Ευρώπη: Κίνδυνος για χιλιάδες εργαζόμενους

– Ποιους απειλεί οι καλ­πά­ζων ψηφια­κός μετα­σχη­μα­τι­σμός

Πόσο μεγάλη είναι η απειλή για εργα­ζό­με­νους στην Ευρώπη – Γιατί είναι απα­ραί­τητο ένα όραμα που θα εμπνέει ελπίδα και αισιο­δο­ξία για ένα καλύ­τερο μέλλον, όχι απλώς αποδοχή της της ανα­πό­φευ­κτης αλλαγής

Οι πρά­σι­νοι και ψηφια­κοί μετα­σχη­μα­τι­σμοί, οι οποίοι «καλ­πά­ζουν» και στην Ευρώπη, θα επι­φέ­ρουν βαθιές αλλαγές στους τρόπους παρα­γω­γής και κατα­νά­λω­σής μας – και μάλιστα σε ολό­κληρο τον τρόπο ζωής μας.

Αυτό εκτιμά ο Werner Raza, διευ­θυ­ντής του Αυστρια­κού Ιδρύ­μα­τος Ανα­πτυ­ξια­κής Έρευνας (ÖFSE) στη Βιέννη, ο οποίος προ­σθέ­τει: Κατά τη διάρ­κεια αυτού του μετα­σχη­μα­τι­στι­κού ταξι­διού, ορι­σμένα τμήματα της κοι­νω­νίας θα επω­φε­λη­θούν σημα­ντικά, ενώ άλλα -ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός εργα­ζο­μέ­νων σε συρ­ρι­κνού­με­νους κλάδους- θα επη­ρε­α­στούν αρνη­τικά, του­λά­χι­στον κατά τη μετα­βα­τική περίοδο των επό­με­νων δύο έως τριών δεκα­ε­τιών.

Έτσι, όποιο και αν είναι το συγκε­κρι­μένο κίνητρο για την αποδοχή της βιο­μη­χα­νι­κής πολι­τι­κής από τους κοι­νω­νι­κούς φορείς, πρέπει να θεω­ρεί­ται θεμιτή από εκεί­νους που επη­ρε­ά­ζει.

Δεδο­μέ­νης της θεμε­λιώ­δους αβε­βαιό­τη­τας της δια­δι­κα­σίας και των συναφών κοι­νω­νι­κών ανη­συ­χιών, η διαρκής πολι­τική υπο­στή­ριξη εξαρ­τά­ται σε μεγάλο βαθμό από ένα θετικό, αν όχι αισιό­δοξο, όραμα για το μέλλον.

Αυτό το όραμα θα πρέπει να εμπνέει ελπίδα και αισιο­δο­ξία για ένα καλύ­τερο μέλλον, όχι απλώς αποδοχή της ανα­πό­φευ­κτης αλλαγής.

Ευρώπη: Ένα παρα­βια­σμένο κοι­νω­νικό συμ­βό­λαιο

Οι παρεμ­βά­σεις στην εν λόγω βιο­μη­χα­νική πολι­τική έχουν δια­φο­ρε­τι­κές μορφές, αλλά μπορούν να κατη­γο­ριο­ποι­η­θούν σε τρεις κύριους τύπους: χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κές μετα­βι­βά­σεις, φόροι και δασμοί, κανο­νι­σμοί.

Τόσο η ΕΕ όσο και τα περισ­σό­τερα κράτη-μέλη έχουν ξεκι­νή­σει προ­γράμ­ματα χρη­μα­το­δό­τη­σης μεγάλης κλί­μα­κας, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων σημα­ντι­κών επι­χο­ρη­γή­σεων σε ιδιω­τι­κές εται­ρείες.

Υπο­κι­νού­μενα από τις προ­κλή­σεις των δυο μετα­σχη­μα­τι­σμών (πρά­σι­νου, ψηφια­κού), καθώς και από γεω­πο­λι­τι­κές ανη­συ­χίες για την ασφά­λεια, μεγάλα προ­γράμ­ματα βιο­μη­χα­νι­κής πολι­τι­κής έχουν ξεκι­νή­σει σε πολλές βιο­μη­χα­νι­κές χώρες, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών, της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, της Κίνας και της Ιαπω­νίας.

Αυτά τα προ­γράμ­ματα συνήθως στο­χεύ­ουν σε ορι­σμέ­νους στρα­τη­γι­κούς τομείς, όπως οι ημια­γω­γοί, οι πρά­σι­νες τεχνο­λο­γίες ή οι τηλε­πι­κοι­νω­νίες.

Η κύρια λογική για την κινη­το­ποί­ηση σημα­ντι­κών δημό­σιων οικο­νο­μι­κών πόρων για τους δυο μετα­σχη­μα­τι­σμούς σχε­τί­ζε­ται με τον επη­ρε­α­σμό της κατεύ­θυν­σης και της ταχύ­τη­τας των ιδιω­τι­κών επεν­δύ­σεων σε ένα πλαίσιο υπαρ­ξια­κών απειλών που προ­έρ­χο­νται είτε από την κλι­μα­τική αλλαγή είτε από γεω­πο­λι­τι­κούς κιν­δύ­νους.

