Πρόταση του Ηλ. Καματερού για κατηγοριοποίηση των νησιών με στόχο την εφαρμογή νησιωτικής πολιτικής

Μία και­νο­τό­μο πρό­τα­ση για την κα­τη­γο­ριο­ποί­η­ση των νη­σιών, κα­τέ­θε­σε στον αντι­πρό­ε­δρο της κυ­βέρ­νη­σης κ. Γιάν­νη Δρα­γα­σά­κη και στο Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής, ο Δω­δε­κα­νή­σιος βου­λευ­τής του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ και συ­ντο­νι­στής της ΕΠΕΚΕ Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής, Ηλίας Κα­μα­τε­ρός με στόχο την ανά­πτυ­ξη των νη­σιών και με βάση τις ξε­χω­ρι­στές ανά­γκες που έχει το κα­θέ­να από αυτά.

Πρό­κει­ται για μια επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νη πρό­τα­ση που αφορά όλη την νη­σιω­τι­κή χώρα, την οποία πα­ρου­σιά­ζει σή­με­ρα η «δη­μο­κρα­τι­κή», η οποία αρ­χι­κά κα­τα­τέ­θη­κε τον Ιού­λιο του 2016 πα­ράλ­λη­λα με το κεί­με­νο για την νη­σιω­τι­κό­τη­τα που κα­τέ­θε­σαν οι νη­σιώ­τες βου­λευ­τές στον αντι­πρό­ε­δρο της κυ­βέρ­νη­σης, την οποία ο κ. Ηλίας Κα­μα­τε­ρός, επι­και­ρο­ποί­η­σε και επα­να­κα­τέ­θε­σε την Τε­τάρ­τη 19 Ιου­λί­ου 2017, προ­σθέ­το­ντας επι­πλέ­ον στοι­χεία, ώστε να κα­τα­στεί ένα χρή­σι­μο ερ­γα­λείο για την εφαρ­μο­γή της νη­σιω­τι­κής πο­λι­τι­κής.

Το ερ­γα­λείο αυτό κρί­νε­ται απα­ραί­τη­το για την εφαρ­μο­γή νη­σιω­τι­κής πο­λι­τι­κής σε όλους τους το­μείς από όλα τα Υπουρ­γεία, αφού υπάρ­χουν με­γά­λες δια­φο­ρές ανά­με­σα στα νησιά και θέ­λουν ιδιαί­τε­ρη αντι­με­τώ­πι­ση.

Κα­τη­γο­ριο­ποί­η­ση:

Σύμ­φω­να με το Πα­νε­πι­στή­μιο Αι­γαί­ου και τον «Άτλα­ντα Ευ­ρω­παϊ­κών Νήσων και Euroislands (πρό­γραμ­μα ESPIN 2013) λαμ­βά­νο­νται ως κρι­τή­ρια για την κα­τη­γο­ριο­ποί­η­ση των νη­σιών:

• Το πλη­θυ­σμια­κό

• Οι διοι­κη­τι­κές

μο­νά­δες

• Η γε­ω­γρα­φι­κή

κα­τα­νο­μή

• Το επί­πε­δο

ανά­πτυ­ξης

Με βάση τα πλη­θυ­σμια­κά κρι­τή­ρια, έχου­με και κα­τη­γο­ρί­ες:

1. Με­γά­λα νησιά >

50.000 κατ.

2. Με­σαία νησιά

5.000-50.000 κατ.

3. Μικρά 50-5.000

κατ.

4. Πολύ μικρά <50 κατ.

Η γε­ω­γρα­φι­κή θέση και η από­στα­ση από την ηπει­ρω­τι­κή χώρα επι­τρέ­πει την διά­κρι­ση των νη­σιών σε

• Πα­ρά­κτια που απέ­χουν < 10 μίλια από λι­μά­νι ηπει­ρω­τι­κής χώρας

• Απο­μα­κρυ­σμέ­να

Η εμ­βέ­λεια ενός κέ­ντρου από το οποίο εξαρ­τώ­νται άλλα μι­κρό­τε­ρα νησιά, προσ­διο­ρί­ζε­ται από το επί­πε­δο του οι­κι­σμού που πε­ρι­λαμ­βά­νει αντί­στοι­χες διοι­κη­τι­κές και κοι­νω­νι­κές εξυ­πη­ρε­τή­σεις (υπο­δο­μές και υπη­ρε­σί­ες).

