Αβέβαιο το μέλλον των Ολυμπιακών Αγώνων – Πρόταση να επιστρέψουν μόνιμα στην Ελλάδα

Το μέλλον των Ολυ­μπια­κών Αγώνων είναι αβέβαιο και σύμφωνα με μία πρόταση της Διε­θνούς Ολυ­μπια­κής Επι­τρο­πής, η Ελλάδα μπορεί να είναι η λύση.

Φέτος, οι Ολυ­μπια­κοί Αγώνες θα διε­ξα­χθούν στο Παρίσι, το 2028 στο Λος Άντζε­λες, το 2032 στο Μπρί­σμπεϊν, την 3η μεγα­λύ­τερη πόλη της Αυστρα­λία, όμως ποια θα είναι η επόμενη πόλη, αν ανα­λο­γι­στούμε ότι πλέον δεν υπάρ­χουν πρό­θυ­μοι οικο­δε­σπό­τες για να φιλο­ξε­νή­σουν το κορυ­φαίο αθλη­τικό γεγονός στον κόσμο;

Η διορ­γά­νωση των Θερινών Ολυ­μπια­κών Αγώνων έχει γίνει μια εξαι­ρε­τικά δαπα­νηρή υπόθεση και είναι πολύ πιθανό να χρεια­στούν ριζικές αλλαγές από τη Διεθνή Ολυ­μπιακή Επι­τροπή για να μην εξα­φα­νι­στούν στο μέλλον. Μία από αυτές θα μπο­ρούσε να είναι η μόνιμη επι­στροφή των Ολυ­μπια­κών Αγώνων στην πατρίδα τους, την Ελλάδα. Πρό­κει­ται για μία πρόταση που έχει κατα­τε­θεί ήδη από την επι­τροπή σύμφωνα με την εφη­με­ρίδα «τα Νέα» και για να απο­φευ­χθεί οικο­νο­μική επι­βά­ρυνση για τη χώρα μας, υπάρχει πρό­βλεψη για άλλη μια συν­διορ­γα­νώ­τρια χώρα που θα αλλάζει κάθε τέσσερα χρόνια.

Η απρο­θυ­μία φιλο­ξε­νίας των Ολυ­μπια­κών Αγώνων

Προ­φα­νώς, για να πάρει μία τέτοια απόφαση η ΔΟΕ σημαί­νει ότι τα περι­θώ­ρια έχουν στε­νέ­ψει και τα χρονικά περι­θώ­ρια στε­νεύ­ουν. Πλέον ο αντα­γω­νι­σμός για την τιμή της φιλο­ξε­νίας της διορ­γά­νω­σης είναι ανύ­παρ­κτος Για το 2004 αντί­πα­λοι της Αθήνας, ήταν η Ρώμη, το Μπου­έ­νος Άιρες, η Στοκ­χόλμη και το Κέιπ Τάουν (Νότια Αφρική), για το 2008 οι υπο­ψη­φιό­τη­τες μπορεί να αυξή­θη­καν και για το 2012 να ήταν 9, όμως τα τελευ­ταία χρόνια το σκηνικό της ζήτησης έχει αλλάξει ολο­κλη­ρω­τικά.

Για το 2024 και για το 2028 μονα­δι­κές υπο­ψή­φιες πόλεις ήταν το Παρίσι και το Λος Άντζε­λες. Όταν η ΔΟΕ ανα­κοί­νωσε το 2015 την έναρξη της δια­δι­κα­σίας υπο­ψη­φιο­τή­των και τις πέντε υπο­ψή­φιες πόλεις για τους ΟΑ του 2024 : Ρώμη, Βου­δα­πέ­στη, Αμβούργο, Παρίσι, Λος Άντζε­λες, οι τρεις πρώτες απο­σύρ­θη­καν και αφού δεν υπήρχε αντα­γω­νι­σμός, μεταξύ τους διά­λε­ξαν τη χρονιά που ήθελαν, με το Παρίσι να επι­λέ­γει το 2024 και τη ΔΟΕ να κάνει για πρώτη φορά στην Ιστορία διπλή ανάθεση για 2024 και 2028. Το ίδιο συνέβη και με τη διορ­γά­νωση του 2032 στο Μπρι­σμπέιν της Αυστρα­λίας, καθώς και πάλι δεν υπήρξε ενδια­φέ­ρον από καμία άλλη χώρα. Υπο­ψή­φιες πόλεις υπο­δο­χής, για τους Ολυ­μπια­κούς Αγώνες του 2024 και 2028, όπως το Αμβούργο και η Βου­δα­πέ­στη απέρ­ρι­ψαν την πιθα­νό­τητα να φιλο­ξε­νή­σουν τους αγώνες σε δημο­ψη­φί­σματα. Επο­μέ­νως οι ανα­θέ­σεις για τη ΔΟΕ ήταν μονό­δρο­μος.