Οι στο­χευ­μέ­νοι τομείς περι­λαμ­βά­νουν, μεταξύ άλλων, την ανά­πτυξη εγχώ­ριας παρα­γω­γι­κής ικα­νό­τη­τας σε στρα­τη­γικά προ­ϊ­ό­ντα όπως οι ημια­γω­γοί ή τη θεμε­λιώδη μετά­βαση στην παρα­γωγή ενέρ­γειας που βασί­ζε­ται σε ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας.

Έτσι, ιδανικά, μια επι­θυ­μητή δια­δι­κα­σία αλλαγής, όπως η απαλ­λαγή της οικο­νο­μίας από τον άνθρακα, μπορεί να κατα­λυ­θεί, αν όχι να επι­τα­χυν­θεί σημα­ντικά.

Στην πράξη, ωστόσο, η παρα­κο­λού­θηση και ο έλεγχος σχετικά με την επι­τυ­χία συχνά απου­σιά­ζουν και οι δημό­σιες αρχές συχνά δεν δια­θέ­τουν απο­τε­λε­σμα­τικά μέσα για να δια­σφα­λί­σουν τη συμ­μόρ­φωση. Με άλλα λόγια, μολο­νότι τα καρότα είναι άφθονα, τα μαστί­για παρα­μέ­νουν σε πρώτο πλάνο.

 

Από την οπτική γωνία της δημο­κρα­τι­κής νομι­μό­τη­τας, το σιωπηρό κοι­νω­νικό συμ­βό­λαιο που διέπει μια τέτοια προ­σέγ­γιση βιο­μη­χα­νι­κής πολι­τι­κής, με επι­κε­φα­λής ένα επι­χει­ρη­μα­τικό κράτος, παρα­βιά­ζε­ται από μια τέτοια κατά­σταση πραγ­μά­των.

Δεδο­μέ­νης της απαι­τού­με­νης κλί­μα­κας και ταχύ­τη­τας των δυο μετα­σχη­μα­τι­σμών, η απα­ραί­τητη προ­σαρ­μογή απαιτεί μια συλ­λο­γική προ­σπά­θεια που να περι­λαμ­βά­νει όλα τα μέλη της πολι­τι­κής κοι­νω­νίας, με το καθένα να συνει­σφέ­ρει ανάλογα με τις ικα­νό­τη­τές του.

Τα βάρη προ­σαρ­μο­γής που υπερ­βαί­νουν τις ατο­μι­κές δυνα­τό­τη­τες πρέπει να κατα­νέ­μο­νται σε ολό­κληρη την κοι­νό­τητα, ιδίως με την προ­σφορά δημό­σιας οικο­νο­μι­κής υπο­στή­ρι­ξης όπου χρειά­ζε­ται.

Η λήψη δημό­σιου χρή­μα­τος υπο­χρε­ώ­νει επο­μέ­νως τον απο­δέ­κτη να τηρήσει το μέρος του στο σιωπηρό κοι­νω­νικό συμ­βό­λαιο.

Αυτό περι­λαμ­βά­νει τη χρήση των χρη­μά­των για τον καθο­ρι­σμένο σκοπό, σύμφωνα με τους αντί­στοι­χους όρους του νομικού πλαι­σίου, καθώς και την κατα­νομή τυχόν οφελών που τελικά προ­κύ­πτουν από την επέν­δυση, είτε με τα άμεσα ενδια­φε­ρό­μενα μέρη της εται­ρείας (δηλαδή τους ιδιο­κτή­τες και το εργα­τικό δυνα­μικό) είτε με το ευρύ κοινό (μέσω φορο­λο­γι­κών εισφο­ρών, δωρεάν αδειο­δό­τη­σης νέων τεχνι­κών γνώσεων και παρό­μοιων μηχα­νι­σμών).

Καθώς η κυβέρ­νηση σε μια φιλε­λεύ­θερη δημο­κρα­τία ενεργεί ως συλ­λο­γι­κός φορέας της κοι­νω­νίας, φέρει την υπο­χρέ­ωση να εφαρ­μό­σει μια τέτοια συμ­φω­νία. Αυτό συνήθως γίνεται μέσω μιας σύμ­βα­σης χρη­μα­το­δό­τη­σης, η οποία ορίζει τους όρους υπό τους οποίους ο δικαιού­χος δικαιού­ται να λάβει τη χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική μετα­φορά.

Τέτοιοι όροι μπορεί να έχουν πολ­λα­πλές μορφές, μεταξύ άλλων μέσω προ­τύ­πων από­δο­σης – στόχων που πρέπει να επι­τευ­χθούν από τον δικαιούχο σχετικά με την παρα­γωγή, τις επεν­δύ­σεις ή την απα­σχό­ληση.

