Λίνα Μενδώνη: To Kάστρο της Νερατζιάς αποδίδεται στην τοπική κοινωνία – Υλοποιούμε το μεγαλύτερο πρόγραμμα έργων πολιτισμού, στα Δωδεκάνησα

Η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού, στο πλαίσιο της επί­σκε­ψης εργα­σίας που πραγ­μα­το­ποί­ησε στην Κω, τέλεσε τα εγκαί­νια του έργου της απο­κα­τά­στα­σης του Κάστρου της Νερα­τζιάς. Το Κάστρο, το οποίο επλήγη από τους σει­σμούς του 2017, απο­δί­δε­ται, από το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, απο­κα­τε­στη­μένο στην τοπική κοι­νω­νία, δια της αρμό­διας Διεύ­θυν­σης Ανα­στή­λω­σης Βυζα­ντι­νών και Μετα­βυ­ζα­ντι­νών Μνη­μείων, με πόρους 2.500.000 ευρώ από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας. Υλο­ποι­ή­θηκε ένα ιδιαί­τερα απαι­τη­τικό τεχνικό έργο που αφο­ρούσε σε στε­ρε­ώ­σεις των τειχών, ανα­κα­τα­σκευές τμη­μά­των ανω­δο­μών, ενι­σχύ­σεις των αρμών, καθώς και τοπο­θέ­τηση χαλι­κο­πα­σά­λων,  στο ΒΑ τμήμα του εσω­τε­ρι­κού περι­βό­λου, για τη στα­θε­ρο­ποί­ηση του εδάφους.

Όπως σημεί­ωσε η Υπουρ­γός στο χαι­ρε­τι­σμό της, «κάθε φορά που το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού και η Αρχαιο­λο­γική Υπη­ρε­σία απο­δί­δουν ένα απο­κα­τε­στη­μένο έργο στην τοπική κοι­νω­νία είναι μέρα χαράς γιατί  βλέ­πουμε, προ­σπά­θειες ετών να ολο­κλη­ρώ­νο­νται. Το συγκε­κρι­μένο έργο, στο Κάστρο, ήταν δύσκολο, αλλά υλο­ποι­ή­θηκε με τον καλύ­τερο δυνατό τρόπο. Έπρεπε να στε­ρε­ω­θούν τα εδάφη, να δημιουρ­γη­θεί  γερό, στιβαρό υπό­βα­θρο, το οποίο θα μπο­ρούσε να δεχτεί το απο­κα­τε­στη­μένο κάστρο. Όταν  πρω­το­ήρ­θαμε, το 2020 -ήταν η πρώτη αυτοψία που κάναμε, μετά την ανάληψη της δια­κυ­βέρ­νη­σης της χώρας από τον Κυριάκο Μητσοτάκη- η κατά­σταση που αντι­κρύ­σαμε  δεν  ήταν απλώς δυσά­ρε­στη, ήταν απο­λύ­τως απο­γοη­τευ­τική. Είχαν περάσει 2,5  χρόνια από τον σεισμό και δεν υπήρχε τίποτα. Ούτε  κατα­γε­γραμ­μέ­νες προ­τε­ραιό­τη­τες. Ξεκι­νή­σαμε από το μηδέν. Από το 2020 μέχρι το 2025, ωρί­μα­σαν οι μελέτες και αδειο­δο­τή­θη­καν, έγιναν δια­γω­νι­σμοί, εγκα­τα­στά­θη­καν  οι ανά­δο­χοι, ολο­κλη­ρώ­θη­καν τα έργα. Ήδη σήμερα απο­δί­δουμε το  Κάστρο που θα υπο­δέ­χε­ται δωρεάν  τους επι­σκέ­πτες του, του­λά­χι­στον ως  το τέλος Οκτω­βρίου. Ο συνο­λι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός των έργων στην Κω -η οποία απέ­κτησε  το δικό της πολι­τι­στικό masterplan,  ένα στρα­τη­γικό εργα­λείο του ΥΠΠΟ για τη δημιουρ­γία νέου προ­τύ­που βιώ­σι­μης πολι­τι­στι­κής ανάπτυξης- ξεπερνά τα 10.000.000 ευρώ και καλύ­πτε­ται, στο μεγα­λύ­τερο μέρος του, από το ΤΑΑ. Η στα­θε­ρό­τητα, την οποία εξα­σφά­λισε στη χώρα  ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης ήταν το δια­βα­τή­ριο, που επέ­τρεψε στην Ευρω­παϊκή Ένωση να δώσει 36 δισ. για την ανόρ­θωση της Ελλάδας, μετά την παν­δη­μία. Και αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε. Η στα­θε­ρό­τητα της χώρας και οι παρεμ­βά­σεις, που υλο­ποιούν τα Υπουρ­γεία, το καθένα στο πεδίο της  αρμο­διό­τητά του, είναι αυτά που εξα­σφα­λί­ζουν το βιώσιμο μέλλον. Ένα μέλλον για μάς, κυρίως, όμως, για τις επό­με­νες γενιές, στις οποίες, του­λά­χι­στον, το ΥΠΠΟ οφείλει να απο­δώ­σει τα μνημεία, σε καλύ­τερη κατά­σταση από αυτήν που τα παρέ­λαβε. Θέλω να ευχα­ρι­στήσω  τους Βου­λευ­τές μας, οι οποίοι είναι πάντοτε παρό­ντες, τον Δήμαρχο, τον Περι­φε­ρειάρχη για την εξαι­ρε­τική συνερ­γα­σία. Με τους κοι­νο­τι­κούς πόρους του ΕΣΠΑ που δια­χει­ρί­ζε­ται η Περι­φέ­ρεια, τη χρη­μα­το­δό­τηση από το  Ταμείο Ανά­καμ­ψης και με εθνι­κούς πόρους του ΥΠΠΟ- συγκρο­τή­σαμε το μεγα­λύ­τερο πρό­γραμμα έργων πολι­τι­σμού, στα Δωδε­κά­νησα. Ευχα­ρι­στώ τους συνερ­γά­τες μου στο Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού επειδή όλοι  ξεπερ­νάμε τον εαυτό μας, πιστεύ­ο­ντας ότι ο πολι­τι­σμός είναι εργα­λείο κοι­νω­νι­κής συνοχής, τερά­στιος μοχλός οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης, ευη­με­ρίας  και δυνα­μι­κής».

