Ο Μονόλιθος τίμησε και φέτος τους ήρωες του Λημεριού

Σε μια σεμνή και λιτή τε­λε­τή, στον Μο­νό­λι­θο, την Κυ­ρια­κή 23 Απρι­λί­ου τι­μή­θη­καν και φέτος οι ήρωες του Λη­με­ριού που έδρα­σαν ενά­ντια στα γερ­μα­νι­κά στρα­τεύ­μα­τα, συμ­βάλ­λο­ντας  στην δια­μόρ­φω­ση της νε­ό­τε­ρης ιστο­ρία του τόπου και προ­σφέ­ρο­ντας τα μέ­γι­στα στην απε­λευ­θέ­ρω­ση από τους κα­τα­κτη­τές.

Αμέ­σως μετά την ολο­κλή­ρω­ση της Θείας Λει­τουρ­γί­ας, τε­λέ­στη­κε επι­μνη­μό­συ­νη δέηση στην μνήμη των ηρώων, στο ηρώο που βρί­σκε­ται στην πλα­τεία του σχο­λεί­ου, το οποίο εγκαι­νιά­στη­κε πέ­ρυ­σι.

Στην εκ­δή­λω­ση, που πραγ­μα­το­ποιεί­ται κάθε χρόνο στην εορτή του πο­λιού­χου της το­πι­κής κοι­νό­τη­τας, Απο­στό­λου Θωμά, πα­ρέ­στη­σαν με­τα­ξύ άλλων,  ο δή­μαρ­χος Ρόδου κ. Φώτης Χα­τζη­διά­κος, εκ μέ­ρους του πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Ν. Αι­γαί­ου ο αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χης κ. Φ. Ζαν­νε­τί­δης, ο αντι­δή­μαρ­χος Πο­λι­τι­σμού κ. Τέρης Χα­τζηω­ιάν­νου, οι πε­ρι­φε­ρεια­κοί σύμ­βου­λοι κ. Μι­χά­λης Μπα­ρια­νά­κης, Αγ­γε­λος Ανα­νί­ας, Ελευ­θε­ρία Φτα­κλά­κη, ο πρώην υπουρ­γός κ. Αρι­στο­τέ­λης Παυ­λί­δης, ο πρώην βου­λευ­τής κ. Βα­σί­λης Υψη­λά­ντης, ο πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Εφέ­δρων Αξιω­μα­τι­κών Δω­δε­κα­νή­σου, ο πρό­ε­δρος του Παρ­ρο­δια­κού Συλ­λό­γου Αμε­ρι­κής “Απόλ­λων¨, ο πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Θρα­κο­μα­κε­δό­νων κ.ά.

Κε­ντρι­κής ομι­λη­τής ήταν ο γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας του Επι­με­λη­τη­ρί­ου Δω­δε­κα­νή­σου κ. Νίκος Πα­πα­στα­μα­τί­ου, ο οποί­ος έχει κα­τα­γω­γή από τον Μο­νό­λι­θο και έχει με­λε­τή­σει εν­δε­λε­χώς όλες τις πτυ­χές της δρά­σης του κα­τα­σκο­πευ­τι­κού κλι­μα­κί­ου μέχρι και τον Μάιο του 1945. Στην ομι­λία του κ. Ν. Πα­πα­στα­μα­τί­ου, εμπε­ριέ­χο­νται όλες οι λε­πτο­μέ­ρειες της δρά­σης του κλι­μα­κί­ου και της τε­ρά­στιας συμ­βο­λής των κα­τοί­κων του ηρω­ι­κού χω­ριού.

Η ΟΜΙ­ΛΙΑ ΤΟΥ κ. Ν. ΠΑ­ΠΑ­ΣΤΑ­ΜΑ­ΤΙΟΥ

Θα ήταν κάπου στο 1964.

Βράδυ στο κα­φε­νείο του Στρα­τή , θαρρώ, όπου τα λουξ (οι λά­μπες βολ­φρα­μί­ου της επο­χής) σκορ­πούν άπλε­τα το φως τους στο χωρίς ηλε­κτρο­δό­τη­ση ακόμα κα­τα­σκό­τει­νο χωριό.

Στη συ­ζή­τη­ση που έχει «ανά­ψει» με­τα­ξύ των πα­ρευ­ρι­σκο­μέ­νων , ακού­γο­νται λέ­ξεις και ονό­μα­τα, ξένα προς το αυτί των 7 παι­δι­κών μου χρό­νων.

ΝΕ­ΣΓΟΣ – ΠΑ­ΠΑ­ΚΛΗ­ΜΗΣ – ΛΗ­ΜΕ­ΡΙ – ΚΑ­ΤΕ­ΧΗΣ – ΝΤΡΗΣ – ΜΑΡΙΑ και τόσα άλλα που το μυαλό μου δεν συ­γκρα­τεί μετά από 50 τόσα χρό­νια.

Και μετά το ξε­τύ­λιγ­μα της ιστο­ρί­ας, πρά­ξεις ηρω­ι­κές, πρά­ξεις πα­ρά­τολ­μες. Γε­γο­νό­τα συ­ντα­ρα­κτι­κά δο­σμέ­να σε μένα σαν πα­ρα­μύ­θι. Και όμως η ιστο­ρία αυτή είναι αλη­θι­νή. Τα πρό­σω­πα είναι οι άν­θρω­ποι του δι­πλα­νού σπι­τιού. Είναι οι άν­θρω­ποι που στη δύ­σκο­λη οι­κο­νο­μι­κή συ­γκυ­ρία των αρχών δε­κα­ε­τί­ας του 60 πα­λεύ­ουν στην κα­θη­με­ρι­νή τους ζωή με αξιο­πρέ­πεια για τον επιού­σιο αφού δεν θέ­λη­σαν σε καμιά πε­ρί­πτω­ση να εξαρ­γυ­ρώ­σουν τις πρά­ξεις αυτές που έκα­ναν για την πα­τρί­δα. ΠΑ­ΤΡΙ­ΔΑ!!!Με­γά­λη Λέξη!!