Επι­πλέον, μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν όροι δια­δι­κα­σίας που υπο­χρε­ώ­νουν τον δικαιούχο να απο­δε­χτεί ή να εισα­γά­γει αλλαγές στο σύστημα εται­ρι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σής του, για παρά­δειγμα δημόσια ιδιο­κτη­σία ή συνι­διο­κτη­σία, εισα­γωγή συλ­λο­γι­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων ή ειδι­κούς μηχα­νι­σμούς δια­φά­νειας ή ανα­φο­ράς.

Ευρώπη: Ο κρί­σι­μος ρόλος των κοι­νω­νι­κών όρων

Μια συγκε­κρι­μένη υπο­κα­τη­γο­ρία ιδιαί­τε­ρης σημα­σίας ανα­φέ­ρε­ται στους κοι­νω­νι­κούς όρους. Αυτοί περι­λαμ­βά­νουν τόσο μέτρα που στο­χεύ­ουν στο επη­ρε­α­ζό­μενο εργα­τικό δυνα­μικό -όπως μέσω της απα­σχό­λη­σης και των εργα­σια­κών προ­τύ­πων, της από­κτη­σης δεξιο­τή­των, της σύστα­σης συμ­βου­λίων εργα­ζο­μέ­νων ή συλ­λο­γι­κών διαπραγματεύσεων- όσο και μέτρα που ωφελούν την κοι­νω­νία στο σύνολό της, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της κοινής χρήσης νέας τεχνο­λο­γίας, της κοινής χρήσης πλε­ο­να­ζό­ντων κερδών ή των εγχώ­ριων απαι­τή­σεων περιε­χο­μέ­νου.

Ενώ υπάρχει ευρεία συμ­φω­νία ότι οι πρά­σι­νοι και ψηφια­κοί μετα­σχη­μα­τι­σμοί θέτουν εξαι­ρε­τι­κές προ­κλή­σεις που απαι­τούν αυτή τη συλ­λο­γική προ­σπά­θεια, ο κίν­δυ­νος για την εται­ρική ευη­με­ρία δια­φαί­νε­ται με σαφή­νεια στο παρα­σκή­νιο.

Οι όροι αντι­προ­σω­πεύ­ουν έναν κεντρικό μηχα­νι­σμό για την εγγύηση της επι­θυ­μη­τής κατεύ­θυν­σης των επεν­δύ­σεων, καθώς και για τη δια­σφά­λιση ότι τα κοι­νω­νικά οφέλη που παρά­γο­νται από τη δημόσια στήριξη κατα­νέ­μο­νται ευρέως σε ολό­κληρη την κοι­νω­νία.

Οι ασθε­νείς ή ανύ­παρ­κτοι όροι προ­κα­λούν δυσμε­νείς συμπε­ρι­φο­ρές. Δεδο­μέ­νης της σχετικά ασθε­νούς δια­πραγ­μα­τευ­τι­κής θέσης πολλών θεσμι­κών οργάνων της ΕΕ, καθώς και κυβερ­νή­σεων, έναντι του εται­ρι­κού τομέα (και ιδίως των μεγάλων πολυ­ε­θνι­κών εται­ρειών), μέσω των όρων μπορεί να δια­σφα­λι­στεί ο δημό­σιος σκοπός των χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κών μετα­φο­ρών και -επομένως- η νομι­μο­ποί­ησή τους ως προς την παρα­γωγή.

Ωστόσο, οι κοι­νω­νι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις προ­σφέ­ρουν επίσης την ευκαι­ρία για την επί­τευξη υψη­λό­τε­ρου βαθμού νομι­μο­ποί­η­σης των εισροών.

Μια πιο συμπε­ρι­λη­πτική προ­σέγ­γιση στη βιο­μη­χα­νική πολι­τική, η οποία θα δίνει στους εργα­ζό­με­νους και τα συν­δι­κάτα μια ουσια­στική φωνή στη δια­δι­κα­σία, στο τέλος της ημέρας θα κινη­το­ποι­ή­σει ευρύ­τερη κοι­νω­νική υπο­στή­ριξη για τους δυο μετα­σχη­μα­τι­σμούς.

Εξίσου σημα­ντικό είναι το ότι αυτή η ευρύ­τερη κοι­νω­νική υπο­στή­ριξη θα αυξήσει την αυτο­νο­μία των υπευ­θύ­νων χάραξης πολι­τι­κής σε εθνικό και ενω­σιακό επίπεδο στην επι­δί­ωξη βιο­μη­χα­νι­κής πολι­τι­κής, ακόμη και ενάντια στην αντί­σταση συγκε­κρι­μέ­νων κοι­νω­νι­κών ομάδων.

Χωρίς τέτοια δημο­κρα­τικά θεμέλια, η βιο­μη­χα­νική πολι­τική της Ευρώπης κιν­δυ­νεύει να γίνει άλλη μια άσκηση εται­ρι­κής αιχ­μα­λω­σίας και όχι η συλ­λο­γική προ­σπά­θεια που απο­τε­λεί τις κοινές μας μελ­λο­ντι­κές απαι­τή­σεις.

Πηγή: in.gr

Πανα­γιώ­της Ζαφει­ρό­που­λος