To  Κάστρο Νερα­τζιάς βρί­σκε­ται στην είσοδο του λιμα­νιού της Kω, σε χώρο που στην αρχαιό­τητα ήταν νησί και συν­δε­ό­ταν με την ξηρά, μέσω γέφυρας, η οποία σώζεται μέχρι σήμερα. Πάνω από την κεντρική πύλη, υπάρχει ελλη­νι­στική ζωφόρος με προ­σω­πεία και γιρ­λά­ντες. Στην οροφή των εισόδων (κεντρική πύλη, πύλη Carmadino) έχουν τοπο­θε­τη­θεί εγκάρ­σια κίονες από γρανίτη, προ­ερ­χό­με­νοι πιθα­νό­τατα από την παλαιο­χρι­στια­νική βασι­λική του Λιμένος. Aπό περι­γρα­φές των περι­η­γη­τών γνω­ρί­ζουμε ότι ο εσω­τε­ρι­κός περί­βο­λος πρέπει να κτί­στηκε πριν τα τέλη του 14ου αι.

Ένα δεύτερο έργο, το οποίο ολο­κλη­ρώ­θηκε και απο­δό­θηκε, στους Κώους, είναι η απο­κα­τά­σταση της Πύλης του Φόρου.

Το έργο υλο­ποί­ησε η Διεύ­θυνση Ανα­στή­λω­σης Βυζα­ντι­νών και Μετα­βυ­ζα­ντι­νών Μνη­μείων, με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 300.000 ευρώ, με πόρους του ΤΑΑ.  Σε άμεση γειτ­νί­αση με την Πύλη βρί­σκε­ται το τέμενος Defterdar με τη -μαυριτανικής τεχνοτροπίας- μαρ­μά­ρινη κρήνη της κάθαρ­σης. Και αυτό το μνημείο  είχε τραυ­μα­τι­στεί  σοβαρά από τον σεισμό του 2017, με απο­τέ­λε­σμα τη διακοπή της χρήσης του. Το έργο, συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού περίπου 1.800.000 ευρώ, υλο­ποιεί­ται από τη Διεύ­θυνση Ανα­στή­λω­σης Βυζα­ντι­νών και Μετα­βυ­ζα­ντι­νών Μνη­μείων του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και το Εθνικό Πρό­γραμμα Ανά­πτυ­ξης του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού.