Πάμε λοι­πόν και εμείς να ξε­τυ­λί­ξου­με το κου­βά­ρι της ιστο­ρί­ας και να ανα­τρέ­ξου­με στα γε­γο­νό­τα αυτά μια και που αυτή είναι η πα­ρα­κα­τα­θή­κη για τις επό­με­νες γε­νιές.

Βρι­σκό­μα­στε στο 1943, κατά τους ιστο­ρι­κούς, το πιο κρί­σι­μο έτος του Β’ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου.

Από τις αρχές του έτους αυτού, έχει εκ­πο­νη­θεί από το Βρε­τα­νι­κό Αρ­χη­γείο, σχέ­διο επι­χει­ρή­σε­ων με το όνομα ACCOLADE. Το σχέ­διο αυτό έχει ως κύριο στόχο τον έλεγ­χο του Αι­γαί­ου από τους συμ­μά­χους με ταυ­τό­χρο­νη κα­τά­λη­ψη των νη­σιών της Ρόδου και της Καρ­πά­θου. Σχε­τι­κά με την ετυ­μο­λο­γία της λέξης ACCOLADE, αυτή προ­έρ­χε­ται από την εποχή των Ιπ­πο­τών. Πρό­κει­ται για τα τρία χτυ­πή­μα­τα με το πλατύ του ξί­φους που δί­νο­νται ελα­φρώς στον ώμο του ιπ­πό­τη κατά την τε­λε­τή της χει­ρο­το­νί­ας του.

Σχε­δόν ταυ­τό­χρο­να λοι­πόν με το σχε­δια­σμό της επι­χεί­ρη­σης αυτής, βρί­σκε­ται σε εξέ­λι­ξη η επι­χεί­ρη­ση από­βα­σης στη Σι­κε­λία με το κω­δι­κό όνομα HUSKY  που απορ­ρο­φά το σύ­νο­λο σχε­δόν των απο­βα­τι­κών μέσων και δυ­νά­με­ων, γε­γο­νός που ανα­βάλ­λει την πι­θα­νό­τη­τα εφαρ­μο­γής του σχε­δί­ου ACCOLADE. Αλλά και στη συ­νέ­χεια η κατά προ­τε­ραιό­τη­τα και σχε­δόν κα­θο­λι­κή απορ­ρό­φη­ση μέσων και δυ­νά­με­ων από την άλλη με­γά­λη απο­βα­τι­κή επι­χεί­ρη­ση , με τον κω­δι­κό OVERLORD  στη Νορ­μαν­δία, απο­τρέ­πουν την εφαρ­μο­γή του σχε­δί­ου, πράγ­μα που οδη­γεί το στρα­τη­γείο Βρε­τα­νι­κών Δυ­νά­με­ων Μέσης Ανα­το­λής , να επα­νε­ξε­τά­σει   αν θα ήταν δυ­να­τό να εφαρ­μο­στεί στο σχέ­διο ACCOLADE  με δικά του μέσα.

Η εκτί­μη­ση είναι αρ­νη­τι­κή , παρά τις αντί­θε­τες ει­ση­γή­σεις του ιδίου του Βρε­τα­νού Πρω­θυ­πουρ­γού Ουίν­στον Τσώρ­τσιλ. Έτσι, ο σχε­δια­σμός της Επι­χεί­ρη­σης ACCOLADE  πε­ριο­ρί­ζε­ται ση­μα­ντι­κά, κι­νού­με­νος πλέον σε 3 άξο­νες:

1. Άξο­νας Πρώ­τος: επι­δρο­μές μι­κρής κλί­μα­κας
2. Άξο­νας Δεύ­τε­ρος: δο­λιο­φθο­ρές και ανταρ­το­πό­λε­μος από κλι­μά­κια το­πι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων
3. Άξο­νας Τρί­τος: κα­τά­λη­ψη πε­ριο­χών που θα εγκα­τα­λεί­πο­νταν από τις Δυ­νά­μεις του Άξονα.

Στο με­τα­ξύ, η Ιτα­λία έρ­χε­ται σε μυ­στι­κές επα­φές με τους Συμ­μά­χους, για την ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ πα­ρά­δο­σή της , και συ­νε­πώς ως στό­χος προ­έ­χει η από­σπα­ση των 2 νη­σιών από το στρα­τό­πε­δο του Άξονα, με κάθε μέσο. Η άφιξη λοι­πόν, ενός προ­κε­χω­ρη­μέ­νου κλι­μα­κί­ου που θα ανα­λάμ­βα­νε το «κομ­μά­τι» της επι­θε­τι­κής ανα­γνώ­ρι­σης αλλά και της απο­κα­τά­στα­σης επα­φής και στρα­το­λό­γη­σης ντό­πιου πλη­θυ­σμού, απο­τε­λεί τμήμα του ευ­ρύ­τε­ρου στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού.

Η νύχτα της 14^ης προς την 15^η Αυ­γού­στου , απο­βι­βά­ζε­ται στις ΝΔ ακτές της Ρόδου , το πρώτο συμ­μα­χι­κό κλι­μά­κιο. Η από­βα­ση, σύμ­φω­να με το confidential report, δη­λα­δή την εμπι­στευ­τι­κή έκ­θε­ση του HQ, της FORCE 133, έγινε με υπο­βρύ­χιο.

