω­νική προ­στα­σία και συν­θή­κες που δίνουν προ­ο­πτική και κάνουν τους νέους να θέλουν να μείνουν στον κλάδο.

Κυρία Σπυ­ρι­δάκη, παρα­κο­λου­θούμε ότι το τελευ­ταίο διά­στημα έχει ανοίξει και πάλι συζή­τηση για τα καθη­λω­μένα ποσοστά του ΠΑΣΟΚ, παρά τη φθορά που κατα­γρά­φει η ΝΔ με βάση τις δημο­σκο­πή­σεις. Ποια είναι η δική σας άποψη;

Είναι αλήθεια πως υπάρχει διάχυτη δυσα­ρέ­σκεια και βαθιά αμφι­σβή­τηση απέ­να­ντι στην κυβέρ­νηση. Στην τελευ­ταία δημο­σκό­πηση, το 74% πιστεύει ότι υπήρξε συγκά­λυψη στο έγκλημα των Τεμπών και το 70% θεωρεί ότι η λέξη “δια­φθορά” ται­ριά­ζει στην κυβέρ­νηση. Αυτό δείχνει πως η κοι­νω­νία έχει κου­ρα­στεί από το παρα­κρά­τος, τα σκάν­δαλα και την αλα­ζο­νεία της εξου­σίας. Για εμάς στο ΠΑΣΟΚ, ο στόχος δεν είναι απλώς να μετράμε δυνά­μεις σε δημο­σκο­πή­σεις· είναι να αλλά­ξουμε το πολι­τικό σκηνικό της χώρας. Να παλέ­ψουμε όλοι μαζί, σκληρά, ώστε το ΠΑΣΟΚ να είναι πρώτο κόμμα στις επό­με­νες εκλογές. Οι δημο­σκο­πή­σεις δεν απο­τυ­πώ­νουν τη δουλειά που κάνουμε καθη­με­ρινά, για να φτάσει το πρό­γραμμά μας σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Η μεγάλη εικόνα είναι η καθη­με­ρι­νό­τητα του πολίτη, που αγω­νί­ζε­ται να τα βγάλει πέρα. Αυτή τη μάχη θέλουμε να τη μετα­τρέ­ψουμε σε προ­ο­πτική· σε ένα νέο Κοι­νω­νικό Συμ­βό­λαιο Αλλη­λεγ­γύης και Εμπι­στο­σύ­νης, με δια­φά­νεια, κοι­νω­νική δικαιο­σύνη και ισχυ­ρούς θεσμούς.

Η φημο­λο­γού­μενη επι­στροφή Τσίπρα και η δημιουρ­γία νέου φορέα, πόσο θεω­ρείτε ότι θα επη­ρε­ά­σει την πορεία του ΠΑΣΟΚ;

Η δημόσια συζή­τηση δεν μπορεί να περι­στρέ­φε­ται γύρω από προ­σω­πι­κές επι­στρο­φές και σενάρια πολι­τι­κού come back. Η χώρα δεν έχει ανάγκη από ανα­κύ­κλωση προ­σώ­πων αλλά από νέα αρχή. Ο κ. Τσίπρας μπορεί να απο­φα­σί­σει για τον δικό του δρόμο, αλλά η κοι­νω­νία αναζητά κάτι πολύ δια­φο­ρε­τικό: στα­θε­ρό­τητα, σοβα­ρό­τητα και μια πολι­τική που να λέει την αλήθεια. Ο λαϊ­κι­σμός δοκι­μά­στηκε, από κάθε κατεύ­θυνση, και απέτυχε. Το ΠΑΣΟΚ δεν μετρά την πορεία του σε σχέση με κινή­σεις τακτι­κής άλλων· έχει δικό του όραμα, βαθιές ρίζες και συγκε­κρι­μένο, κοστο­λο­γη­μένο σχέδιο δια­κυ­βέρ­νη­σης. Εμείς μιλάμε για το αύριο, για ένα κράτος που λει­τουρ­γεί με δια­φά­νεια, για κοι­νω­νική δικαιο­σύνη που αγγίζει όλους, για θεσμούς που στέ­κο­νται όρθιοι. Αυτό είναι το δικό μας στοί­χημα. Όχι να κοιτάμε πίσω, αλλά να προ­χω­ράμε μπροστά, χτί­ζο­ντας ένα νέο κοι­νω­νικό συμ­βό­λαιο εμπι­στο­σύ­νης με τους πολίτες.