Τείχος ανοσίας: Πέντε λόγοι που είναι δύσκολο να επιτευχθεί – Καθηγητές του ΕΚΠΑ συνοψίζουν

Όσο ο εμβο­λια­σμός του πλη­θυ­σμού έναντι του SARS-CoV-2 προχωρά, τόσο δημιουρ­γού­νται ερω­τή­ματα για το αν η παν­δη­μία αυτή θα λήξει με το χτίσιμο του «τείχους ανοσίας». Το όριο του «τείχους ανοσίας» είχε τοπο­θε­τη­θεί στο να επι­τευ­χθεί ανοσία σε 60-70% του πλη­θυ­σμού είτε μέσω νόσησης, είτε μέσω εμβο­λια­σμού.

Αυτός ο στόχος όσο δια­νύ­ουμε το δεύτερο έτος της παν­δη­μίας φαντά­ζει δυσε­πί­τευ­κτος, λόγω των νέων στε­λε­χών, του σκε­πτι­κι­σμού απέ­να­ντι στον εμβο­λια­σμό, και του καθυ­στε­ρη­μέ­νου εμβο­λια­σμού των παιδιών.

Οι Ιατροί της Θερα­πευ­τι­κής Κλι­νι­κής της Ιατρι­κής Σχολής του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών Θεοδώρα Ψαλ­το­πού­λου, Πάνος Μαλαν­δρά­κης, Γιάννης Ντά­να­σης, και Θάνος Δημό­που­λος (Πρύ­τα­νης ΕΚΠΑ) συνο­ψί­ζουν τη σχετική δημο­σί­ευση του Nature.

⇒ Δια­βά­στε ακόμη: Τρίτη δόση εμβο­λίου: Ενδεί­ξεις «τιθά­σευ­σης» της μετάλ­λα­ξης Δέλτα στο Ισραήλ

Το γεγονός ότι το «τείχος ανοσίας» είναι δυσε­πί­τευ­κτο σενάριο πλέον, δεν υπο­βαθ­μί­ζει την αξία του εμβο­λια­σμού ως όπλο απέ­να­ντι στην παν­δη­μία. Στο άμεσο μέλλον οι επι­στή­μο­νες πλέον θεωρούν ότι η επι­στροφή στην κανο­νι­κό­τητα δεν προ­ϋ­πο­θέ­τει το τείχος ανοσίας, αλλά μακρο­πρό­θε­σμα η λοίμωξη COVID-19 θα έχει ενδη­μικό χαρα­κτήρα. Το σκε­πτικό αυτό βασί­ζε­ται σε διά­φο­ρους λόγους όπως:

Είναι ασαφές αν και κατά πόσο τα εμβόλια προ­φυ­λάσ­σουν από τη μετά­δοση του ιού. Κλειδί για το «τείχος ανοσίας» είναι ότι και αν νοσήσει κάποιος είναι λίγα τα επίνοσα (που μπορεί να μολυν­θούν) άτομα στο περι­βάλ­λον του. Τα εμβόλια έχουν απο­δεί­ξει την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα τους έναντι στην συμ­πτω­μα­τική νόσο, αλλά τα δεδο­μένα γύρω από την πρόληψη της μετά­δο­σης δεν είναι ώριμα ακόμα, και αυτό απο­τε­λεί κομβικό σημείο στο να συμ­βάλ­λει ο εμβο­λια­σμός στο «τείχος ανοσίας». Δεν απαι­τεί­ται προ­στα­σία 100% από τη μετά­δοση και ένα ποσοστό της τάξης του 70% προ­στα­σίας του εμβο­λίου από τη μετά­δοση του ιού θα ήταν επαρκές.

Ο δια­μοι­ρα­σμός των εμβο­λίων είναι άνισος. Μία συντο­νι­σμένη ταυ­τό­χρονη παγκό­σμια εμβο­λια­στική κινη­το­ποί­ηση θεω­ρη­τικά θα μπο­ρούσε να εξα­λεί­ψει τη λοίμωξη COVID-19. Ωστόσο, η δια­φο­ρε­τική εμβο­λια­στική κάλυψη ανά τις χώρες, ή ακόμα μέσα στις πολι­τείες της ίδιας χώρας (ΗΠΑ) και οι δια­φο­ρε­τι­κές ηλι­κια­κές ομάδες που εμβο­λιά­ζο­νται ανά συγκε­κρι­μένη περίοδο, με τα παιδιά να μην εμβο­λιά­ζο­νται ακόμη, μπορεί να οδη­γή­σουν σε νέες εξάρ­σεις ακόμη και σε χώρες με ποσοστά εμβο­λια­σμού που αγγί­ζουν το «τείχος ανοσίας». Αν υπο­θέ­σουμε ότι οι περισ­σό­τε­ροι ανή­λι­κοι δεν εμβο­λια­στούν (μιας και δεν έχουν εγκρι­θεί ακόμη τα εμβόλια για ηλικίες κάτω των 16 ετών), τότε πρέπει να εμβο­λια­στεί το 100% του πλη­θυ­σμού άνω των 18 ετών, για να φτά­σουμε ανοσία 76% στο σύνολο του πλη­θυ­σμού.