Επι­κε­φα­λής είναι ο Κα­λύ­μνιος ΚΩ­ΣΤΑΣ ΚΟΥ­ΜΙΑ­ΝΟΣ ή ΝΤΡΥΣ και μέλη του, ο λο­χί­ας δια­βι­βα­στής /αλε­ξι­πτω­τι­στής ΓΙΑΝ­ΝΗΣ ΘΩ­ΜΑΪ­ΔΗΣ, Ρό­διος την κα­τα­γω­γή και ο Χαλ­κί­της ΒΑ­ΣΙ­ΛΗΣ ΚΛΗ­ΜΕ­ΝΤΟΣ ή ΚΟΥΡ­ΚΟΥ­ΤΗΣ, που χρη­σι­μο­ποιεί­ται ως οδη­γός. Η επι­λο­γή του ΚΟΥ­ΜΙΑ­ΝΟΥ και των συ­νερ­γα­τών του δεν είναι τυ­χαία. Ο ΚΟΥ­ΜΙΑ­ΝΟΣ είναι ρι­ψο­κίν­δυ­νο άτομο, ο ΘΩ­ΜΑΪ­ΔΗΣ γνω­ρί­ζει τα λη­μέ­ρια της ΝΔ Ρόδου και ο ΚΛΗ­ΜΕ­ΝΤΟΣ την θα­λάσ­σια πε­ριο­χή της Χάλ­κης , λόγω κα­τα­γω­γής.

Στο κλι­μά­κιο δί­δε­ται η κω­δι­κή ονο­μα­σία SYMPTOM, με­τα­φρα­ζό­με­νο ως ΣΥΜ­ΠΤΩ­ΜΑ (σχε­τι­κό δη­λα­δή με την πι­θα­νή επι­τυ­χία της απο­στο­λής) και ανή­κει στην MO4 , ορ­γα­νι­κό τμήμα της SOE  (Special Operation Executive) , που συ­στά­θη­κε το 1940 με άκρα μυ­στι­κό­τη­τα και που σκοπό είχε να ανα­λά­βει τις πα­ρα­κά­τω επι­χει­ρή­σεις:

• ΠΡΩ­ΤΟΝ: Ορ­γά­νω­ση Δι­κτύ­ου Πλη­ρο­φο­ριών με συμ­με­το­χή και στρα­το­λό­γη­ση το­πι­κού πλη­θυ­σμού
• ΔΕΥ­ΤΕ­ΡΟΝ: Δο­λιο­φθο­ρές σε εγκα­τα­στά­σεις και οχυ­ρές θέ­σεις των Δυ­νά­με­ων Κα­το­χής.

Μετά την άφιξή του, δί­νο­νται στο Κλι­μά­κιο νε­ό­τε­ρες οδη­γί­ες που επι­κε­ντρώ­νουν τις επι­χει­ρή­σεις του Κλι­μα­κί­ου στο πρώτο μέρος, δη­λα­δή μόνο στην ορ­γά­νω­ση του Δι­κτύ­ου Πλη­ρο­φο­ριών , για την απο­φυ­γή αντί­ποι­νων σε βάρος του άμα­χου πλη­θυ­σμού.

Το ση­μείο από­βα­σης δεν είναι άλλο από τον Όρμο ΚΕ­ΡΑ­ΜΕ­ΝΗΣ , κάτω από την από­κρη­μνη πλευ­ρά του ‘Ορους ΑΚΡΑ­ΜΙ­ΤΗ.

Η επι­λο­γή της ΜΟ­ΝΟ­ΛΙ­ΘΟΥ οφεί­λε­ται στον πα­τριώ­τη, Έλ­λη­να Κα­θη­γη­τή στην Αί­γυ­πτο ΕΥ­ΣΤΑ­ΘΙΟ ΛΑ­ΓΚΑ­ΝΗ. Ο ΛΑ­ΓΚΑ­ΝΗΣ είχε πα­ρου­σια­σθεί από τους πρώ­τους στον ανα­διορ­γα­νω­μέ­νο Ελ­λη­νι­κό Στρα­τό ΒΕΣΜΑ , όπου και υπη­ρε­τεί με το βαθμό του Έφε­δρου Λο­χα­γού. Ερω­τη­θείς δε , για πι­θα­νή θέση από­βα­σης και εγκα­τά­στα­σης του κλι­μα­κί­ου , προ­τεί­νει τη γνώ­ρι­μη σε αυτόν, λόγω κα­τα­γω­γής, πε­ριο­χή του χω­ριού ΜΟ­ΝΟ­ΛΙ­ΘΟΣ, μη έχο­ντας τον πα­ρα­μι­κρό εν­δοια­σμό για τον πα­τριω­τι­σμό των κα­τοί­κων του.

Κοντά στην ακτή από­βα­σης , τα μέλη του Κλι­μα­κί­ου συ­να­ντούν κα­ταρ­χήν 3 άτομα: τους ΒΑ­ΣΙ­ΛΗ ΜΑ­ΛΑΝ­ΔΡΗ, ΣΑΒΒΑ ΠΕ­ΛΕ­ΛΑ & ΒΑ­ΣΙ­ΛΗ ΜΕ­ΤΑ­ΞΑ.

Ο ΜΑ­ΛΑΝ­ΔΡΗΣ κα­τευ­θύ­νε­ται στο χωριό και επι­στρέ­φει με τον αδερ­φό του ΚΛΕ­ΑΝ­ΘΗ, προ­κει­μέ­νου να οδη­γή­σουν το Κλι­μά­κιο στη ΜΟ­ΝΟ­ΛΙ­ΘΟ. Τα μέλη συ­στή­νο­νται στα δύο αδέρ­φια, ως έμπο­ροι ξυ­λεί­ας και ανα­ζη­τούν επαφή με τον ΜΑ­ΝΩ­ΛΗ ΗΡΩ­ΝΙΑ, μη γνω­ρί­ζο­ντας ότι ο ΗΡΩ­ΝΙΑΣ έχει πε­θά­νει από το 1942. Στην εξέ­λι­ξη της συ­ζή­τη­σης, τους απο­κα­λύ­πτουν ότι ενερ­γούν για λο­γα­ρια­σμό του Βρε­τα­νι­κού Στρα­τη­γεί­ου Μέσης Ανα­το­λής , γε­γο­νός που γί­νε­ται δεκτό με με­γά­λο εν­θου­σια­σμό από τους ΜΑ­ΛΑΝ­ΔΡΗ­ΔΕΣ. Έτσι, τους φέρ­νουν σε επαφή με τον ΠΑ­ΠΑ­ΚΛΗ­ΜΗ ΔΙΑ­ΚΟ­ΜΑ­ΝΩ­ΛΗ ενώ φρο­ντί­ζουν για τη με­τα­φο­ρά του ασυρ­μά­του και του υλι­κού σε ασφα­λές μέρος. Από το σπίτι του ΘΟ­ΔΩ­ΡΗ ΗΡΩ­ΝΙΑ, όπου το Κλι­μά­κιο εγκα­θί­στα­ται, γί­νε­ται αρ­χι­κά άμεση απο­κα­τά­στα­ση επα­φής ασυρ­μά­του με την αντί­στοι­χη υπη­ρε­σία του Βρε­τα­νι­κού Στρα­τη­γεί­ου Μέσης Ανα­το­λής.

