Ένας χρόνος από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία – Πάνω από 13 εκατ. οι πρόσφυγες λόγω του πολέμου

Δώ­δε­κα μήνες μετά την ει­σβο­λή της Ρω­σί­ας στην Ου­κρα­νία, πε­ρισ­σό­τε­ροι από 13 εκα­τομ­μύ­ρια άν­θρω­ποι πα­ρα­μέ­νουν ξε­ρι­ζω­μέ­νοι από τα σπί­τια τους, σύμ­φω­να με την Ύπατη Αρ­μο­στεία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες.

Ο αριθ­μός αυτός πε­ρι­λαμ­βά­νει σχε­δόν οκτώ εκα­τομ­μύ­ρια πρό­σφυ­γες που βρί­σκο­νται σε χώρες σε όλη την Ευ­ρώ­πη και πε­ρί­που πέντε εκα­τομ­μύ­ρια αν­θρώ­πους που έχουν εκτο­πι­στεί στο εσω­τε­ρι­κό της Ου­κρα­νί­ας.

Οι προ­ο­πτι­κές επι­στρο­φής τους στο εγγύς μέλ­λον, ωστό­σο, επη­ρε­ά­ζο­νται αρ­νη­τι­κά από τις συ­νε­χι­ζό­με­νες εχθρο­πρα­ξί­ες, την ανα­σφά­λεια και την κα­τα­στρο­φή που επι­κρα­τεί στις πε­ριο­χές κα­τα­γω­γής τους, σύμ­φω­να με δύο νέες εκ­θέ­σεις που δη­μο­σιεύ­ει σή­με­ρα ο διε­θνής ορ­γα­νι­σμός.

Για να κα­τα­νο­ή­σει τη δεινή κα­τά­στα­ση των εκτο­πι­σμέ­νων και να διο­χε­τεύ­σει κα­λύ­τε­ρα τη βο­ή­θεια, η Ύπατη Αρ­μο­στεία πραγ­μα­το­ποί­η­σε τον τρίτο κύκλο ερευ­νών, μέσω συ­νε­ντεύ­ξε­ων με χι­λιά­δες αν­θρώ­πους που ξε­ρι­ζώ­θη­καν από τον πό­λε­μο. Με τίτλο «Lives on Hold» («Ζωές σε ανα­μο­νή») οι δύο εκ­θέ­σεις επι­κε­ντρώ­νο­νται στους πρό­σφυ­γες και τους εσω­τε­ρι­κά εκτο­πι­σμέ­νους και πα­ρέ­χουν πλη­ρο­φο­ρί­ες για τις εμπει­ρί­ες των εκτο­πι­σμέ­νων Ου­κρα­νών ένα χρόνο μετά.

Όπως προ­κύ­πτει από τις εκ­θέ­σεις, η συ­ντρι­πτι­κή πλειο­ψη­φία των προ­σφύ­γων και των εσω­τε­ρι­κά εκτο­πι­σμέ­νων Ου­κρα­νών (πε­ρί­που το 77% και το 79% αντί­στοι­χα) επι­θυ­μούν να επι­στρέ­ψουν στην πα­τρί­δα τους μια μέρα, ωστό­σο μόνο το 12% των προ­σφύ­γων και των εσω­τε­ρι­κά εκτο­πι­σμέ­νων σχε­διά­ζουν να το κά­νουν μέσα στους επό­με­νους τρεις μήνες.

Οι κυ­ριό­τε­ροι λόγοι που εμπο­δί­ζουν τους πρό­σφυ­γες να επι­στρέ­ψουν είναι οι ανη­συ­χί­ες για την ασφά­λεια και την προ­στα­σία στις πε­ριο­χές κα­τα­γω­γής τους. ‘Αλλες ανη­συ­χί­ες που ανα­φέρ­θη­καν αφο­ρούν στην πρό­σβα­ση και τη δια­θε­σι­μό­τη­τα βα­σι­κών υπη­ρε­σιών – συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων του ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος, του νερού και της υγειο­νο­μι­κής πε­ρί­θαλ­ψης, των ευ­και­ριών ερ­γα­σί­ας και της επαρ­κούς στέ­γα­σης – οι οποί­ες έχουν πλη­γεί ση­μα­ντι­κά από τον πό­λε­μο. Με­τα­ξύ των εσω­τε­ρι­κά εκτο­πι­σμέ­νων, η πρό­σβα­ση σε επαρ­κή στέ­γα­ση απο­τε­λεί το δεύ­τε­ρο κύριο εμπό­διο για βιώ­σι­μη και αξιο­πρε­πή επι­στρο­φή, μετά τις ανη­συ­χί­ες περί ασφά­λειας και προ­στα­σί­ας εξαι­τί­ας του πο­λέ­μου.

