ΔΕΥΑ Ρόδου: Το «συνήθειο» της απευθείας ανάθεσης και το κόστος της επιλογής

Ανα­λυ­τικά στοι­χεία και πίνακες • Με το 91% των συμ­βά­σεων της να γίνεται εκτός δια­γω­νι­σμών, η ΔΕΥΑ Ρόδου χτίζει ένα σύστημα απευ­θείας ανα­θέ­σεων που ακυ­ρώ­νει τον αντα­γω­νι­σμό 

Η ΔΕΥΑ Ρόδου, η Δημόσια Επι­χεί­ρηση Ύδρευ­σης και Απο­χέ­τευ­σης που δια­χει­ρί­ζε­ται πόρους κρί­σι­μους για την καθη­με­ρι­νό­τητα χιλιά­δων πολιτών, φαί­νε­ται να έχει εγκα­τα­λεί­ψει τη δια­γω­νι­στική δια­δι­κα­σία και να έχει υιο­θε­τή­σει την απευ­θείας ανάθεση ως κανόνα.

Τα επίσημα στοι­χεία μιλούν μόνα τους:

• Από τις 374 συνο­λι­κές ανα­θέ­σεις που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν τα έτη 2024 και 2025 (μέχρι 16 Μαΐου), οι 341 έγιναν απευ­θείας, δηλαδή ποσοστό 91%.

• Μόλις 11 συμ­βά­σεις ελέγ­χθη­καν από το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο, δηλαδή μόλις το 2,9%.

Αυτό δεν είναι δια­χει­ρι­στική “ευε­λι­ξία”. Είναι πλήρης απε­μπό­ληση κάθε αρχής δια­φά­νειας και εξοι­κο­νό­μη­σης.

Οι πίνακες που απο­κα­λύ­πτουν τη στρα­τη­γική

Ακο­λου­θούν τα συγκε­ντρω­τικά στοι­χεία των οικο­νο­μι­κών δεδο­μέ­νων για το 2024 και το 2025 (μέχρι 16/05/2025):

Σε σύνολο 374 ανα­θέ­σεων οι 341 είναι απευ­θείας ανα­θέ­σεις ενώ μόνο 11 πέρασαν έλεγχο από τις υπη­ρε­σίες του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου

Ο πίνακας απο­τυ­πώ­νει την κλι­μά­κωση: Οι μικρές συμ­βά­σεις κάτω των 30.000 ευρώ απο­τε­λούν τη μεγάλη μάζα – εκεί όπου η απευ­θείας ανάθεση δεν χρειά­ζε­ται ιδιαί­τερη αιτιο­λό­γηση. Όμως σημα­ντι­κό­τατα ποσά δια­χει­ρί­στη­καν με αυτόν τον τρόπο και σε μεγα­λύ­τε­ρες συμ­βά­σεις, παρα­κάμ­πτο­ντας κάθε έννοια αντα­γω­νι­σμού.

Η απευ­θείας ανάθεση ως “κανο­νι­κό­τητα”

Το φαι­νό­μενο αυτό δεν είναι μεμο­νω­μένο. Οι απευ­θείας ανα­θέ­σεις έχουν εξε­λι­χθεί από “εξαί­ρεση” σε εργα­λείο μαζικής εφαρ­μο­γής, καταρ­γώ­ντας επί της ουσίας τις βασικές αρχές:

• Δια­φά­νεια

• Αντα­γω­νι­σμός

• Εξοι­κο­νό­μηση δημο­σίων πόρων

Το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο καταγ­γέλ­λει ότι σε πολλές περι­πτώ­σεις δεν απο­δει­κνύ­ε­ται έρευνα αγοράς, ούτε δια­πραγ­μά­τευση για το κόστος ανα­θέ­σεις γίνο­νται κατ’ εξα­κο­λού­θηση στους ίδιους παρό­χους, χωρίς δια­γω­νι­σμό και με μηδε­νι­κές εκπτώ­σεις, όταν δια­γω­νι­σμοί της ίδιας κατη­γο­ρίας οδηγούν σε εκπτώ­σεις έως 60%.

Πολλές δαπάνες, αντί να συγκε­ντρώ­νο­νται και να δημο­πρα­τού­νται συνο­λικά , “σπάνε” σε μικρό­τερα τεμάχια ώστε να υπο­γρά­φο­νται ως απευ­θείας ανα­θέ­σεις.

Η ΔΕΥΑ Ρόδου, ως νομικό πρόσωπο ΟΤΑ, μπορεί –και το κάνει– να επι­με­ρί­ζει τέτοιες δαπάνες ανά δημο­τική ενότητα. Αυτή η “νόμιμη” κατά­τμηση, όταν γίνεται κατα­χρη­στικά, παρα­κάμ­πτει τις δικλεί­δες ελέγχου του κράτους.

Το επι­χεί­ρημα του “επεί­γο­ντος”

Όταν η ΔΕΥΑ Ρόδου δεν χρη­σι­μο­ποιεί το “όριο ποσού” ως πρό­σχημα, χρη­σι­μο­ποιεί το “κατε­πεί­γον”.

Επί του προ­κει­μέ­νου το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο έχει κρίνει σε παρό­μοιες περι­πτώ­σεις ότι:

• Οι φορείς ταυ­τί­ζουν το “επείγον” με το “απρό­βλε­πτο”, δημιουρ­γώ­ντας τεχνη­τές συν­θή­κες για να αιτιο­λο­γή­σουν απευ­θείας ανα­θέ­σεις.

• Πολλές από αυτές τις “επεί­γου­σες” εργα­σίες αφορούν προ­βλέ­ψι­μες και επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες ανάγκες, όπως συντη­ρή­σεις δικτύων και απο­κο­μι­δές, που έπρεπε να έχουν εντα­χθεί στον τακτικό προ­γραμ­μα­τι­σμό.

Ποιος πλη­ρώ­νει τον λογα­ρια­σμό;

Το σύστημα αυτό οδηγεί ανα­πό­φευ­κτα σε:

• Υψη­λό­τερα κόστη για τον πολίτη – αφού δεν επι­διώ­κε­ται η χαμη­λό­τερη προ­σφορά.

• Περιο­ρι­σμένο αντα­γω­νι­σμό – καθώς δεν προ­σκα­λού­νται άλλοι προ­μη­θευ­τές.

• Υπο­βάθ­μιση της ποιό­τη­τας υπη­ρε­σιών – αφού δεν τηρού­νται τεχνι­κές και νομικές προ­δια­γρα­φές με δια­φά­νεια.

Η ΔΕΥΑ Ρόδου, μέσα από τα στοι­χεία που ανα­λύ­σαμε, παρου­σιά­ζε­ται σαν ένας δημό­σιος φορέας με ιδιω­τικά εργα­λεία εξου­σίας. Απευ­θείας ανα­θέ­σεις, κατα­τμή­σεις, ελά­χι­στοι έλεγχοι και ακόμα λιγό­τε­ρες δικλί­δες δια­φά­νειας.

Η δια­χεί­ριση του νερού, του πολυ­τι­μό­τε­ρου φυσικού αγαθού, δεν μπορεί να γίνεται με όρους “βολικής συνερ­γα­σίας” και παρα­σκη­νίου. Ο σεβα­σμός στα χρήματα των πολιτών και η λογο­δο­σία πρέπει να επι­στρέ­ψουν στην κορυφή της ατζέ­ντας.