Σε πλήρη εξέλιξη βρί­σκε­ται το έργο της απο­κα­τά­στα­σης και ανά­δει­ξης των σει­σμό­πλη­κτων μεσαιω­νι­κών οχυ­ρώ­σεων της Κω, του προ­μα­χώνα και των τμη­μά­των των τειχών, επί της οδού Ιππο­κρά­τους. Το έργο, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 1.335.600 ευρώ, από το ΤΑΑ, εκτε­λεί­ται από την Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου και ολο­κλη­ρώ­νε­ται στο τέλος του έτους. Το ίδιο χρο­νο­διά­γραμμα ακο­λου­θεί και το έργο της  απο­κα­τά­στα­σης του Παλαιο­χρι­στια­νι­κού Βαπτι­στη­ρίου του Αγίου Ιωάννη, στο παλαιό κοι­μη­τή­ριο της Κω, που εκτε­λεί­ται από  τις Διευ­θύν­σεις Ανα­στή­λω­σης Βυζα­ντι­νών και Μετα­βυ­ζα­ντι­νών Μνη­μείων και Συντή­ρη­σης Αρχαίων και Νεω­τέ­ρων Μνη­μείων, με συνο­λικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 2.000.000 ευρώ ,από το ΤΑΑ.

O ναός ήταν αρχικά παλαιο­χρι­στια­νικό βαπτι­στή­ριο του 5ου-6ου αιώνα. Πρό­κει­ται ίσως για το μονα­δικό παλαιο­χρι­στια­νικό βαπτι­στή­ριο που σώζεται σχεδόν ακέραιο, στον ελλα­δικό χώρο και χρη­σι­μο­ποιεί­ται, σήμερα, ως κοι­μη­τη­ρια­κός ναός. Στο εσω­τε­ρικό του δια­τη­ρού­νται τοι­χο­γρα­φίες του 12ου-13ου αιώνα, με σκηνές από τη ζωή του Aγίου Iωάννου του Προ­δρό­μου. Κατά τη διάρ­κεια του έργου της απο­κα­τά­στα­σης του μνη­μείου απο­κα­λύ­φθη­καν και νέα στοι­χεία τοι­χο­γρα­φι­κού δια­κό­σμου, η συντή­ρηση των οποίων είναι σε εξέλιξη.

Την Υπουργό Πολι­τι­σμού συνό­δευ­σαν στην απόδοση του Κάστρου της Νεραν­τζιάς και στις αυτο­ψίες ο Σεβα­σμιώ­τα­τος Μητρο­πο­λί­της Κώου και Νισύρου κ.κ. Ναθα­ναήλ, o Σοφο­λο­γιώ­τα­τος Ιρφάν Τράμπα, οι Βου­λευ­τές Δωδε­κα­νή­σου Ιωάννης Παππάς και Βασίλης Υψη­λά­ντης, η Έπαρχος Κω-Νισύρου Κων­στα­ντίνα Σβύνου, ο Δήμαρ­χος Κω Θεο­δό­σης Νικη­τα­ράς, η Γενική Διευ­θύ­ντρια Αρχαιο­τή­των και Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς του ΥΠΠΟ, Ολυμπία Βικάτου, ο Προϊ­στά­με­νος της Διεύ­θυν­σης Ανα­στή­λω­σης Βυζα­ντι­νών και Μετα­βυ­ζα­ντι­νών Μνη­μείων Θέμης Βλα­χού­λης, η Τμη­μα­τάρ­χης Έργων της Διεύ­θυν­σης Έφη Χωραφά, ο Προϊ­στά­με­νος της Επι­τε­λι­κής Δομής ΕΣΠΑ του ΥΠΠΟ, Γιάννης Μυλωνάς, η Ανα­πλη­ρώ­τρια Προϊ­στα­μένη της ΕΦΑ Δωδε­κα­νή­σου Ελένη Φαρ­μα­κί­δου και υπη­ρε­σιακά στελέχη του ΥΠΠΟ.