Εκπαιδευτική επανάσταση στη Φινλανδία

Χώρα-πρότυπο στον χώρο της Εκπαί­δευ­σης παγκο­σμίως, με μαθητές «σαΐνια» που παρα­δο­σιακά δια­πρέ­πουν στους διε­θνείς δια­γω­νι­σμούς, η Φιν­λαν­δία προ­ε­τοι­μά­ζει το έδαφος για μια… πραγ­μα­τικά ριζο­σπα­στική μεταρ­ρύθ­μιση που θα αλλάξει συθέ­μελα το πρό­γραμμα, τον τρόπο αλλά και την ίδια την ουσία της διδα­σκα­λίας στα σχολεία της πρω­το­βάθ­μιας και δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης.

Τα παρα­δο­σιακά μαθήματα-γνωστικά αντι­κεί­μενα (όπως είναι για παρά­δειγμα τα Μαθη­μα­τικά, η Ιστορία, η Γεω­γρα­φία, οι ξένες γλώσσες κλπ.) παρα­με­ρί­ζο­νται, και στη θέση τους μπαίνει η διδα­σκα­λία δια­θε­μα­τι­κών (cross-subject) «φαι­νο­μέ­νων» που απαι­τούν συν­δυα­στι­κές γνώσεις και συν­δέ­ο­νται πιο άμεσα με την καθη­με­ρι­νό­τητα των παιδιών.

Για παρά­δειγμα, οι λίγο πιο μεγάλοι σε ηλικία μαθητές θα μπορούν να διδά­σκο­νται το «φαι­νό­μενο» της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης στο πλαίσιο ενός μαθή­μα­τος που θα περι­λαμ­βά­νει γνώσεις ευρω­παϊ­κής Ιστο­ρίας, γνώσεις Γεω­γρα­φίας, γνώσεις ξένων γλωσσών αλλά και οικο­νο­μι­κών (για τους πιο προ­χω­ρη­μέ­νους). Παιδιά πιο μικρά σε ηλικία από την άλλη θα μπορούν για παρά­δειγμα να συμ­με­τέ­χουν σε «φαι­νό­μενα» όπως είναι οι «υπη­ρε­σίες καφε­τέ­ριας» στο πλαίσιο των οποίων θα καλού­νται να λει­τουρ­γούν ως «υπάλ­λη­λοι» και να «ακο­νί­ζουν» τις δεξιό­τη­τές τους στα Μαθη­μα­τικά, στην επι­κοι­νω­νία με τους άλλους, στις ξένες γλώσσες (εάν το σενάριο προ­βλέ­πει την εξυ­πη­ρέ­τηση ενός πελάτη από το εξω­τε­ρικό) κ.ά.

Ολα αυτά βέβαια προ­ϋ­πο­θέ­τουν παράλ­ληλα σημα­ντι­κές αλλαγές και στον τρόπο διάρ­θρω­σης της αίθου­σας διδα­σκα­λίας, ανοί­γο­ντας έτσι τον δρόμο για τη δημιουρ­γία ολι­γά­ριθ­μων τμη­μά­των με μαθητές που δεν θα κάθο­νται πια σε θρανία μπροστά στον δάσκαλο-καθηγητή αλλά που θα αλλη­λε­πι­δρούν μαζί του και μεταξύ τους, με στόχο την επίλυση ενός προ­βλή­μα­τος ή τη λύση ενός γρίφου.

Σχολεία στο Ελσίνκι έχουν ήδη εισα­γά­γει δοκι­μα­στικά στο πρό­γραμμά τους τη διδα­σκα­λία δια­θε­μα­τι­κών «φαι­νο­μέ­νων» στα οποία αφιε­ρώ­νουν ορι­σμέ­νες χρο­νι­κές περιό­δους μία ή δύο φορές κάθε σχολικό έτος.

Το εν λόγω «πείραμα» πρω­το­ξε­κί­νησε πριν από περίπου δύο χρόνια και πλέον μπαίνει σε εθνική τροχιά στο πλαίσιο ενός μακρο­πρό­θε­σμου κεντρι­κού σχε­δια­σμού, με τις αρχές της χώρας να ετοι­μά­ζο­νται να ανα­κοι­νώ­σουν συγκε­κρι­μένα πλάνα και οδηγίες μέσα στον Μάρτιο. Ο στόχος είναι, όπως έγινε γνωστό, η συγκε­κρι­μένη μεταρ­ρύθ­μιση να εφαρ­μό­ζε­ται σε όλα τα σχολεία της χώρας (στην πρω­το­βάθ­μια και δευ­τε­ρο­βάθ­μια εκπαί­δευση) ως το έτος 2020. Περίπου το 70% των καθη­γη­τών που εργά­ζο­νται στα γυμνά­σια και τα λύκεια του Ελσίνκι έχουν ήδη λάβει σχετική εκπαί­δευση για να μπορούν να αντα­πο­κρι­θούν στις ανάγκες του ανα­νε­ω­μέ­νου προ­γράμ­μα­τος, ενώ υπάρ­χουν και οικο­νο­μικά οφέλη (υπό μορφή μπόνους ή αυξή­σεων στον μισθό) για όσους εκπαι­δευ­τι­κούς δεί­χνουν μεγα­λύ­τερη προ­θυ­μία να υιο­θε­τή­σουν τη νέα προ­σέγ­γιση.