Λόγω όμως των ρα­γδαί­ων εξε­λί­ξε­ων της 8^ης Σε­πτεμ­βρί­ου, της Ανα­κω­χής (ARMISTIZIO)  των Ιτα­λι­κών με τις Γερ­μα­νι­κές δυ­νά­μεις, και την ανά­λη­ψη της διοί­κη­σης δυ­νά­με­ων κα­το­χής από μέ­ρους των δεύ­τε­ρων, κρί­νε­ται σκό­πι­μη η με­τε­γκα­τά­στα­ση του ασυρ­μά­του επι­κοι­νω­νί­ας σε ασφα­λέ­στε­ρο και δυ­σκο­λό­τε­ρα εντο­πί­σι­μο ση­μείο, εκτός του οι­κι­σμού.

Η 28χρονη τότε πα­ρευ­ρι­σκό­με­νη στη συ­ζή­τη­ση ΜΑΡΙΑ ΜΑ­ΛΑΝ­ΔΡΗ, αδερ­φή του ΒΑ­ΣΙ­ΛΗ και του ΚΛΕ­ΑΝ­ΘΗ, πα­ρό­ντος του ΣΤΑΘΗ ΜΠΑΛ­ΛΗ, προ­τεί­νει μια κρυφή σπη­λιά που έχει από καιρό εντο­πί­σει , ψά­χνο­ντας για μια εγκυ­μο­νού­σα κα­τσί­κα της.

Έτσι, την 11^η Σε­πτεμ­βρί­ου απο­φα­σί­ζε­ται η με­τε­γκα­τά­στα­ση του ασυρ­μά­του. Τη με­τα­φο­ρά των ανα­γκαί­ων για τη συ­ντή­ρη­ση του Κλι­μα­κί­ου καθώς και τη με­τα­φο­ρά των μη­νυ­μά­των, ανα­λαμ­βά­νει η ίδια η ΜΑΡΙΑ ΜΑ­ΛΑΝ­ΔΡΗ, χωρίς να υπο­λο­γί­ζει κό­πους και κιν­δύ­νους, κι­νού­με­νη από αγνά πα­τριω­τι­κά κί­νη­τρα και μόνο.

Η κρυφή αυτή σπη­λιά που θα φι­λο­ξε­νή­σει δια­δο­χι­κά 4 Κλι­μά­κια κα­τα­σκό­πων, γί­νε­ται γνω­στή και μένει στην Ιστο­ρία σαν το ΛΗ­ΜΕ­ΡΙ ΤΩΝ ΚΑ­ΤΑ­ΣΚΟ­ΠΩΝ. Βρί­σκε­ται σε υψό­με­τρο 606 μέ­τρων, στη βρα­χώ­δη κο­ρυ­φή του βου­νού και μπο­ρεί να χα­ρα­κτη­ρι­στεί το ιδε­ώ­δες κρη­σφύ­γε­το. Η εί­σο­δός της έχει δια­στά­σεις 40*60  εκα­το­στά πε­ρί­που, απ΄ όπου, για να μπει κα­νείς πρέ­πει να συρ­θεί με την κοι­λιά για ένα πε­ρί­που μέτρο. Κα­τό­πιν, το ύψος αυ­ξά­νε­ται στα 2 μέτρα , έχο­ντας σχήμα κε­φα­λαί­ου Γ , με το κά­θε­το σκέ­λος πε­ρί­που 5 μέτρα και το ορι­ζό­ντιο σχε­δόν 7 μέτρα.

Εκεί λοι­πόν εγκα­θί­στα­ται η συ­σκευή ασυρ­μά­του καθώς και η πο­δο­κί­νη­τη γεν­νή­τρια επα­να­φόρ­τι­σης των ηλε­κτρι­κών στοι­χεί­ων της, ενώ η κε­ραία απλώ­νε­ται κατά την διάρ­κεια εκ­πο­μπών εξω­τε­ρι­κά της σπη­λιάς από τον χει­ρι­στή και επα­να­συλ­λέ­γε­ται μετά το πέρας της λει­τουρ­γί­ας.

Πλη­ρο­φο­ρια­κά ανα­φέ­ρου­με ότι και σή­με­ρα όπως άλ­λω­στε πολ­λοί από εσάς γνω­ρί­ζε­τε, η σπη­λιά είναι επι­σκέ­ψι­μη. Στη δεξιά πλευ­ρά της τρύ­πας ει­σό­δου έχει το­πο­θε­τη­θεί μαρ­μά­ρι­νη πλάκα όπου επι­γραμ­μα­τι­κά ανα­φέ­ρε­ται:

«Στη σπη­λιά αυτή που πήρε το όνομα ΤΟ ΛΗ­ΜΕ­ΡΙ ΤΩΝ ΚΑ­ΤΑ­ΣΚΟ­ΠΩΝ στε­γά­στη­κε από το Σε­πτέμ­βριο του 1943 μέχρι το Μάιο του 1945 το Ελ­λη­νι­κό Κα­τα­σκο­πευ­τι­κό Κλι­μά­κιο που έδρα­σε στη Ρόδο ενά­ντια στους Γερ­μα­νούς Κα­τα­κτη­τές κατά τη διάρ­κεια του Δευ­τέ­ρου Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου και βο­ή­θη­σε απο­τε­λε­σμα­τι­κά και ολό­ψυ­χα από κα­τοί­κους του χω­ριού Μο­νό­λι­θος» .