Η εκτί­ναξη του κόστους και η συνει­δη­το­ποί­ηση των οικο­νο­μι­κών κιν­δύ­νων που οι Ολυ­μπια­κοί Αγώνες θέτουν στις διορ­γα­νώ­τριες πόλεις, είναι προ­βλή­ματα που έχουν εντο­πι­στεί παγκο­σμίως και αυτά επι­δει­νώ­θη­καν ακόμη περισ­σό­τερο από την εμφά­νιση του κορο­νοϊού. Παρόλο που διε­ξά­γο­νται συνήθως σε μεγάλες πόλεις, οι οποίες δια­θέ­τουν ήδη μεγάλα στάδια, λοιπές αθλη­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις, ξενο­δο­χεία, επι­λο­γές μετα­φο­ράς κ.λπ. η προ­ε­τοι­μα­σία που πρέπει να γίνει για την φιλο­ξε­νία των Ολυ­μπια­κών Αγώνων είναι εξαι­ρε­τικά μεγάλη και αυτό απο­δει­κνύ­ε­ται και από τα κόστη μερικών από των περα­σμέ­νων διορ­γα­νώ­σεων του 21ου αιώνα, τότε που ουσια­στικά άρχισε να κάνει την εμφά­νιση του πρό­βλημα.

Σίδνεϋ 2000: €4,46 δισ.

Αθήνα 2004: €9 δισ.

Πεκίνο 2008: €39.3 δισ.

Ρίο 2016: €14 δισ.

Παρόλη την αξιο­ση­μεί­ωτη οικο­νο­μική συνει­σφορά που επέφερε η εκτί­ναξη των διεθνών χορη­γι­κών συμ­φω­νιών και των παγκό­σμιων δικαιω­μά­των των μέσων ενη­μέ­ρω­σης, το τελικό κόστος της εκά­στοτε διορ­γά­νω­σης ήταν ασυ­να­γώ­νι­στο. Σύμφωνα με το Georgetown Journal of International Affairs, οι Ολυ­μπια­κοί Αγώνες του 2016 στο Ρίο, οι οποίοι κόστι­σαν στην κυβέρ­νηση και τους διορ­γα­νω­τές στη Βρα­ζι­λία του­λά­χι­στον €14 δισ., απέ­φε­ραν το πολύ €9 δισ. σε έσοδα, μεγάλο μέρος των οποίων κρα­τή­θηκε από τη ΔΟΕ και, επο­μέ­νως, δεν μπόρεσε να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί για την κάλυψη των εξόδων που συν­δέ­ο­νται με τη διορ­γά­νωση. Οι περισ­σό­τε­ρες εμπει­ρι­κές μελέτες προη­γού­με­νων Ολυ­μπια­κών Αγώνων έχουν δείξει μόνο μέτριες, αν υπάρ­χουν, αυξή­σεις στην οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα λόγω της αύξησης του του­ρι­σμού κατά τη διάρ­κεια της διορ­γά­νω­σης, οι οποίες θα μπο­ρού­σαν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για να δικαιο­λο­γή­σουν οικο­νο­μικά το κόστος των Ολυ­μπια­κών Αγώνων. Η μείωση των κανο­νι­κών του­ρι­στών, η οποία προ­κύ­πτει από εκεί­νους που επι­διώ­κουν να μένουν μακριά από την ολυ­μπιακή συμ­φό­ρηση, τις υψηλές τιμές και τα ζητή­ματα ασφά­λειας (π.χ. τρο­μο­κρα­τικά χτυ­πή­ματα), δεν αφήνει πολλά περι­θώ­ρια κέρδους από τον του­ρι­σμό.

Δεδο­μέ­νου ότι οι Ολυ­μπια­κοί Αγώνες πραγ­μα­το­ποιού­νται κατά τη διάρ­κεια του καλο­και­ριού σε πόλεις με μεγάλη του­ρι­στική δημο­φι­λία, είναι πιο πολύ πιθανό η διορ­γα­νώ­τρια χώρα να ζημιώ­νε­ται παρά να επω­φε­λεί­ται. Παρα­δείγ­ματα του­ρι­στικά ζημιω­μέ­νων πόλεων είναι το Λονδίνο που ο καθαρός του­ρι­σμός του μειώ­θηκε κατά 5% το 2012 και το Πεκίνο που σημεί­ωσε πάνω από το 20% αύξηση το 2008. Ο συγ­γρα­φέας Andrew Zimbalist στο βιβλίο του «Circus Maximus: The Economic Gamble Behind Hosting the Olympics and the World Cup» δια­ψεύ­δει με δεδο­μένα τον ισχυ­ρι­σμό ότι οι πόλεις που επι­λέ­χθη­καν για να φιλο­ξε­νή­σουν αυτές τις αθλη­τι­κές εκδη­λώ­σεις υψηλού προφίλ βιώνουν μία απροσ­δό­κητη κερ­δο­φο­ρία.

