Δρακόντειος έλεγχος στα οικονομικά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Ρυθμίσεις-σκούπα για τα οικο­νο­μικά των δήμων και θεσμι­κές παρεμ­βά­σεις που στήνουν ασφυ­κτικό κλοιό ελέγχου στις δράσεις και στις δαπάνες των ΟΤΑ προ­βλέ­πει τρο­πο­λο­γία του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών. Η τρο­πο­λο­γία κατα­τέ­θηκε στη Βουλή τη Δευτέρα και εντά­χθηκε στο σχέδιο νόμου «Ίδρυση Παρα­τη­ρη­τη­ρίου Άνοιας, βελ­τί­ωση Περι­γεν­νη­τι­κής Φρο­ντί­δας και ρυθ­μί­σεις θεμάτων αρμο­διό­τη­τας Υπουρ­γείου Υγείας».

Πρό­κει­ται για παρεμ­βά­σεις που κινού­νται στο πλαίσιο εφαρ­μο­γής της δημο­σιο­νο­μι­κής στρα­τη­γι­κής της χώρας και της κυβερ­νη­τι­κής πολι­τι­κής στη βάση των μνη­μο­νια­κών συμ­φω­νιών.

Αλλάζει η μέθοδος παρα­κο­λού­θη­σης και αξιο­λό­γη­σης της οικο­νο­μι­κής κατά­στα­σης δήμων και περι­φε­ρειών από το Παρα­τη­ρη­τή­ριο Οικο­νο­μι­κής Αυτο­τέ­λειας των ΟΤΑ («ΕΣΠΑ με «Big Brother» στους δήμους»).

Αυστη­ρο­ποιεί­ται ο έλεγχός τους και ορί­ζο­νται συγκε­κρι­μένα μέτρα και κυρώ­σεις στους ΟΤΑ, ώστε να μην προ­κύ­πτουν παρεκ­κλί­σεις ως προς την ισο­σκέ­λιση του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού τους (έσοδα – έξοδα). Επίσης, προ­βλέ­πο­νται μέτρα για την κατά γράμμα εφαρ­μογή των ορι­ζό­με­νων στο Πρό­γραμμα Εξυ­γί­αν­σης των ΟΤΑ.

Σε περί­πτωση που το Παρα­τη­ρη­τή­ριο δια­πι­στώ­σει από­κλιση από τους τρι­μη­νιαί­ους στόχους άνω του 10% ενη­με­ρώ­νει, εντός ενός μήνα από τη λήξη του τρι­μή­νου τον ΟΤΑ, την αρμόδια για την επο­πτεία του Αρχή και το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών, παρέ­χο­ντας οδηγίες και συστά­σεις για τη διόρ­θωση της από­κλι­σης.

Το Παρα­τη­ρη­τή­ριο ζητά από τον προϊ­στά­μενο οικο­νο­μι­κών υπη­ρε­σιών του ΟΤΑ ή νομικού του προ­σώ­που αξιο­λό­γηση των οικο­νο­μι­κών στοι­χείων και σύνταξη έκθεσης (συνο­λι­κός δανει­σμός, υπο­χρε­ώ­σεις που μπορεί να προ­κύ­ψουν από δίκες σε εξέλιξη και από τυχόν αναδοχή οφειλών νομικών του προ­σώ­πων κ.ά.) εφόσον ένας ΟΤΑ ή νομικό του πρόσωπο:

– έχει αδυ­να­μία κατάρ­τι­σης ισο­σκε­λι­σμέ­νου αρχικού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού

– έχει μεν επι­κυ­ρω­μένο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό από την αρμόδια για την επο­πτεία του Αρχή, αλλά έχει εγγρά­ψει σε αυτόν πλα­σμα­τικά ή υπε­ρε­κτι­μη­μένα έσοδα, ή και δεν εγγρά­ψει τις υπο­χρε­ω­τι­κές του δαπάνες, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των απλή­ρω­των υπο­χρε­ώ­σεών του στο πραγ­μα­τικό ύψος τους.

Το Παρα­τη­ρη­τή­ριο αξιο­λο­γεί την έκθεση για την οικο­νο­μική εξυ­γί­ανση και εφόσον κρίνει ότι εξα­κο­λου­θούν τα προ­βλή­ματα ισο­σκέ­λι­σης του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού μπορεί να απο­φα­σί­σει, και αφού εκδοθεί δια­πι­στω­τική πράξη του υπουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών, την υπαγωγή του ΟΤΑ υπο­χρε­ω­τικά σε Πρό­γραμμα Εξυ­γί­αν­σης. Στη συνέ­χεια, ο ΟΤΑ καλεί­ται να συντά­ξει Σχέδιο Οικο­νο­μι­κής Εξυ­γί­αν­σης (ΣΟΕ).