Στο διά­στη­μα αυτό, ορ­γα­νώ­νε­ται ένα ευρύ δί­κτυο πλη­ρο­φο­ριών που συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νει κα­τοί­κους της ΜΟ­ΝΟ­ΛΙ­ΘΟΥ, όπως τον  ΚΛΕ­ΑΝ­ΘΗ και τον ΒΑ­ΣΙ­ΛΗ ΜΑ­ΛΑΝ­ΔΡΗ, τον ΠΑΠΑ ΚΛΗΜΗ ΔΙΑ­ΚΟ­ΜΑ­ΝΩ­ΛΗ, τον ΓΙΑΝ­ΝΗ- ΚΛΕ­ΑΝ­ΘΗ και ΓΙΑΝ­ΝΗ ΠΑ­ΠΑ­ΣΤΑ­ΜΑ­ΤΗ, τον ΣΤΑΘΗ & ΠΑ­ΝΑ­ΓΙΩ­ΤΗ ΜΠΑΛ­ΛΗ , τον ΝΙΚΟ ΗΡΩ­ΝΙΑ και πολ­λούς άλ­λους ανώ­νυ­μους πα­τριώ­τες που η ιστο­ρία έχει κα­τα­τά­ξει στο Πάν­θεο των Ηρώων. Ας μου συγ­χω­ρε­θεί τυχόν πα­ρά­λη­ψη. Από τα ΣΙΑΝ­ΝΑ έρ­χο­νται να προ­σφέ­ρουν τις υπη­ρε­σί­ες τους ο ΣΤΑΥ­ΡΟΣ ΣΤΑ­ΜΠΟΥ­ΛΗΣ & ΑΝΑ­ΣΤΑ­ΣΗΣ ΓΙΑ­ΡΕ­ΝΑ­ΚΗΣ και από το ΓΕΝ­ΝΑ­ΔΙ ο ΚΩ­ΣΤΑΣ ΜΙ­ΝΕΤ­ΤΟΣ. Στη συ­νέ­χεια επε­κτεί­νε­ται το δί­κτυο και στην πόλη της Ρόδου , με τη στρα­το­λό­γη­ση των ΦΙ­ΛΗ­ΜΩ­ΝΑ ΓΙΑ­ΜΑ­ΛΗ, ΑΡ­ΓΥ­ΡΗ ΘΕ­Ο­ΧΑ­ΡΗ, ΓΙΩΡ­ΓΟΥ ΚΩ­ΣΤΑ­ΡΙ­ΔΗ , ΜΙ­ΧΑ­ΛΗ ΒΡΟΥ­ΧΟΥ και άλλων.

Όμως, είτε λόγω πα­ρα­τε­τα­μέ­νης δια­κο­πής επι­κοι­νω­νί­ας με την αντί­στοι­χη υπη­ρε­σία του Αρ­χη­γεί­ου Μέσης Ανα­το­λής που οφει­λό­ταν σε σο­βα­ρή βλάβη του ασυρ­μά­του , είτε σύμ­φω­να με άλλη πηγή, λόγω του τραυ­μα­τι­σμού του ΚΩΣΤΑ ΚΟΥ­ΜΙΑ­ΝΟΥ, κατά την από­πει­ρας δια­φυ­γής του από ενέ­δρα των δυ­νά­με­ων ασφα­λεί­ας του εχθρού μέσα στο χωριό, απο­φα­σί­ζε­ται η απο­στο­λή στις 3 Οκτω­βρί­ου του 1943, δεύ­τε­ρου κα­τα­σκο­πευ­τι­κού Κλι­μα­κί­ου, με την κω­δι­κή ονο­μα­σία ERRATIC.

Η λέξη αυτή με­τα­φρά­ζε­ται ως ακα­τά­στα­τος, σφα­λε­ρός, οκνός, αστα­θής. Το Κλι­μά­κιο , ορ­γα­νι­κά ανή­κει πάντα στη ΜΟ4 της SOE. Απο­τε­λεί­ται από τον ΠΑ­ΝΟΡ­ΜΙ­ΤΗ ΚΟΥ­ΜΙΑ­ΝΟ ή ΝΤΡΗ, με­γα­λύ­τε­ρο αδερ­φό του ΚΩΣΤΑ ΚΟΥ­ΜΙΑ­ΝΟΥ και τον ασυρ­μα­τι­στή ΑΝΤΩ­ΝΗ ΝΕΣΓΟ από το χωριό ΜΑΣ­ΣΑ­ΡΗ.

Η δράση και του δεύ­τε­ρου Κλι­μα­κί­ου (του Κλι­μα­κί­ου με την ονο­μα­σία ERRATIC)  σύμ­φω­να με επί­ση­μες πηγές είναι εξί­σου έντο­νη. Συ­νε­χής ροή πλη­ρο­φο­ριών , εντο­πι­σμός οχυ­ρών θέ­σε­ων, ναρ­κο­πε­δί­ων και αντια­πο­βα­τι­κών κω­λυ­μά­των, πλη­ρο­φο­ρί­ες σχε­τι­κά με τις αε­ρο­πο­ρι­κές βά­σεις της ΚΑ­ΛΑ­ΘΟΥ και των ΜΑ­ΡΙ­ΤΣΩΝ αξιο­λο­γού­νται κα­τάλ­λη­λα από τις υπη­ρε­σί­ες του HQ της FORCE 133.  Υπάρ­χει όμως δυ­σφο­ρία για τις δρα­στη­ριό­τη­τες των μελών του Κλι­μα­κί­ου , γε­γο­νός που εξα­να­γκά­ζει τις Ελ­λη­νι­κές Υπη­ρε­σί­ες να ζη­τή­σουν την απο­στο­λή τρί­του Κλι­μα­κί­ου.

