Το σχέδιο για τα Ελληνοτουρκικά – Τρία ορόσημα για την Χάγη

Με την πο­λι­τι­κή ζωή να επι­στρέ­φει από αύριο στα­δια­κά στους κα­νο­νι­κούς ρυθ­μούς της, στο προ­σκή­νιο θα επα­νέλ­θουν τα ζη­τή­μα­τα της εγ­χώ­ριας επι­και­ρό­τη­τας αλλά και το με­γά­λο «στοί­χη­μα» των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών σχέ­σε­ων, όπως δια­μορ­φώ­θη­κε μετά τη συ­νά­ντη­ση Μη­τσο­τά­κη – Ερ­ντο­γάν στο Βίλ­νιους και την από­φα­ση να διε­ρευ­νη­θεί η δυ­να­τό­τη­τα πα­ρα­πο­μπής της μεί­ζο­νος δια­φο­ράς με την Αγκυ­ρα, δη­λα­δή της οριο­θέ­τη­σης υφα­λο­κρη­πί­δας και ΑΟΖ, στη Χάγη.

Με δε­δο­μέ­νο ότι περί τα μέσα Σε­πτεμ­βρί­ου θα συ­να­ντη­θούν στο πε­ρι­θώ­ριο της Γε­νι­κής Συ­νέ­λευ­σης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη ο πρω­θυ­πουρ­γός και ο Τούρ­κος πρό­ε­δρος, ενώ θα προη­γη­θούν οι συ­να­ντή­σεις των υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών των δύο χωρών Γιώρ­γου Γε­ρα­πε­τρί­τη και Χακάν Φι­ντάν, στην ατζέ­ντα Αθή­νας και Αγκυ­ρας εκ των πραγ­μά­των θα κυ­ριαρ­χή­σουν τα τρία με­γά­λα «ορό­ση­μα» από τα οποία θα κρι­θεί εάν το Βίλ­νιους θα απο­τε­λέ­σει ένα ση­μείο-τομή στις δι­με­ρείς σχέ­σεις ή ακόμη μία χα­μέ­νη ευ­και­ρία για την επί­λυ­ση των υφι­στά­με­νων δια­φο­ρών. Συ­γκε­κρι­μέ­να, σε αντί­θε­ση με ό,τι συ­νέ­βαι­νε στο πα­ρελ­θόν κατά τις διε­ρευ­νη­τι­κές επα­φές, στο τρα­πέ­ζι των συ­ζη­τή­σε­ων θα μπει ο «πυ­ρή­νας» του ζη­τή­μα­τος και συ­γκε­κρι­μέ­να:

– Η ατζέ­ντα με την οποία οι δύο χώρες θα ήταν δυ­να­τόν να προ­σέλ­θουν στη Χάγη.

– Οι πα­ρα­δο­χές επί των οποί­ων θα δια­μορ­φω­θεί το απαι­τού­με­νο συ­νυ­πο­σχε­τι­κό της προ­σφυ­γής.

– Το χρο­νο­διά­γραμ­μα εντός του οποί­ου οι συ­ζη­τή­σεις με επί­κε­ντρο τη Χάγη θα πρέ­πει να ολο­κλη­ρω­θούν είτε με θε­τι­κή είτε με αρ­νη­τι­κή έκ­βα­ση.

Το «πα­κέ­το» των τριών αλ­λη­λέν­δε­των ανω­τέ­ρω θε­μά­των, που συ­νι­στούν τον επο­νο­μα­ζό­με­νο «πο­λι­τι­κό διά­λο­γο» με­τα­ξύ των δύο χωρών, θα δια­χει­ρι­στούν απο­κλει­στι­κά οι κ. Γε­ρα­πε­τρί­της και Φι­ντάν, συ­νε­πι­κου­ρού­με­νοι σε τε­χνι­κά, αλλά όχι μόνο, ζη­τή­μα­τα από την υφυ­πουρ­γό Εξω­τε­ρι­κών Αλε­ξάν­δρα Πα­πα­δο­πού­λου και τον Τούρ­κο ομό­λο­γό της.