Επίσης, εκτός από τους ίδιους του Ολυ­μπια­κούς Αγώνες μεγάλο θέμα συζή­τη­σης είναι και η χώρα-οικοδεσπότης. Ελλο­χεύει ο κίν­δυ­νος αντί να εισπρά­ξει αίγλη μετά από αυτό το μεγάλο αθλη­τικό γεγονός, να απο­κτή­σει κακή φήμη ή να τη διαιω­νί­σει με απο­τέ­λε­σμα να πληγεί ο του­ρι­σμός τους για τα επόμενα χρόνια. Το Πεκίνο το 2008 εδραί­ωσε τη φήμη της πόλης για την απο­κρου­στική ρύπανση και τις παρα­βιά­σεις των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των, ενώ το Ρίο 2016 υπεν­θύ­μισε στον κόσμο τη δια­φθορά, την απο­διορ­γά­νωση και τα υψηλά επίπεδα εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας στη Βρα­ζι­λία.

Γιατί εκτι­νά­χθηκε το κόστος των Ολυ­μπια­κών Αγώνων

Ακόμα και αν ο αριθμός των αθλητών που δια­γω­νί­ζο­νται είναι σχεδόν ο ίδιος από το 1996 (10,318 αθλητές) -λίγο πριν τον 21ο αιώνα- μέχρι και το 2024 (10.500 αθλητές), συνε­χί­ζει να απο­τε­λεί ένα μεγάλο έξοδο που πρέπει να καλυ­φθεί από τη διορ­γα­νώ­τρια πόλη. Οι πόλεις που θα φιλο­ξε­νή­σουν τους Θερι­νούς Αγώνες πρέπει να έχουν 40 αθλη­τι­κούς χώρους, ένα Ολυ­μπιακό Χωριό που να φιλο­ξε­νεί 16.000 αθλητές, προ­πο­νη­τές και άλλα μέλη των απο­στο­λών, έναν χώρο για τους αντα­πο­κρι­τές από όλο τον κόσμο καθώς με εγκα­τα­στά­σεις που θα επι­τρέ­πουν την εύκολη μετα­φορά τους ανάμεσα στους χώρους και τα στάδια. Όμως αυτός είναι ένας στα­θε­ρός οικο­νο­μι­κός παρά­γο­ντας στην Ολυ­μπιακή εξίσωση.

Όπως είπαμε νωρί­τερα κάθε διορ­γα­νώ­τρια πόλη έχει από μόνες τις κάποιες αθλη­τι­κές υπο­δο­μές, όμως πολλές φορές δεν τηρούν τις απαι­τού­μενη εξει­δί­κευση ή τις προ­δια­γρα­φές χωρη­τι­κό­τη­τας, οπότε πρέπει να κατα­σκευα­στούν εκ νέου. Αν βάλουμε στην εξίσωση την έλλειψη εγκα­τα­στά­σεων για τα νέα ή λιγό­τερο δημο­φιλή αθλή­ματα, μπο­ρούμε να μαντέ­ψουμε πόσες νέες αθλη­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις απαι­τού­νται από κάθε διορ­γά­νωση. Εγκα­τα­στά­σεις που μετά από τους Ολυ­μπια­κούς Αγώνες έχουν καθόλου ή περιο­ρι­σμένη χρήση, με απο­τέ­λε­σμα μετά από λίγα χρόνια να «ρημά­ζουν». Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι το παρά­δειγμα των εγκα­τα­στά­σεων της Αθήνας.

Χρειά­ζο­νται επίσης χώροι τελετών και πάρκο, που απαι­τούν χιλιά­δες στρέμ­ματα για τη φιλο­ξε­νία των Αγώνων σε πόλεις που ως επί τω πλείστω είναι πυκνο­κα­τοι­κη­μέ­νες. Για να υπάρχει χώρος για όλα αυτά, ουσια­στικά εκτο­πί­ζουν εκα­το­ντά­δες, χιλιά­δες ή στην περί­πτωση του Πεκίνου πάνω από ένα εκα­τομ­μύ­ριο κατοί­κους της περιο­χής από τα σπίτια τους.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι Ολυ­μπια­κοί Αγώνες, όπως πλέον και κάθε άλλο μεγάλο πολι­τι­σμικό γεγονός, απο­τε­λούν πρω­ταρ­χικό στόχο τρο­μο­κρα­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των. Οι θανα­τη­φό­ρες επι­θέ­σεις στο Μεξικό το 1968 και το Μόναχο το 1972 είναι οι δύο πόλεις με κατα­γραμ­μέ­νες επι­θέ­σεις κατά τη διάρ­κεια των Ολυ­μπια­κών Αγώνων. Το κόστος ασφά­λειας για τους Θερι­νούς Ολυ­μπια­κούς Αγώνες έχει αυξηθεί 6 φορές από τη δεκα­ε­τία του 1990 και πλέον ξεπερνά το €1,4 δισ. που προ­στί­θε­ται στο ήδη επι­βα­ρυ­μένο κόστος.