Έτσι, 6 μήνες αρ­γό­τε­ρα, στις 25 Απρι­λί­ου 1944 , Τρίτη του Πάσχα, απο­βι­βά­ζε­ται από το τα­χύ­πλοο σκά­φος ARMADILLIO , στον Όρμο ΑΡ­ΜΕ­ΝΙ­ΣΤΗ της πε­ριο­χής ΜΟ­ΝΟ­ΛΙ­ΘΟΥ, η Τρίτη απο­στο­λή, η ERRATIC II , επι­κε­φα­λής της οποί­ας είναι ο απο­σπα­σμέ­νος από την ΔΕΥΠ του ΒΕΣΜΑ στη ΔΥ­ΝΑ­ΜΗ 133 του Γε­νι­κού Βρε­τα­νι­κού Στρα­τη­γεί­ου Μέσης Ανα­το­λής , στρα­τιώ­της ΚΑ­ΤΕ­ΧΗΣ ΣΠΥ­ΡΙ­ΔΩΝ του Κων­στα­ντί­νου , με ταυ­τό­χρο­νη ανα­χώ­ρη­ση του ΠΑ­ΝΟΡ­ΜΙ­ΤΗ ΚΟΥ­ΜΙΑ­ΝΟΥ.

Συ­νερ­γά­τες του ΚΑ­ΤΕ­ΧΗ στο Κλι­μά­κιο αυτό είναι ο ΒΑ­ΣΙ­ΛΗΣ ΚΛΗ­ΜΕ­ΝΤΟΣ, που απο­βι­βά­ζε­ται για δεύ­τε­ρη φορά στη Ρόδο ως οδη­γός και ο ΑΝΤΩ­ΝΗΣ ΝΕ­ΣΓΟΣ ως ασυρ­μα­τι­στής.

Στις 20 Μαΐου του 1944 ο ΚΑ­ΤΕ­ΧΗΣ με­τα­φέ­ρει τη δρα­στη­ριό­τη­τά του στην πόλη της Ρόδου, εγκα­θι­στά­με­νος αρ­χι­κά στο σπίτι της οι­κο­γέ­νειας ΒΑ­ΣΙ­ΛΕΙΟΥ. Από την πόλη της Ρόδου διευ­θύ­νει προ­σω­πι­κά το δί­κτυο που έχει απλώ­σει στην πόλη για τη συλ­λο­γή πλη­ρο­φο­ριών. Τις πλη­ρο­φο­ρί­ες αυτές συ­νε­χί­ζει να δια­βι­βά­ζει στο HQ της FORCE 133 από τον ασύρ­μα­το που εξα­κο­λου­θεί να λει­τουρ­γεί στη ΜΟ­ΝΟ­ΛΙ­ΘΟ. Πε­ριο­δι­κά ακόμη συ­νε­χί­ζει να χρη­σι­μο­ποιεί τη σπη­λιά του ΛΗ­ΜΕ­ΡΙΟΥ σαν εναλ­λα­κτι­κό κρη­σφύ­γε­το , έχο­ντας πλέον διευ­ρύ­νει κατά πολύ το δί­κτυο κα­τα­σκο­πεί­ας στην πόλη της Ρόδου , με τη συμ­με­το­χή πολ­λών αξιό­λο­γων Ρό­διων πο­λι­τών.

Το επό­με­νο και τε­λευ­ταίο κλι­μά­κιο απο­βι­βά­ζε­ται στην ΚΕ­ΡΑ­ΜΕ­ΝΗ στις 11 Αυ­γού­στου του 1944. Με αυτό το τμήμα, εγκα­θί­στα­ται στη Ρόδο ο υπο­λο­χα­γός του Ελ­λη­νι­κού Στρα­τού ΓΙΩΡ­ΓΟΣ ΔΙΑ­ΜΑ­ΝΤΙ­ΔΗΣ, από­φοι­τος της πε­ρί­φη­μης σχο­λής ανορ­θό­δο­ξου πο­λέ­μου Αρ. 102 της ΧΑΪΦΑ, όπου στις 26 Σε­πτεμ­βρί­ου ανα­λαμ­βά­νει τη διοί­κη­ση του Κλι­μα­κί­ου ERRATIC II , με την ανα­χώ­ρη­ση του ΣΠΥ­ΡΟΥ ΚΑ­ΤΕ­ΧΗ, μετά τη σύλ­λη­ψη και εκτέ­λε­ση του ΓΙΩΡ­ΓΟΥ ΚΩ­ΣΤΑ­ΡΙ­ΔΗ και των συ­νερ­γα­τών του.

Με την ανά­λη­ψη της διοί­κη­σης από τον ΔΙΑ­ΜΑ­ΝΤΙ­ΔΗ, με­τα­φέ­ρε­ται πλέον και η βάση του κα­τα­σκο­πευ­τι­κού κλι­μα­κί­ου στην πε­ριο­χή ΜΑΣ­ΣΑ­ΡΙ για λό­γους ευ­κο­λό­τε­ρης πρό­σβα­σης στην πόλη της Ρόδου αλλά και επι­τή­ρη­σης επι­λεγ­μέ­νων στό­χων όπως η Αε­ρο­πο­ρι­κή Βάση του Α/Δ ΚΑ­ΛΑ­ΘΟΥ.

Αυτή είναι συ­νο­πτι­κό­τα­τα και σχε­δόν επι­γραμ­μα­τι­κά η δράση των κα­τα­σκο­πευ­τι­κών Κλι­μα­κί­ων που σαν βάση είχαν το ΛΗ­ΜΕ­ΡΙ ΤΗΣ ΜΟ­ΝΟ­ΛΙ­ΘΟΥ. Δε­κά­δες τα πε­ρι­στα­τι­κά , συ­νε­χείς οι πρά­ξεις ηρω­ι­σμού και αυ­τα­πάρ­νη­σης των κα­τοί­κων του μι­κρού χω­ριού. Μά­ταια οι κα­τα­κτη­τές , επα­νει­λημ­μέ­να ζώ­νουν το χω­ριού με απο­σπά­σμα­τα που προ­σπα­θούν να εντο­πί­σουν το ση­μείο εκ­πο­μπής του ασυρ­μά­του. Προ­σα­γω­γές υπό­πτων, εκ­βια­σμοί, συλ­λή­ψεις, ξυ­λο­δαρ­μοί, φυ­λα­κί­σεις είναι σε ημε­ρή­σια διά­τα­ξη, χωρίς όμως κα­νέ­να απο­τέ­λε­σμα. Το ηθικό των κα­τοί­κων είναι ακ­μαίο . ο Σκο­πός είναι ΕΝΑΣ και ΙΕΡΟΣ.