Σύμ­φω­να με τα πα­ρα­πά­νω, γί­νε­ται η ακό­λου­θη ιε­ράρ­χη­ση της εμ­βέ­λειας των κέ­ντρων:

• Το­πι­κό κέ­ντρο: Νησί που πε­ρι­λαμ­βά­νει έναν του­λά­χι­στον οι­κι­σμό 4ου επι­πέ­δου και η εμ­βέ­λεια επιρ­ρο­ής του δεν ξε­περ­νά τα 5 μίλια.

• Υπερ­το­πι­κό κέ­ντρο: Νησί που πε­ρι­λαμ­βά­νει έναν του­λά­χι­στο οι­κι­σμό 3ου επι­πέ­δου και η εμ­βέ­λειά του δεν ξε­περ­νά τα 10 μίλια.

• Πε­ρι­φε­ρεια­κό κέ­ντρο: Νησί που πε­ρι­λαμ­βά­νει έναν του­λά­χι­στο οι­κι­σμό 1ου και 2ου επι­πέ­δου και η εμ­βέ­λειά του δεν ξε­περ­νά τα 20 μίλια.

Στην πε­ρί­πτω­ση που ένα μικρό νησί, δια­θέ­τει οι­κι­σμό 3ου και 4ου επι­πέ­δου για να προσ­διο­ρι­στεί σχέση εξάρ­τη­σης από γει­το­νι­κό του, πρέ­πει το 2ο να πε­ρι­λαμ­βά­νει οι­κι­σμό του­λά­χι­στον κατά ένα επί­πε­δο με­γα­λύ­τε­ρο.

Σύμ­φω­να με τα πα­ρα­πά­νω κρι­τή­ρια, ο μι­κρο­νη­σιω­τι­κός χώρος μπο­ρεί να δια­κρι­θεί στις 4 ακό­λου­θες κα­τη­γο­ρί­ες:

1. Πα­ρά­κτια νησιά: Βρί­σκο­νται σε από­στα­ση μι­κρό­τε­ρη των 10 μι­λί­ων από συν­δε­ό­με­νο λι­μά­νι της ηπει­ρω­τι­κής χώρας και έχουν ανα­πτύ­ξει έντο­νες σχέ­σεις με αυτήν.

2. Nησιά κόμ­βοι, που λει­τουρ­γούν ως κέ­ντρα.

3. Μικρά νησιά εξαρ­τώ­με­να από γει­το­νι­κά νη­σιω­τι­κά κέ­ντρα. Εμπί­πτουν σε κά­ποια προ­α­να­φερ­θεί­σα κα­τη­γο­ρία εμ­βέ­λειας 5,10,20 μίλια και έχουν δια­μορ­φώ­σει έντο­νη σχέση εξάρ­τη­σης από το γει­το­νι­κό κέ­ντρο.

4. Απο­μο­νω­μέ­να νησιά: Βρί­σκο­νται σε από­στα­ση με­γα­λύ­τε­ρη των 10 μι­λί­ων από την ηπει­ρω­τι­κή χώρα και δεν εμ­φα­νί­ζουν σχέ­σεις εξάρ­τη­σης με γει­το­νι­κά νησιά.

Η κα­τη­γο­ριο­ποί­η­ση αυτή επι­τρέ­πει τον σχε­δια­σμό και την λήψη μέ­τρων στην κα­τεύ­θυν­ση της εφαρ­μο­γής της νη­σιω­τι­κής πο­λι­τι­κής (το­με­α­κές πο­λι­τι­κές, ανα­πτυ­ξια­κός σχε­δια­σμός, χω­ρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός) π.χ.