Η Αθήνα, όπως λέ­γε­ται, θα προ­σέλ­θει σε συ­ζη­τή­σεις στα τρία ανω­τέ­ρω θέ­μα­τα ανοι­κτή στον διά­λο­γο, αλλά και με συ­γκε­κρι­μέ­νες «κόκ­κι­νες γραμ­μές», όπως έχει ήδη δια­μη­νυ­θεί προς την άλλη πλευ­ρά του Αι­γαί­ου. Ει­δι­κό­τε­ρα, ως προς την ατζέ­ντα είναι σαφές πως στη Χάγη είναι δυ­να­τόν να πα­ρα­πεμ­φθεί μόνο το ζή­τη­μα της οριο­θέ­τη­σης υφα­λο­κρη­πί­δας και ΑΟΖ και όχι άλλα θέ­μα­τα που κατά και­ρούς εγεί­ρει η Αγκυ­ρα. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται, εξάλ­λου, ότι στο πλαί­σιο των πολ­λα­πλών γύρων διε­ρευ­νη­τι­κών επα­φών κατά το πα­ρελ­θόν, Αθήνα και Αγκυ­ρα είχαν συ­ζη­τή­σει εκτε­νώς για τα χω­ρι­κά ύδατα που «συ­μπα­ρα­σύ­ρουν» και το θέμα του ενα­έ­ριου χώρου, ενώ εκτι­μά­ται πως σε ένα σκη­νι­κό συ­νο­λι­κής διευ­θέ­τη­σης των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών δια­φο­ρών θα μπο­ρού­σαν να γί­νουν κι­νή­σεις που θα ικα­νο­ποιού­σαν έστω με­ρι­κώς τις δύο πλευ­ρές σε ζη­τή­μα­τα όπως η μου­σουλ­μα­νι­κή μειο­νό­τη­τα στη Θράκη ή το Οι­κου­με­νι­κό Πα­τριαρ­χείο.

Ως προς τις πα­ρα­δο­χές της προ­σφυ­γής θα πρέ­πει να υπάρ­ξει συμ­φω­νία όχι μόνο ως προς τη δι­καιο­δο­σία της Χάγης και το πε­ριε­χό­με­νο του συ­νυ­πο­σχε­τι­κού –καθώς η Αθήνα αυ­το­νο­ή­τως δεν πρό­κει­ται να δε­χθεί συ­ζή­τη­ση για θέ­μα­τα κυ­ριαρ­χί­ας ή απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νη­σιών–, αλλά και ως προς το πώς το Δι­κα­στή­ριο θα δι­κά­σει, εάν δη­λα­δή αυτό θα γίνει με βάση το Δί­καιο της Θά­λασ­σας. Πα­ρό­τι η από­στα­ση που θε­ω­ρη­τι­κά χω­ρί­ζει Αθήνα και Αγκυ­ρα στο συ­γκε­κρι­μέ­νο πεδίο φαί­νε­ται χα­ώ­δης, ίσως απο­δει­χθεί μι­κρό­τε­ρη στην πράξη: όπως λέ­γε­ται, οι βα­σι­κές πρό­νοιες για το Δί­καιο της Θά­λασ­σας απο­τε­λούν σή­με­ρα και εθι­μι­κό δί­καιο, άρα υπό τη συ­γκε­κρι­μέ­νη οπτι­κή γωνία «δε­σμεύ­ουν» ήδη την Τουρ­κία.

Ως προς την ατζέ­ντα είναι σαφές πως στο Διε-θνές Δι­κα­στή­ριο είναι δυ­να­τόν να πα­ρα­πεμ­φθεί μόνο το ζή­τη­μα της οριο­θέ­τη­σης υφα­λο­κρη­πί­δας και ΑΟΖ και όχι άλλα θέ­μα­τα που κατά και­ρούς εγεί­ρει η Αγκυ­ρα.

Το τρίτο ζή­τη­μα που θα απα­σχο­λή­σει τις δύο πλευ­ρές είναι το χρο­νο­διά­γραμ­μα των συ­ζη­τή­σε­ων. Τόσο στην Αθήνα όσο και στην Αγκυ­ρα κυ­ριαρ­χεί η εκτί­μη­ση ότι θα πρέ­πει να αξιο­ποι­η­θεί το υφι­στά­με­νο μο­μέ­ντουμ, όπου τόσο ο κ. Μη­τσο­τά­κης όσο και ο κ. Ερ­ντο­γάν έχουν νωπή και ισχυ­ρή εντο­λή μετά τις νίκες τους στις πρό­σφα­τες εκλο­γι­κές ανα­με­τρή­σεις στις δύο χώρες. Ει­δι­κό­τε­ρα εκτι­μά­ται πως, είτε θε­τι­κά είτε αρ­νη­τι­κά, η «υπό­θε­ση Χάγη» θα πρέ­πει να έχει «κλεί­σει» μέχρι τις αρχές του 2024. Εξάλ­λου, οι κ. Μη­τσο­τά­κης και Ερ­ντο­γάν δεν θα συ­να­ντη­θούν μόνο στη Νέα Υόρκη τον επό­με­νο μήνα, αλλά και προς το τέλος του έτους στο πλαί­σιο του Ανώ­τα­του Συμ­βου­λί­ου Συ­νερ­γα­σί­ας Ελ­λά­δας και Τουρ­κί­ας που θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στη Θεσ­σα­λο­νί­κη. Η όλη δια­δι­κα­σία θα δρο­μο­λο­γη­θεί άμεσα, καθώς εντός του Αυ­γού­στου ή την πρώτη εβδο­μά­δα του Σε­πτεμ­βρί­ου θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί το τετ α τετ Γε­ρα­πε­τρί­τη – Φι­ντάν.