Οι πρό­σφυ­γες που εξέ­φρα­σαν την πρό­θε­ση να επι­στρέ­ψουν τους επό­με­νους τρεις μήνες ήταν κυ­ρί­ως με­γα­λύ­τε­ρης ηλι­κί­ας, όσοι είχαν απο­χω­ρι­στεί την οι­κο­γέ­νειά τους που βρι­σκό­ταν ακόμη στην Ου­κρα­νία ή όσοι αντι­με­τώ­πι­ζαν προ­κλή­σεις στην έντα­ξή τους στις χώρες υπο­δο­χής. Τα απο­τε­λέ­σμα­τα δεί­χνουν επί­σης ότι για όσους έχουν ιδιαί­τε­ρες ανά­γκες ή αυ­ξη­μέ­νη ευα­λω­τό­τη­τα, οι προ­ο­πτι­κές κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κής έντα­ξης μπο­ρεί να είναι πιο δυ­σχε­ρείς, κάτι που μπο­ρεί να επη­ρε­ά­σει την πρό­θε­ση ορι­σμέ­νων να επι­στρέ­ψουν.

Παρά τις προ­κλή­σεις που βιώ­νουν οι πρό­σφυ­γες, δια­πι­στώ­νο­νται ορι­σμέ­νες ση­μα­ντι­κές βελ­τιώ­σεις. Με­τα­ξύ μιας ομά­δας προ­σφύ­γων που συμ­με­τεί­χαν τόσο στη δεύ­τε­ρη όσο και στην τε­λευ­ταία έρευ­να, το 45% διέ­με­νε σε ενοι­κια­ζό­με­νη κα­τοι­κία, ένα­ντι 27% στην προη­γού­με­νη έρευ­να. Ο αριθ­μός των ατό­μων που λαμ­βά­νουν ει­σό­δη­μα από ερ­γα­σία αυ­ξή­θη­κε επί­σης σε 46% από 37%. Ωστό­σο, με­τα­ξύ της ίδιας ομά­δας, ενώ το πο­σο­στό που βα­σι­ζό­ταν σε κοι­νω­νι­κή προ­στα­σία ή χρη­μα­τι­κή βο­ή­θεια είχε μειω­θεί από 57% σε 50%, ένα ση­μα­ντι­κό πο­σο­στό πα­ρα­μέ­νει χωρίς δου­λειά. Πολ­λοί άλλοι έχουν βρει θέ­σεις ερ­γα­σί­ας χα­μη­λής ει­δί­κευ­σης, ωστό­σο για την πλειο­ψη­φία το ει­σό­δη­μα δεν επαρ­κεί για να κα­λύ­ψει τις πιο βα­σι­κές τους ανά­γκες.

Με βάση τα πα­ρα­πά­νω ευ­ρή­μα­τα, η Ύπατη Αρ­μο­στεία δια­τυ­πώ­νει στην έκ­θε­ση ορι­σμέ­νες συ­στά­σεις. Με­τα­ξύ άλλων ανα­φέ­ρει ότι είναι ζω­τι­κής ση­μα­σί­ας να δια­σφα­λι­στεί ότι οι πρό­σφυ­γες θα συ­νε­χί­σουν να δέ­χο­νται βο­ή­θεια, ώστε να λαμ­βά­νουν ελεύ­θε­ρα ενη­με­ρω­μέ­νες απο­φά­σεις για το μέλ­λον τους και ότι οι χώρες υπο­δο­χής και οι το­πι­κές κοι­νό­τη­τες υπο­στη­ρί­ζο­νται ώστε οι πρό­σφυ­γες να έχουν πρό­σβα­ση στα δι­καιώ­μα­τά τους, σε υπη­ρε­σί­ες και σε αξιο­πρε­πή ερ­γα­σία.

Η υπο­στή­ρι­ξη των εκτο­πι­σμέ­νων πλη­θυ­σμών εντός της Ου­κρα­νί­ας απο­τε­λεί επί­σης βα­σι­κή προ­τε­ραιό­τη­τα, μέσω ενός συν­δυα­σμού προ­γραμ­μά­των αν­θρω­πι­στι­κής βο­ή­θειας, ανά­καμ­ψης, ανά­πτυ­ξης και ιδιω­τι­κού τομέα, ανοί­γο­ντας τον δρόμο για οι­κο­νο­μι­κή ανα­ζω­ο­γό­νη­ση, ανά­καμ­ψη και ανοι­κο­δό­μη­ση.

Πηγή ΑΠΕ-ΜΠΕ