Όλο το χωριό γνω­ρί­ζει. όλο το χωριό γί­νε­ται κοι­νω­νός του Θείου Μυ­στι­κού. Μικρά παι­διά με­τα­φέ­ρουν εφό­δια, νέοι με­τα­φέ­ρουν πλη­ρο­φο­ρί­ες και υλικά, γυ­ναί­κες ανα­λαμ­βά­νουν υπη­ρε­σί­ες υπο­στή­ρι­ξης. Απλοί άν­θρω­ποι βοη­θούν ο κα­θέ­νας από την πλευ­ρά του , παί­ζο­ντας διπλό παι­χνί­δι. Ωστό­σο , το μυ­στι­κό κρα­τιέ­ται επτα­σφρά­γι­στο.

Θα πρέ­πει να διευ­κρι­νι­στεί σε αυτό το ση­μείο , ότι η σύλ­λη­ψη και κα­τα­δί­κη σε θά­να­το των ΒΡΟΥ­ΧΟΥ, ΚΩ­ΣΤΑ­ΡΙ­ΔΗ, REMOTTI, LEVITZ & CELLINI  δεν έχει σχέση με διαρ­ροή από την πε­ριο­χή ΜΟ­ΝΟ­ΛΙ­ΘΟΥ. Θε­ω­ρεί­ται πι­θα­νό­τε­ρη η διαρ­ροή από πηγή σχε­τι­κή με το Κλι­μά­κιο ΠΡΟ­Ε­ΣΤΟΥ  ΛΕΥ­ΤΕ­ΡΗ.

Η συμ­με­το­χή των κα­τοί­κων της ΜΟ­ΝΟ­ΛΙ­ΘΟΥ δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται μόνο στην πα­ρα­πά­νω δράση αλλά ως επι­στέ­γα­σμα φέρει και τη συμ­με­το­χή και προ­σφο­ρά στην τε­λευ­ταία επι­χεί­ρη­ση του ΙΕΡΟΥ ΛΟΧΟΥ στον Ελ­λα­δι­κό χώρο, με την κω­δι­κή ονο­μα­σία ΤΕΝΤ, και ίσως σε μία από τις τε­λευ­ταί­ες σε όλα τα θέ­α­τρα επι­χει­ρή­σε­ων του Β’ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου.

Βρι­σκό­μα­στε στον Μάιο του 1945. Τη Νύκτα της 1^ης προς 2ας Μαΐου του 1945, στην πε­ριο­χή της ΜΟ­ΝΟ­ΛΙ­ΘΟΥ εξε­λίσ­σε­ται η επι­χεί­ρη­ση που κατά τη γε­νι­κή ομο­λο­γία στην ιστο­ριο­γρα­φία των Ελ­λη­νι­κών Ει­δι­κών Δυ­νά­με­ων απο­τε­λεί την κο­ρω­νί­δα των κα­τα­δρο­μι­κών επι­χει­ρή­σε­ων.

Κα­τα­δρο­μι­κές δυ­νά­μεις του ΙΕΡΟΥ ΛΟΧΟΥ, εφορ­μού­σες από τη ΣΥΜΗ και από την ΤΗΛΟ απο­βι­βά­ζο­νται στους Όρ­μους της ΜΟ­ΝΟ­ΛΙ­ΘΟΥ, με αντι­κει­με­νι­κό σκοπό την κα­τα­στρο­φή της Επά­κτιας Πυ­ρο­βο­λαρ­χί­ας των 88χλστ στην το­πο­θε­σία ΚΥΜ­ΜΑ­ΡΑ­ΣΙ και την κα­τα­στρο­φή των φυ­λα­κί­ων στις το­πο­θε­σί­ες ΣΤΕ­ΛΙΕΣ, ΑΓ.ΦΩΚΑ, ΒΟΥ­ΝΑ­ΡΑ και ΝΟΤΙ.

Ιδιαί­τε­ρη ανα­φο­ρά στους 4 ιχνη­λά­τες οδη­γούς των κα­τα­δρο­μι­κών απο­σπα­σμά­των:

• ΣΕΪ­ΤΗΣ ΜΙ­ΧΑΗΛ (ΜΙ­ΧΑΗ­ΛΟΣ)
• ΜΕ­ΤΑ­ΞΑΣ ΒΑ­ΣΙ­ΛΗΣ
• ΣΤΑ­ΘΗΣ ΜΠΑΛ­ΛΗΣ
• ΛΕ­Ω­ΝΙ­ΔΑΣ ΚΥΡ­ΜΙ­ΧΑ­ΛΗΣ

Πλή­ρης η επι­τυ­χία της επι­χεί­ρη­σης, πάνω από 45 νε­κροί Ιτα­λοί & Γερ­μα­νοί, πολ­λοί πάνω από τους 120 οι αιχ­μά­λω­τοι!

Στο χωριό είναι γνω­στή η πα­ρου­σία των κα­τα­δρο­μέ­ων από την ημέρα της άφι­ξης της πρώ­της πε­ρι­πό­λου. Όχι μόνο οι 4 οδη­γοί, αλλά και όλο σχε­δόν το χωριό γνω­ρί­ζει τι πρό­κει­ται να συμ­βεί. Η πα­ρο­χή πλη­ρο­φο­ριών, υπη­ρε­σιών, διοι­κη­τι­κής υπο­στή­ρι­ξης, τρο­φο­δο­σί­ας και κά­λυ­ψης της πε­ρι­πό­λου από τους με­μο­νω­μέ­νους κα­τοί­κους θε­ω­ρεί­ται αυ­το­νό­η­τη. Ούτε που περνά η σκέψη άρ­νη­σης οποιασ­δή­πο­τε προ­σφο­ράς. Διαρ­ροή πλη­ρο­φο­ριών στον εχθρό μη­δε­νι­κή και αδια­νό­η­τη.