Τα νέα στελέχη ανα­τρέ­πουν την ισορ­ρο­πία του «τείχους ανοσίας». Το παρά­δειγμα της Βρα­ζι­λίας εξηγεί αυτή την περί­πτωση. Λόγω των μαζικών εξάρ­σεων στην αρχή της παν­δη­μίας έως τον Ιούνιο του 2020 υπο­λο­γί­στηκε ότι νόσησε πάνω από το 60% του πλη­θυ­σμού, ποσοστό που θα μπο­ρούσε να πετύχει το «τείχος ανοσίας». Ωστόσο τον Ιανουά­ριο του 2021, το νέο στέ­λε­χος, γνωστό και ως Ρ.1, οδήγησε σε νέα έκρηξη κρου­σμά­των. Ο ταχύς μαζικός εμβο­λια­σμός θα μπο­ρούσε να απο­τρέ­ψει τα νέα στελέχη από το να εμφα­νι­στούν, και να κυριαρ­χή­σουν.

Η ανοσία μπορεί να μη διαρκεί για πάντα. Το «τείχος ανοσίας» της επι­τυγ­χά­νε­ται είτε μέσω του εμβο­λια­σμού είτε μέσω της φυσικής λοί­μω­ξης. Το χρονικό διά­στημα, που διαρκεί η ανοσία που παρέχει η φυσική λοίμωξη δεν είναι γνωστό. Τα έως τώρα δεδο­μένα από προη­γού­με­νους κορο­νοϊ­ούς δεί­χνουν ότι η ανοσία στα­διακά μειώ­νε­ται, δεν φτάνει στο μηδέν αλλά δεν είναι για πάντα στο 100%. Επίσης τα εμβόλια δεν είναι απο­τε­λε­σμα­τικά σε ποσοστό 100%. Αν υπο­θέ­σουμε ότι η φυσική ανοσία διαρκεί λίγους μόνο μήνες τότε τα χρονικά περι­θώ­ρια για την εφαρ­μογή του εμβο­λια­σμού είναι ακόμη πιο στενά. Επίσης, πρέπει να προσ­διο­ρι­στεί η διάρ­κεια της ανοσίας που παρέ­χουν τα εμβόλια, και πότε και αν θα χρεια­στούν δόσεις ενί­σχυ­σης.

Η ολο­κλή­ρωση του εμβο­λια­σμού αλλάζει την ανθρώ­πινη συμπε­ρι­φορά. Όσο οι άνθρω­ποι εμβο­λιά­ζο­νται στα­διακά χαλα­ρώ­νουν τα μέτρα πρό­λη­ψης, αυξά­νουν τις συνα­να­στρο­φές τους και γέρνουν τη ζυγαριά του «τείχους ανοσίας», το οποίο εξαρ­τά­ται και από την έκθεση του ατόμου στον ιό. Τα εμβόλια έχουν απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα που αγγίζει το 90%, οπότε αν πριν το εμβόλιο κάποιος ερχόταν σε επαφή με ένα άτομο, και μετά έρθει σε επαφή με 10, τότε κατα­λή­γει στο ίδιο σημείο. Στην διακοπή της αλυ­σί­δας της μετά­δο­σης θα συνει­σφέ­ρει η χρήση μάσκας, εμπο­δί­ζο­ντας την επι­κρά­τηση νέων στε­λε­χών, μέχρι ο εμβο­λια­σμός να ολο­κλη­ρω­θεί. Οι άνθρω­ποι πολύ γρήγορα επι­θυ­μούν να επι­στρέ­ψουν στη ζωή και τη συμπε­ρι­φορά τους πριν την παν­δη­μία, ωστόσο είναι σημα­ντικό να γίνει σαφές ότι δεν είμαστε ακόμη ασφα­λείς από την παν­δη­μία, αλλά είμαστε «πιο ασφα­λείς από ότι ήμασταν».

Με βάση τα μέχρι τώρα στοι­χεία ο εμβο­λια­σμός μπορεί ρεα­λι­στικά να μην μας παρέχει το «τείχος ανοσίας» και να μην μπορεί δώσει άμεσο τέλος στη λοίμωξη COVID-19, αλλά μπορεί να μειώσει τις νοση­λείες και τη θνη­τό­τητα της λοί­μω­ξης ειδικά σε ευπα­θείς ομάδες. Η λοίμωξη μπορεί να μην εξα­φα­νι­στεί άμεσα, αλλά η σοβα­ρό­τητα και η απειλή της θα εξα­σθε­νή­σουν.

Με πλη­ρο­φο­ρίες από ΑΠΕ – ΜΠΕ