Φόβοι για απολύσεις και λουκέτα μετά την πανδημία

Για την «επόμενη ημέρα» της παν­δη­μίας και των lockdowns προ­ε­τοι­μά­ζο­νται στο οικο­νο­μικό επι­τε­λείο, καθώς ο κίν­δυ­νος να επι­βε­βαιω­θεί το «παρά­δοξο» είναι ορατός. Η παρα­δο­ξό­τητα έχει να κάνει με το εξής: στους πρώτους μήνες μετά την άρση των περιο­ρι­στι­κών μέτρων, κατά τους οποίους θα απο­κα­θί­στα­ται στα­διακά η «κανο­νι­κό­τητα», να κατα­γρα­φούν περισ­σό­τερα λουκέτα και μεγα­λύ­τε­ρος αριθμός απο­λύ­σεων συγκρι­τικά με το διά­στημα της παν­δη­μίας.

Ο κίν­δυ­νος είναι ορατός για τους ακό­λου­θους λόγους: Πρώτον, στη μετα-πανδημία περίοδο, οι επι­χει­ρή­σεις που σήμερα είναι «δια­σω­λη­νω­μέ­νες» με τον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, αντλώ­ντας από αυτόν ενι­σχύ­σεις για την πληρωμή του προ­σω­πι­κού τους (μέσω ανα­στο­λών συμ­βά­σεων), για την ενί­σχυση της ρευ­στό­τη­τάς τους (μέσω επι­στρε­πτέων προ­κα­τα­βο­λών) αλλά και για την κατα­βολή των ενοι­κίων τους (σ.σ. ουσια­στικά το κράτος συντη­ρεί τα μισθω­τή­ρια συμ­βό­λαια απο­ζη­μιώ­νο­ντας τους ιδιο­κτή­τες που δεν εισπράτ­τουν ενοίκιο), θα αρχί­σουν να «απο­σω­λη­νώ­νο­νται» ανα­λαμ­βά­νο­ντας από μόνες τους το μεγα­λύ­τερο μέρος των οικο­νο­μι­κών βαρών. Δεύ­τε­ρον, στη μετα-COVID εποχή εκτι­μά­ται ότι θα υπάρξει ταχύ­τατη αλλαγή των δεδο­μέ­νων στο επι­χει­ρείν με τα οποία θα πρέπει άμεσα να προ­σαρ­μο­στούν οι επι­χει­ρή­σεις: περισ­σό­τερο ηλε­κτρο­νικό εμπόριο, λιγό­τερα φυσικά κατα­στή­ματα, περισ­σό­τερη τηλερ­γα­σία και νέες κατα­να­λω­τι­κές συνή­θειες.

Το ζητού­μενο πλέον είναι να σχε­δια­στεί ένα στο­χευ­μένο πακέτο στή­ρι­ξης για την «επόμενη ημέρα», το οποίο θα διευ­κο­λύ­νει στην προ­σαρ­μογή εργα­ζο­μέ­νων και επι­χει­ρή­σεων στα νέα δεδο­μένα. Το πακέτο θα περι­λαμ­βά­νει επι­δο­τού­μενα προ­γράμ­ματα κατάρ­τι­σης –καθώς κρί­νε­ται ότι δεκάδες χιλιά­δες εργα­ζό­με­νοι θα υπο­χρε­ω­θούν στα­διακά να απα­σχο­λη­θούν σε δια­φο­ρε­τικό αντι­κεί­μενο– αλλά και ισχυρά κίνητρα προς τις επι­χει­ρή­σεις για την πρό­σληψη εργα­ζο­μέ­νων. Ο ίδιος ο πρω­θυ­πουρ­γός είχε δηλώσει προ ημερών ότι εκτός από τη μονι­μο­ποί­ηση των μέτρων μείωσης του μη μισθο­λο­γι­κού κόστους που έχουν ήδη ληφθεί –ουσια­στικά ανα­φε­ρό­ταν στη μείωση των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών κατά τρεις ποσο­στιαίες μονάδες αλλά και στο «πάγωμα» της εισφο­ράς αλλη­λεγ­γύης– θα επι­διω­χθεί να ληφθούν και νέα με έμφαση στην ακόμη μεγα­λύ­τερη μείωση των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών, ειδικά για τους εργο­δό­τες. Επίσης, θα προ­ω­θη­θούν στο­χευ­μένα μέτρα στή­ρι­ξης όπως οι επι­δο­τή­σεις, μέσω ΕΣΠΑ, της εστί­α­σης.