Οι λαν­θα­σμέ­νοι προ­ϋ­πο­λο­γι­σμοί και η περί­πτωση του Τόκιο

Ένα άλλο εξίσου σημα­ντικό πρό­βλημα είναι ότι υπήρξε μια συστη­μική αδυ­να­μία από την πλευρά των διορ­γα­νω­τών να εκτι­μή­σουν σωστά το κόστος των δαπανών με απο­τέ­λε­σμα να βγαί­νουν εκτός του αρχικού τους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού. Οι ερευ­νη­τές της Οξφόρ­δης Bent Flyvbjerg, Allison Stewart και Alexander Budzier ανέ­φε­ραν ότι μεταξύ 1960 και 2016, ο μέσος όρος των Ολυ­μπια­κών Αγώνων υπερέβη κατά 156% τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό και η περί­πτωση του Τόκιο, πόλη φιλο­ξε­νίας των Ολυ­μπια­κών Αγώνων το 2020/21 απο­τυ­πώ­νει σε μεγάλο βαθμό το φαι­νό­μενο των υπερ­βά­σεων κόστους. Το Τόκιο έλαβε τα δικαιώ­ματα φιλο­ξε­νίας το 2013 με προ­σφορά €6,8 δισ., όμως στη συνέ­χεια απο­δεί­χθηκε ότι τα €28 δισ.. Τελικά, η ΔΟΕ έδωσε μόλις €749 εκατ. από εισφο­ρές των ΜΜΕ και €468 εκατ. από έσοδα από διε­θνείς χορη­γίες, με το Τόκιο να ανα­γκά­ζε­ται να κατα­βά­λει μόνο του το υπό­λοιπο ποσό.

Σε αυτό το ποσό συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νταν €2.8 δισ. για τα υγειο­νο­μικά μέτρα κατά του κορο­νοϊού, ο οποίος έπληξε οικο­νο­μικά τη διορ­γα­νώ­τρια πόλη. Με τους του­ρί­στες να απα­γο­ρεύ­ε­ται να παρευ­ρε­θούν στους Αγώνες, οι πωλή­σεις των εισι­τη­ρίων, οι κρα­τή­σεις των ξενο­δο­χείων και οι επι­σκέ­ψεις σε εστια­τό­ρια και μουσεία ήταν ανύ­παρ­κτες. Επι­πλέον, η απα­γό­ρευση του κοινού μείωσε και τα έσοδα από τις εγχώ­ριες χορη­γίες ήταν ένα ακόμη οικο­νο­μικό χτύπημα για το Τόκιο που αντι­με­τώ­πισε έλλειμμα δεκάδων δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ευρώ.

Εξαι­ρου­μέ­νης της περί­πτω­σης του Τόκιο, τα αυξη­μένα έξοδα δεν απει­λούν μόνο τους Ολυ­μπια­κούς Αγώνες, αλλά και το μέλλον των περισ­σό­τε­ρων μεγάλων διεθνών αθλη­τι­κών διορ­γα­νώ­σεων.

Μία βιώσιμη λύση θα ήταν πράγ­ματι η καθιέ­ρωση μόνιμων οικο­δε­σπο­τών. Ειδικά πόλεις που θα έχουν φιλο­ξε­νή­σει πρό­σφατα τους Ολυ­μπια­κούς Αγώνες όπως είναι το Λονδίνο, το Παρίσι και το Λος Άντζε­λες και έχουν την εμπει­ρία της δια­χεί­ρι­σης μεγάλων εκδη­λώ­σεων, ίσως θα μπο­ρούσε να είναι πράγ­ματι η λύση στο πρό­βλημα.

Επι­πλέον, οι εγκα­τα­στά­σεις θα απο­κτή­σουν ένα δια­χρο­νικό σκοπό και ποιος ξέρει μπορεί να γίνουν πόλος έλξης και να δημιουρ­γη­θεί ένας και­νούρ­γιος τομέας του­ρι­σμού που θα αφορά τις εγκα­τα­στά­σεις των Ολυ­μπια­κών Αγώνων. Ακόμα και να επι­στρέ­ψουν στην Ελλάδα, αν δεν υπάρξει η υπο­στή­ριξη της ΔΟΕ και ένα στρα­τη­γικό σχέδιο, το μέλλον των Ολυ­μπια­κών Αγώνων θα συνε­χί­σει να είναι αβέβαιο.

Πηγή: www.olafaq.gr