«Μέτρα» για εξυ­γί­ανση

Μάλιστα, συμπλη­ρώ­νο­νται οι υφι­στά­με­νες δια­τά­ξεις και ορί­ζε­ται ότι η ένταξη στο Πρό­γραμμα Εξυ­γί­αν­σης συνε­πά­γε­ται, μεταξύ άλλων:

– «άμεση εφαρ­μογή των ανα­γκαίων μέτρων που προ­βλέ­πο­νται από τη νομο­θε­σία για τη δια­σφά­λιση της είσπρα­ξης των απαι­τή­σεων του ΟΤΑ και την αντι­με­τώ­πιση της φορο­δια­φυ­γής»

– ανα­στολή και περιο­ρι­σμό των προ­σλή­ψεων

– πρό­βλεψη για εθε­λο­ντι­κές μετα­τά­ξεις ή επιβολή υπο­χρε­ω­τι­κών μετα­τά­ξεων προ­σω­πι­κού, με νομο­θε­τική ρύθμιση κατά παρέκ­κλιση κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διά­τα­ξης

– πραγ­μα­το­ποί­ηση μόνο υπο­χρε­ω­τι­κών ή πλήρως ανε­λα­στι­κών δαπανών

– αύξηση των ιδίων εσόδων από φόρους, τέλη, δικαιώ­ματα και εισφο­ρές

– αύξηση του ανώ­τα­του συντε­λε­στή επι­βο­λής του Τέλους Ακί­νη­της Περιου­σίας για τα ακίνητα που βρί­σκο­νται στην εδαφική περι­φέ­ρεια του δήμου σε ποσοστό 3%, και επιβολή του τέλους υπο­χρε­ω­τικά από το δήμο, σύμφωνα με το ποσοστό αυτό μέχρι την οικο­νο­μική εξυ­γί­ανσή του. Ομοίως, αύξηση του συντε­λε­στή επι­βο­λής του τέλους επί των ακα­θά­ρι­στων εσόδων και παρε­πι­δη­μού­ντων από 0,5% μέχρι και 2%.

– διάθεση μέρους ή του συνόλου των εσόδων από τους Κεντρι­κούς Αυτο­τε­λείς Πόρους (ΚΑΠ) επεν­δυ­τι­κών δαπανών για την απο­πλη­ρωμή ληξι­πρό­θε­σμων κάθε είδους οφειλών και κατά προ­τε­ραιό­τητα ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών σε τρίτους

Μάλιστα, υπάρ­χουν προ­βλέ­ψεις για κυρώ­σεις, πει­θαρ­χι­κές και ποι­νι­κές, σε όσους δεν τηρούν τα ορι­ζό­μενα.

Ως λόγος για τις αλλαγές αυτές προ­βάλ­λε­ται από την κυβέρ­νηση η εμπει­ρία των δυο ετών επο­πτείας του Παρα­τη­ρη­τη­ρίου που κατέ­δειξε την ανάγκη να αντι­με­τω­πι­στούν δια­πι­στω­θεί­σες δημο­σιο­νο­μι­κές δυσλει­τουρ­γίες από τον τρόπο με τον οποίο ορι­σμέ­νοι δήμοι δια­χει­ρί­ζο­νταν τα οικο­νο­μικά τους και διο­χέ­τευαν τις δαπάνες τους.

Παράλ­ληλα, παρέ­χε­ται η δυνα­τό­τητα στους υπουρ­γούς Εσω­τε­ρι­κών και Οικο­νο­μι­κών, με κοινή απόφασή τους, για περι­πτώ­σεις δήμων, όπου δια­πι­στώ­νο­νται ουσιώ­δεις απο­κλί­σεις από τους οικο­νο­μι­κούς στόχους τους, να προ­βλέ­πουν εγγραφή πίστω­σης ειδικού απο­θε­μα­τι­κού κεφα­λαίου στους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς των ΟΤΑ, ως ποσοστό επί του συνόλου των τακτι­κών εσόδων τους.