Εξαι­ρε­τικά κρίσιμο θα είναι το χρονικό διά­στημα μετά τον Μάιο. Από αυτό το σημείο και μετά, εκτι­μά­ται ότι θα αρχί­σουν να απο­σύ­ρο­νται στα­διακά τα γενικού χαρα­κτήρα μέτρα στή­ρι­ξης και θα απο­μεί­νουν «ενεργά» μόνο τα στο­χευ­μένα: το πρό­γραμμα επι­δό­τη­σης παγίων δαπανών που ουσια­στικά θα απο­ζη­μιώ­σει επαγ­γελ­μα­τίες για τις ζημίες που υπέ­στη­σαν μέσα στην παν­δη­μία αλλά και το πρό­γραμμα «Γέφυρα 2» με το οποίο θα επι­δο­τη­θούν από τον Μάιο μέχρι τον Δεκέμ­βριο τα επι­χει­ρη­μα­τικά δάνεια των επι­χει­ρή­σεων. Εκτι­μά­ται ότι από τον Μάιο και μετά, δεν θα υπάρ­χουν πλέον ανα­στο­λές συμ­βά­σεων εργα­σίας (πιθανώς μόνο σε πολύ συγκε­κρι­μέ­νες περι­πτώ­σεις) ούτε επι­στρε­πτέες προ­κα­τα­βο­λές και «παγώ­ματα» ενοι­κίων. Ειδικά από τον Ιούλιο και έπειτα, οι περισ­σό­τε­ροι από 600.000 επαγ­γελ­μα­τίες που έχουν δεσμευ­θεί να μη μειώ­σουν προ­σω­πικό –καθώς αυτή είναι ρήτρα χρη­μα­το­δό­τη­σης σε όλες τις φάσεις της επι­στρε­πτέας προ­κα­τα­βο­λής– θα μπορούν να προ­χω­ρή­σουν σε απο­λύ­σεις προ­σαρ­μό­ζο­ντας τα κόστη τους στα νέα δεδο­μένα της μετα-κορωνοϊό εποχής. Σε ζώνη «αυξη­μέ­νου κιν­δύ­νου» εκτι­μά­ται ότι βρί­σκο­νται πάνως από 350.000 επι­χει­ρή­σεις οι οποίες έχουν υποστεί απώ­λειες εσόδων άνω του 20% η καθεμία, οι οποίες απα­σχο­λούν περισ­σό­τερο από 650.000 εργα­ζο­μέ­νους.

Για το χρονικό διά­στημα από τον Ιούνιο και μετά, η κυβέρ­νηση θα επι­διώ­ξει να προ­λά­βει δυσά­ρε­στες εξε­λί­ξεις θέτο­ντας τους ακό­λου­θους στόχους:

1. Την κατάρ­τιση χιλιά­δων εργα­ζο­μέ­νων ώστε να προ­λη­φθεί το ενδε­χό­μενο αύξησης της ανερ­γίας από «κατάρ­γηση» θέσεων. Για παρά­δειγμα, στη μετα-κορωνοϊό περίοδο, προ­βλέ­πε­ται αύξηση της ζήτησης για τις μετα­φο­ρές προ­ϊ­ό­ντων, τις ηλε­κτρο­νι­κές πωλή­σεις κ.λπ. αλλά και μείωση θέσεων εργα­σίας πωλητών σε φυσικά κατα­στή­ματα, έναν τομέα στον οποίο δρα­στη­ριο­ποιού­νται σήμερα πάνω από 400.000 εργα­ζό­με­νοι

2. Τη θέσπιση κινή­τρων για την ανα­διάρ­θρωση των επι­χει­ρή­σεων ακόμη και μέσα από τη συγ­χώ­νευση, καθώς σε πολλούς κλάδους θα απαι­τη­θεί ισχυ­ρο­ποί­ηση των επι­χει­ρή­σεων για να αντε­πε­ξέλ­θουν στις νέες συν­θή­κες.