• Στα πα­ρά­κτια νησιά: Ανά­σχε­ση στην επέ­κτα­ση της πα­ρα­θε­ρι­στι­κής κα­τοι­κί­ας και πε­ριο­ρι­σμός εντός οι­κι­σμών, επέ­κτα­ση δι­κτύ­ων. Αξιο­ποί­η­ση του πλε­ο­νε­κτή­μα­τος της εγ­γύ­τη­τας με την ηπει­ρω­τι­κή χώρα. Ενι­σχυ­μέ­νες συν­δέ­σεις με την ηπει­ρω­τι­κή χώρα κ.ά.

• Στα νησιά κόμ­βοι που λει­τουρ­γούν ως κέ­ντρα δί­δε­ται ιδιαί­τε­ρο βάρος και ενί­σχυ­ση της αυ­το­νο­μί­ας τους σε δομές, υπη­ρε­σί­ες κ.λ.π., για να κα­λύ­πτουν τα γύρω εξαρ­τη­μέ­να νησιά.

• Στα νησιά με υψη­λές εξαρ­τή­σεις από γει­το­νι­κά νησιά, πρέ­πει να επα­να­προσ­διο­ρι­στούν οι με­τα­ξύ τους σχέ­σεις και η στα­δια­κή με­τα­τρο­πή τους από σχέ­σεις εξάρ­τη­σης σε σχέ­σεις συ­μπλη­ρω­μα­τι­κό­τη­τας.

Δη­μιουρ­γία υπο­στη­ρι­κτι­κών υπο­δο­μών, ενί­σχυ­ση των συν­δέ­σε­ων και βελ­τί­ω­ση της πρό­σβα­σης σε κοι­νω­νι­κές υπο­δο­μές.

• Στα απο­μα­κρυ­σμέ­να νησιά πρέ­πει να υπάρ­ξει ανά­πτυ­ξη υπο­δο­μών (διοι­κη­τι­κών και με­τα­φο­ρι­κών) και δι­κτύ­ων (τε­χνι­κών και πλη­ρο­φο­ρι­κής). Ενί­σχυ­ση διοι­κη­τι­κών αρ­μο­διο­τή­των και συν­δέ­σεις με την ηπει­ρω­τι­κή χώρα και τα γει­το­νι­κά νησιά για την άρση της απο­μό­νω­σης.

«Στην πρό­τα­ση αυτή προ­στέ­θη­κε πί­να­κας που όταν ολο­κλη­ρω­θεί μπο­ρεί να λει­τουρ­γή­σει ως πλατ­φόρ­μα ενη­μέ­ρω­σης για την κα­τά­στα­ση σε πραγ­μα­τι­κό χρόνο για όλα τα νησιά. Θα μπο­ρού­με δη­λα­δή ανά πάσα στιγ­μή να ξέ­ρου­με την κα­τά­στα­ση σε κάθε νησί σε ό,τι αφορά π.χ τις δομές υγεί­ας, παι­δεί­ας, συ­γκοι­νω­νιών, δη­μο­σί­ων υπη­ρε­σιών, δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των κ.ά. Αντι­με­τω­πί­ζο­ντας στο με­τα­ξύ την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα στους το­μείς αυ­τούς, στα νησιά δια­πι­στώ­νου­με όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο την ανά­γκη ύπαρ­ξης αυτού του ερ­γα­λεί­ου», λέει ο Δω­δε­κα­νή­σιος βου­λευ­τής επι­ση­μαί­νο­ντας ότι αυτό θα μπο­ρού­σε να έχει άμεση εφαρ­μο­γή στον τομέα της υγεί­ας, ο οποί­ος απο­τε­λεί από τα με­γα­λύ­τε­ρα προ­βλή­μα­τα της νη­σιω­τι­κής χώρας.