«Υπάρ­χουν σχολεία στα οποία η διδα­σκα­λία γίνεται με τον παλαιο­μο­δί­τικο τρόπο που ήταν ωφέ­λι­μος στις αρχές του 1900 – αλλά οι ανάγκες σήμερα δεν είναι οι ίδιες. Χρεια­ζό­μα­στε κάτι που θα ται­ριά­ζει στον 21ο αιώνα. Εχουμε πραγ­μα­τικά ανάγκη από έναν ανα­σχε­δια­σμό του εκπαι­δευ­τι­κού μας συστή­μα­τος, που θα προ­ε­τοι­μά­ζει τα παιδιά μας για το μέλλον», σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά η Μάριο Κιλόνεν, διευ­θύ­ντρια των προ­γραμ­μά­των εκπαί­δευ­σης στο Ελσίνκι.

Ο ΣΤΟΧΟΣ

Σύνδεση των γνώσεων με την πράξη

Το νέο «δια­θε­μα­τικό» σύστημα διδα­σκα­λίας που δοκι­μά­ζε­ται στη Φιν­λαν­δία έρχεται να δώσει βάρος στη συν­δυα­στική σκέψη και να συν­δέ­σει τη γνώση που παρέχει το σχολείο με πρα­κτικά ζητή­ματα βγαλ­μένα από την ίδια την καθη­με­ρι­νό­τητα των παιδιών. Στο πλαίσιο της διδα­σκα­λίας ενός «φαι­νο­μέ­νου» όπως είναι η «Ευρω­παϊκή Ενωση» για παρά­δειγμα, οι Φιν­λαν­δοί μαθητές θα μαθαί­νουν να συν­δυά­ζουν γνώσεις Ιστο­ρίας, Γεω­γρα­φίας, γλώσσας, Μαθη­μα­τι­κών κ.ά. μέσα από το πρίσμα της ίδιας της ευρω­παϊ­κής πραγ­μα­τι­κό­τη­τας.

Οι μαθητές της βρί­σκο­νται πάντα στην κορυφή της παγκό­σμιας κατά­τα­ξης

Η Φιν­λαν­δία ξεχω­ρί­ζει ως μια από τις χώρες που παρα­δο­σιακά φιγου­ρά­ρουν στις κορυ­φαίες θέσεις της παγκό­σμιας κατά­τα­ξης του ΟΟΣΑ με τους καλύ­τε­ρους 15χρονους μαθητές της υφηλίου.

Γνωστό και με τα αρχικά «PISA», το Διεθνές Πρό­γραμμα για την Αξιο­λό­γηση των Μαθητών (Programme for International Student Assessment) είναι μία εκπαι­δευ­τική έρευνα που διε­ξά­γε­ται κάθε τρία χρόνια από τον ΟΟΣΑ.

Ερευνα

Ξεκι­νώ­ντας από το 2000, η συγκε­κρι­μένη έρευνα έρχεται ανά τριετία και αξιο­λο­γεί το εύρος των γνώσεων και των δεξιο­τή­των των μαθητών που βρί­σκο­νται στο τέλος της υπο­χρε­ω­τι­κής τους εκπαί­δευ­σης, εστιά­ζο­ντας συγκε­κρι­μένα σε τρεις τομείς: στην κατα­νό­ηση κει­μέ­νου, στα μαθη­μα­τικά και στις φυσικές επι­στή­μες. Η Φιν­λαν­δία έχει επα­νει­λημ­μέ­νως βρεθεί στην πρώτη θέση της κατά­τα­ξης, ενώ η χαμη­λό­τερη θέση στην οποία έχει ποτέ πέσει είναι η θέση νούμερο 12 (συγκρι­τικά, η Ελλάδα βρι­σκό­ταν το 2012 στις θέσεις 39 και 42). Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, λοιπόν, ο υπό­λοι­πος κόσμος στέλνει τα τελευ­ταία χρόνια εκπαι­δευ­τι­κούς στη Φιν­λαν­δία ώστε να δουν από κοντά πώς λει­τουρ­γεί το σύστημα και να μάθουν τα μυστικά της επι­τυ­χίας του φιν­λαν­δι­κού μοντέ­λου. Είναι ενδει­κτικό για παρά­δειγμα ότι μόνο το 2009 είχαν επι­σκε­φτεί τη χώρα περισ­σό­τε­ρες από 100 ξένες απο­στο­λές εκπαι­δευ­τι­κών, ενώ σχετικό ενδια­φέ­ρον είχαν δείξει τα προη­γού­μενα χρόνια και οι ελλη­νι­κές Αρχές.

Κι όμως, παρά τις επι­τυ­χίες τους, οι Φιν­λαν­δοί δεν επα­να­παύ­ο­νται. Αντι­θέ­τως, δρο­μο­λο­γούν μεταρ­ρυθ­μί­σεις, υπο­στη­ρί­ζο­ντας πως ένα εκπαι­δευ­τικό σύστημα που ήταν ωφέλιμο πριν από 100 χρόνια, δεν μπορεί να είναι το ίδιο ωφέλιμο και σήμερα.

Πηγή: Εθνος