Και όταν έρ­χε­ται το βράδυ της 1^ης Μαΐου, όλο το χωριό μα­ζεύ­ε­ται στα σπί­τια του και προ­σπα­θεί να αφου­γκρα­στεί οποιο­δή­πο­τε θό­ρυ­βο. Όταν δε, αρ­χί­ζουν να ακού­γο­νται οι εκρή­ξεις από τις κα­τα­στρο­φές των κα­τα­δρο­μέ­ων, η αγαλ­λί­α­ση και η ικα­νο­ποί­η­ση είναι τα συ­ναι­σθή­μα­τα που κυ­ριαρ­χούν. Τα αντί­ποι­να που προ­βλέ­πο­νται από τον εχθρό που γρή­γο­ρα αντι­λαμ­βά­νε­ται το μέ­γε­θος των κα­τα­στρο­φών , προ­βλέ­πο­νται φο­βε­ρά. Η πλη­ρο­φό­ρη­ση όμως από δια­φυ­γό­ντα Γερ­μα­νό Λοχία, αλλά και η κατά πάγια τα­κτι­κή των κα­τα­δρο­μέ­ων, δια­σπο­ρά δια­κρι­τι­κών των κα­τα­δρο­μι­κών δυ­νά­με­νων κα­τευ­νά­ζουν τα πνεύ­μα­τα και απο­κλεί­ουν την από­φα­ση για πα­ρά­δο­ση ομή­ρων κα­τοί­κων. Ζη­τεί­ται μόνο η πα­ρά­δο­ση 90 αι­γο­προ­βά­των στις γερ­μα­νι­κές αρχές τα οποία σε ελά­χι­στο χρόνο πα­ρα­δί­δο­νται στον εχθρό.

Μετά από ένα δι­ή­με­ρο, δη­λα­δή τη νύχτα της 4^ης Μαΐου , στάλ­θη­κε πε­ρί­πο­λος από 3 Ιε­ρο­λο­χί­τες για εξα­κρί­βω­ση των απο­τε­λε­σμά­των της επι­χεί­ρη­σης ΤΕΝΤ.

Στο σήμα που έστει­λε η πε­ρί­πο­λος προς το Από­σπα­σμα Σύμης (Διοί­κη­ση) ανέ­φε­ρε: « ΕΙΣ ΧΕΙ­ΜΑ­ΡΑΣ­ΣΙ ΝΕ­ΚΡΟΙ 45. ΕΙΣ ΦΟΚΑ 5. ΕΙΣ ΒΟΥ­ΝΑ­ΡΑ 2. ΝΟΤΙ 0. ΣΤΕΛΙ ΑΓΝΩ­ΣΤΟΝ».

Η πε­ρί­πο­λος αυτή που απο­τε­λεί­ται από τον ΚΑΝΤΑ, ΣΑΒ­ΒΑ­ΚΗ, και ΤΣΕ­ΠΑ­ΠΑ­ΔΑ­ΚΗ δια­νυ­κτε­ρεύ­ει στο χωριό λαμ­βά­νο­ντας τις κα­τάλ­λη­λες προ­φυ­λά­ξεις. Εκεί πλέον εκτυ­λίσ­σο­νται σκη­νές που δύ­σκο­λα μπο­ρούν να πε­ρι­γρα­φούν με λόγια. Πολ­λές οι προ­φο­ρι­κές μαρ­τυ­ρί­ες των Μο­νο­λι­θια­τών που προ­σθέ­τουν άλλη μια σε­λί­δα στο με­γά­λο βι­βλίο της Ιστο­ρί­ας, στη λήμμα ΕΛΕΥ­ΘΕ­ΡΗ ΔΩ­ΔΕ­ΚΑ­ΝΗ­ΣΟΣ.

Και ξα­να­γυ­ρί­ζου­με το ρολόι της Ιστο­ρί­ας , 72 χρό­νια μπρο­στά, στο σή­με­ρα!

Προ­σπα­θού­με σαν άτομα ενταγ­μέ­να στη Σύγ­χρο­νη Ελ­λη­νι­κή Κοι­νω­νία να συ­νει­δη­το­ποι­ή­σου­με ποια είναι η πα­ρα­κα­τα­θή­κη που μας άφησε η προη­γού­με­νη Γενιά.

Σε ένα εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λο κοι­νω­νι­κό κα οι­κο­νο­μι­κό πε­ρι­βάλ­λον, κα­λού­μα­στε να τρα­βή­ξου­με τον δύ­σκο­λο δρόμο. Τον Ανη­φο­ρι­κό και Δύ­σκο­λο Δρόμο της Αρε­τής, της Ανι­διο­τέ­λειας, ης Φι­λο­πα­τρί­ας και της Τιμής.

Το πα­ρά­δειγ­μα μας το έδω­σαν με τις πρά­ξεις τους, οι απλοί κα­θη­με­ρι­νοί άν­θρω­ποι που έγρα­ψαν την Ιστο­ρία του ΛΗ­ΜΕ­ΡΙΟΥ.

Ας βα­δί­σου­με λοι­πόν και εμείς, στα χνά­ρια τους και όπου χρεια­σθεί ας κά­νου­με ο,τι και εκεί­νοι.

Την υπέρ­βα­ση στις πρά­ξεις της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας και την απο­στρο­φή σε κάθε τι που συμ­βι­βά­ζει αυτή κα­θε­αυ­τή την ύπαρ­ξή μας με αυτό που θα ήταν το πιο βο­λι­κό.

Αυτό θα έκα­ναν και οι άν­θρω­ποι του Λη­με­ριού σή­με­ρα!