Στην Αθήνα η δυ­σκο­λία του εγ­χει­ρή­μα­τος να απο­δε­χθεί η Αγκυ­ρα το ανω­τέ­ρω πλαί­σιο είναι πλή­ρως αντι­λη­πτή. Στον αντί­πο­δα, όμως, θε­ω­ρεί­ται πως υπάρ­χει ένα «πα­ρά­θυ­ρο ευ­και­ρί­ας», υπό την έν­νοια ότι ο Τ. Ερ­ντο­γάν μπο­ρεί να απο­κο­μί­σει κέρδη από τη συ­νο­λι­κή διευ­θέ­τη­ση των δι­με­ρών δια­φο­ρών. Πέρα από το ότι ανοί­γει ο δρό­μος για την αξιο­ποί­η­ση ση­μα­ντι­κών φυ­σι­κών πόρων που σε με­ρι­κές δε­κα­ε­τί­ες δεν θα έχουν πλέον ου­σια­στι­κή ση­μα­σία –και τούτο ισχύ­ει και για την Ελ­λά­δα– η Αγκυ­ρα μπο­ρεί να κερ­δί­σει:

– Ενα νέο πλαί­σιο συ­νερ­γα­σί­ας με την Ευ­ρω­παϊ­κή Ενωση μέσω της ανα­θε­ώ­ρη­σης της συμ­φω­νί­ας τε­λω­νεια­κής ένω­σης που φαί­νε­ται πως εν­δια­φέ­ρει και πάλι τον Τούρ­κο πρό­ε­δρο.

– Την ορι­στι­κή αλ­λα­γή σε­λί­δας στις δύ­σκο­λες τα τε­λευ­ταία χρό­νια σχέ­σεις με την Ουά­σιγ­κτον.

– Ενα συ­νο­λι­κά κα­λύ­τε­ρο τοπίο για την τουρ­κι­κή οι­κο­νο­μία που συ­νε­χί­ζει να τελεί υπό δο­κι­μα­σία, παρά τις συ­νε­χείς «ενέ­σεις» στή­ρι­ξης από τις χώρες του Κόλ­που.

Το δέ­λε­αρ

Ολα τα πα­ρα­πά­νω εν­δε­χο­μέ­νως συν­θέ­τουν ένα δε­λε­α­στι­κό πα­κέ­το για τον κ. Ερ­ντο­γάν, που δε­δο­μέ­να εν­δια­φέ­ρε­ται και για την «πα­ρα­κα­τα­θή­κη» του, καθώς με την τρέ­χου­σα θη­τεία του θα ολο­κλη­ρώ­σει, πι­θα­νό­τα­τα, την πα­ρου­σία του στην τουρ­κι­κή πο­λι­τι­κή σκηνή.

Αντί­στοι­χα, για την Αθήνα θα απο­τε­λεί κρί­σι­μο γε­γο­νός η με­τά­βα­ση σε μια πε­ρί­ο­δο στα­θε­ρά «ήρε­μων νερών» στο Αι­γαίο. Πα­ράλ­λη­λα, η ορι­στι­κο­ποί­η­ση των χω­ρι­κών υδά­των στο Αι­γαίο και στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, σε συν­δυα­σμό με την ανά­λο­γη προ­σαρ­μο­γή του ενα­έ­ριου χώρου, ακυ­ρώ­νει στην πράξη το τουρ­κι­κό casus belli. Τέλος, η χώρα θα απο­κτή­σει κυ­ριαρ­χία σε πε­ριο­χές όπου θε­ω­ρη­τι­κά έχει κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα, τα οποία όμως δεν ασκεί.

Πηγή kathimerini.gr

Κω­στής Π. Πα­πα­διό­χος