Σύμ­φω­να με τον κ. Ηλ. Κα­μα­τε­ρό, έχουν γίνει αρ­κε­τές προ­σπά­θειες για προ­σλή­ψεις ια­τρι­κού και νο­ση­λευ­τι­κού προ­σω­πι­κού καθώς και βελ­τιώ­σεις στην πα­ρο­χή υγεί­ας. «Δό­θη­καν και αυ­ξη­μέ­να κί­νη­τρα στους για­τρούς (όχι όλους) με 400€ επί­δο­μα και άλλα 450€ από την Πε­ρι­φέ­ρεια. Νο­μο­θε­τή­σα­με επί­σης τη δυ­να­τό­τη­τα της Τ.Α να δίνει κί­νη­τρα στους για­τρούς και τώρα με το Ν/Σ του υπουρ­γεί­ου Εσω­τε­ρι­κών η δυ­να­τό­τη­τα αυτή γε­νι­κεύ­ε­ται για όλους τους υπαλ­λή­λους σε νησιά κάτω των 18.000 κα­τοί­κων. Απο­δει­κνύ­ε­ται όμως ότι τα μέτρα αυτά δεν είναι επαρ­κή και η βελ­τί­ω­ση των συν­θη­κών υγεί­ας ήταν από ελά­χι­στη έως μη­δε­νι­κή και σε κά­ποιες πε­ρι­πτώ­σεις εί­χα­με ακόμα και υπο­χώ­ρη­ση. Στις πε­ρισ­σό­τε­ρες των πε­ρι­πτώ­σε­ων, οι θέ­σεις που προ­κη­ρύσ­σο­νται απο­βαί­νουν άκαρ­πες και αν κα­λύ­πτο­νται στη συ­νέ­χεια δεν έρ­χο­νται αφού εξε­τά­σουν τις συν­θή­κες», ανα­φέ­ρει ο κ. Κα­μα­τε­ρός ο οποί­ος επι­κα­λεί­ται πως η κα­τη­γο­ριο­ποί­η­ση των νη­σιών θα μπο­ρού­σε να λύσει σε με­γά­λο βαθμό το πρό­βλη­μα.

Όπως ανα­φέ­ρει στην πρό­τα­σή του, πρέ­πει να ενι­σχυ­θούν, να αυ­το­νο­μη­θούν τα νο­σο­κο­μεία σε κόμ­βους νησιά όπως π.χ Ρόδος και Κως στα Δω­δε­κά­νη­σα και ίσως Σύρος, Νάξος στις Κυ­κλά­δες. Σε αυτά θα πε­ρά­σει η ευ­θύ­νη όλων των αγρο­τι­κών ια­τρεί­ων, των κέ­ντρων υγεί­ας και γε­νι­κά ο το­μέ­ας υγεί­ας αυτών και των εξαρ­τώ­με­νων νη­σιών (ή νη­σιών δο­ρυ­φό­ρων).

Θα μπο­ρού­σε λοι­πόν ένα τέ­τοιο νο­σο­κο­μείο να κα­λύ­πτει όλα τα νησιά δο­ρυ­φό­ρους, εφό­σον ενι­σχυ­θεί κα­τάλ­λη­λα, με βρα­χύ­βιες απο­σπά­σεις για­τρών, νο­ση­λευ­τι­κού προ­σω­πι­κού. Εφαρ­μό­ζο­ντας ένα πα­ρό­μοιο σύ­στη­μα με τις ένο­πλες δυ­νά­μεις και το λι­με­νι­κό που στε­λε­χώ­νουν τα φυ­λά­κια τους με εναλ­λασ­σό­με­νες ομά­δες. Έτσι δε θα είναι πρό­βλη­μα για για­τρούς και νο­ση­λευ­τές να υπη­ρε­τούν στα νο­σο­κο­μεία κόμ­βους, ενώ τώρα φυ­σι­κά δυ­σκο­λεύ­ο­νται να μεί­νουν σε ένα μικρό νησί για με­γά­λο χρο­νι­κό διά­στη­μα αφού υπάρ­χουν πολλά αρ­νη­τι­κά στοι­χεία (απο­μό­νω­ση, επι­στη­μο­νι­κή κα­θυ­στέ­ρη­ση, εμπει­ρία κ.α) ενώ όλα αυτά θα κα­λύ­πτο­νται από τα νο­σο­κο­μεία κόμ­βους.