Το ειδικό αυτό απο­θε­μα­τικό (άρθρο 5) δεν μπορεί να μετα­τρα­πεί σε δαπάνες, καθώς δεν επι­τρέ­πε­ται η μετα­φορά πιστώ­σεων εγγε­γραμ­μέ­νων στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, ή για εγγραφή νέων που δεν είχαν αρχικά προ­βλε­φθεί. Αυτό δεν θα ισχύει μόνο στην περί­πτωση που, με όμοια υπουρ­γική απόφαση και εντός της χρήσης, μειωθεί το ποσοστό του.

Ληξι­πρό­θε­σμες και άλλες οφειλές

Παράλ­ληλα, προ­βλέ­πε­ται ρύθμιση για το ζήτημα απο­πλη­ρω­μής βεβαιω­μέ­νων και ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών των δήμων και των περι­φε­ρειών προς το Ελλη­νικό Δημόσιο και τα ασφα­λι­στικά ταμεία. Στην περί­πτωση της εφάπαξ απο­πλη­ρω­μής των ΟΤΑ ρυθ­μί­ζο­νται και οι όμοιες οφειλές των νομικών προ­σώ­πων τους. Απο­πλη­ρωμή γίνεται και μέσω συμ­ψη­φι­σμού με ποσά που ανα­λο­γούν σε ποσοστό του­λά­χι­στον 5% επί των εσόδων τους από τους Κεντρι­κούς Αυτο­τε­λείς Πόρους (ΚΑΠ), που προ­ο­ρί­ζο­νται για κάλυψη αντί­στοι­χων δαπανών τους για τους δήμους, και επί των εσόδων τους από τους ΚΑΠ, που προ­ο­ρί­ζο­νται για κάλυψη αντί­στοι­χων δαπανών των περι­φε­ρειών.

Στην αιτιο­λο­γική έκθεση σημειώ­νε­ται ότι η απόδοση των δόσεων στους δικαιού­χους φορείς, «εφόσον γίνεται σε βάρος των ανωτέρω πόρων από το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών είναι βέβαιη». Επίσης, τονί­ζε­ται ότι στα έως σήμερα ορι­ζό­μενα ως προς τη δια­γραφή προ­στί­μων προ­σαυ­ξή­σεων κ.λπ. προ­στί­θε­ται διάταξη ώστε να περι­λαμ­βά­νο­νται και οφειλές που υπερ­βαί­νουν το ποσό του 1.000.000 ευρώ, δεδο­μέ­νων των οικο­νο­μι­κών μεγεθών των δήμων.

Παράλ­ληλα, στην αιτιο­λο­γική έκθεση σημειώ­νε­ται ότι το μεγα­λύ­τερο μέρος των οφειλών που θα ρυθ­μι­στούν προ­έρ­χε­ται από υπο­χρε­ω­τική αναδοχή τους, βάσει των δια­τά­ξεων του άρθρου 10 του ν. 4071/2012. Σύμφωνα με αυτές, η αναδοχή των οφειλών προς το Ελλη­νικό Δημόσιο και το ΙΚΑ των δημο­τι­κών επι­χει­ρή­σεων είναι υπο­χρε­ω­τική για τους ΟΤΑ που τις έχουν συστή­σει, παρά το γεγονός ότι οι δημο­τι­κές επι­χει­ρή­σεις απο­τε­λού­σαν νομικά πρόσωπα ιδιω­τι­κού δικαίου και διέ­πο­νταν από τους κανόνες της αγοράς.

Οι ΟΤΑ δεν ευθύ­νο­νται για τις οποίες φορο­λο­γι­κές και δια­δι­κα­στι­κές παρα­βιά­σεις των επι­χει­ρή­σεων που έχουν λυθεί και τεθεί σε εκκα­θά­ριση.

Τέλος, υπάρ­χουν ρυθ­μί­σεις θεμάτων σχετικά με βεβαιω­μέ­νες οφειλές στις ΔΟΥ των Δημο­τι­κών Επι­χει­ρή­σεων Ύδρευ­σης Απο­χέ­τευ­σης (ΔΕΥΑ) και ρύθμιση ανα­φο­ρικά με τη συνο­μο­λό­γηση δανείων από ΟΤΑ με ανα­γνω­ρι­σμένα πιστω­τικά ιδρύ­ματα ή χρη­μα­το­πι­στω­τι­κούς οργα­νι­σμούς της ημε­δα­πής και της αλλο­δα­πής.

Το ΒΗΜΑ