Με­τα­βα­τι­κό στά­διο

Οπωσ­δή­πο­τε χρειά­ζε­ται χρό­νος για υλο­ποί­η­ση αυτού του σχε­δί­ου. Όμως θα μπο­ρού­σαν ΑΜΕΣΑ να εφαρ­μο­στούν κά­ποια πράγ­μα­τα. Π.χ να αυ­ξη­θούν οι προ­κη­ρυσ­σό­με­νες θέ­σεις των βα­σι­κών νο­σο­κο­μεί­ων με την προ­σθή­κη της δυ­να­τό­τη­τας που θα έχει η διοί­κη­ση για βρα­χύ­βια από­σπα­ση σε γει­το­νι­κό νησί.

Αυτό θα μπο­ρού­σε να βοη­θή­σει γε­νι­κό­τε­ρα. Π.χ αφού δεν έρ­χο­νται παι­δί­α­τροι σε ένα νησί, αυ­ξά­νου­με τους παι­διά­τρους στη Ρόδο και έρ­χο­νται από κει κάθε 2-3 μήνες.

Γε­νι­κό­τε­ρη εφαρ­μο­γή

Το πα­ρά­δειγ­μα στον τομέα της υγεί­ας, ανα­δει­κνύ­ει την ανά­γκη και τη χρη­σι­μό­τη­τα της κα­τη­γο­ριο­ποί­η­σης των νη­σιών.

Αυτό θα μπο­ρού­σε να γίνει και σε άλ­λους το­μείς π.χ

• στις υπη­ρε­σί­ες

θα μπο­ρού­σαν να λει­τουρ­γή­σουν ΚΕΠ σε μικρά νησιά ή να στε­λε­χω­θούν μικρά νησιά με υπη­ρε­σί­ες που θα κα­λύ­πτο­νται με βρα­χύ­βιες απο­σπά­σεις από νησιά κόμ­βους

• στο ακτο­πλοϊ­κό

θα μπο­ρού­σε να δει η πο­λι­τεία και να ενι­σχύ­σει μι­κρές το­πι­κές εται­ρεί­ες (ιδιω­τι­κές ή ΚΟΙΝ­ΣΕΠ ή της ΤΑ ή μει­κτές ) με σκάφη κα­τάλ­λη­λα που θα πα­ρεί­χαν πυκνά το­πι­κά δρο­μο­λό­για ανά­λο­γα με τις σχέ­σεις των νη­σιών

• Τε­χνι­κή υπο­στή­ρι­ξη των νη­σιών δο­ρυ­φό­ρων από τα νησιά κόμ­βους κ.α

Και γε­νι­κά κα­θο­ρί­ζο­νται πο­λι­τι­κές σε όλους τους το­μείς με βάση την κα­τη­γο­ριο­ποί­η­ση των νη­σιών με απο­κο­ρύ­φω­μα βέ­βαια τα ανα­πτυ­ξια­κά προ­γράμ­μα­τα, τα χω­ρο­τα­ξι­κά σχέ­δια που θα ανα­γνω­ρί­ζουν τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες του κάθε νη­σιού και δε θα κα­θο­ρί­ζουν πλέον τις εξαρ­τή­σεις αλλά θα αλ­λη­λο­συ­μπλη­ρώ­νο­νται σε ένα ενιαίο γε­νι­κό­τε­ρο σχέ­διο.

«Σχε­διά­ζε­ται νέος αυ­το­διοι­κη­τι­κός χάρ­της της χώρας. Τι θα προ­βλέ­πει για τα νησιά; Πόσες και ποιες πε­ρι­φέ­ρειες; Θα υπάρ­χουν επαρ­χεία; Θα υπάρ­ξουν αυ­ξη­μέ­νες αρ­μο­διό­τη­τες στους νη­σιω­τι­κούς δή­μους; Δεν πρέ­πει προη­γου­μέ­νως να υπάρ­χει η κα­τη­γο­ριο­ποί­η­ση των νη­σιών; Πού μπο­ρεί να μας οδη­γή­σει σε νέες διοι­κη­τι­κές μο­νά­δες και μορ­φές; Π.χ ομο­πο­λι­τεί­ες γει­το­νι­κών νη­σιών;», διε­ρω­τά­ται ο κ. Ηλ. Κα­μα­τε­ρός.